১০. নদীসোতসুত্তৰণ্ণনা
১০৯. দসমে সেয্যথাপীতি ওপম্মদস্সনত্থে নিপাতো, যথা নামাতি অত্থো. নদিযা সোতেন ওৰুয্হেয্যাতি সীঘসোতায হারহারিনিযা নদিযা উদকৰেগেন হেট্ঠতো ৰুয্হেয্য অধো হরিযেথ. পিযরূপসাতরূপেনাতি পিযসভাৰেন সাতসভাৰেন চ কারণভূতেন, তস্সং নদিযং তস্সা ৰা পরতীরে মণিসুৰণ্ণাদি অঞ্ঞং ৰা পিযৰত্থু ৰিত্তূপকরণং অত্থি, তং গহেস্সামীতি নদিযং পতিত্ৰা সোতেন অৰকড্ঢেয্য. কিঞ্চাপীতি অনুজাননঅসম্ভাৰনত্থে নিপাতো. কিং অনুজানাতি, কিং ন সম্ভাৰেতি? তেন পুরিসেন অধিপ্পেতস্স পিযৰত্থুস্স তত্থ অত্থিভাৰং অনুজানাতি, তথাগমনং পন আদীনৰৰন্ততায ন সম্ভাৰেতি. ইদং ৰুত্তং হোতি – অম্ভো, পুরিস, যদিপি তযা অধিপ্পেতং পিযৰত্থু তত্থ উপলব্ভতি, এৰং গমনে পন অযমাদীনৰো, যং ত্ৰং হেট্ঠা রহদং পত্ৰা মরণং মরণমত্তং ৰা দুক্খং পাপুণেয্যাসীতি.
অত্থি চেত্থ হেট্ঠা রহদোতি এতিস্সা নদিযা হেট্ঠা অনুসোতভাগে অতিৰিয গম্ভীরৰিত্থতো একো মহাসরো অত্থি. সো চ সমন্ততো ৰাতাভিঘাতসমুট্ঠিতাহি মণিমযপব্বতকূটসন্নিভাহি মহতীহি ঊমীহি ৰীচীহি সঊমি, ৰিসমেসু ভূমিপ্পদেসেসু সৰেগং অনুপক্খন্দন্তেন ইমিস্সা তাৰ নদিযা মহোঘেন তহিং তহিং আৰট্টমানৰিপুলজলতায বলৰামুখসদিসেহি সহ আৰট্টেহীতি সাৰট্টো. তং রহদং ওতিণ্ণসত্তেযেৰ অত্তনো নিবদ্ধামিসগোচরে কত্ৰা অজ্ঝাৰসন্তেন অতিৰিয ভযানকদস্সনেন ঘোরচেতসা দকরক্খসেন সগহো সরক্খসো, চণ্ডমচ্ছমকরাদিনা ৰা সগহো, যথাৰুত্তরক্খসেন সরক্খসো.
যন্তি এৰং সপ্পটিভযং যং রহদং. অম্ভো পুরিসাতি আলপনং. মরণং ৰা নিগচ্ছসীতি তাহি ৰা ঊমীহি অজ্ঝোত্থটো, তেসু ৰা আৰট্টেসু নিপতিতো সীসং উক্খিপিতুং অসক্কোন্তো তেসং ৰা চণ্ডমচ্ছমকরাদীনং মুখে নিপতিতো. তস্স ৰা দকরক্খসস্স হত্থং গতো মরণং ৰা গমিস্সসি, অথ ৰা পন আযুসেসে সতি ততো মুচ্চিত্ৰা অপগচ্ছন্তো তেহি ঊমিআদীহি জনিতঘট্টিতৰসেন মরণমত্তং মরণপ্পমাণং দুক্খং নিগচ্ছসি. পটিসোতং ৰাযমেয্যাতি সো পুব্বে অনুসোতং ৰুয্হমানো তস্স পুরিসস্স ৰচনং সুত্ৰা ‘‘অনত্থো কির মে উপট্ঠিতো, মচ্চুমুখে কিরাহং পরিৰত্তামী’’তি উপ্পন্নবলৰভযো সম্ভমন্তো দিগুণং কত্ৰা উস্সাহং হত্থেহি চ পাদেহি চ ৰাযমেয্য তরেয্য, ন চিরেনেৰ তীরং সম্পাপুণেয্য.
