১২. দিট্ঠিগতসুত্তৰণ্ণনা

৪৯. দ্ৰাদসমে দ্ৰীহি দিট্ঠিগতেহীতি এত্থ দিট্ঠিযোৰ দিট্ঠিগতানি ‘‘গূথগতং মুত্তগত’’ন্তিআদীসু (অ. নি. ৯.১১) ৰিয. গহিতাকারসুঞ্ঞতায ৰা দিট্ঠীনং গতমত্তানীতি দিট্ঠিগতানি, তেহি দিট্ঠিগতেহি. পরিযুট্ঠিতাতি অভিভূতা পলিবুদ্ধা ৰা. পলিবোধত্থো ৰাপি হি পরিযুট্ঠানসদ্দো ‘‘চোরা মগ্গে পরিযুট্ঠিংসূ’’তিআদীসু (চূল়ৰ. ৪৩০) ৰিয. দেৰাতি উপপত্তিদেৰা. তে হি দিব্বন্তি উল়ারতমেহি কামগুণেহি ঝানাদীহি চ কীল়ন্তি, ইদ্ধানুভাৰেন ৰা যথিচ্ছিতমত্থং গচ্ছন্তি অধিগচ্ছন্তীতি চ দেৰাতি ৰুচ্চন্তি. মনস্স উস্সন্নত্তা মনুস্সা, উক্কট্ঠনিদ্দেসৰসেন চেতং ৰুত্তং যথা ‘‘সত্থা দেৰমনুস্সান’’ন্তি. ওলীযন্তি একেতি ‘‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চা’’তি ভৰেসু ওলীযনাভিনিৰেসভূতেন সস্সতভাৰেন একচ্চে দেৰা মনুস্সা চ অৰলীযন্তি অল্লীযন্তি সঙ্কোচং আপজ্জন্তি, ন ততো নিস্সরন্তি. অতিধাৰন্তীতি পরমত্থতো ভিন্নসভাৰানম্পি সভাৰধম্মানং য্ৰাযং হেতুফলভাৰেন সম্বন্ধো, তং অগ্গহেত্ৰা নানত্তনযস্সপি গহণেন তত্থ তত্থেৰ ধাৰন্তি, তস্মা ‘‘উচ্ছিজ্জতি অত্তা চ লোকো চ, ন হোতি পরং মরণা’’তি উচ্ছেদে ৰা ভৰনিরোধপটিপত্তিযা পটিক্খেপধম্মতং অতিধাৰন্তি অতিক্কমন্তি. চক্খুমন্তো চ পস্সন্তীতি চসদ্দো ব্যতিরেকে. পুব্বযোগসম্পত্তিযা ঞাণপরিপাকেন পঞ্ঞাচক্খুমন্তো পন দেৰমনুস্সা তেনেৰ পঞ্ঞাচক্খুনা সস্সতং উচ্ছেদঞ্চ অন্তদ্ৰযং অনুপগম্ম মজ্ঝিমপটিপত্তিদস্সনেন পচ্চক্খং করোন্তি. তে হি ‘‘নামরূপমত্তমিদং পটিচ্চসমুপ্পন্নং, তস্মা ন সস্সতং, নাপি উচ্ছিজ্জতী’’তি অৰিপরীততো পস্সন্তি.

এৰং ওলীযনাদিকে পুগ্গলাধিট্ঠানেন উদ্দিসিতুং ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ ভৰাতি কামভৰো, রূপভৰো, অরূপভৰো. অপরেপি তযো ভৰা সঞ্ঞীভৰো, অসঞ্ঞীভৰো, নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীভৰো. অপরেপি তযো ভৰা একৰোকারভৰো, চতুৰোকারভৰো, পঞ্চৰোকারভৰোতি. এতেহি ভৰেহি আরমন্তি অভিনন্দন্তীতি ভৰারামা. ভৰেসু রতা অভিরতাতি ভৰরতা. ভৰেসু সুট্ঠু মুদিতাতি ভৰসম্মুদিতা. ভৰনিরোধাযাতি তেসং ভৰানং অচ্চন্তনিরোধায অনুপ্পাদনত্থায. ধম্মে দেসিযমানেতি তথাগতপ্পৰেদিতে নিয্যানিকধম্মে ৰুচ্চমানে. ন পক্খন্দতীতি সস্সতাভিনিৰিট্ঠত্তা সংখিত্তধম্মত্তা ন পৰিসতি ন ওগাহতি. ন পসীদতীতি পসাদং নাপজ্জতি ন তং সদ্দহতি. ন সন্তিট্ঠতীতি তস্সং দেসনাযং ন তিট্ঠতি নাধিমুচ্চতি. এৰং সস্সততো অভিনিৰিসনেন ভৰেসু ওলীযন্তি.

অট্টীযমানাতি ভৰে জরারোগমরণাদীনি ৰধবন্ধনচ্ছেদনাদীনি চ দিস্ৰা সংৰিজ্জনেন তেহি সমঙ্গিভাৰেন ভৰেন পীল়িযমানা দুক্খাপিযমানা. হরাযমানাতি লজ্জমানা জিগুচ্ছমানাতি পটিকূলতো দহন্তা. ৰিভৰন্তি উচ্ছেদং. অভিনন্দন্তীতি তণ্হাদিট্ঠাভিনন্দনাহি অজ্ঝোসায নন্দন্তি. যতোকিরভোতিআদি তেসং অভিনন্দনাকারদস্সনং. তত্থ যতোতি যদা. ভোতি আলপনং. অযং অত্তাতি কারকাদিভাৰেন অত্তনা পরিকপ্পিতং সন্ধায ৰদতি. উচ্ছিজ্জতীতি উপচ্ছিজ্জতি. ৰিনস্সতীতি ন দিস্সতি, ৰিনাসং অভাৰং গচ্ছতি. ন হোতি পরং মরণাতি মরণেন উদ্ধং ন ভৰতি. এতং সন্তন্তি যদেতং অত্তনো উচ্ছেদাদি, এতং সব্বভৰৰূপসমতো সব্বসন্তাপৰূপসমতো চ সন্তং, সন্তত্তা এৰ পণীতং, তচ্ছাৰিপরীতভাৰতো যাথাৰং. তত্থ ‘‘সন্তং পণীত’’ন্তি ইদং দ্ৰযং তণ্হাভিনন্দনায ৰদন্তি, ‘‘যাথাৰ’’ন্তি দিট্ঠাভিনন্দনায. এৰন্তি এৰং যথাৰুত্তউচ্ছেদাভিনিৰেসনেন.

