২. জীৰিকসুত্তৰণ্ণনা
৯১. দুতিযং অট্ঠুপ্পত্তিৰসেন দেসিতং. একস্মিঞ্হি সমযে ভগৰতি কপিলৰত্থুস্মিং নিগ্রোধারামে ৰিহরন্তে ভিক্খূ আগন্তুকভিক্খূনং সেনাসনানি পঞ্ঞাপেন্তা পত্তচীৰরানি পটিসামেন্তা সামণেরা চ লাভভাজনীযট্ঠানে সম্পত্তসম্পত্তানং লাভং গণ্হন্তা উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা অহেসুং. তং সুত্ৰা ভগৰা ভিক্খূ পণামেসি. তে কির সব্বেৰ নৰা অধুনাগতা ইমং ধম্মৰিনযং. তং ঞত্ৰা মহাব্রহ্মা আগন্ত্ৰা ‘‘অভিনন্দতু, ভন্তে, ভগৰা ভিক্খুসঙ্ঘ’’ন্তি (ম. নি. ২.১৫৮) তেসং পণামিতভিক্খূনং অনুগ্গণ্হনং যাচি. ভগৰা তস্স ওকাসং অকাসি. অথ মহাব্রহ্মা ‘‘কতাৰকাসো খোম্হি ভগৰতা’’তি ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি. অথ ভগৰা ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘো আগচ্ছতূ’’তি আনন্দত্থেরস্স আকারং দস্সেসি. অথ তে ভিক্খূ আনন্দত্থেরেন পক্কোসিতা ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা সারজ্জমানরূপা একমন্তং নিসীদিংসু. ভগৰা তেসং সপ্পাযদেসনং ৰীমংসন্তো ‘‘ইমে আমিসহেতু পণামিতা, পিণ্ডিযালোপধম্মদেসনা নেসং সপ্পাযা’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘অন্তমিদং, ভিক্খৰে’’তি ইমং দেসনং দেসেসি.
তত্রাযং অন্তসদ্দো ‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, একে সমণব্রাহ্মণা পুব্বন্তকপ্পিকা পুব্বন্তানুদিট্ঠিনো’’তিআদীসু (দী. নি. ১.২৯) কোট্ঠাসে আগতো. ‘‘অন্তমকাসি দুক্খস্স, অন্তৰা অযং লোকো পরিৰটুমো’’তিআদীসু (দী. নি. ১.৫৫) পরিচ্ছেদে. ‘‘হরিতন্তং ৰা পথন্তং ৰা সেলন্তং ৰা’’তিআদীসু (ম. নি. ১.৩০৪) মরিযাদাযং. ‘‘অন্তং অন্তগুণ’’ন্তিআদীসু (দী. নি. ২.৩৭৭; খু. পা. ৩.দ্ৰত্তিংসাকার) সরীরাৰযৰে ‘‘চরন্তি লোকে পরিৰারছন্না, অন্তো অসুদ্ধা বহি সোভমানা’’তিআদীসু (সং. নি. ১.১২২; মহানি. ১৯১) চিত্তে. ‘‘অপ্পেকচ্চানি উপ্পলানি ৰা পদুমানি ৰা পুণ্ডরীকানি ৰা উদকে জাতানি উদকে সংৰড্ঢানি উদকানুগ্গতানি অন্তো নিমুগ্গপোসীনী’’তিআদীসু (দী. নি. ২.৬৯; সং. নি. ১.১৭২; মহাৰ. ৯) অব্ভন্তরে.
‘‘মিগানং কোট্ঠুকো অন্তো, পক্খীনং পন ৰাযসো;
এরণ্ডো অন্তো রুক্খানং, তযো অন্তা সমাগতা’’তি. (জা. ১.৩.১৩৫) –
আদীসু লামকে. ইধাপি লামকে এৰ দট্ঠব্বো. তস্মা অন্তমিদং ভিক্খৰে জীৰিকানন্তি ভিক্খৰে ইদং জীৰিকানং অন্তং পচ্ছিমং লামকং, সব্বনিহীনং জীৰিতন্তি অত্থো. যদিদং পিণ্ডোল্যন্তি যং ইদং পিণ্ডপরিযেসনেন ভিক্খাচরিযায জীৰিকং কপ্পেন্তস্স জীৰিতং. অযং পনেত্থ পদত্থো – পিণ্ডায উলতীতি পিণ্ডোলো, তস্স কম্মং পিণ্ডোল্যং, পিণ্ডপরিযেসনেন জীৰিকাতি অত্থো.