অত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনাযাতি চতুসচ্চপটিৰেধানুকূলস্স অত্থস্স সম্বোধনায উপমা কতা. অযঞ্চেত্থ অত্থোতি অযমেৰ ইদানি ৰুচ্চমানো ইধ মযা অধিপ্পেতো উপমেয্যত্থো, যস্স ৰিঞ্ঞাপনায উপমা আহটা.
তণ্হাযেতং অধিৰচনন্তি এত্থ চতূহি আকারেহি তণ্হায সোতসদিসতা ৰেদিতব্বা অনুক্কমপরিৰুড্ঢিতো অনুপ্পবন্ধতো ওসীদাপনতো দুরুত্তরণতো চ. যথা হি উপরি মহামেঘে অভিপ্পৰুট্ঠে উদকং পব্বতকন্দরপদরসাখাযো পূরেত্ৰা ততো ভস্সিত্ৰা কুসুব্ভে পূরেত্ৰা ততো ভস্সিত্ৰা কুন্নদিযো পূরেত্ৰা ততো মহানদিযো পক্খন্দিত্ৰা একোঘং হুত্ৰা পৰত্তমানং ‘‘নদীসোতো’’তি ৰুচ্চতি, এৰমেৰ অজ্ঝত্তিকবাহিরাদিৰসেন অনেকভেদেসু রূপাদীসু আরম্মণেসু লোভো উপ্পজ্জিত্ৰা অনুক্কমেন পরিৰুড্ঢিং গচ্ছন্তো ‘‘তণ্হাসোতো’’তি ৰুচ্চতি, যথা চ নদীসোতো আগমনতো যাৰ সমুদ্দপ্পত্তি, তাৰ সতি ৰিচ্ছেদপচ্চযাভাৰে অৰিচ্ছিজ্জমানো অনুপ্পবন্ধেন পৰত্ততি, এৰং তণ্হাসোতোপি আগমনতো পট্ঠায অসতি ৰিচ্ছেদপচ্চযে অৰিচ্ছিজ্জমানো অপাযসমুদ্দাভিমুখো অনুপ্পবন্ধেন পৰত্ততি. যথা পন নদীসোতো তদন্তোগধে সত্তে ওসীদাপেতি, সীসং উক্খিপিতুং ন দেতি, মরণং ৰা মরণমত্তং ৰা দুক্খং পাপেতি, এৰং তণ্হাসোতোপি অত্তনো সোতন্তোগতে সত্তে ওসীদাপেতি, পঞ্ঞাসীসং উক্খিপিতুং ন দেতি, কুসলমূলচ্ছেদনেন সংকিলেসধম্মসমাপজ্জনেন চ মরণং ৰা মরণমত্তং ৰা দুক্খং পাপেতি.
যথা চ নদিযা সোতো মহোঘভাৰেন পৰত্তমানো উল়ুম্পং ৰা নাৰং ৰা বন্ধিতুং নেতুঞ্চ ছেকং পুরিসং নিস্সায পরতীরং গন্তুং অজ্ঝাসযং কত্ৰা তজ্জং ৰাযামং করোন্তেন তরিতব্বো, ন যেন ৰা তেন ৰাতি দুরুত্তরো, এৰং তণ্হাসোতোপি কামোঘভৰোঘভূতো সীলসংৰরং পূরেতুং সমথৰিপস্সনাসু কম্মং কাতুং ‘‘নিপকেন অরহত্তং পাপুণিস্সামী’’তি অজ্ঝাসযং সমুট্ঠাপেত্ৰা কল্যাণমিত্তে নিস্সায সমথৰিপস্সনানাৰং অভিরুহিত্ৰা সম্মাৰাযামং করোন্তেন তরিতব্বো, ন যেন ৰা তেন ৰাতি দুরুত্তরো. এৰং অনুক্কমপরিৰুড্ঢিতো অনুপ্পবন্ধতো ওসীদাপনতো দুরুত্তরণতোতি চতূহি আকারেহি তণ্হায নদীসোতসদিসতা ৰেদিতব্বা.
