২. সূকরপোতিকাৰত্থু
যথাপি মূলেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তো গূথসূকরপোতিকং আরব্ভ কথেসি.
একস্মিং কির সমযে সত্থা রাজগহং পিণ্ডায পৰিসন্তো একং সূকরপোতিকং দিস্ৰা সিতং পাত্ৰাকাসি. তস্স সিতং করোন্তস্স মুখৰিৰরনিগ্গতং দন্তোভাসমণ্ডলং দিস্ৰা আনন্দত্থেরো ‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু সিতস্স পাতুকম্মাযা’’তি সিতকারণং পুচ্ছি. অথ নং সত্থা আহ – ‘‘পস্সসেতং, আনন্দ, সূকরপোতিক’’ন্তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. এসা ককুসন্ধস্স ভগৰতো সাসনে একায আসনসালায সামন্তা কুক্কুটী অহোসি. সা একস্স যোগাৰচরস্স ৰিপস্সনাকম্মট্ঠানং সজ্ঝাযন্তস্স ধম্মঘোসং সুত্ৰা ততো চুতা রাজকুলে নিব্বত্তিত্ৰা উব্বরী নাম রাজধীতা অহোসি. সা অপরভাগে সরীরৰলঞ্জট্ঠানং পৰিট্ঠা পুল়ৰকরাসিং দিস্ৰা তত্থ পুল়ৰকসঞ্ঞং উপ্পাদেত্ৰা পঠমং ঝানং পটিলভি. সা তত্থ যাৰতাযুকং ঠত্ৰা ততো চুতা ব্রহ্মলোকে নিব্বত্তি. ততো চৰিত্ৰা পুন গতিৰসেন আলুলমানা ইদানি সূকরযোনিযং নিব্বত্তি, ইদং কারণং দিস্ৰা মযা সিতং পাতুকতন্তি. তং সুত্ৰা আনন্দত্থেরপ্পমুখা ভিক্খূ মহন্তং সংৰেগং পটিলভিংসু. সত্থা তেসং সংৰেগং উপ্পাদেত্ৰা ভৰতণ্হায আদীনৰং পকাসেন্তো অন্তরৰীথিযং ঠিতকোৰ ইমা গাথা অভাসি –
৩৩৮. ‘‘যথাপি মূলে অনুপদ্দৰে দল়্হে,
ছিন্নোপি রুক্খো পুনরেৰ রূহতি;
এৰম্পি তণ্হানুসযে অনূহতে,
নিব্বত্ততী দুক্খমিদং পুনপ্পুনং.
৩৩৯. ‘‘যস্স ছত্তিংসতি সোতা, মনাপসৰনা ভুসা;
মহাৰহন্তি দুদ্দিট্ঠিং, সঙ্কপ্পা রাগনিস্সিতা.
৩৪০. ‘‘সৰন্তি সব্বধি সোতা, লতা উপ্পজ্জ তিট্ঠতি;
তঞ্চ দিস্ৰা লতং জাতং, মূলং পঞ্ঞায ছিন্দথ.
৩৪১. ‘‘সরিতানি সিনেহিতানি চ,
সোমনস্সানি হোন্তি জন্তুনো;
তে সাতসিতা সুখেসিনো,
তে ৰে জাতিজরূপগা নরা.
৩৪২. ‘‘তসিণায পুরক্খতা পজা,
পরিসপ্পন্তি সসোৰ বন্ধিতো;
সংযোজনসঙ্গসত্তকা,
দুক্খমুপেন্তি পুনপ্পুনং চিরায.
৩৪৩. ‘‘তসিণায পুরক্খতা পজা,
পরিসপ্পন্তি সসোৰ বন্ধিতো;
তস্মা তসিণং ৰিনোদযে,
আকঙ্খন্ত ৰিরাগমত্তনো’’তি.
তত্থ মূলেতি যস্স রুক্খস্স চতূসু দিসাসু চতুধা হেট্ঠা চ উজুকমেৰ গতে পঞ্চৰিধমূলে ছেদনফালনপাচনৰিজ্ঝনাদীনং কেনচি উপদ্দৰেন অনুপদ্দৰে থিরপত্ততায দল়্হে সো রুক্খো উপরিচ্ছিন্নোপি সাখানং ৰসেন পুনদেৰ রূহতি, এৰমেৰ ছদ্ৰারিকায তণ্হায অনুসযে অরহত্তমগ্গঞাণেন অনুহতে অসমুচ্ছিন্নে তস্মিং তস্মিং ভৰে জাতিআদিভেদং ইদং দুক্খং পুনপ্পুনং নিব্বত্ততিযেৰাতি অত্থো.