অভিসাপোতি অক্কোসো. কুপিতা হি মনুস্সা অত্তনো পচ্চত্থিকং ‘‘পিলোতিকখণ্ডং নিৰাসেত্ৰা কপালহত্থো পিণ্ডং পরিযেসমানো চরেয্যাসী’’তি অক্কোসন্তি. অথ ৰা ‘‘কিং তুয্হং অকাতব্বং অত্থি, যো ত্ৰং এৰং বলৰীরিযূপপন্নোপি হিরোত্তপ্পং পহায কপণো পিণ্ডোলো ৰিচরসি পত্তপাণী’’তি এৰম্পি অক্কোসন্তিযেৰ. তঞ্চ খো এতন্তি তং এতং অভিসপম্পি সমানং পিণ্ডোল্যং. কুলপুত্তা উপেন্তি অত্থৰসিকাতি মম সাসনে জাতিকুলপুত্তা চ আচারকুলপুত্তা চ অত্থৰসিকা কারণৰসিকা হুত্ৰা কারণৰসং পটিচ্চ উপেন্তি উপগচ্ছন্তি.
রাজাভিনীতাতিআদীসু যে রঞ্ঞো সন্তকং খাদিত্ৰা রঞ্ঞা বন্ধনাগারে বন্ধাপিতা পলাযিত্ৰা পব্বজন্তি, তে রঞ্ঞা বন্ধনং অভিনীতত্তা রাজাভিনীতা নাম. যে পন চোরেহি অটৰিযং গহেত্ৰা একচ্চেসু মারিযমানেসু একচ্চে ‘‘মযং সামি তুম্হেহি ৰিস্সট্ঠা গেহং অনজ্ঝাৰসিত্ৰা পব্বজিস্সাম, তত্থ তত্থ যং যং বুদ্ধপূজাদিপুঞ্ঞং করিস্সাম, ততো ততো তুম্হাকং পত্তিং দস্সামা’’তি তেহি ৰিস্সট্ঠা পব্বজন্তি, তে চোরাভিনীতা নাম চোরেহি মারেতব্বতং অভিনীতত্তা. যে পন ইণং গহেত্ৰা পটিদাতুং অসক্কোন্তা পলাযিত্ৰা পব্বজন্তি, তে ইণট্টা নাম. তঞ্চ খো এতং পিণ্ডোল্যং কুলপুত্তা মম সাসনে নেৰ রাজাভিনীতা…পে… ন আজীৰিকাপকতা উপেন্তি, অপিচ খো ‘‘ওতিণ্ণম্হা জাতিযা…পে… পঞ্ঞাযেথা’’তি উপেন্তীতি পদসম্বন্ধো.
তত্থ ওতিণ্ণম্হাতি ওতিণ্ণা অম্হা. জাতিযাতিআদীসু তম্হি তম্হি সত্তনিকাযে খন্ধানং পঠমাভিনিব্বত্তি জাতি, পরিপাকো জরা, ভেদো মরণং. ঞাতিরোগভোগসীলদিট্ঠিব্যসনেহি ফুট্ঠস্স সন্তাপো অন্তো নিজ্ঝানং সোকো, তেহি ফুট্ঠস্স ৰচীৰিপ্পলাপো পরিদেৰো. অনিট্ঠফোট্ঠব্বপটিহতকাযস্স কাযপীল়নং দুক্খং, আঘাতৰত্থূসু উপহতচিত্তস্স চেতোপীল়নং দোমনস্সং. ঞাতিব্যসনাদীহি এৰ ফুট্ঠস্স পরিদেৰেনপি অধিৰাসেতুং অসমত্থস্স চিত্তসন্তাপসমুট্ঠিতো ভুসো আযাসো উপাযাসো. এতেহি জাতিআদীহি ওতিণ্ণা দুক্খোতিণ্ণা, তেহি জাতিআদিদুক্খেহি অন্তো অনুপৰিট্ঠা. দুক্খপরেতাতি তেহি দুক্খদুক্খৰত্থূহি অভিভূতা. জাতিআদযো হি দুক্খস্স ৰত্থুভাৰতো দুক্খা, দুক্খভাৰতো চ সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা দুক্খাতি. অপ্পেৰ নাম…পে… পঞ্ঞাযেথাতি ইমস্স সকলস্স ৰট্টদুক্খরাসিস্স পরিচ্ছেদকরণং ওসানকিরিযা অপি নাম পঞ্ঞাযেয্য.