পিযরূপং সাতরূপন্তি পিযজাতিকং পিযসভাৰং পিযরূপং, মধুরজাতিকং মধুরসভাৰং সাতরূপং, ইট্ঠসভাৰন্তি অত্থো. ছন্নেতন্তি ছন্নং এতং. অজ্ঝত্তিকানন্তি এত্থ ‘‘এৰং মযং অত্তাতি গহণং গমিস্সামা’’তি ইমিনা ৰিয অধিপ্পাযেন অত্তানং অধিকারং কত্ৰা পৰত্তানীতি অজ্ঝত্তিকানি. তত্থ গোচরজ্ঝত্তং, নিযকজ্ঝত্তং, ৰিসযজ্ঝত্তং, অজ্ঝত্তজ্ঝত্তন্তি চতুব্বিধং অজ্ঝত্তং. তেসু ‘‘অজ্ঝত্তরতো সমাহিতো’’তি এৰমাদীসু (ধ. প. ৩৬২) ৰুত্তং ইদং গোচরজ্ঝত্তং নাম. ‘‘অজ্ঝত্তং সম্পসাদন’’ন্তি (দী. নি. ১.২২৮; ধ. স. ১৬১) আগতং ইদং নিযকজ্ঝত্তং নাম. ‘‘সব্বনিমিত্তানং অমনসিকারা অজ্ঝত্তং সুঞ্ঞতং উপসম্পজ্জ ৰিহরতী’’তি (ম. নি. ৩.১৮৭) এৰমাগতং ইদং ৰিসযজ্ঝত্তং নাম. ‘‘অজ্ঝত্তিকা ধম্মা, বাহিরা ধম্মা’’তি (ধ. স. তিকমাতিকা ২০) এত্থ ৰুত্তং অজ্ঝত্তং অজ্ঝত্তজ্ঝত্তং নাম. ইধাপি এতদেৰ অধিপ্পেতং, তস্মা অজ্ঝত্তানিযেৰ অজ্ঝত্তিকানি. অথ ৰা যথাৰুত্তেনেৰ অত্থেন ‘‘অজ্ঝত্তা ধম্মা, বহিদ্ধা ধম্মা’’তিআদীসু ৰিয তেসু অজ্ঝত্তেসু ভৰানি অজ্ঝত্তিকানি, চক্খাদীনি. তেসং অজ্ঝত্তিকানং.
