৯. সঙ্খারুপেক্খাঞাণনিদ্দেসৰণ্ণনা

৫৪. সঙ্খারুপেক্খাঞাণনিদ্দেসে উপ্পাদাদীনি ৰুত্তত্থানেৰ. দুক্খন্তি ভযন্তি সামিসন্তি সঙ্খারাতি উপ্পাদাদিমুঞ্চনঞাণস্স কারণৰচনানি. এৰঞ্চ লক্খণতো সঙ্খারুপেক্খং দস্সেত্ৰা ইদানি অত্থতো দস্সেতুং উপ্পাদো সঙ্খারা, তে সঙ্খারে অজ্ঝুপেক্খতীতি সঙ্খারুপেক্খাতিআদিমাহ. তত্থ সঙ্খারে অজ্ঝুপেক্খতীতি তস্স আরদ্ধৰিপস্সকস্স ৰিপস্সনাঞাণেন লক্খণত্তযস্স দিট্ঠত্তা লক্খণৰিচিননে পহীনব্যাপারস্স আদিত্তে ৰিয তযো ভৰে পস্সতো সঙ্খারগ্গহণে মজ্ঝত্তস্স তং ৰিপস্সনাঞাণং তে সঙ্খারে ৰিসেসেন চ ইক্খতি, গহণেন ৰজ্জিতঞ্চ হুত্ৰা ইক্খতি ওলোকেতীতি সঙ্খারুপেক্খা নামাতি অত্থো. যথা লোকে ৰিসেসেন জযন্তো অধিজযতীতি, অন্নেন ৰজ্জিতো ৰসন্তো উপৰসতীতি ৰুচ্চতি. পুন সঙ্খারে অনিচ্চাদিতো ৰিপস্সিত্ৰা গহণে মজ্ঝত্তভাৰসণ্ঠিতং সঙ্খারুপেক্খম্পি অনিচ্চাদিতো ৰিপস্সিত্ৰা তস্সাপি সঙ্খারুপেক্খায গহণে মজ্ঝত্তাকারসণ্ঠিতায সঙ্খারুপেক্খায সব্ভাৰতো যে চ সঙ্খারা যা চ উপেক্খাতিআদি ৰুত্তং.

৫৫. ইদানি সঙ্খারুপেক্খায চিত্তাভিনীহারভেদং দস্সেতুং কতিহাকারেহীতিআদিমাহ. তত্থ সঙ্খারুপেক্খাযাতি ভুম্মৰচনং. চিত্তস্স অভিনীহারোতি সঙ্খারুপেক্খালাভিনো ততো অঞ্ঞস্স চিত্তস্স সঙ্খারুপেক্খাভিমুখং কত্ৰা ভুসং হরণং. অভিমুখত্থো হি এত্থ অভিসদ্দো, ভুসত্থো নীসদ্দো. কতিহাকারেহীতি পুচ্ছিতং পুচ্ছং অট্ঠহাকারেহীতি ৰিস্সজ্জেত্ৰা দুতিযপুচ্ছাৰিস্সজ্জনেনেৰ তে অট্ঠাকারে দস্সেতুকামো তে অদস্সেত্ৰাৰ পুথুজ্জনস্স কতিহাকারেহীতিআদি পুচ্ছং অকাসি. পুথুজ্জনস্সাতি এত্থ পন –

দুৰে পুথুজ্জনা ৰুত্তা, বুদ্ধেনাদিচ্চবন্ধুনা;

অন্ধো পুথুজ্জনো একো, কল্যাণেকো পুথুজ্জনোতি.

তত্থ যস্স খন্ধধাতুআযতনাদীসু উগ্গহপরিপুচ্ছাসৰনধারণপচ্চৰেক্খণাদীনি নত্থি, অযং অন্ধপুথুজ্জনো. যস্স তানি অত্থি, সো কল্যাণপুথুজ্জনো. দুৰিধোপি পনেস –

পুথূনং জননাদীহি, কারণেহি পুথুজ্জনো;

পুথুজ্জনন্তোগধত্তা, পুথুৰাযং জনো ইতি.

