নযসঙ্খেপো

১৭. এৰং গাথাবন্ধৰসেন সোল়সপি হারে নিদ্দিসিত্ৰা ইদানি নযে নিদ্দিসিতুং ‘‘তণ্হঞ্চা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ তণ্হঞ্চ অৰিজ্জম্পি চাতি সুত্তে আগতং অত্থতো নিদ্ধারণৰসেন ৰা গহিতং তণ্হং অৰিজ্জঞ্চ যো নেতীতি সম্বন্ধো. যো সংৰণ্ণনাৰিসেসো তং নেতি সংকিলেসপক্খং পাপেতি সংকিলেসৰসেন সুত্তত্থং যোজেতীতি অধিপ্পাযো. সমথেনাতি সমাধিনা. ৰিপস্সনাযাতি পঞ্ঞায, যো নেতি ৰোদানপক্খং পাপেতি, তথা সুত্তত্থং যোজেতীতি অধিপ্পাযো. সচ্চেহি যোজযিত্ৰাতি নযন্তো চ তণ্হা চ অৰিজ্জা চ ভৰমূলকত্তা সমুদযসচ্চং, অৰসেসা তেভূমকধম্মা দুক্খসচ্চং, সমথৰিপস্সনা মগ্গসচ্চং, তেন পত্তব্বা অসঙ্খতধাতু নিরোধসচ্চন্তি এৰং ইমেহি চতূহি সচ্চেহি যোজেত্ৰা. অযং নযো নন্দিযাৰট্টোতি যো তণ্হাৰিজ্জাহি সংকিলেসপক্খস্স সুত্তত্থস্স সমথৰিপস্সনাহি ৰোদানপক্খস্স চতুসচ্চযোজনমুখেন নযনলক্খণো সংৰণ্ণনাৰিসেসো, অযং নন্দিযাৰট্টো নযো নামাতি অত্থো. এত্থ চ নযস্স ভূমি গাথাযং ‘‘নযো’’তি ৰুত্তা, তস্মা সংৰণ্ণনাৰিসেসোতি ৰুত্তং. ন হি অত্থনযো সংৰণ্ণনা, চতুসচ্চপটিৰেধস্স অনুরূপো পুব্বভাগে অনুগাহণনযো অত্থনযো. তস্স পন যা উগ্ঘটিতঞ্ঞুআদীনং ৰসেন তণ্হাদিমুখেন নযভূমিরচনা, তত্থ নযৰোহারো.

১৮. অকুসলেতি দ্ৰাদসচিত্তুপ্পাদসঙ্গহিতে সব্বেপি অকুসলে ধম্মে. সমূলেহীতি অত্তনো মূলেহি, লোভদোসমোহেহীতি অত্থো. কুসলেতি সব্বেপি চতুভূমকে কুসলে ধম্মে. কুসলমূলেহীতি কুসলেহি অলোভাদিমূলেহি যো নেতি. নযন্তো চ কুসলাকুসলং মাযামরীচিআদযো ৰিয অভূতং ন হোতীতি ভূতং. পটঘটাদযো ৰিয ন সম্মুতিসচ্চমত্তন্তি তথং. অকুসলস্স ইট্ঠৰিপাকতাভাৰতো কুসলস্স চ অনিট্ঠৰিপাকতাভাৰতো ৰিপাকে সতি অৰিসংৰাদকত্তা অৰিতথং নেতি. এৰমেতেসং তিণ্ণম্পি পদানং কুসলাকুসলৰিসেসনতা দট্ঠব্বা. অথ ৰা অকুসলমূলেহি অকুসলানি কুসলমূলেহি চ কুসলানি নযন্তো অযং নযো ভূতং তথং অৰিতথং নেতি, চত্তারি সচ্চানি নিদ্ধারেত্ৰা যোজেতীতি অত্থো. দুক্খাদীনি হি বাধকাদিভাৰতো অঞ্ঞথাভাৰাভাৰেন ভূতানি, সচ্চসভাৰত্তা তথানি, অৰিসংৰাদনতো অৰিতথানি. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা ‘‘চত্তারিমানি, ভিক্খৰে, তথানি অৰিতথানি অনঞ্ঞথানী’’তি (সং. নি. ৫.১০৯০). তিপুক্খলং তং নযং আহূতি যো অকুসলমূলেহি সংকিলেসপক্খস্স কুসলমূলেহি ৰোদানপক্খস্স সুত্তত্থস্স চতুসচ্চযোজনমুখেন নযনলক্খণো সংৰণ্ণনাৰিসেসো, তং তিপুক্খলং নযন্তি ৰদন্তীতি অত্থো.