আযতনানন্তি এত্থ আযতনতো, আযানং তননতো, আযতস্স চ নযনতো আযতনানীতি. চক্খাদীসু হি তংতংদ্ৰারৰত্থুকা চিত্তচেতসিকা ধম্মা সকেন সকেন অনুভৰনাদিনা কিচ্চেন আযতন্তি উট্ঠহন্তি ঘটন্তি ৰাযমন্তি, তে চ আযভূতে ধম্মে এতানি তনোন্তি ৰিত্থারেন্তি, যঞ্চ অনমতগ্গে সংসারে পৰত্তং অতিৰিয আযতং ৰট্টদুক্খং, তং নযন্তি পৰত্তেন্তি. ইতি সব্বথাপিমে ধম্মা আযতনতো, আযানং তননতো, আযতস্স চ নযনতো আযতনানীতি ৰুচ্চন্তি. অপিচ নিৰাসট্ঠানট্ঠেন, আকরট্ঠেন, সমোসরণট্ঠানট্ঠেন, সঞ্জাতিদেসট্ঠেন, কারণট্ঠেন চ আযতনং ৰেদিতব্বং. তথা হি লোকে ‘‘ইস্সরাযতনং দেৰাযতন’’ন্তিআদীসু নিৰাসট্ঠানং আযতনন্তি ৰুচ্চতি. ‘‘সুৰণ্ণাযতনং রজতাযতন’’ন্তিআদীসু আকরো. সাসনে পন ‘‘মনোরমে আযতনে, সেৰন্তি নং ৰিহঙ্গমা’’তিআদীসু সমোসরণট্ঠানং. ‘‘দক্খিণাপথো গুন্নং আযতন’’ন্তিআদীসু সঞ্জাতিদেসো. ‘‘তত্র তত্রেৰ সক্খিভব্বতং পাপুণাতি সতি সতিআযতনে’’তিআদীসু (ম. নি. ৩.১৫৮; অ. নি. ৩.১০২) কারণং আযতনন্তি ৰুচ্চতি. চক্খাদীসু চ তে তে চিত্তচেতসিকা ধম্মা নিৰসন্তি তদাযত্তৰুত্তিতাযাতি চক্খাদযো তেসং নিৰাসট্ঠানং. তত্থ চ তে আকিণ্ণা তন্নিস্সিতত্তাতি তে নেসং আকরো, সমোসরণট্ঠানঞ্চ তত্থ ৰত্থুদ্ৰারভাৰেন সমোসরণতো, সঞ্জাতিদেসো চ তন্নিস্সযভাৰেন তেসং তত্থেৰ উপ্পত্তিতো, কারণঞ্চ তদভাৰে তেসং অভাৰতোতি. ইতি নিৰাসট্ঠানট্ঠেন, আকরট্ঠেন, সমোসরণট্ঠানট্ঠেন, সঞ্জাতিদেসট্ঠেন, কারণট্ঠেনাতি ইমেহি কারণেহি চক্খাদীনি আযতনানীতি ৰুচ্চন্তি. তেন ৰুত্তং ‘‘ছন্নেতং অজ্ঝত্তিকানং আযতনান’’ন্তি.
যদিপি রূপাদযোপি ধম্মা ‘‘রূপং লোকে পিযরূপং সাতরূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতী’’তি তণ্হাৰত্থুভাৰতো পিযরূপসাতরূপভাৰেন ৰুত্তা. চক্খাদিকে পন মুঞ্চিত্ৰা অত্তভাৰপঞ্ঞত্তিযা অভাৰতো ‘‘মম চক্খু মম সোত’’ন্তিআদিনা অধিকসিনেহৰত্থুভাৰেন চক্খাদযো সাতিসযং পিযরূপং সাতরূপন্তি নিদ্দেসং অরহন্তীতি দস্সেতুং ‘‘পিযরূপং সাতরূপন্তি খো, ভিক্খৰে, ছন্নেতং অজ্ঝত্তিকানং আযতনানং অধিৰচন’’ন্তি ৰুত্তং.
ওরম্ভাগিযানন্তি এত্থ ওরং ৰুচ্চতি কামধাতু, তপ্পরিযাপন্না ওরম্ভাগা, পচ্চযভাৰেন তেসং হিতাতি ওরম্ভাগিযা. যস্স সংৰিজ্জন্তি, তং পুগ্গলং ৰট্টস্মিং সংযোজেন্তি বন্ধন্তীতি সংযোজনানি. সক্কাযদিট্ঠিৰিচিকিচ্ছাসীলব্বতপরামাসকামরাগব্যাপাদানং এতং অধিৰচনং. তে হি কামভৰূপগানং সঙ্খারানং পচ্চযা হুত্ৰা রূপারূপধাতুতো হেট্ঠাভাৰেন নিহীনভাৰেন ওরম্ভাগভূতেন কামভৰেন সত্তে সংযোজেন্তি. এতেনেৰ তেসং হেট্ঠারহদসদিসতা দীপিতাতি দট্ঠব্বা. ঊমিভযন্তি খো, ভিক্খৰে, কোধুপাযাসস্সেতং অধিৰচনন্তি ভাযতি এতস্মাতি ভযং, ঊমি এৰ ভযন্তি ঊমিভযং. কুজ্ঝনট্ঠেন কোধো, স্ৰেৰ চিত্তস্স সরীরস্স চ অভিপ্পমদ্দনপৰেধনুপ্পাদনেন দল়্হং আযাসনট্ঠেন উপাযাসো.
