পহাতব্বনিদ্দেসৰণ্ণনা
২৩. পহাতব্বনিদ্দেসে অস্মিমানোতি রূপাদীসু পঞ্চসু উপাদানক্খন্ধেসু অস্মীতি মানো. তস্মিঞ্হি পহীনে অরহত্তং পত্তং হোতি. রূপরাগাদীসু ৰিজ্জমানেসুপি সেসানি অৰত্ৰা অস্মিমানস্সেৰ ৰচনং দিট্ঠিপতিরূপকত্তেন তস্স ওল়ারিকত্তাতি ৰেদিতব্বং. অৰিজ্জাতি সুত্তন্তপরিযাযেন দুক্খাদীসু চতূসু ঠানেসু অঞ্ঞাণং, অভিধম্মপরিযাযেন পুব্বন্তাদীহি সদ্ধিং অট্ঠসু. ৰুত্তঞ্হেতং –
‘‘তত্থ কতমা অৰিজ্জা? দুক্খে অঞ্ঞাণং, দুক্খসমুদযে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিরোধে অঞ্ঞাণং, দুক্খনিরোধগামিনিযা পটিপদায অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তে অঞ্ঞাণং, অপরন্তে অঞ্ঞাণং, পুব্বন্তাপরন্তে অঞ্ঞাণং, ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পন্নেসু ধম্মেসু অঞ্ঞাণ’’ন্তি (ধ. স. ১১০৬; ৰিভ. ২২৬).
ভৰতণ্হাতি কামভৰাদীসু ভৰেসু পত্থনা. যথাহ –
‘‘তত্থ কতমা ভৰতণ্হা? যো ভৰেসু ভৰচ্ছন্দো ভৰরাগো ভৰনন্দী ভৰতণ্হা ভৰসিনেহো ভৰপরিল়াহো ভৰমুচ্ছা ভৰজ্ঝোসান’’ন্তি (ৰিভ. ৮৯৫).
তিস্সো তণ্হাতি কামতণ্হা, ভৰতণ্হা, ৰিভৰতণ্হা. তাসং অভিধম্মে এৰং নিদ্দেসো কতো – তত্থ কতমা ভৰতণ্হা? ভৰদিট্ঠিসহগতো রাগো…পে… চিত্তস্স সারাগো, অযং ৰুচ্চতি ভৰতণ্হা. তত্থ কতমা ৰিভৰতণ্হা? উচ্ছেদদিট্ঠিসহগতো রাগো…পে… চিত্তস্স সারাগো, অযং ৰুচ্চতি ৰিভৰতণ্হা. অৰসেসা তণ্হা কামতণ্হা. তত্থ কতমা কামতণ্হা? কামধাতুপটিসংযুত্তো রাগো…পে… চিত্তস্স সারাগো, অযং ৰুচ্চতি কামতণ্হা. তত্থ কতমা ভৰতণ্হা? রূপধাতুঅরূপধাতুপটিসংযুত্তো রাগো…পে… তত্থ কতমা ৰিভৰতণ্হা? উচ্ছেদদিট্ঠিসহগতো রাগো…পে… (ৰিভ. ৯১৬).
অট্ঠকথাযং পন ‘‘পঞ্চকামগুণিকো রাগো কামতণ্হা, রূপারূপভৰেসু রাগো ঝাননিকন্তিসস্সতদিট্ঠিসহগতো রাগো ভৰৰসেন পত্থনা ভৰতণ্হা, উচ্ছেদদিট্ঠিসহগতো রাগো ৰিভৰতণ্হা’’তি ৰুত্তং. অযং দসুত্তরসুত্তপরিযাযেন যোজনা. সঙ্গীতিপরিযাযেন পন অভিধম্মপরিযাযেন চ ‘‘অপরাপি তিস্সো তণ্হা কামতণ্হা রূপতণ্হা অরূপতণ্হা. অপরাপি তিস্সো তণ্হা রূপতণ্হা অরূপতণ্হা নিরোধতণ্হা’’তি (দী. নি. ৩.৩০৫; ৰিভ. ৯১৭-৯১৮) ৰুত্তা তণ্হাপি এত্থ যুজ্জন্তি. তাসু পঞ্চ কামধাতুরূপধাতুঅরূপধাতুপটিসংযুত্তা, অন্তিমা উচ্ছেদদিট্ঠিসহগতা.