ভূতন্তি খন্ধপঞ্চকং. তঞ্হি পচ্চযসম্ভূতত্তা পরমত্থতো ৰিজ্জমানত্তা চ ভূতন্তি ৰুচ্চতি. তেনাহ ‘‘ভূতমিদং, ভিক্খৰে, সমনুপস্সথা’’তি (ম. নি. ১.৪০১). ভূততো অৰিপরীতসভাৰতো সলক্খণতো সামঞ্ঞলক্খণতো চ পস্সতি. ইদঞ্হি খন্ধপঞ্চকং নামরূপমত্তং. তত্থ ‘‘ইমে পথৰীআদযো ধম্মা রূপং, ইমে ফস্সাদযো ধম্মা নামং, ইমানি নেসং লক্খণাদীনি, ইমে নেসং অৰিজ্জাদযো পচ্চযা’’তি এৰং সপচ্চযনামরূপদস্সনৰসেন চেৰ, ‘‘সব্বেপিমে ধম্মা অহুত্ৰা সম্ভোন্তি, হুত্ৰা পটিৰেন্তি, তস্মা অনিচ্চা, অনিচ্চত্তা দুক্খা, দুক্খত্তা অনত্তা’’তি এৰং অনিচ্চানুপস্সনাদিৰসেন চ পস্সতীতি অত্থো. এত্তাৰতা তরুণৰিপস্সনাপরিযোসানা ৰিপস্সনাভূমি দস্সিতা. নিব্বিদাযাতি ভূতসঙ্খাতস্স তেভূমকধম্মজাতস্স নিব্বিন্দনত্থায, এতেন বলৰৰিপস্সনং দস্সেতি. ৰিরাগাযাতি ৰিরাগত্থং ৰিরজ্জনত্থং, ইমিনা মগ্গং দস্সেতি. নিরোধাযাতি নিরুজ্ঝনত্থং, ইমিনাপি মগ্গমেৰ দস্সেতি. নিরোধাযাতি ৰা পটিপ্পস্সদ্ধিনিরোধেন সদ্ধিং অনুপাদিসেসনিব্বানং দস্সেতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, চক্খুমন্তো পস্সন্তীতি এৰং পঞ্ঞাচক্খুমন্তো সপুব্বভাগেন মগ্গপঞ্ঞাচক্খুনা চতুসচ্চধম্মং পস্সন্তি.

গাথাসু যে ভূতং ভূততো দিস্ৰাতি যে অরিযসাৰকা ভূতং খন্ধপঞ্চকং ভূততো অৰিপরীতসভাৰতো ৰিপস্সনাপঞ্ঞাসহিতায মগ্গপঞ্ঞায দিস্ৰা. এতেন পরিঞ্ঞাভিসমযং দস্সেতি. ভূতস্স চ অতিক্কমন্তি ভাৰনাভিসমযং. অরিযমগ্গো হি ভূতং অতিক্কমতি এতেনাতি ‘‘ভূতস্স অতিক্কমো’’তি ৰুত্তো. যথাভূতেতি অৰিপরীতসচ্চসভাৰে নিব্বানে. ৰিমুচ্চন্তি অধিমুচ্চন্তি, এতেন সচ্ছিকিরিযাভিসমযং দস্সেতি. ভৰতণ্হাপরিক্খযাতি ভৰতণ্হায সব্বসো খেপনা সমুচ্ছিন্দনতো, এতেন সমুদযপ্পহানং দস্সেতি.

সৰে ভূতপরিঞ্ঞো সোতি এত্থ পন সৰেতি নিপাতমত্তং. সো ভূতপরিঞ্ঞো ভূতস্স অতিক্কমনূপাযেন মগ্গেন ভৰতণ্হাপরিক্খযা পরিঞ্ঞাতক্খন্ধো ততো এৰ যথাভূতে নিব্বানে অধিমুত্তো. ভৰাভৰেতি খুদ্দকে চেৰ মহন্তে চ, উচ্ছেদাদিদস্সনে ৰা ৰীততণ্হো ভিন্নকিলেসো. ভিক্খু ভূতস্স উপাদানক্খন্ধসঙ্খাতস্স অত্তভাৰস্স ৰিভৰা, আযতিং অনুপ্পাদা পুনব্ভৰং নাগচ্ছতি, অপঞ্ঞত্তিকভাৰমেৰ গচ্ছতীতি অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা দেসনং নিট্ঠাপেসি.

ইতি ইমস্মিং ৰগ্গে একাদসমে ৰট্টং কথিতং, ততিযচতুত্থপঞ্চমেসু পরিযোসানসুত্তে চ ৰট্টৰিৰট্টং কথিতং, সেসেসু ৰিৰট্টমেৰাতি ৰেদিতব্বং.

দ্ৰাদসমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পরমত্থদীপনিযা খুদ্দকনিকায-অট্ঠকথায

ইতিৰুত্তকস্স দুকনিপাতৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.