এত্থ চ অনেকৰারং পৰত্তিত্ৰা অত্তনা সমৰেতং সত্তং অজ্ঝোত্থরিত্ৰা সীসং উক্খিপিতুং অদত্ৰা অনযব্যসনাপাদনেন কোধুপাযাসস্স ঊমিসদিসতা দট্ঠব্বা. তথা কামগুণানং কিলেসাভিভূতে সত্তে ইতো চ এত্তো, এত্তো চ ইতোতি এৰং মনাপিযরূপাদিৰিসযসঙ্খাতে অত্তনি সংসারেত্ৰা যথা ততো বহিভূতে নেক্খম্মে চিত্তম্পি ন উপ্পজ্জতি এৰং আৰট্টেত্ৰা ব্যসনাপাদনেন আৰট্টসদিসতা দট্ঠব্বা. যথা পন গহরক্খসোপি আরক্খরহিতং অত্তনো গোচরভূমিগতং পুরিসং অভিভুয্য গহেত্ৰা অগোচরে ঠিতম্পি রক্খসমাযায গোচরং নেত্ৰা ভেরৰরূপদস্সনাদিনা অৰসং অত্তনো উপকারং কাতুং অসমত্থং কত্ৰা অন্ৰাৰিসিত্ৰা ৰণ্ণবলভোগযসসুখেহিপি ৰিযোজেন্তো মহন্তং অনযব্যসনং আপাদেতি, এৰং মাতুগামোপি যোনিসোমনসিকাররহিতং অৰীরপুরিসং ইত্থিকুত্তভূতেহি অত্তনো হাৰভাৰৰিলাসেহি অভিভুয্য গহেত্ৰা ৰীরজাতিযম্পি অত্তনো রূপাদীহি পলোভনৰসেন ইত্থিমাযায অন্ৰাৰিসিত্ৰা অৰসং অত্তনো উপকারধম্মে সীলাদযো সম্পাদেতুং অসমত্থং করোন্তো গুণৰণ্ণাদীহি ৰিযোজেত্ৰা মহন্তং অনযব্যসনং আপাদেতি, এৰং মাতুগামস্স গহরক্খসসদিসতা দট্ঠব্বা. তেন ৰুত্তং ‘‘আৰট্টন্তি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চন্নেতং কামগুণানং অধিৰচনং, গহরক্খসোতি খো, ভিক্খৰে, মাতুগামস্সেতং অধিৰচন’’ন্তি.
পটিসোতোতি খো ভিক্খৰে নেক্খম্মস্সেতং অধিৰচনন্তি এত্থ পব্বজ্জা সহ উপচারেন পঠমজ্ঝানং ৰিপস্সনাপঞ্ঞা চ নিব্বানঞ্চ নেক্খম্মং নাম. সব্বেপি কুসলা ধম্মা নেক্খম্মং নাম. ৰুত্তঞ্হেতং –
‘‘পব্বজ্জা পঠমং ঝানং, নিব্বানঞ্চ ৰিপস্সনা;
সব্বেপি কুসলা ধম্মা, নেক্খম্মন্তি পৰুচ্চরে’’তি.