সো হি পুথূনং নানপ্পকারানং কিলেসাদীনং জননাদীহি কারণেহি পুথুজ্জনো. যথাহ – ‘‘পুথু কিলেসে জনেন্তীতি পুথুজ্জনা, পুথু অৰিহতসক্কাযদিট্ঠিকাতি পুথুজ্জনা, পুথু সত্থারানং মুখুল্লোকিকাতি পুথুজ্জনা, পুথু সব্বগতীহি অৰুট্ঠিতাতি পুথুজ্জনা, পুথু নানাভিসঙ্খারে অভিসঙ্খরোন্তীতি পুথুজ্জনা, পুথু নানাওঘেহি ৰুয্হন্তীতি পুথুজ্জনা, পুথু নানাসন্তাপেহি সন্তপ্পেন্তীতি পুথুজ্জনা, পুথু নানাপরিল়াহেহি পরিডয্হন্তীতি পুথুজ্জনা, পুথু পঞ্চসু কামগুণেসু রত্তা গিদ্ধা গধিতা মুচ্ছিতা অজ্ঝোসন্না লগ্গা লগ্গিতা পলিবুদ্ধাতি পুথুজ্জনা, পুথু পঞ্চহি নীৰরণেহি আৰুতা নিৰুতা ওৰুতা পিহিতা পটিচ্ছন্না পটিকুজ্জিতাতি পুথুজ্জনা’’তি (মহানি. ৯৪). পুথূনং ৰা গণনপথাতীতানং অরিযধম্মপরম্মুখানং নীচধম্মসমাচারানং জনানং অন্তোগধত্তাপি পুথুজ্জনা, পুথু ৰা অযং ৰিসুংযেৰ সঙ্খং গতো, ৰিসংসট্ঠো সীলসুতাদিগুণযুত্তেহি অরিযেহি জনোতিপি পুথুজ্জনো. তেসু কল্যাণপুথুজ্জনো ইধাধিপ্পেতো ইতরস্স ভাৰনায এৰ অভাৰা.

সেক্খস্সাতি এত্থ সত্ত সেক্খা সোতাপত্তিমগ্গফলসকদাগামিমগ্গফলঅনাগামিমগ্গফলঅরহত্তমগ্গট্ঠা. তে হি তিস্সো সিক্খা সিক্খন্তীতি সেক্খা. তেসু সোতাপত্তিসকদাগামিঅনাগামিফলট্ঠা তযো ইধাধিপ্পেতা মগ্গট্ঠানং সঙ্খারুপেক্খায চিত্তাভিনীহারাভাৰা.

ৰীতরাগস্সাতি এত্থ সমুচ্ছেদৰিগমেন ৰিগতো রাগো অস্সাতি ৰীতরাগো. অরহতো এতং অধিৰচনং. তীসুপি পদেসু জাতিগ্গহণেন একৰচনং কতং.

সঙ্খারুপেক্খং অভিনন্দতীতি তস্মিং উপেক্খাৰিহারে ফাসুৰিহারসঞ্ঞং পটিলভিত্ৰা ফাসুৰিহারনিকন্তিযা সঙ্খারুপেক্খাভিমুখো হুত্ৰা নন্দতি, সপ্পীতিকং তণ্হং উপ্পাদেতীতি অত্থো. ৰিপস্সতীতি সোতাপত্তিমগ্গপটিলাভত্থং অনিচ্চাদিৰসেন ৰিৰিধা পস্সতি, সেক্খো উপরিমগ্গত্থং, ৰীতরাগো দিট্ঠধম্মসুখৰিহারত্থং ৰিপস্সতি. পটিসঙ্খাযাতি অনিচ্চাদিৰসেনেৰ উপপরিক্খিত্ৰা. যস্মা পন সোতাপন্নাদযো অরিযা সকং সকং ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জমানা উদযব্বযঞাণাদীহি নৰহি ৰিপস্সনাঞাণেহি অৰিপস্সিত্ৰা সমাপজ্জিতুং ন সক্কোন্তি, তস্মা পটিসঙ্খায ৰা ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জতীতি ৰুত্তং.

ফলসমাপত্তিযা পৰত্তিদস্সনত্থং পন তেসং ইদং পঞ্হকম্মং – কা ফলসমাপত্তি? কে তং সমাপজ্জন্তি? কে ন সমাপজ্জন্তি? কস্মা সমাপজ্জন্তি? কথঞ্চস্সা সমাপজ্জনং হোতি? কথং ঠানং? কথং ৰুট্ঠানং? কিং ফলস্স অনন্তরং? কস্স চ ফলং অনন্তরন্তি?

তত্থ কা ফলসমাপত্তীতি? যা অরিযফলস্স নিরোধে অপ্পনা.

