৭. সব্রহ্মকসুত্তৰণ্ণনা
১০৬. সত্তমে সব্রহ্মকানীতি সসেট্ঠকানি. যেসন্তি যেসং কুলানং. পুত্তানন্তি পুত্তেহি পূজিতসদ্দযোগেন হি ইদং করণত্থে সামিৰচনং. অজ্ঝাগারেতি সকে ঘরে. পূজিতা হোন্তীতি যং ঘরে অত্থি, তেন পটিজগ্গিতা মনাপেন চেৰ কাযিকৰাচসিকেন চ পচ্চুপট্ঠিতা হোন্তি. ইতি মাতাপিতুপূজকানি কুলানি ‘‘সব্রহ্মকানী’’তি পসংসিত্ৰা উপরিপি নেসং পসংসনীযতং দস্সেন্তো ‘‘সপুব্বদেৰতানী’’তিআদিমাহ.
তত্থ ব্রহ্মাতিআদীনি তেসং ব্রহ্মাদিভাৰসাধনত্থং ৰুত্তানি. তত্রাযমত্থৰিভাৰনা – ব্রহ্মাতি সেট্ঠাধিৰচনং. যথা হি ব্রহ্মুনো চতস্সো ভাৰনা অৰিজহিতা হোন্তি মেত্তা, করুণা, মুদিতা, উপেক্খাতি, এৰং মাতাপিতূনং পুত্তেসু চতস্সো ভাৰনা অৰিজহিতা হোন্তি. তা তস্মিং তস্মিং কালে ৰেদিতব্বা – কুচ্ছিগতস্মিঞ্হি দারকে ‘‘কদা ন খো পুত্তকং অরোগং পরিপুণ্ণঙ্গপচ্চঙ্গং পস্সিস্সামা’’তি মাতাপিতূনং মেত্তচিত্তং উপ্পজ্জতি. যদা পনেস মন্দো উত্তানসেয্যকো ঊকাহি ৰা মঙ্কুলেহি ৰা দট্ঠো দুক্খসেয্যায ৰা পীল়িতো পরোদতি ৰিরৰতি, তদাস্স সদ্দং সুত্ৰা মাতাপিতূনং কারুঞ্ঞং উপ্পজ্জতি. আধাৰিত্ৰা ৰিধাৰিত্ৰা কীল়নকালে পন লোভনীযৰযস্মিং ৰা ঠিতকালে দারকং ওলোকেত্ৰা মাতাপিতূনং চিত্তং সপ্পিমণ্ডে পক্খিত্তসতৰিহতকপ্পাসপিচুপটলং ৰিয মুদুকং আমোদিতং পমোদিতং, তদা নেসং মুদিতা লব্ভতি. যদা পন তেসং পুত্তো দারভরণং পচ্চুপট্ঠপেত্ৰা পাটিযেক্কং অগারং অজ্ঝাৰসতি, তদা মাতাপিতূনং ‘‘সক্কোতি দানি নো পুত্তকো অত্তনো ধম্মতায জীৰিতু’’ন্তি মজ্ঝত্তভাৰো উপ্পজ্জতি. এৰং তস্মিং কালে উপেক্খা লব্ভতি. এৰং মাতাপিতূনং পুত্তেসু যথাকালং চতুব্বিধস্সপি ব্রহ্মৰিহারস্স লব্ভনতো ব্রহ্মসদিসৰুত্তিতায ৰুত্তং ‘‘ব্রহ্মাতি, ভিক্খৰে, মাতাপিতূনং এতং অধিৰচন’’ন্তি.