ইমেসং পন পব্বজ্জাদীনং তণ্হাসোতস্স পটিলোমতো পটিসোতসদিসতা ৰেদিতব্বা. অৰিসেসেন হি ধম্মৰিনযো নেক্খম্মং, তস্স অধিট্ঠানং পব্বজ্জা চ, ধম্মৰিনযো চ তণ্হাসোতস্স পটিসোতং ৰুচ্চতি. ৰুত্তঞ্হেতং –
‘‘পটিসোতগামিং নিপুণং, গম্ভীরং দুদ্দসং অণুং;
রাগরত্তা ন দক্খন্তি, তমোখন্ধেন আৰুতা’’তি. (দী. নি. ২.৬৫; ম. নি. ১.২৮১; সং. নি. ১.১৭২);
ৰীরিযারম্ভস্সাতি চতুব্বিধসম্মপ্পধানৰীরিযস্স. তস্স কামোঘাদিভেদতণ্হাসোতসন্তরণস্স হত্থেহি পাদেহি চতুরঙ্গনদীসোতসন্তরণৰাযামস্স সদিসতা পাকটাযেৰ. তথা নদীসোতস্স তীরে ঠিতস্স চক্খুমতো পুরিসস্স কামাদিং চতুব্বিধম্পি ওঘং তরিত্ৰা তস্স পরতীরভূতে নিব্বানথলে ঠিতস্স পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমতো ভগৰতো সদিসভাৰো. তেন ৰুত্তং ‘‘চক্খুমা পুরিসো…পে… সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি.
তত্রিদং ওপম্মসংসন্দনং – নদীসোতো ৰিয অনুপ্পবন্ধৰসেন পৰত্তমানো তণ্হাসোতো, তেন ৰুয্হমানো পুরিসো ৰিয অনমতগ্গে সংসারৰট্টে পরিব্ভমনতো তণ্হাসোতেন ৰুয্হমানো সত্তো, তস্স তত্থ পিযরূপসাতরূপৰত্থুস্মিং অভিনিৰেসো ৰিয ইমস্স চক্খাদীসু অভিনিৰেসো, সঊমিসাৰট্টসগহরক্খসো হেট্ঠারহদো ৰিয কোধুপাযাসপঞ্চকামগুণমাতুগামসমাকুলো পঞ্চোরম্ভাগিযসংযোজনসমূহো, তমত্থং যথাভূতং ৰিদিত্ৰা তস্স নদীসোতস্স পরতীরে ঠিতো চক্খুমা পুরিসো ৰিয সকলং সংসারাদীনৰং সব্বঞ্চ ঞেয্যধম্মং যথাভূতং ৰিদিত্ৰা তণ্হাসোতস্স পরতীরভূতে নিব্বানথলে ঠিতো সমন্তচক্খু ভগৰা, তস্স পুরিসস্স তস্মিং নদিযা সোতেন ৰুয্হমানে পুরিসে অনুকম্পায রহদস্স রহদাদীনৰস্স চ আচিক্খনং ৰিয তণ্হাসোতেন ৰুয্হমানস্স সত্তস্স মহাকরুণায ভগৰতো তণ্হাদীনং তদাদীনৰস্স চ ৰিভাৰনা, তস্স ৰচনং অসদ্দহিত্ৰা অনুসোতগামিনো তস্স পুরিসস্স তস্মিং রহদে মরণপ্পত্তিমরণমত্তদুক্খপ্পত্তিযো ৰিয ভগৰতো ৰচনং অসম্পটিচ্ছন্তস্স অপাযুপ্পত্তি, সুগতিযং দুক্খুপ্পত্তি চ, তস্স পন ৰচনং সদ্দহিত্ৰা হত্থেহি চ পাদেহি চ ৰাযামকরণং ৰিয তেন চ ৰাযামেন পরতীরং পত্ৰা সুখেন যথিচ্ছিতট্ঠানগমনং ৰিয ভগৰতো ৰচনং সম্পটিচ্ছিত্ৰা তণ্হাদীসু আদীনৰং পস্সিত্ৰা তণ্হাসোতস্স পটিসোতপব্বজ্জাদিনেক্খম্মৰসেন ৰীরিযারম্ভো, আরদ্ধৰীরিযস্স চ তেনেৰ ৰীরিযারম্ভেন তণ্হাসোতাতিক্কমনং নিব্বানতীরং পত্ৰা অরহত্তফলসমাপত্তিৰসেন যথারুচি সুখৰিহারোতি.