কে তং সমাপজ্জন্তি? কে ন সমাপজ্জন্তীতি? সব্বেপি পুথুজ্জনা ন সমাপজ্জন্তি. কস্মা? অনধিগতত্তা. অরিযা পন সব্বেপি সমাপজ্জন্তি. কস্মা? অধিগতত্তা. উপরিমা পন হেট্ঠিমং ন সমাপজ্জন্তি পুগ্গলন্তরভাৰূপগমনেন পটিপ্পস্সদ্ধত্তা, হেট্ঠিমা চ উপরিমং অনধিগতত্তা. অত্তনো অত্তনোযেৰ পন ফলং সব্বেপি সমাপজ্জন্তীতি ইদমেত্থ সন্নিট্ঠানং.

কেচি পন ‘‘সোতাপন্নসকদাগামিনোপি ন সমাপজ্জন্তি, উপরিমা দ্ৰেযেৰ সমাপজ্জন্তী’’তি ৰদন্তি. ইদঞ্চ নেসং কারণং – এতে হি সমাধিস্মিং পরিপূরকারিনোতি. তং পুথুজ্জনস্সাপি অত্তনা পটিলদ্ধং লোকিযসমাধিং সমাপজ্জনতো অকারণমেৰ. কিঞ্চেত্থ কারণাকারণচিন্তায. ননু ইধেৰ পাল়িযং ‘‘কতমে দস সঙ্খারুপেক্খা ৰিপস্সনাৰসেন উপ্পজ্জন্তি, কতমে দস গোত্রভুধম্মা ৰিপস্সনাৰসেন উপ্পজ্জন্তী’’তি (পটি. ম. ১.৬০) ইমেসং পঞ্হানং ৰিস্সজ্জনে ‘‘সোতাপত্তিফলসমাপত্তত্থায সকদাগামিফলসমাপত্তত্থাযা’’তি (পটি. ম. ১.৬০) ৰিসুং ৰিসুং ৰুত্তা. তস্মা সব্বেপি অরিযা অত্তনো অত্তনো ফলং সমাপজ্জন্তীতি নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং.

কস্মা সমাপজ্জন্তীতি? দিট্ঠধম্মসুখৰিহারত্থং. যথা হি রাজানো রজ্জসুখং, দেৰতা দিব্বসুখমনুভৰন্তি, এৰং অরিযা ‘‘লোকুত্তরসুখং অনুভৰিস্সামা’’তি অদ্ধানপরিচ্ছেদং কত্ৰা ইচ্ছিতিচ্ছিতক্খণে ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জন্তি.

কথঞ্চস্সা সমাপজ্জনং হোতি, কথং ঠানং, কথং ৰুট্ঠানন্তি? দ্ৰীহি তাৰ আকারেহি অস্সা সমাপজ্জনং হোতি নিব্বানতো অঞ্ঞস্স আরম্মণস্স অমনসিকারা, নিব্বানস্স চ মনসিকারা. যথাহ – ‘‘দ্ৰে খো, আৰুসো, পচ্চযা অনিমিত্তায চেতোৰিমুত্তিযা সমাপত্তিযা সব্বনিমিত্তানঞ্চ অমনসিকারো, অনিমিত্তায চ ধাতুযা মনসিকারো’’তি (ম. নি. ১.৪৫৮). অযং পনেত্থ সমাপজ্জনক্কমো – ফলসমাপত্তত্থিকেন হি অরিযসাৰকেন রহোগতেন পটিসল্লীনেন উদযব্বযাদিৰসেন সঙ্খারা ৰিপস্সিতব্বা. তস্স পৰত্তানুপুব্বৰিপস্সনস্স সঙ্খারারম্মণগোত্রভুঞাণানন্তরং ফলসমাপত্তিৰসেন নিরোধে চিত্তং অপ্পেতি. ফলসমাপত্তিনিন্নতায চেত্থ সেক্খস্সাপি ফলমেৰ উপ্পজ্জতি, ন মগ্গো. যে পন ৰদন্তি ‘‘সোতাপন্নো ‘ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জিস্সামী’তি ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা সকদাগামী হোতি, সকদাগামী চ অনাগামী’’তি. তে ৰত্তব্বা ‘‘এৰং সতি অনাগামী অরহা ভৰিস্সতি, অরহা পচ্চেকবুদ্ধো, পচ্চেকবুদ্ধো চ বুদ্ধো’’তি.