সো চ হোতি অভিজ্ঝালূতি ইদং যো কুলপুত্তো ‘‘দুক্খস্সন্তং করিস্সামী’’তি পুব্বে চিত্তং উপ্পাদেত্ৰা পব্বজিতো অপরভাগে তং পব্বজ্জং তথারূপং কাতুং ন সক্কোতি, তং দস্সেতুং ৰুত্তং. তত্থ অভিজ্ঝালূতি পরভণ্ডানং অভিজ্ঝাযিতা. তিব্বসারাগোতি বলৰরাগো. ব্যাপন্নচিত্তোতি ব্যাপাদেন পূতিভূতত্তা ৰিপন্নচিত্তো. পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পোতি তিখিণসিঙ্গো ৰিয চণ্ডগোণো পরেসং উপঘাতৰসেন দুট্ঠচিত্তো. মুট্ঠস্সতীতি ভত্তনিক্খিত্তকাকো ৰিয, মংসনিক্খিত্তসুনখো ৰিয চ নট্ঠস্সতি, ইধ কতং এত্থ ন সরতি. অসম্পজানোতি নিপ্পঞ্ঞো খন্ধাদিপরিচ্ছেদরহিতো. অসমাহিতোতি চণ্ডসোতে বদ্ধনাৰা ৰিয অসণ্ঠিতো. ৰিব্ভন্তচিত্তোতি পন্থারুল়্হমিগো ৰিয ভন্তমনো. পাকতিন্দ্রিযোতি যথা গিহী সংৰরাভাৰেন পরিগ্গহপরিজনে ওলোকেন্তি অসংৰুতিন্দ্রিযা, এৰং অসংৰুতিন্দ্রিযো হোতি.
ছৰালাতন্তি ছৰানং দড্ঢট্ঠানে অলাতং. উভতোপদিত্তং মজ্ঝে গূথগতন্তি পমাণেন অট্ঠঙ্গুলমত্তং উভতো দ্ৰীসু কোটীসু আদিত্তং মজ্ঝে গূথমক্খিতং. নেৰ গামেতি সচে হি তং যুগনঙ্গলগোপানসিপক্খপাসকাদীনং অত্থায উপনেতুং সক্কা অস্স গামে কট্ঠত্থং ফরেয্য. সচে খেত্তকুটিযা কট্ঠত্থরমঞ্চকাদীনং অত্থায উপনেতুং সক্কা অস্স, অরঞ্ঞে কট্ঠত্থং ফরেয্য. যস্মা পন উভযত্থাপি ন সক্কা, তস্মা এৰং ৰুত্তং. তথূপমাহন্তি তথূপমং ছৰালাতসদিসং অহং ইমং যথাৰুত্তপুগ্গলং ৰদামি. গিহিভোগা চ পরিহীনোতি যো অগারে ৰসন্তেহি গিহীহি দাযজ্জে ভাজিযমানে অঞ্ঞথা চ ভোগো লদ্ধব্বো অস্স, ততো চ পরিহীনো. সামঞ্ঞত্থঞ্চাতি আচরিযুপজ্ঝাযানং ওৰাদে ঠত্ৰা পরিযত্তিপটিৰেধৰসেন পত্তব্বং সামঞ্ঞত্থঞ্চ ন পরিপূরেতি. ইমং পন উপমং সত্থা ন দুস্সীলস্স ৰসেন আহরি, পরিসুদ্ধসীলস্স পন অলসস্স অভিজ্ঝাদীহি দোসেহি দূসিতচিত্তস্স পুগ্গলস্স ৰসেন আহরীতি ৰেদিতব্বং.
গাথাসু গিহিভোগাতি কামসুখসম্ভোগতো. পরিহীনোতি জীনো. সামঞ্ঞত্থন্তি পটিৰেধবাহুসচ্চঞ্চেৰ পরিযত্তিবাহুসচ্চঞ্চ. তাদিসো হি অসুতং সোতুং সুতং পরিযোদাপেতুং ন সক্কোতি অলসভাৰতো. দুট্ঠু ভগোতি দুব্ভগো, অলক্খিকো কাল়কণ্ণিপুরিসো. পরিধংসমানোতি ৰিনস্সমানো. পকিরেতীতি ৰিকিরেতি ৰিদ্ধংসেতি. সব্বমেতং ভাৰিনো সামঞ্ঞত্থস্স অনুপ্পাদনমেৰ সন্ধায ৰুত্তং. ছৰালাতংৰ নস্সতীতি সো তাদিসো পুগ্গলো যথাৰুত্তং ছৰালাতং ৰিয কস্সচি অনুপযুজ্জমানো এৰ নস্সতি উভতো পরিভট্ঠভাৰতো. এৰং ‘‘কাযৰাচাহি অকতৰীতিক্কমোপি চিত্তং অৰিসোধেন্তো নস্সতি, পগেৰ কতৰীতিক্কমো দুস্সীলো’’তি তস্স অপাযদুক্খভাগিভাৰদস্সনেন দুস্সীলে আদীনৰং দস্সেত্ৰা ততো সত্তে ৰিৰেচেতুকামো ‘‘কাসাৰকণ্ঠা’’তিআদিনা গাথাদ্ৰযমাহ. তস্সত্থো হেট্ঠা ৰুত্তো এৰ.
দুতিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.