পুব্বদেৰতাতি এত্থ দেৰা নাম তিৰিধা – সম্মুতিদেৰা, উপপত্তিদেৰা, ৰিসুদ্ধিদেৰাতি. তেসু সম্মুতিদেৰা নাম রাজানো খত্তিযা. তে হি ‘‘দেৰো, দেৰী’’তি লোকে ৰোহরীযন্তি, দেৰা ৰিয লোকস্স নিগ্গহানুগ্গহসমত্থা চ হোন্তি. উপপত্তিদেৰা নাম চাতুমহারাজিকতো পট্ঠায যাৰ ভৰগ্গা উপ্পন্না সত্তা. ৰিসুদ্ধিদেৰা নাম খীণাসৰা সব্বকিলেসৰিসুদ্ধিতো. তত্রাযং ৰচনত্থো – দিব্বন্তি, কীল়ন্তি, লল়ন্তি, জোতন্তি পটিপক্খং জযন্তি ৰাতি দেৰা. তেসু সব্বসেট্ঠা ৰিসুদ্ধিদেৰা. যথা তে বালজনেহি কতং অপরাধং অগণেত্ৰা একন্তেনেৰ তেসং অনত্থহানিং অত্থুপ্পত্তিঞ্চ আকঙ্খন্তাৰ যথাৰুত্তব্রহ্মৰিহারযোগেন অত্থায হিতায সুখায পটিপজ্জন্তি, দক্খিণেয্যতায চ তেসং কারানং মহপ্ফলতং মহানিসংসতঞ্চ আৰহন্তি; এৰমেৰ মাতাপিতরোপি পুত্তানং অপরাধং অগণেত্ৰা একন্তেনেৰ তেসং অনত্থহানিং অত্থুপ্পত্তিঞ্চ আকঙ্খন্তা ৰুত্তনযেনেৰ চতুব্বিধস্সপি ব্রহ্মৰিহারস্স লব্ভনতো অত্থায হিতায সুখায পটিপজ্জন্তা পরমদক্খিণেয্যা হুত্ৰা অত্তনি কতানং কারানং মহপ্ফলতং মহানিসংসতঞ্চ আৰহন্তি. সব্বদেৰেহি চ পঠমং তেসং উপকারৰন্ততায তে আদিতোযেৰ দেৰা. তেসঞ্হি ৰসেন তে পঠমং অঞ্ঞে দেৰে ‘‘দেৰা’’তি জানন্তি আরাধেন্তি পযিরুপাসন্তি, আরাধনৰিধিং ঞত্ৰা তথা পটিপজ্জন্তা তস্সা পটিপত্তিযা ফলং অধিগচ্ছন্তি, তস্মা তে পচ্ছাদেৰা নাম. তেন ৰুত্তং ‘‘পুব্বদেৰতাতি, ভিক্খৰে, মাতাপিতূনং এতং অধিৰচন’’ন্তি.
পুব্বাচরিযাতি পঠমআচরিযা. মাতাপিতরো হি পুত্তে সিক্খাপেন্তা অতিতরুণকালতো পট্ঠায ‘‘এৰং নিসীদ, এৰং গচ্ছ, এৰং তিট্ঠ, এৰং সয, এৰং খাদ, এৰং ভুঞ্জ, অযং তে ‘তাতা’তি ৰত্তব্বো, অযং ‘ভাতিকা’তি, অযং ‘ভগিনী’তি, ইদং নাম কাতুং ৰট্টতি, ইদং ন ৰট্টতি, অসুকং নাম উপসঙ্কমিতুং ৰট্টতি, অসুকং নাম ন ৰট্টতী’’তি গাহেন্তি সিক্খাপেন্তি. অপরভাগে অঞ্ঞে আচরিযাপি সিপ্পং মুদ্দং গণনন্তি এৰমাদিং সিক্খাপেন্তি, অঞ্ঞে সরণানি দেন্তি, সীলেসু পতিট্ঠাপেন্তি, পব্বাজেন্তি, ধম্মং উগ্গণ্হাপেন্তি, উপসম্পাদেন্তি, সোতাপত্তিমগ্গাদীনি পাপেন্তি. ইতি সব্বেপি তে পচ্ছাআচরিযা নাম. মাতাপিতরো পন সব্বপঠমং. তেনাহ ‘‘পুব্বাচরিযাতি, ভিক্খৰে, মাতাপিতূনং এতং অধিৰচন’’ন্তি.
আহুনেয্যাতি আনেত্ৰা হুনিতব্বন্তি আহুনং, দূরতোপি আনেত্ৰা ফলৰিসেসং আকঙ্খন্তেন গুণৰন্তেসু দাতব্বানং অন্নপানৰত্থচ্ছাদনাদীনং এতং নামং, উপকারখেত্ততায তং আহুনং অরহন্তীতি আহুনেয্যা. তেন ৰুত্তং ‘‘আহুনেয্যাতি, ভিক্খৰে, মাতাপিতূনং এতং অধিৰচন’’ন্তি.