তস্মা ন কিঞ্চি এতং, পাল়িৰসেনেৰ চ পটিক্খিত্তন্তিপি ন গহেতব্বং. ইদমেৰ পন গহেতব্বং. সেক্খস্সাপি ফলমেৰ উপ্পজ্জতি, ন মগ্গো. ফলঞ্চস্স সচে অনেন পঠমজ্ঝানিকো মগ্গো অধিগতো হোতি, পঠমজ্ঝানিকমেৰ উপ্পজ্জতি, সচে দুতিযাদীসু অঞ্ঞতরজ্ঝানিকো, দুতিযাদীসু অঞ্ঞতরজ্ঝানিকমেৰাতি এৰং তাৰস্সা সমাপজ্জনং হোতি.

‘‘তযো খো, আৰুসো, পচ্চযা অনিমিত্তায চেতোৰিমুত্তিযা ঠিতিযা সব্বনিমিত্তানঞ্চ অমনসিকারো, অনিমিত্তায চ ধাতুযা মনসিকারো, পুব্বে চ অভিসঙ্খারো’’তি (ম. নি. ১.৪৫৮) ৰচনতো পনস্সা তীহাকারেহি ঠানং হোতি. তত্থ পুব্বে চ অভিসঙ্খারোতি সমাপত্তিতো পুব্বে কালপরিচ্ছেদো. ‘‘অসুকস্মিং নাম কালে ৰুট্ঠহিস্সামী’’তি পরিচ্ছিন্নত্তা হিস্সা যাৰ সো কালো নাগচ্ছতি, তাৰ ঠানং হোতি. এৰমস্স ঠানং হোতি.

‘‘দ্ৰে খো, আৰুসো, পচ্চযা অনিমিত্তায চেতোৰিমুত্তিযা ৰুট্ঠানায সব্বনিমিত্তানঞ্চ মনসিকারো, অনিমিত্তায চ ধাতুযা অমনসিকারো’’তি (ম. নি. ১.৪৫৮) ৰচনতো পনস্সা দ্ৰীহাকারেহি ৰুট্ঠানং হোতি. তত্থ সব্বনিমিত্তানন্তি রূপনিমিত্তৰেদনাসঞ্ঞাসঙ্খারৰিঞ্ঞাণনিমিত্তানং. কামঞ্চ ন সব্বানেৰেতানি একতো মনসি করোতি, সব্বসঙ্গাহিকৰসেন পনেতং ৰুত্তং. তস্মা যং ভৰঙ্গস্স আরম্মণং হোতি, তং মনসিকরোতো ফলসমাপত্তিতো ৰুট্ঠানং হোতীতি এৰমস্সা ৰুট্ঠানং ৰেদিতব্বং.

কিং ফলস্স অনন্তরং, কস্স চ ফলং অনন্তরন্তি? ফলস্স তাৰ ফলমেৰ ৰা অনন্তরং হোতি ভৰঙ্গং ৰা. ফলং পন অত্থি মগ্গানন্তরং, অত্থি ফলানন্তরং, অত্থি গোত্রভুঅনন্তরং, অত্থি নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনানন্তরন্তি. তত্থ মগ্গৰীথিযং মগ্গানন্তরং, পুরিমস্স পুরিমস্স পচ্ছিমং পচ্ছিমং ফলানন্তরং, ফলসমাপত্তীসু পুরিমং পুরিমং গোত্রভুঅনন্তরং. গোত্রভূতি চেত্থ অনুলোমং ৰেদিতব্বং. ৰুত্তঞ্হেতং পট্ঠানে ‘‘অরহতো অনুলোমং ফলসমাপত্তিযা অনন্তরপচ্চযেন পচ্চযো. সেক্খানং অনুলোমং ফলসমাপত্তিযা অনন্তরপচ্চযেন পচ্চযো’’তি (পট্ঠা. ১.১.৪১৭). যেন ফলেন নিরোধা ৰুট্ঠানং হোতি, তং নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনানন্তরন্তি. তত্থ ঠপেত্ৰা মগ্গৰীথিযং উপ্পন্নফলং অৰসেসং সব্বং ফলসমাপত্তিৰসেন পৰত্তং নাম. এৰমেতং মগ্গৰীথিযং ৰা ফলসমাপত্তিযং ৰা উপ্পজ্জনৰসেন –

‘‘পটিপ্পস্সদ্ধদরথং, অমতারম্মণং সুভং;

ৰন্তলোকামিসং সন্তং, সামঞ্ঞফলমুত্তম’’ন্তি.

অযমেত্থ ফলসমাপত্তিকথা.

