৫২. চেতোপরিযঞাণনিদ্দেসৰণ্ণনা

১০৪. চেতোপরিযঞাণনিদ্দেসে সো এৰং পজানাতীতি ইদানি ৰত্তব্বং ৰিধানং উপদিসতি. ইদং রূপং সোমনস্সিন্দ্রিযসমুট্ঠিতন্তিআদি আদিকম্মিকেন ঝাযিনা পটিপজ্জিতব্বং ৰিধানং. কথং? এতঞ্হি ঞাণং উপ্পাদেতুকামেন ঝাযিনা পঠমং তাৰ দিব্বচক্খুঞাণং উপ্পাদেতব্বং. এতঞ্হি দিব্বচক্খুৰসেন ইজ্ঝতি, তং এতস্স পরিকম্মং. তস্মা তেন ভিক্খুনা আলোকং ৰড্ঢেত্ৰা দিব্বেন চক্খুনা পরস্স হদযরূপং নিস্সায ৰত্তমানস্স লোহিতস্স ৰণ্ণং পস্সিত্ৰা পস্সিত্ৰা চিত্তং পরিযেসিতব্বং. তঞ্হি লোহিতং কুসলসোমনস্সে ৰত্তমানে রত্তং হোতি নিগ্রোধপক্কৰণ্ণং, অকুসলসোমনস্সে ৰত্তমানে তদেৰ লুল়িতং হোতি, দোমনস্সে ৰত্তমানে কাল়কং হোতি জম্বুপক্কৰণ্ণং লুল়িতং. কুসলূপেক্খায ৰত্তমানায পসন্নং হোতি তিলতেলৰণ্ণং. অকুসলূপেক্খায ৰত্তমানায তদেৰ লুল়িতং হোতি. তস্মা তেন ‘‘ইদং রূপং সোমনস্সিন্দ্রিযসমুট্ঠিতং, ইদং রূপং দোমনস্সিন্দ্রিযসমুট্ঠিতং, ইদং রূপং উপেক্খিন্দ্রিযসমুট্ঠিত’’ন্তি পরস্স হদযলোহিতৰণ্ণং পস্সিত্ৰা পস্সিত্ৰা চিত্তং পরিযেসন্তেন চেতোপরিযঞাণং থামগতং কাতব্বং. এৰং থামগতে হি তস্মিং অনুক্কমেন সব্বম্পি কামাৰচরাদিভেদং চিত্তং পজানাতি চিত্তা চিত্তমেৰ সঙ্কমন্তো ৰিনা হদযরূপদস্সনেন. ৰুত্তম্পি চেতং অট্ঠকথাযং –

‘‘আরুপ্পে পরস্স চিত্তং জানিতুকামো কস্স হদযরূপং পস্সতি, কস্সিন্দ্রিযৰিকারং ওলোকেতীতি? ন কস্সচি. ইদ্ধিমতো ৰিসযো এস, যদিদং যত্থ কত্থচি চিত্তং আৰজ্জন্তো সোল়সপ্পভেদং চিত্তং জানাতি. অকতাভিনিৰেসস্স পন ৰসেন অযং কথা’’তি (ৰিসুদ্ধি. ২.৪০১).

পরসত্তানন্তি অত্তানং ঠপেত্ৰা সেসসত্তানং. পরপুগ্গলানন্তি ইদম্পি ইমিনা একত্থমেৰ, ৰেনেয্যৰসেন পন দেসনাৰিলাসেন চ ব্যঞ্জনেন নানত্তং কতং. চেতসা চেতো পরিচ্চ পজানাতীতি অত্তনো চিত্তেন তেসং চিত্তং পরিচ্ছিন্দিত্ৰা সরাগাদিৰসেন নানপ্পকারতো জানাতি. সরাগং ৰাতিআদীসু ৰা-সদ্দো সমুচ্চযত্থো. তত্থ অট্ঠৰিধং লোভসহগতচিত্তং সরাগং চিত্তং নাম, অৰসেসং চতুভূমককুসলাব্যাকতচিত্তং ৰীতরাগং নাম. দ্ৰে দোমনস্সচিত্তানি, দ্ৰে ৰিচিকিচ্ছাউদ্ধচ্চচিত্তানীতি ইমানি পন চত্তারি চিত্তানি ইমস্মিং দুকে সঙ্গহং ন গচ্ছন্তি. কেচি পন থেরা তানিপি ৰীতরাগপদেন সঙ্গণ্হন্তি. দুৰিধং পন দোমনস্সসহগতং চিত্তং সদোসং চিত্তং নাম, সব্বম্পি চতুভূমকং কুসলাব্যাকতং ৰীতদোসং নাম. সেসানি দস অকুসলচিত্তানি ইমস্মিং দুকে সঙ্গহং ন গচ্ছন্তি. কেচি পন থেরা তানিপি ৰীতদোসপদেন সঙ্গণ্হন্তি. সমোহং ৰীতমোহন্তি এত্থ পন মোহেকহেতুকৰসেন ৰিচিকিচ্ছাউদ্ধচ্চসহগতদ্ৰযমেৰ সমোহং. মোহস্স পন সব্বাকুসলেসু সম্ভৰতো দ্ৰাদসৰিধম্পি অকুসলং চিত্তং ‘‘সমোহ’’ন্তি ৰেদিতব্বং. অৰসেসং কুসলাব্যাকতং ৰীতমোহং. থিনমিদ্ধানুগতং পন সংখিত্তং, উদ্ধচ্চানুগতং ৰিক্খিত্তং. রূপাৰচরারূপাৰচরং মহগ্গতং, অৰসেসং অমহগ্গতং. সব্বম্পি তেভূমকং সউত্তরং, লোকুত্তরং অনুত্তরং. উপচারপ্পত্তং অপ্পনাপ্পত্তঞ্চ সমাহিতং, তদুভযমসম্পত্তং অসমাহিতং. তদঙ্গৰিক্খম্ভনসমুচ্ছেদপটিপ্পস্সদ্ধিনিস্সরণৰিমুত্তিপ্পত্তং ৰিমুত্তং, পঞ্চৰিধম্পি এতং ৰিমুত্তিমপ্পত্তং অৰিমুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. ইতি চেতোপরিযঞাণলাভী ভিক্খু সোল়সপ্পভেদম্পি চিত্তং পজানাতি. পুথুজ্জনা পন অরিযানং মগ্গফলচিত্তং ন জানন্তি, অরিযাপি চ হেট্ঠিমা হেট্ঠিমা উপরিমানং উপরিমানং মগ্গফলচিত্তং ন জানন্তি, উপরিমা উপরিমা পন হেট্ঠিমানং হেট্ঠিমানং চিত্তং জানন্তীতি.

চেতোপরিযঞাণনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.