যস্সাতি যস্স পুগ্গলস্স ‘‘ইতি অজ্ঝত্তিকস্সূপাদায অট্ঠারস তণ্হাৰিচরিতানি বাহিরস্সূপাদায অট্ঠারস তণ্হাৰিচরিতানী’’তি ইমেসং তণ্হাৰিচরিতানং ৰসেন ছত্তিংসতিযা সোতেহি সমন্নাগতা মনাপেসু রূপাদীসু আসৰতি পৰত্ততীতি মনাপসৰনা তণ্হা ভুসা বলৰতী হোতি, তং পুগ্গলং ৰিপন্নঞাণতায দুদ্দিট্ঠিং পুনপ্পুনং উপ্পজ্জনতো মহন্তভাৰেন মহা হুত্ৰা ঝানং ৰা ৰিপস্সনং ৰা অনিস্সায রাগনিস্সিতা সঙ্কপ্পা ৰহন্তীতি অত্থো.
সৰন্তি সব্বধি সোতাতি ইমে তণ্হাসোতা চক্খুদ্ৰারাদীনং ৰসেন সব্বেসু রূপাদীসু আরম্মণেসু সৰনতো, সব্বাপি রূপতণ্হা…পে… ধম্মতণ্হাতি সব্বভৰেসু ৰা সৰনতো সব্বধি সৰন্তি নাম. লতাতি পলিৰেঠনট্ঠেন সংসিব্বনট্ঠেন চ লতা ৰিযাতি লতা. উপ্পজ্জ তিট্ঠতীতি ছহি দ্ৰারেহি উপ্পজ্জিত্ৰা রূপাদীসু আরম্মণেসু তিট্ঠতি. তঞ্চ দিস্ৰাতি তং পন তণ্হালতং ‘‘এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতী’’তি জাতট্ঠানৰসেন দিস্ৰা. পঞ্ঞাযাতি সত্থেন ৰনে জাতং লতং ৰিয মগ্গপঞ্ঞায মূলে ছিন্দথাতি অত্থো.
সরিতানীতি অনুসটানি পযাতানি. সিনেহিতানীতি চীৰরাদীসু পৰত্তসিনেহৰসেন সিনেহিতানি চ, তণ্হাসিনেহমক্খিতানীতি অত্থো. সোমনস্সানীতি তণ্হাৰসিকস্স জন্তুনো এৰরূপানি সোমনস্সানি ভৰন্তি. তে সাতসিতাতি তে তণ্হাৰসিকা পুগ্গলা সাতনিস্সিতা সুখনিস্সিতা চ হুত্ৰা সুখেসিনো সুখপরিযেসিনো ভৰন্তি. তে ৰেতি যে এৰরূপা নরা, তে জাতিজরাব্যাধিমরণানি উপগচ্ছন্তিযেৰাতি জাতিজরূপগা নাম হোন্তি. পজাতি ইমে সত্তা তাসকরণেন তসিণাতি সঙ্খ্যং গতায তণ্হায পুরক্খতা পরিৰারিতা হুত্ৰা.
বন্ধিতোতি লুদ্দেন অরঞ্ঞে বদ্ধো সসো ৰিয পরিসপ্পন্তি ভাযন্তি. সংযোজনসঙ্গসত্তকাতি দসৰিধেন সংযোজনসঙ্গেন চেৰ সত্তৰিধেন রাগসঙ্গাদিনা চ সত্তা বদ্ধা তস্মিং ৰা লগ্গা হুত্ৰা. চিরাযাতি চিরং দীঘমদ্ধানং পুনপ্পুনং জাতিআদিকং দুক্খং উপগচ্ছন্তীতি অত্থো. তস্মাতি যস্মা তসিণায পুরক্খতা পলিৰেঠিতা সত্তা, তস্মা অত্তনো ৰিরাগং রাগাদিৰিগমং নিব্বানং পত্থেন্তো আকঙ্কমানো ভিক্খু অরহত্তমগ্গেনেতং তসিণং ৰিনোদযে পনুদিত্ৰা নীহরিত্ৰা ছড্ডেয্যাতি অত্থো.
দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসু.