তদজ্ঝুপেক্খিত্ৰাতি তং সঙ্খারুপেক্খং অঞ্ঞেন তাদিসেনেৰ ৰিপস্সনাঞাণেন অজ্ঝুপেক্খিত্ৰা. সুঞ্ঞতৰিহারেন ৰাতিআদীসু ফলসমাপত্তিং ৰিনা ৰিপস্সনাৰিহারেনেৰ ৰিহরিতুকামস্স অরহতো অত্তাভিনিৰেসং ভযতো দিস্ৰা সুঞ্ঞতাধিমুত্তস্স সঙ্খারুপেক্খায ৰযং পস্সন্তস্স ৰিপস্সনত্তযৰিহারো সুঞ্ঞতৰিহারো নাম, সঙ্খারনিমিত্তং ভযতো দিস্ৰা অনিমিত্তাধিমুত্তস্স সঙ্খারুপেক্খায ৰযং পস্সন্তস্স ৰিপস্সনত্তযৰিহারো অনিমিত্তৰিহারো নাম, তণ্হাপণিধিং ভযতো দিস্ৰা অপ্পণিহিতাধিমুত্তস্স সঙ্খারুপেক্খায ৰযং পস্সন্তস্স ৰিপস্সনত্তযৰিহারো অপ্পণিহিতৰিহারো নাম. তথা হি পরতো ৰুত্তং –

‘‘অভিনিৰেসং ভযতো সম্পস্সমানো সুঞ্ঞতে অধিমুত্তত্তা ফুস্স ফুস্স ৰযং পস্সতি, সুঞ্ঞতো ৰিহারো. নিমিত্তং ভযতো সম্পস্সমানো অনিমিত্তে অধিমুত্তত্তা ফুস্স ফুস্স ৰযং পস্সতি, অনিমিত্তো ৰিহারো. পণিধিং ভযতো সম্পস্সমানো অপ্পণিহিতে অধিমুত্তত্তা ফুস্স ফুস্স ৰযং পস্সতি, অপ্পণিহিতো ৰিহারো’’তি (পটি. ম. ১.৭৮).

ছল়ঙ্গুপেক্খাসব্ভাৰেন চ পটিকূলে অপ্পটিকূলসঞ্ঞাদিৰিহারসব্ভাৰেন চ অরহতোযেৰ সব্বাকারেন চিত্তং ৰসে ৰত্ততি, ততো অযং ৰিপস্সনাৰিহারো অরহতোযেৰ ইজ্ঝতীতি ৰুত্তং হোতি. ৰীতরাগো সঙ্খারুপেক্খং ৰিপস্সতি ৰাতি এত্থ পন তিধা চ ভযং, তিধা চ অধিমুত্তিং অনাপজ্জিত্ৰা কেৰলং ৰিপস্সনাতি ৰেদিতব্বা. এৰঞ্হি সতি পুব্বাপরৰিসেসো হোতি.