চত্তারো ওঘাতি কামোঘো, ভৰোঘো, দিট্ঠোঘো, অৰিজ্জোঘো. যস্স সংৰিজ্জন্তি, তং ৰট্টস্মিং ওহনন্তি ওসীদাপেন্তীতি ওঘা. বলৰকিলেসা এতে. কামগুণসঙ্খাতে কামে ওঘো কামোঘো. কামতণ্হাযেতং নামং. রূপারূপসঙ্খাতে কম্মতো চ উপপত্তিতো চ দুৰিধেপি ভৰে ওঘো ভৰোঘো. ভৰতণ্হাযেতং নামং. দিট্ঠি এৰ ওঘো দিট্ঠোঘো. ‘‘সস্সতো লোকো’’তিআদিকায দিট্ঠিযা এতং নামং. অৰিজ্জা এৰ ওঘো অৰিজ্জোঘো, দুক্খাদীসু অঞ্ঞাণস্সেতং নামং.
পঞ্চ নীৰরণানীতি কামচ্ছন্দনীৰরণং ব্যাপাদনীৰরণং থিনমিদ্ধনীৰরণং উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৰরণং ৰিচিকিচ্ছানীৰরণং. চিত্তং নীৰরন্তি পরিযোনন্ধন্তীতি নীৰরণানি. কামীযন্তীতি কামা. পঞ্চ কামগুণা. কামেসু ছন্দো কামচ্ছন্দো. কামযতীতি ৰা কামো, কামো এৰ ছন্দো, ন কত্তুকম্যতাছন্দো ন ধম্মচ্ছন্দোতি কামচ্ছন্দো. কামতণ্হাযেতং নামং. ব্যাপজ্জতি তেন চিত্তং পূতিভাৰং গচ্ছতি, ব্যাপাদযতি ৰা ৰিনযাচাররূপসম্পত্তিহিতসুখানীতি ব্যাপাদো. দোসস্সেতং নামং. থিননতা থিনং, মিদ্ধনতা মিদ্ধং, অনুস্সাহসংহননতা অসত্তিৰিঘাতো চাতি অত্থো. চিত্তস্স অনুস্সাহো থিনং, চেতসিকানং অকম্মঞ্ঞতা মিদ্ধং, থিনঞ্চ মিদ্ধঞ্চ থিনমিদ্ধং. উদ্ধতস্স ভাৰো উদ্ধচ্চং, অৰূপসমোতি অত্থো. ৰিক্খেপস্সেতং নামং. কুচ্ছিতং কতং কুকতং, কুকতস্স ভাৰো কুক্কুচ্চং, গরহিতকিরিযভাৰোতি অত্থো. পচ্ছানুতাপস্সেতং নামং. ৰিগতা চিকিচ্ছাতি ৰিচিকিচ্ছা, ৰিগতপঞ্ঞাতি অত্থো. সভাৰং ৰা ৰিচিনন্তো এতায কিচ্ছতি কিলমতীতি ৰিচিকিচ্ছা. বুদ্ধাদীসু সংসযস্সেতং নামং. কামচ্ছন্দো এৰ নীৰরণং কামচ্ছন্দনীৰরণং. এৰং সেসেসুপি.
ছ ধম্মা, ছদ্ধম্মাতি ৰা পাঠো. ছ তণ্হাকাযাতি রূপতণ্হা সদ্দতণ্হা গন্ধতণ্হা রসতণ্হা ফোট্ঠব্বতণ্হা ধম্মতণ্হা. রূপে তণ্হা রূপতণ্হা. সা এৰ কামতণ্হাদিভেদেন অনেকভেদত্তা রাসট্ঠেন কাযোতি ৰুত্তা. এৰং সেসেসুপি.