গাথাসু সহাপি দুক্খেন জহেয্য কামেতি ঝানমগ্গাধিগমত্থং সমথৰিপস্সনানুযোগং করোন্তো ভিক্খু যদিপি তেসং পুব্বভাগপটিপদা কিচ্ছেন কসিরেন সম্পজ্জতি, ন সুখেন ৰীথিং ওতরতি পুব্বভাগভাৰনায কিলেসানং বলৰভাৰতো, ইন্দ্রিযানং ৰা অতিক্খভাৰতো. তথা সতি সহাপি দুক্খেন জহেয্য কামে, পঠমজ্ঝানেন ৰিক্খম্ভেন্তো ততিযমগ্গেন সমুচ্ছিন্দন্তো কিলেসকামে পজহেয্য. এতেন দুক্খপটিপদে ঝানমগ্গে দস্সেতি.
যোগক্খেমং আযতিং পত্থযানোতি অনাগামিতং অরহত্তং ইচ্ছন্তো আকঙ্খমানো. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – যদিপি এতরহি কিচ্ছেন কসিরেন ঝানপুরিমমগ্গে অধিগচ্ছামি, ইমে পন নিস্সায উপরি অরহত্তং অধিগন্ত্ৰা কতকিচ্চো পহীনসব্বদুক্খো ভৰিস্সামীতি সহাপি দুক্খেন ঝানাদীহি কামে পজহেয্যাতি. অথ ৰা যো কামৰিতক্কবহুলো পুগ্গলো কল্যাণমিত্তস্স ৰসেন পব্বজ্জং সীলৰিসোধনং ঝানাদীনং পুব্বভাগপটিপত্তিং ৰা পটিপজ্জন্তো কিচ্ছেন কসিরেন অস্সুমুখো রোদমানো তং ৰিতক্কং ৰিক্খম্ভেতি, তং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘সহাপি দুক্খেন জহেয্য কামে’’তি. সো হি কিচ্ছেনপি কামে পজহন্তো ঝানং নিব্বত্তেত্ৰা তং ঝানং পাদকং কত্ৰা ৰিপস্সন্তো অনুক্কমেন অরহত্তে পতিট্ঠহেয্য. তেন ৰুত্তং ‘‘যোগক্খেমং আযতিং পত্থযানো’’তি.
সম্মপ্পজানোতি ৰিপস্সনাসহিতায মগ্গপঞ্ঞায সম্মদেৰ পজানন্তো. সুৰিমুত্তচিত্তোতি তস্স অরিযমগ্গাধিগমস্স অনন্তরং ফলৰিমুত্তিযা সুট্ঠু ৰিমুত্তচিত্তো. ৰিমুত্তিযা ফস্সযে তত্থ তত্থাতি তস্মিং তস্মিং মগ্গফলাধিগমনকালে ৰিমুত্তিং নিব্বানং ফস্সযে ফুসেয্য পাপুণেয্য অধিগচ্ছেয্য সচ্ছিকরেয্য. উপযোগত্থে হি ‘‘ৰিমুত্তিযা’’তি ইদং সামিৰচনং. ৰিমুত্তিযা ৰা আরম্মণভূতায তত্থ তত্থ তংতংফলসমাপত্তিকালে অত্তনো ফলচিত্তং ফস্সযে ফুসেয্য পাপুণেয্য, নিব্বানোগধায ফলসমাপত্তিযা ৰিহরেয্যাতি অত্থো. স ৰেদগূতি সো ৰেদসঙ্খাতেন মগ্গঞাণেন চতুন্নং সচ্চানং গতত্তা পটিৰিদ্ধত্তা ৰেদগূ. লোকন্তগূতি খন্ধলোকস্স পরিযন্তং গতো. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
দসমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.