৫৬. ইদানি দ্ৰিন্নং তিণ্ণং পুগ্গলানং ৰসেন সঙ্খারুপেক্খায একত্তনানত্তভেদং দস্সেতুকামো কথং পুথুজ্জনস্স চ সেক্খস্স চাতিআদিমাহ. তত্থ চিত্তস্স অভিনীহারো একত্তং হোতীতি একো হোতি, সকত্থে ভাৰৰচনন্তি ৰেদিতব্বং. যথা ইদপ্পচ্চযা এৰ ইদপ্পচ্চযতাতি ৰুত্তং, তথা একোৰ একত্তং. অভিনীহারোতি সামিঅত্থে পচ্চত্তৰচনং ৰা, অভিনীহারস্সাতি অত্থো. ‘‘সো দেসো সম্মজ্জিত্ৰা’’তিআদীসু (মহাৰ. ১৬৮) ৰিয ৰিভত্তিৰিপল্লাসো কতোতি ৰেদিতব্বো. চিত্তং কিলিস্সতীতি ৰিপস্সনানিকন্তিসঙ্খাতেন লোভকিলেসেন চিত্তং কিলিস্সতি, তাপীযতি বাধীযতীতি অত্থো. ভাৰনায পরিপন্থো হোতীতি পটিলদ্ধায ৰিপস্সনাভাৰনায উপঘাতো হোতি. পটিৰেধস্স অন্তরাযো হোতীতি ৰিপস্সনাভাৰনায পটিলভিতব্বস্স সচ্চপ্পটিৰেধস্স পটিলাভন্তরাযো হোতি. আযতিং পটিসন্ধিযা পচ্চযো হোতীতি সঙ্খারুপেক্খাসম্পযুত্তকম্মস্স বলৰত্তা তেনেৰ সুগতিপটিসন্ধিযা দীযমানায অতিনন্দনসঙ্খাতো লোভকিলেসো অনাগতে কামাৰচরসুগতিপটিসন্ধিযা পচ্চযো হোতি. যস্মা কিলেসসহাযং কম্মং ৰিপাকং জনেতি, তস্মা কম্মং জনকপচ্চযো হোতি, কিলেসো উপত্থম্ভকপচ্চযো. সেক্খস্স পন উত্তরিপটিৰেধস্সাতি সকদাগামিমগ্গাদিৰসেন সচ্চপ্পটিৰেধস্স. আযতিং পটিসন্ধিযা পচ্চযো হোতীতি সেক্খেসু সোতাপন্নসকদাগামীনং অনধিগতজ্ঝানানং সঙ্খারুপেক্খাকম্মেন দীযমানায কামাৰচরসুগতিপটিসন্ধিযা অভিনন্দনকিলেসো পচ্চযো হোতি, ঝানলাভীনং পন অনাগামিস্স চ ব্রহ্মলোকেযেৰ পটিসন্ধানতো পচ্চযো ন হোতি, অনুলোমগোত্রভূহি চ দীযমানায পটিসন্ধিযা অযমেৰ কিলেসো পচ্চযো হোতীতি ৰেদিতব্বো.

অনিচ্চতোতি হুত্ৰা অভাৰট্ঠেন অনিচ্চন্তিকতায আদিঅন্তৰন্ততায চ অনিচ্চতো. দুক্খতোতি অভিণ্হং পটিপীল়নট্ঠেন উপ্পাদৰযপটিপীল়নতায দুক্খৰত্থুতায চ দুক্খতো. অনত্ততোতি অৰসৰত্তনট্ঠেন পচ্চযাযত্তৰুত্তিতায সামিনিৰাসীকারকৰেদকাভাৰেন চ অনত্ততো. অনুপস্সনট্ঠেনাতি অনু অনু অনিচ্চাদিতো পস্সনট্ঠেন. অভিনীহারো নানত্তং হোতীতি অভিনীহারো নানা হোতীতি ৰা অভিনীহারস্স নানাভাৰো হোতীতি ৰা ৰেদিতব্বং.

কুসলাতি আরোগ্যট্ঠেন অনৰজ্জট্ঠেন কোসল্লসম্ভূতট্ঠেন চ. অব্যাকতাতি কুসলাকুসলভাৰেন ন ব্যাকতা. কিঞ্চিকালে সুৰিদিতাতি ৰিপস্সনাকালে সুট্ঠু ৰিদিতা. কিঞ্চিকালে ন সুৰিদিতাতি অভিনন্দনকালে ন সুট্ঠু ৰিদিতা. অচ্চন্তং সুৰিদিতাতি অভিনন্দনায পহীনত্তা একন্তেন সুৰিদিতা. ৰিদিতট্ঠেন চ অৰিদিতট্ঠেন চাতি এত্থ পুথুজ্জনসেক্খানং সুৰিদিতট্ঠোপি ৰীতরাগস্স অচ্চন্তসুৰিদিতট্ঠোপি ৰিদিতট্ঠোৰ হোতি, দ্ৰিন্নম্পি ন সুৰিদিতট্ঠো অৰিদিতট্ঠোৰ.

অতিত্তত্তাতি ৰিপস্সনায করণীযস্স অপরিযোসিতত্তা অপ্পণীতভাৰেন. তব্বিপরীতেন তিত্তত্তা. তিণ্ণং সঞ্ঞোজনানং পহানাযাতি সক্কাযদিট্ঠিৰিচিকিচ্ছাসীলব্বতপরামাসানং পহানত্থং. পচ্ছিমভৰিকাপি বোধিসত্তা এত্থেৰ সঙ্গহং গচ্ছন্তি. অপচ্ছিমভৰিকা পন ৰিপস্সনং সঙ্খারুপেক্খং পাপেত্ৰা ঠপেন্তি. সোতাপত্তিমগ্গং পটিলাভত্থাযাতি অসমাসেত্ৰা পঠন্তি, সমাসেত্ৰা পাঠো সুন্দরতরো. সেক্খো তিণ্ণং সঞ্ঞোজনানং পহীনত্তাতি সোতাপন্নসকদাগামিঅনাগামীনং সামঞ্ঞেন ৰুত্তং. সকদাগামিঅনাগামীনম্পি হি তানি পহীনানেৰ. উত্তরিপটিলাভত্থাযাতি উপরূপরিমগ্গপটিলাভত্থং. দিট্ঠধম্মসুখৰিহারত্থাযাতি দিট্ঠেৰ ধম্মে পচ্চক্খে অত্তভাৰে যো সুখো ৰিহারো, তদত্থায. ৰিহারসমাপত্তট্ঠেনাতি সেক্খস্স ফলসমাপত্তট্ঠেন, ৰীতরাগস্স ৰিপস্সনাৰিহারফলসমাপত্তট্ঠেন.