সত্তানুসযাতি কামরাগানুসযো পটিঘানুসযো মানানুসযো দিট্ঠানুসযো ৰিচিকিচ্ছানুসযো ভৰরাগানুসযো অৰিজ্জানুসযো. অপ্পহীনট্ঠেন অনুসেন্তীতি অনুসযা. কামেসু রাগো কামরাগো, কামো এৰ ৰা রাগোতি কামরাগো. আরম্মণস্মিং পটিহঞ্ঞতীতি পটিঘং. অযাথাৰদস্সনট্ঠেন দিট্ঠি. সেয্যাদিৰসেন মঞ্ঞতীতি মানো. ভৰেসু রাগো ভৰরাগো. থামগতো কামরাগো কামরাগানুসযো. এৰং সেসেসুপি.
অট্ঠ মিচ্ছত্তাতি মিচ্ছাদিট্ঠি মিচ্ছাসঙ্কপ্পো মিচ্ছাৰাচা মিচ্ছাকম্মন্তো মিচ্ছাআজীৰো মিচ্ছাৰাযামো মিচ্ছাসতি মিচ্ছাসমাধি. ‘‘হিতসুখাৰহা মে ভৰিস্সন্তী’’তি এৰং আসীসিতাপি তথাঅভাৰতো অসুভাদীসুযেৰ সুভন্তিআদিৰিপরীতপ্পৰত্তিতো চ মিচ্ছাসভাৰাতি মিচ্ছত্তা. মিচ্ছা পস্সতি, মিচ্ছা ৰা এতায পস্সন্তীতি মিচ্ছাদিট্ঠি. অথ ৰা ৰিপরীতা দিট্ঠীতি মিচ্ছাদিট্ঠি, অযাথাৰদিট্ঠীতি ৰা মিচ্ছাদিট্ঠি, ৰিরজ্ঝিত্ৰা গহণতো ৰা ৰিতথা দিট্ঠীতি মিচ্ছাদিট্ঠি, অনত্তাৰহত্তা পণ্ডিতেহি কুচ্ছিতা দিট্ঠীতি ৰামিচ্ছাদিট্ঠি. মিচ্ছাসঙ্কপ্পাদীসুপি এসেৰ নযো. মিচ্ছাদিট্ঠীতি সস্সতুচ্ছেদাভিনিৰেসো. মিচ্ছাসঙ্কপ্পোতি কামৰিতক্কাদিতিৰিধো ৰিতক্কো. মিচ্ছাৰাচাতি মুসাৰাদাদিচতুব্বিধা চেতনা. মিচ্ছাকম্মন্তোতি পাণাতিপাতাদিতিৰিধা চেতনা. মিচ্ছাআজীৰোতি মিচ্ছাজীৰপযোগসমুট্ঠাপিকা চেতনা. মিচ্ছাৰাযামোতি অকুসলচিত্তসম্পযুত্তং ৰীরিযং. মিচ্ছাসতীতি সতিপটিপক্খভূতো অকুসলচিত্তুপ্পাদো. মিচ্ছাসমাধীতি অকুসলসমাধি.