১৯. ৰিপল্লাসেহীতি অসুভে সুভন্তিআদিনযপ্পৰত্তেহি চতূহি ৰিপল্লাসেহি. কিলেসেতি কিলিস্সন্তি ৰিবাধিযন্তীতি কিলেসা, সংকিলিট্ঠধম্মা, সংকিলেসপক্খন্তি অত্থো. কেচি ‘‘সংকিলেসে’’তিপি পঠন্তি, কিলেসসহিতেতি অত্থো. ইন্দ্রিযেহীতি সদ্ধাদীহি ইন্দ্রিযেহি. সদ্ধম্মেতি পটিপত্তিপটিৰেধসদ্ধম্মে, ৰোদানপক্খন্তি অত্থো. এতং নযন্তি যো সুভসঞ্ঞাদীহি ৰিপল্লাসেহি সকলস্স সংকিলেসপক্খস্স সদ্ধিন্দ্রিযাদীহি ৰোদানপক্খস্স চতুসচ্চযোজনৰসেন নযনলক্খণো সংৰণ্ণনাৰিসেসো, এতং নযং নযৰিদূ সদ্ধম্মনযকোৰিদা, অত্থনযকুসলা এৰ ৰা সীহৰিক্কীল়িতং নযন্তি ৰদন্তীতি অত্থো.

২০. ৰেয্যাকরণেসূতি তস্স তস্স অত্থনযস্স যোজনত্থং কতেসু সুত্তস্স অত্থৰিস্সজ্জনেসূতি অত্থো. তেনেৰাহ ‘‘তহিং তহি’’ন্তি. কুসলাকুসলাতি ৰোদানিযা সংকিলেসিকা চ তস্স তস্স নযস্স দিসাভূতধম্মা. ৰুত্তাতি সুত্ততো নিদ্ধারেত্ৰা কথিতা. মনসা ৰোলোকযতেতি তে যথাৰুত্তধম্মে চিত্তেনেৰ ‘‘অযং পঠমা দিসা অযং দুতিযা দিসা’’তিআদিনা তস্স তস্স নযস্স দিসাভাৰেন উপপরিক্খতি, ৰিচারেতীতি অত্থো. ‘‘ওলোকযতে তে অবহী’’তিপি পাঠো. তত্থ তেতি তে যথাৰুত্তধম্মে. অবহীতি অব্ভন্তরং, চিত্তে এৰাতি অত্থো. তং খু দিসালোচনং আহূতি ওলোকযতেতি এত্থ যদেতং ওলোকনং, তং দিসালোচনং নাম নযং ৰদন্তি. খু-তি চ নিপাতো অৰধারণে. তেন ওলোকনমেৰ অযং নযো, ন কোচি অত্থৰিসেসোতি দস্সেতি.

২১. ওলোকেত্ৰাতি পঠমাদিদিসাভাৰেন উপপরিক্খিত্ৰা. দিসালোচনেনাতি দিসালোচননযেন করণভূতেন. যেন হি ৰিধিনা তস্স তস্স অত্থনযস্স যোজনায দিসা ওলোকীযন্তি, সো ৰিধি দিসালোচনন্তি এৰং ৰা এত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. উক্খিপিযাতি উদ্ধরিত্ৰা, দিসাভূতধম্মে সুত্ততো নিদ্ধারেত্ৰাতি অত্থো. ‘‘উক্খিপিয যো সমানেতী’’তিপি পঠন্তি, তস্সত্থো – ‘‘যো তেসং দিসাভূতধম্মানং সমানযনং করোতী’’তি. যন্তি ৰা কিরিযাপরামসনং. সমানেতীতি সমং, সম্মা ৰা আনেতি তস্স তস্স নযস্স যোজনাৰসেন. কে পন আনেতি? সব্বে কুসলাকুসলে তংতংনযদিসাভূতে. অযং নযোতি সমানেতীতি এত্থ যদেতং তংতংনযদিসাভূতধম্মানং সমানযনং, অযং অঙ্কুসো নাম নযোতি অত্থো. এতঞ্চ দ্ৰযং ‘‘ৰোহারনযো, কম্মনযো’’তি চ ৰুচ্চতি.

২২. এৰং হারে নযে চ নিদ্দিসিত্ৰা ইদানি নেসং যোজনক্কমং দস্সেন্তো ‘‘সোল়স হারা পঠম’’ন্তিআদিমাহ. তত্থ পঠমং সোল়স হারা ‘‘যোজেতব্বা’’তি ৰচনসেসো. হারসংৰণ্ণনা পঠমং কাতব্বা ব্যঞ্জনপরিযেট্ঠিভাৰতোতি অধিপ্পাযো. দিসলোচনতোতি দিসালোচনেন, অযমেৰ ৰা পাঠো. অঙ্কুসেন হীতি হি-সদ্দো নিপাতমত্তং. সেসং উত্তানমেৰ.