৫৭. ইদানি সঙ্খারুপেক্খানং গণনপরিচ্ছেদং দস্সেতুং কতি সঙ্খারুপেক্খাতিআদিমাহ. তত্থ সমথৰসেনাতি সমাধিৰসেন. অযমেৰ ৰা পাঠো. নীৰরণে পটিসঙ্খাতি পঞ্চ নীৰরণানি পহাতব্বভাৰেন পরিগ্গহেত্ৰা. সন্তিট্ঠনাতি নীৰরণানং পহানাভিমুখীভূতত্তা তেসং পহানেপি অব্যাপারভাৰূপগমনেন মজ্ঝত্ততায সন্তিট্ঠনা. সঙ্খারুপেক্খাসূতি নীৰরণপ্পহানে ব্যাপারাকরণেন নীৰরণসঙ্খাতানং সঙ্খারানং উপেক্খনাসু. এস নযো ৰিতক্কৰিচারাদীসু চ. সমথে সঙ্খারুপেক্খা নাম অপ্পনাৰীথিযা আসন্নপুব্বভাগে বলপ্পত্তভাৰনামযঞাণং. সোতাপত্তিমগ্গং পটিলাভত্থাযাতিআদীসু চতূসু মগ্গৰারেসু সুঞ্ঞতানিমিত্তঅপ্পণিহিতমগ্গানং অঞ্ঞতরঞ্ঞতরো মগ্গো লব্ভতি. সোতাপত্তিফলসমাপত্তত্থাযাতিআদীসু চতূসু ফলৰারেসু পন অপ্পণিহিতা ফলসমাপত্তি ৰেদিতব্বা. কস্মা? ‘‘সুঞ্ঞতৰিহারসমাপত্তত্থায অনিমিত্তৰিহারসমাপত্তত্থাযা’’তি ইতরাসং দ্ৰিন্নং ফলসমাপত্তীনং ৰিসুং ৰুত্তত্তা. অনিচ্চানুপস্সনাৰুট্ঠানৰসেন হি অনিমিত্তমগ্গো, তথেৰ ফলসমাপত্তিকালে অনিমিত্তফলসমাপত্তি, দুক্খানুপস্সনাৰুট্ঠানৰসেন অপ্পণিহিতমগ্গফলসমাপত্তিযো, অনত্তানুপস্সনাৰুট্ঠানৰসেন সুঞ্ঞতমগ্গফলসমাপত্তিযো সুত্তন্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বা.

এত্থ চ চতূসু মগ্গৰারেসু উপ্পাদন্তিআদীনি পঞ্চ মূলপদানি, গতিন্তিআদীনি দস ৰেৰচনপদানীতি পন্নরস পদানি ৰুত্তানি. ছসু পন ফলসমাপত্তিৰারেসু পঞ্চ মূলপদানেৰ ৰুত্তানি. তং কস্মা ইতি চে? সঙ্খারুপেক্খায তিক্খভাৰে সতি কিলেসপ্পহানে সমত্থস্স মগ্গস্স সম্ভৰতো তস্সা তিক্খভাৰদস্সনত্থং ৰেৰচনপদেহি সহ দল়্হং কত্ৰা মূলপদানি ৰুত্তানি. ফলস্স নিরুস্সাহভাৰেন সন্তসভাৰত্তা মগ্গাযত্তত্তা চ মন্দভূতাপি সঙ্খারুপেক্খা ফলস্স পচ্চযো হোতীতি দস্সনত্থং মূলপদানেৰ ৰুত্তানীতি ৰেদিতব্বানি.