নৰ তণ্হামূলকাতি (দী. নি. ২.১০৩; ৩.৩৫৯) তণ্হং পটিচ্চ পরিযেসনা, পরিযেসনং পটিচ্চ লাভো, লাভং পটিচ্চ ৰিনিচ্ছযো, ৰিনিচ্ছযং পটিচ্চ ছন্দরাগো, ছন্দরাগং পটিচ্চ অজ্ঝোসানং, অজ্ঝোসানং পটিচ্চ পরিগ্গহো, পরিগ্গহং পটিচ্চ মচ্ছরিযং, মচ্ছরিযং পটিচ্চ আরক্খো, আরক্খাধিকরণং দণ্ডাদানসত্থাদানকলহৰিগ্গহৰিৰাদতুৰংতুৰংপেসুঞ্ঞমুসাৰাদা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৰন্তি (দী. নি. ২.১০৪; ৩.৩৫৯). ইমে নৰ তণ্হামূলকা ধম্মা. তণ্হা মূলং এতেসন্তি তণ্হামূলকা. পরিযেসনাদযো অকুসলা এৰ. তণ্হং, পটিচ্চাতি তণ্হং নিস্সায. পরিযেসনাতি রূপাদিআরম্মণপরিযেসনা. সা হি তণ্হায সতি হোতি. লাভোতি রূপাদিআরম্মণপটিলাভো, সো হি পরিযেসনায সতি হোতি. ৰিনিচ্ছযো পন ঞাণতণ্হাদিট্ঠিৰিতক্কৰসেন চতুব্বিধো. তত্থ ‘‘সুখৰিনিচ্ছযং জঞ্ঞা, সুখৰিনিচ্ছযং ঞত্ৰা অজ্ঝত্তং সুখমনুযুঞ্জেয্যা’’তি (ম. নি. ৩.৩২৩) অযং ঞাণৰিনিচ্ছযো. ‘‘ৰিনিচ্ছযোতি দ্ৰে ৰিনিচ্ছযা তণ্হাৰিনিচ্ছযো চ দিট্ঠিৰিনিচ্ছযো চা’’তি (মহানি. ১০২) এৰং আগতানি অট্ঠসততণ্হাৰিচরিতানি তণ্হাৰিনিচ্ছযো. দ্ৰাসট্ঠি দিট্ঠিযো দিট্ঠিৰিনিচ্ছযো. ‘‘ছন্দো খো, দেৰানমিন্দ, ৰিতক্কনিদানো’’তি (দী. নি. ২.৩৫৮) ইমস্মিং পন সুত্তে ইধ ৰিনিচ্ছযোতি ৰুত্তো ৰিতক্কোযেৰ আগতো. লাভং লভিত্ৰা হি ইট্ঠানিট্ঠং সুন্দরাসুন্দরঞ্চ ৰিতক্কেনেৰ ৰিনিচ্ছিনাতি ‘‘এত্তকং মে রূপারম্মণত্থায ভৰিস্সতি, এত্তকং সদ্দাদিআরম্মণত্থায, এত্তকং ময্হং ভৰিস্সতি, এত্তকং পরস্স, এত্তকং পরিভুঞ্জিস্সামি, এত্তকং নিদহিস্সামী’’তি. তেন ৰুত্তং – ‘‘লাভং পটিচ্চ ৰিনিচ্ছযো’’তি. ছন্দরাগোতি এৰং অকুসলৰিতক্কেন ৰিতক্কিতে ৰত্থুস্মিং দুব্বলরাগো চ বলৰরাগো চ উপ্পজ্জতি. ছন্দোতি এত্থ দুব্বলরাগস্সাধিৰচনং, রাগোতি বলৰরাগস্স. অজ্ঝোসানন্তি অহং মমাতি বলৰসন্নিট্ঠানং. পরিগ্গহোতি তণ্হাদিট্ঠিৰসেন পরিগ্গহকরণং. মচ্ছরিযন্তি পরেহি সাধারণভাৰস্স অসহনতা. তেনেৰস্স পোরাণা এৰং ৰচনত্থং ৰদন্তি ‘‘ইদং অচ্ছরিযং ময্হমেৰ হোতু, মা অঞ্ঞস্স অচ্ছরিযং হোতূতি পৰত্তত্তা মচ্ছরিযন্তি ৰুচ্চতী’’তি. আরক্খোতি দ্ৰারপিদহনমঞ্জূসগোপনাদিৰসেন সুট্ঠু রক্খণং. অধিকরোতীতি অধিকরণং. কারণস্সেতং নামং. আরক্খাধিকরণন্তি ভাৰনপুংসকং, আরক্খহেতূতি অত্থো. দণ্ডাদানাদীসু পরনিসেধনত্থং দণ্ডস্স আদানং দণ্ডাদানং. একতোধারাদিনা সত্থস্স আদানং সত্থাদানং. কাযকলহোপি ৰাচাকলহোপি কলহো. পুরিমো পুরিমো ৰিরোধো ৰিগ্গহো. পচ্ছিমো পচ্ছিমো ৰিৰাদো. তুৰংতুৰন্তি অগারৰৰসেন তুৰংতুৰংৰচনং.