ইদানি তেসং ব্রহ্মাদিভাৰে কারণং দস্সেতুং ‘‘তং কিস্স হেতু? বহুকারা’’তিআদি ৰুত্তং. তং কিস্স হেতূতি তং মাতাপিতূনং ব্রহ্মাদিঅধিৰচনং কেন কারণেনাতি চেতি অত্থো. বহুকারাতি বহূপকারা. আপাদকাতি জীৰিতস্স আপাদকা, পালকা. পুত্তানঞ্হি মাতাপিতূহি জীৰিতং আপাদিতং পালিতং ঘটিতং অনুপ্পবন্ধেন পৰত্তিতং সম্পাদিতং. পোসকাতি হত্থপাদে ৰড্ঢেত্ৰা হদযলোহিতং পাযেত্ৰা পোসেতারো. ইমস্স লোকস্স দস্সেতারোতি পুত্তানং ইমস্মিং লোকে ইট্ঠানিট্ঠারম্মণদস্সনং নাম মাতাপিতরো নিস্সায জাতন্তি তে নেসং ইমস্স লোকস্স দস্সেতারো নাম. ইতি তেসং বহুকারত্তং ব্রহ্মাদিভাৰস্স কারণং দস্সিতং, যেন পুত্তো মাতাপিতূনং লোকিযেন উপকারেন কেনচি পরিযাযেন পরিযন্তং পটিকারং কাতুং ন সমত্থোযেৰ. সচে হি পুত্তো ‘‘মাতাপিতূনং উপকারস্স পচ্চুপকারং করিস্সামী’’তি উট্ঠায সমুট্ঠায ৰাযমন্তো দক্খিণে অংসকূটে মাতরং, ইতরস্মিং পিতরং ঠপেত্ৰা ৰস্সসতাযুকো সকলং ৰস্সসতম্পি পরিহরেয্য চতূহি পচ্চযেহি উচ্ছাদনপরিমদ্দনন্হাপনসম্বাহনাদীহি চ যথারুচি উপট্ঠহন্তো তেসং মুত্তকরীসম্পি অজিগুচ্ছন্তো, ন এত্তাৰতা পুত্তেন মাতাপিতূনং পটিকারো কতো হোতি অঞ্ঞত্র সদ্ধাদিগুণৰিসেসে পতিট্ঠাপনা. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা –
‘‘দ্ৰিন্নাহং, ভিক্খৰে, ন সুপ্পটিকারং ৰদামি. কতমেসং দ্ৰিন্নং? মাতু চ পিতু চ. একেন, ভিক্খৰে, অংসেন মাতরং পরিহরেয্য, একেন অংসেন পিতরং পরিহরেয্য ৰস্সসতাযুকো ৰস্সসতজীৰী, সো চ নেসং উচ্ছাদনপরিমদ্দনন্হাপনসম্বাহনেন, তে চ তত্থেৰ মুত্তকরীসং চজেয্যুং, ন ত্ৰেৰ, ভিক্খৰে, মাতাপিতূনং কতং ৰা হোতি পটিকতং ৰা. ইমিস্সা চ, ভিক্খৰে, মহাপথৰিযা পহূতরত্তরতনায মাতাপিতরো ইস্সরিযাধিপচ্চে রজ্জে পতিট্ঠাপেয্য, ন ত্ৰেৰ, ভিক্খৰে, মাতাপিতূনং কতং ৰা হোতি পটিকতং ৰা. তং কিস্স হেতু? বহুকারা, ভিক্খৰে, মাতাপিতরো পুত্তানং আপাদকা পোসকা ইমস্স লোকস্স দস্সেতারো.
‘‘যো চ খো, ভিক্খৰে, মাতাপিতরো অস্সদ্ধে সদ্ধাসম্পদায সমাদপেতি নিৰেসেতি পতিট্ঠাপেতি. দুস্সীলে সীলসম্পদায, মচ্ছরিনো চাগসম্পদায, দুপ্পঞ্ঞে পঞ্ঞাসম্পদায সমাদপেতি নিৰেসেতি পতিট্ঠাপেতি. এত্তাৰতা খো, ভিক্খৰে, মাতাপিতূনং কতঞ্চ হোতি পটিকতঞ্চা’’তি (অ. নি. ২.৩৪).
তথা –
‘‘মাতাপিতুউপট্ঠানং, পুত্তদারস্স সঙ্গহো’’তি; (খু. পা. ৫.৬);
‘‘মাতাপিতুউপট্ঠানং, ভিক্খৰে, পণ্ডিতপঞ্ঞত্ত’’ন্তি চ –
এৰমাদীনি মাতাপিতূনং পুত্তস্স বহূপকারভাৰসাধকানি সুত্তানি দট্ঠব্বানি.