৫৮. ইদানি জাতিৰসেন পুচ্ছিত্ৰা লব্ভমানৰসেন ৰিস্সজ্জেতুং কতি সঙ্খারুপেক্খা কুসলাতিআদিমাহ. তত্থ পন্নরস সঙ্খারুপেক্খাতি সমথৰসেন অট্ঠ, চতুন্নং মগ্গানং তিণ্ণং ফলানং ৰসেন সত্তাতি পন্নরস. সমথৰসেন অট্ঠ সঙ্খারুপেক্খা অরহতো নীৰরণপটিসঙ্খাঅভাৰতো, ৰিতক্কৰিচারাদীনং পহানব্যাপারং ৰিনা সুখেন পহানতো চ সঙ্খারুপেক্খানামস্স অননুরূপাতি কত্ৰা তাসং অব্যাকততা ন ৰুত্তাতি ৰেদিতব্বা. অরহতা পন ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জন্তেন সঙ্খারুপেক্খং ৰিনা সমাপজ্জিতুং ন সক্কাতি তিস্সো সঙ্খারুপেক্খা অব্যাকতাতি ৰুত্তা. অপ্পণিহিতসুঞ্ঞতানিমিত্তৰসেন হি অরহতো তিস্সো সঙ্খারুপেক্খা.

ইদানি সঙ্খারুপেক্খানং সংৰণ্ণনাৰসেন ৰুত্তাসু তীসু গাথাসু পটিসঙ্খাসন্তিট্ঠনা পঞ্ঞাতি সঙ্খারুপেক্খা. অট্ঠ চিত্তস্স গোচরাতি সমথৰসেন ৰুত্তা অট্ঠ সঙ্খারুপেক্খা সমাধিস্স ৰিসযা, ভূমিযোতি অত্থো. ‘‘চিত্তং পঞ্ঞঞ্চ ভাৰয’’ন্তিআদীসু (সং. নি. ১.২৩, ১৯২) ৰিয চিত্তসীসেন সমাধি নিদ্দিট্ঠো, ‘‘গোচরে, ভিক্খৰে, চরথ সকে পেত্তিকে ৰিসযে’’তিআদীসু (সং. নি. ৫.৩৭২) ৰিয গোচরসদ্দেন ৰিসযো. যঞ্হি যদাযত্তং, তস্সেসো ৰিসযোতি ৰুচ্চতি. পুথুজ্জনস্স দ্ৰেতি সমথৰসেন ৰিপস্সনাৰসেন চ. তযোসেক্খস্সাতি সমথৰিপস্সনাসমাপত্তিৰসেন. তযো চ ৰীতরাগস্সাতি অপ্পণিহিতসুঞ্ঞতানিমিত্তফলসমাপত্তিৰসেন. ‘‘তিস্সো’’তি ৰত্তব্বে ‘‘তযো’’তি চ লিঙ্গৰিপল্লাসো কতো. তযো সঙ্খারুপেক্খা ধম্মাতি ৰা যোজেতব্বং. যেহি চিত্তং ৰিৰট্টতীতি যেহি সঙ্খারুপেক্খাধম্মেহি ৰিতক্কৰিচারাদিতো, উপ্পাদাদিতো ৰা চিত্তং অপগচ্ছতি. ৰীতরাগস্সাপি হি সঙ্খারুপেক্খাসব্ভাৰতো চ সঙ্খারতো চিত্তং ৰিৰট্টিত্ৰা নিব্বানং পক্খন্দতীতি ৰুত্তং হোতি. অট্ঠ সমাধিস্স পচ্চযাতি সমথৰসেন ৰুত্তা অট্ঠ অপ্পনাসম্পাপকত্তা অপ্পনাসমাধিস্স পচ্চযা. দস ঞাণস্স গোচরাতি ৰিপস্সনাৰসেন ৰুত্তা দস মগ্গঞাণস্স ফলঞাণস্স চ ভূমিযো. তিণ্ণং ৰিমোক্খান পচ্চযাতি সুঞ্ঞতানিমিত্তঅপ্পণিহিতৰিমোক্খানং উপনিস্সযপচ্চযা. নানাদিট্ঠীসু ন কম্পতীতি ভঙ্গং অৰিস্সজ্জিত্ৰাৰ সঙ্খারে অনিচ্চাদিৰসেন ৰিপস্সন্তো সস্সতদিট্ঠিআদীসু নানপ্পকারাসু দিট্ঠীসু ন ৰেধতীতি.

সঙ্খারুপেক্খাঞাণনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.