সাপি খো সূকরপোতিকা ততো চৰিত্ৰা সুৰণ্ণভূমিযং রাজকুলে নিব্বত্তি, ততো চুতা বারাণসিযং, ততো চুতা সুপ্পারকপট্টনে অস্সৰাণিজগেহে নিব্বত্তি, ততো চুতা কাৰীরপট্টনে নাৰিকস্স গেহে নিব্বত্তি, ততো চুতা অনুরাধপুরে ইস্সরকুলগেহে নিব্বত্তি, ততো চুতা তস্সেৰ দক্খিণদিসায ভোক্কন্তগামে সুমনস্স নাম কুটুম্বিকস্স ধীতা নামেন সুমনা এৰ হুত্ৰা নিব্বত্তি. অথস্সা পিতা তস্মিং গামে ছড্ডিতে দীঘৰাপিরট্ঠং গন্ত্ৰা মহামুনিগামে নাম ৰসি. তত্থ নং দুট্ঠগামণিরঞ্ঞো অমচ্চো লকুণ্ডকঅতিম্বরো নাম কেনচিদেৰ করণীযেন গতো দিস্ৰা মহন্তং মঙ্গলং কত্ৰা আদায মহাপুণ্ণগামং গতো. অথ নং কোটিপব্বতমহাৰিহারৰাসী মহাঅনুরুদ্ধত্থেরো নাম তত্থ পিণ্ডায চরিত্ৰা তস্সা গেহদ্ৰারে ঠিতো দিস্ৰা ভিক্খূহি সদ্ধিং কথেসি, ‘‘আৰুসো, সূকরপোতিকা নাম লকুণ্ডকঅতিম্বরমহামত্তস্স ভরিযভাৰং পত্তা, অহো অচ্ছরিয’’ন্তি. সা তং কথং সুত্ৰা অতীতভৰে উগ্ঘাটেত্ৰা জাতিস্সরঞাণং পটিলভি. তঙ্খণঞ্ঞেৰ উপ্পন্নসংৰেগা সামিকং যাচিত্ৰা মহন্তেন ইস্সরিযেন পঞ্চবলকত্থেরীনং সন্তিকে পব্বজিত্ৰা তিস্সমহাৰিহারে মহাসতিপট্ঠানসুত্তকথং সুত্ৰা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. পচ্ছা দমিল়মদ্দনে কতে ঞাতীনং ৰসনট্ঠানং ভোক্কন্তগামমেৰ গন্ত্ৰা তত্থ ৰসন্তী কল্লমহাৰিহারে আসীৰিসোপমসুত্তন্তং সুত্ৰা অরহত্তং পাপুণি.
সা পরিনিব্বানদিৰসে ভিক্খুভিক্খুনীহি পুচ্ছিতা ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স সব্বং ইমং পৰত্তিং নিরন্তরং কথেত্ৰা সন্নিপতিতস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স মজ্ঝে মণ্ডলারামৰাসিনা ধম্মপদভাণকমহাতিস্সত্থেরেন সদ্ধিং সংসন্দিত্ৰা ‘‘অহং পুব্বে মনুস্সযোনিযং নিব্বত্তিত্ৰা ততো চুতা কুক্কুটী হুত্ৰা তত্থ সেনস্স সন্তিকা সীসচ্ছেদং পত্ৰা রাজগহে নিব্বত্তা, পরিব্বাজিকাসু পব্বজিত্ৰা পঠমজ্ঝানভূমিযং নিব্বত্তিত্ৰা ততো চুতা সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তা নচিরস্সেৰ চৰিত্ৰা সূকরযোনিং গন্ত্ৰা ততো চুতা সুৰণ্ণভূমিং, ততো চুতা বারাণসিং, ততো চুতা সুপ্পারকপট্টনং, ততো চুতা কাৰীরপট্টনং, ততো চুতা অনুরাধপুরং, ততো চুতা ভোক্কন্তগাম’’ন্তি এৰং সমৰিসমে তেরস অত্তভাৰে পত্ৰা ‘‘ইদানি উক্কণ্ঠিত্ৰা পব্বজিত্ৰা অরহত্তং পত্তা, সব্বেপি অপ্পমাদেন সম্পাদেথা’’তি ৰত্ৰা চতস্সো পরিসা সংৰেজেত্ৰা পরিনিব্বাযীতি.
সূকরপোতিকাৰত্থু দুতিযং.