দস মিচ্ছত্তাতি মিচ্ছাদিট্ঠি…পে… মিচ্ছাসমাধি মিচ্ছাঞাণং মিচ্ছাৰিমুত্তি. তত্থ মিচ্ছাঞাণন্তি পাপকিরিযাসু উপাযচিন্তাৰসেন পাপং কত্ৰা সুকতং মযাতি পচ্চৰেক্খণাকারেন চ উপ্পন্নো মোহো. মিচ্ছাৰিমুত্তীতি অৰিমুত্তস্সেৰ সতো ৰিমুত্তিসঞ্ঞিতা.
২৪. ইদানি অনেকভেদেন পহানেন পহাতব্বে দস্সেতুং দ্ৰে পহানানীতিআদি আরদ্ধং. পহানেসু হি ৰিঞ্ঞাতেসু তেন তেন পহাতব্বা ধম্মা সুৰিঞ্ঞেয্যা হোন্তি. পঞ্চসু পহানেসু লোকিকানি চ দ্ৰে পহানানি অপ্পযোগং নিস্সরণপ্পহানঞ্চ ঠপেত্ৰা অপ্পযোগানেৰ দ্ৰে লোকুত্তরপহানানি পঠমং ৰুত্তানি. সম্মা উচ্ছিজ্জন্তি এতেন কিলেসাতি সমুচ্ছেদো, পহীযন্তি এতেন কিলেসাতি পহানং. সমুচ্ছেদসঙ্খাতং পহানং, ন সেসপ্পহানন্তি সমুচ্ছেদপ্পহানং. কিলেসানং পটিপ্পস্সদ্ধত্তা পটিপ্পস্সদ্ধি, পহীনত্তা পহানং, পটিপ্পস্সদ্ধিসঙ্খাতং পহানং পটিপ্পস্সদ্ধিপ্পহানং. লোকং উত্তরতীতি লোকুত্তরো. নিব্বানসঙ্খাতং খযং গচ্ছতীতি খযগামী, খযগামী চ সো মগ্গো চাতি খযগামিমগ্গো, তং ভাৰযতো সো মগ্গো সমুচ্ছেদপ্পহানন্তি অত্থো. তথা ফলক্খণে লোকুত্তরফলমেৰ পটিপ্পস্সদ্ধিপ্পহানং.
কামানমেতং নিস্সরণন্তিআদীসু কামতো রূপতো সঙ্খততো নিস্সরন্তি এতেনাতি নিস্সরণং, তেহি ৰা নিস্সটত্তা নিস্সরণং. অসুভজ্ঝানং. কামেহি নিক্খন্তত্তা নেক্খম্মং. অনাগামিমগ্গো ৰা. অসুভজ্ঝানঞ্হি ৰিক্খম্ভনতো কামানং নিস্সরণং, তং ঝানং পাদকং কত্ৰা উপ্পাদিতঅনাগামিমগ্গো পন সমুচ্ছেদতো সব্বসো কামানং অচ্চন্তনিস্সরণং. রুপ্পতীতি রূপং, ন রূপং অরূপং মিত্তপটিপক্খা অমিত্তা ৰিয, লোভাদিপটিপক্খা অলোভাদযো ৰিয চ রূপপটিপক্খোতি অত্থো. ফলৰসেন ৰা নত্থেত্থ রূপন্তি অরূপং, অরূপমেৰ আরুপ্পং. অরূপজ্ঝানানি. তানি রূপানং নিস্সরণং নাম. অরূপেহিপি অরহত্তমগ্গো পুন উপ্পত্তিনিৰারণতো সব্বসো রূপানং নিস্সরণং নাম. ভূতন্তি জাতং. সঙ্খতন্তি পচ্চযেহি সঙ্গম্ম কতং. পটিচ্চসমুপ্পন্নন্তি তে তে পচ্চযে পটিচ্চ সম্মা সহ চ উপ্পন্নং. পঠমেন সঞ্জাতত্তদীপনেন অনিচ্চতা, দুতিযেন অনিচ্চস্সাপি সতো পচ্চযানুভাৰদীপনেন পরাযত্ততা, ততিযেন পরাযত্তস্সাপি সতো পচ্চযানং অব্যাপারত্তদীপনেন এৰংধম্মতা দীপিতা হোতি. নিরোধোতি নিব্বানং. নিব্বানঞ্হি আগম্ম দুক্খং নিরুজ্ঝতীতি নিরোধোতি ৰুচ্চতি. সো এৰ চ সব্বসঙ্খততো নিস্সটত্তা তস্স সঙ্খতস্স নিস্সরণং নাম. অট্ঠকথাযং পন –
‘‘নিরোধো তস্স নিস্সরণন্তি ইধ অরহত্তফলং নিরোধোতি অধিপ্পেতং. অরহত্তফলেন হি নিব্বানে দিট্ঠে পুন আযতিং সব্বসঙ্খারা ন হোন্তীতি অরহত্তসঙ্খাতস্স নিরোধস্স পচ্চযত্তা নিরোধোতি ৰুত্ত’’ন্তি ৰুত্তং.