গাথাসু ৰুচ্চরেতি ৰুচ্চন্তি কথীযন্তি. পজায অনুকম্পকাতি পরেসং পাণং ছিন্দিত্ৰাপি অত্তনো সন্তকং যংকিঞ্চি চজিত্ৰাপি অত্তনো পজং পটিজগ্গন্তি গোপযন্তি, তস্মা পজায অত্তনো পুত্তানং অনুকম্পকা অনুগ্গাহকা.
নমস্সেয্যাতি সাযং পাতং উপট্ঠানং গন্ত্ৰা ‘‘ইদং ময্হং উত্তমং পুঞ্ঞক্খেত্ত’’ন্তি নমক্কারং করেয্য. সক্করেয্যাতি সক্কারেন পটিমানেয্য. ইদানি তং সক্কারং দস্সেন্তো ‘‘অন্নেনা’’তিআদিমাহ. তত্থ অন্নেনাতি যাগুভত্তখাদনীযেন. পানেনাতি অট্ঠৰিধপানেন. ৰত্থেনাতি নিৰাসনপারুপনেন. সযনেনাতি মঞ্চপীঠভিসিবিম্বোহনাদিনা সযনেন. উচ্ছাদনেনাতি দুগ্গন্ধং পটিৰিনোদেত্ৰা সুগন্ধকরণুচ্ছাদনেন. ন্হানেনাতি সীতকালে উণ্হোদকেন, উণ্হকালে সীতোদকেন গত্তানি পরিসিঞ্চিত্ৰা ন্হাপনেন. পাদানং ধোৰনেন চাতি উণ্হোদকসীতোদকেহি পাদধোৰনেন চেৰ তেলমক্খনেন চ.
তায নং পারিচরিযাযাতি এত্থ নন্তি নিপাতমত্তং, যথাৰুত্তপরিচরণেন. অথ ৰা পারিচরিযাযাতি ভরণকিচ্চকরণকুলৰংসপতিট্ঠাপনাদিনা পঞ্চৰিধউপট্ঠানেন. ৰুত্তঞ্হেতং –
‘‘পঞ্চহি খো, গহপতিপুত্ত, ঠানেহি পুত্তেন পুরত্থিমা দিসা মাতাপিতরো পচ্চুপট্ঠাতব্বা ‘ভতো নে ভরিস্সামি, কিচ্চং নেসং করিস্সামি, কুলৰংসং ঠপেস্সামি, দাযজ্জং পটিপজ্জিস্সামি. অথ ৰা পন নেসং পেতানং কালকতানং দক্খিণমনুপ্পদস্সামী’তি. ইমেহি খো, গহপতিপুত্ত, পঞ্চহি ঠানেহি পুত্তেন পুরত্থিমা দিসা মাতাপিতরো পচ্চুপট্ঠিতা পঞ্চহি ঠানেহি পুত্তং অনুকম্পন্তি – পাপা নিৰারেন্তি, কল্যাণে নিৰেসেন্তি, সিপ্পং সিক্খাপেন্তি, পতিরূপেন দারেন সংযোজেন্তি, সমযে দাযজ্জং নিয্যাদেন্তী’’তি (দী. নি. ৩.২৬৭).
অপিচ যো মাতাপিতরো তীসু ৰত্থূসু অভিপ্পসন্নে কত্ৰা সীলেসু ৰা পতিট্ঠাপেত্ৰা পব্বজ্জায ৰা নিযোজেত্ৰা উপট্ঠহতি, অযং মাতাপিতুউপট্ঠাকানং অগ্গোতি ৰেদিতব্বো. সা পনাযং পারিচরিযা পুত্তস্স উভযলোকহিতসুখাৰহাতি দস্সেন্তো ‘‘ইধেৰ নং পসংসন্তি, পেচ্চ সগ্গে পমোদতী’’তি আহ. তত্থ ইধাতি ইমস্মিং লোকে. মাতাপিতুউপট্ঠাকঞ্হি পুগ্গলং পণ্ডিতমনুস্সা তত্থ পারিচরিযায পসংসন্তি ৰণ্ণেন্তি থোমেন্তি, তস্স চ দিট্ঠানুগতিং আপজ্জন্তা সযম্পি অত্তনো মাতাপিতূসু তথা পটিপজ্জিত্ৰা মহন্তং পুঞ্ঞং পসৰন্তি. পেচ্চাতি পরলোকং গন্ত্ৰা সগ্গে ঠিতো মাতাপিতুপট্ঠাকো দিব্বসম্পত্তীহি মোদতি পমোদতি অভিনন্দতীতি.
সত্তমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.