নেক্খম্মং পটিলদ্ধস্সাতিআদীসু অসুভজ্ঝানস্স নিস্সরণত্তে ৰিক্খম্ভনপ্পহানেন, অনাগামিমগ্গস্স নিস্সরণত্তে সমুচ্ছেদপ্পহানেন কামা পহীনা চেৰ হোন্তি পরিচ্চত্তা চ. অরূপজ্ঝানানং নিস্সরণত্তে চ অরহত্তমগ্গস্স নিস্সরণত্তে চ এৰমেৰ রূপা যোজেতব্বা. রূপেসু হি ছন্দরাগপ্পহানেন রূপানং সমুচ্ছেদো হোতি. রূপাতি চেত্থ লিঙ্গৰিপল্লাসো কতো. নিব্বানস্স নিস্সরণত্তে নিস্সরণপ্পহানেন, অরহত্তফলস্স নিস্সরণত্তে পটিপ্পস্সদ্ধিপ্পহানেন সঙ্খারা পহীনা চেৰ হোন্তি পরিচ্চত্তা চ. নিব্বানস্স চ নিস্সরণত্তে আরম্মণকরণৰসেন পটিলাভো ৰেদিতব্বো.
দুক্খসচ্চন্তিআদীসু পরিঞ্ঞাপটিৰেধন্তিআদি ভাৰনপুংসকৰচনং. পরিঞ্ঞায পটিৰেধো পরিঞ্ঞাপটিৰেধো. তং পরিঞ্ঞাপটিৰেধং. এস নযো সেসেসুপি. পজহাতীতি তথা তথা পটিৰিজ্ঝন্তো পহাতব্বে কিলেসে পজহতীতি অত্থো গহেতব্বো. লোকিযলোকুত্তরেসুপি ছন্দরাগপ্পহানেন ৰা তানি পজহতীতি অত্থো. পজহতীতিপি পাঠো. যথা নাৰা অপুব্বং অচরিমং একক্খণে চত্তারি কিচ্চানি করোতি, ওরিমং তীরং পজহতি, সোতং ছিন্দতি, ভণ্ডং ৰহতি, পারিমং তীরং অপ্পেতি, এৰমেৰং মগ্গঞাণং অপুব্বং অচরিমং একক্খণে চত্তারি সচ্চানি অভিসমেতি, দুক্খং পরিঞ্ঞাভিসমযেন অভিসমেতি, সমুদযং পহানাভিসমযেন অভিসমেতি, মগ্গং ভাৰনাভিসমযেন অভিসমেতি, নিরোধং সচ্ছিকিরিযাভিসমযেন অভিসমেতি. কিং ৰুত্তং হোতি? ‘‘নিরোধং আরম্মণং কত্ৰা চত্তারি সচ্চানি পাপুণাতি পস্সতি পটিৰিজ্ঝতী’’তি (ৰিসুদ্ধি. ২.৮৩৯) ৰুত্তত্তা একক্খণেপি ৰিসুং ৰিসুং ৰিয পহানানি ৰুত্তানীতি ৰেদিতব্বানি.
পঞ্চসু পহানেসু যং সসেৰালে উদকে পক্খিত্তেন ঘটেন সেৰালস্স ৰিয তেন তেন লোকিযসমাধিনা নীৰরণাদীনং পচ্চনীকধম্মানং ৰিক্খম্ভনং দূরীকরণং, ইদং ৰিক্খম্ভনপ্পহানং নাম. ৰিক্খম্ভনপ্পহানঞ্চ নীৰরণানং পঠমং ঝানং ভাৰযতোতি নীৰরণানংযেৰ পহানং পাকটত্তা ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. নীৰরণানি হি ঝানস্স পুব্বভাগেপি পচ্ছাভাগেপি ন সহসা চিত্তং অজ্ঝোত্থরন্তি, অজ্ঝোত্থটেসু চ তেসু ঝানং পরিহাযতি, ৰিতক্কাদযো পন দুতিযজ্ঝানাদিতো পুব্বে পচ্ছা চ অপ্পটিপক্খা হুত্ৰা পৰত্তন্তি. তস্মা নীৰরণানং ৰিক্খম্ভনং পাকটং. যং পন রত্তিভাগে সমুজ্জলিতেন পদীপেন অন্ধকারস্স ৰিয তেন তেন ৰিপস্সনায অৰযৰভূতেন ঝানঙ্গেন পটিপক্খৰসেনেৰ তস্স তস্স চ পহাতব্বধম্মস্স পহানং, ইদং তদঙ্গপ্পহানং নাম. তদঙ্গপ্পহানঞ্চ দিট্ঠিগতানং নিব্বেধভাগিযং সমাধিং ভাৰযতোতি দিট্ঠিগতানংযেৰ পহানং ওল়ারিকৰসেন ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. দিট্ঠিগতঞ্হি ওল়ারিকং, নিচ্চসঞ্ঞাদযো সুখুমা. তত্থ দিট্ঠিগতানন্তি দিট্ঠিযেৰ দিট্ঠিগতং ‘‘গূথগতং মুত্তগত’’ন্তিআদীনি (অ. নি. ৯.১১) ৰিয. গন্তব্বাভাৰতো চদিট্ঠিযা গতমত্তমেৰেতন্তিপি দিট্ঠিগতং, দ্ৰাসট্ঠিদিট্ঠীসু অন্তোগধত্তা দিট্ঠীসু গতন্তিপি দিট্ঠিগতং. বহুৰচনেন তেসং দিট্ঠিগতানং. নিব্বেধভাগিযং সমাধিন্তি ৰিপস্সনাসম্পযুত্তং সমাধিং. যং পন অসনিৰিচক্কাভিহতস্স (ৰিসুদ্ধি. ২.৮৫১) রুক্খস্স ৰিয অরিযমগ্গঞাণেন সংযোজনানং ধম্মানং যথা ন পুন পৰত্ততি, এৰং পহানং, ইদং সমুচ্ছেদপ্পহানং নাম. নিরোধোনিব্বানন্তি নিরোধসঙ্খাতং নিব্বানং.
এৰং পহানৰসেন পহাতব্বে ধম্মে দস্সেত্ৰা ইদানি সরূপেনেৰ পুন পহাতব্বে ধম্মে দস্সেতুং সব্বং, ভিক্খৰে, পহাতব্বন্তিআদিমাহ. তত্থ চক্খাদীনি ছন্দরাগপ্পহানেন পহাতব্বানি. রূপং পস্সন্তো পজহাতীতিআদীসু রূপং অনিচ্চাদিতো পস্সন্তো পহাতব্বে কিলেসে পজহাতি. চক্খুং…পে… জরামরণং…পে… অমতোগধং নিব্বানন্তি পেয্যালদ্ৰযে অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্রিযং ‘‘পস্সন্তো পজহাতী’’তিআদীসু তেসু লোকুত্তরেসু অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্রিযং পস্সন্তো উদিক্খন্তো অপেক্খমানো ইচ্ছমানো ৰিপস্সনাক্খণেসু পহাতব্বে কিলেসে পজহাতীতি তংতংধম্মানুরূপেন যোজেতব্বং.
পহাতব্বনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.