১. সুন্দরীপরিব্বাজিকাৰত্থু

অভূতৰাদীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো সুন্দরিং পরিব্বাজিকং আরব্ভ কথেসি.

‘‘তেন খো পন সমযেন ভগৰা সক্কতো হোতি গরুকতো মানিতো পূজিতো’’তি ৰত্থু ৰিত্থারতো উদানে (উদা. ৩৮) আগতমেৰ. অযং পনেত্থ সঙ্খেপো – ভগৰতো কির ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ পঞ্চন্নং মহানদীনং মহোঘসদিসে লাভসক্কারে উপ্পন্নে হতলাভসক্কারা অঞ্ঞতিত্থিযা সূরিযুগ্গমনকালে খজ্জোপনকা ৰিয নিপ্পভা হুত্ৰা একতো সন্নিপতিত্ৰা মন্তযিংসু – ‘‘মযং সমণস্স গোতমস্স উপ্পন্নকালতো পট্ঠায হতলাভসক্কারা, ন নো কোচি অত্থিভাৰম্পি জানাতি, কেন নু খো সদ্ধিং একতো হুত্ৰা সমণস্স গোতমস্স অৰণ্ণং উপ্পাদেত্ৰা লাভসক্কারমস্স অন্তরধাপেয্যামা’’তি. অথ নেসং এতদহোসি – ‘‘সুন্দরিযা সদ্ধিং একতো হুত্ৰা সক্কুণিস্সামা’’তি. তে একদিৰসং সুন্দরিং তিত্থিযারামং পৰিসিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ঠিতং নালপিংসু. সা পুনপ্পুনং সল্লপন্তীপি পটিৰচনং অলভিত্ৰা ‘‘অপি পনয্যা, কেনচি ৰিহেঠিতত্থা’’তি পুচ্ছি. ‘‘কিং, ভগিনি, সমণং গোতমং অম্হে ৰিহেঠেত্ৰা হতলাভসক্কারে কত্ৰা ৰিচরন্তং ন পস্সসী’’তি? ‘‘মযা এত্থ কিং কাতুং ৰট্টতী’’তি? ‘‘ত্ৰং খোসি, ভগিনি, অভিরূপা সোভগ্গপ্পত্তা, সমণস্স গোতমস্স অযসং আরোপেত্ৰা মহাজনং তৰ কথং গাহাপেত্ৰা হতলাভসক্কারং করোহী’’তি. সা তং সুত্ৰা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা পক্কন্তা ততো পট্ঠায মালাগন্ধৰিলেপনকপ্পূরকটুকফলাদীনি গহেত্ৰা সাযং মহাজনস্স সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৰা নগরং পৰিসনকালে জেতৰনাভিমুখী গচ্ছতি, ‘‘কহং গচ্ছসী’’তি চ পুট্ঠা ‘‘সমণস্স গোতমস্স সন্তিকং গমিস্সামি, অহঞ্হি তেন সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৰসামী’’তি ৰত্ৰা অঞ্ঞতরস্মিং তিত্থিযারামে ৰসিত্ৰা পাতোৰ জেতৰনমগ্গং ওতরিত্ৰা নগরাভিমুখী আগচ্ছন্তী ‘‘কিং, সুন্দরি, কহং গতাসী’’তি পুট্ঠা ‘‘সমণেন গোতমেন সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৰসিত্ৰা তং কিলেসরতিযা রমাপেত্ৰা আগতাম্হী’’তি ৰদতি.

অথ তে কতিপাহচ্চযেন ধুত্তানং কহাপণে দত্ৰা ‘‘গচ্ছথ সুন্দরিং মারেত্ৰা সমণস্স গোতমস্স গন্ধকুটিযা সমীপে মালাকচৰরন্তরে নিক্খিপিত্ৰা এথা’’তি ৰদিংসু. তে তথা অকংসু. ততো তিত্থিযা ‘‘সুন্দরিং ন পস্সামা’’তি কোলাহলং কত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেত্ৰা ‘‘কহং ৰো আসঙ্কা’’তি ৰুত্তা ‘‘ইমেসু দিৰসেসু জেতৰনে ৰসতি, তত্থস্সা পৰত্তিং ন জানামা’’তি ৰত্ৰা ‘‘তেন হি গচ্ছথ, নং ৰিচিনথা’’তি রঞ্ঞা অনুঞ্ঞাতা অত্তনো উপট্ঠাকে গহেত্ৰা জেতৰনং গন্ত্ৰা ৰিচিনন্তা মালাকচৰরন্তরে তং দিস্ৰা মঞ্চকং আরোপেত্ৰা নগরং পৰেসেত্ৰা ‘‘সমণস্স গোতমস্স সাৰকা ‘সত্থারা কতং পাপকম্মং পটিচ্ছাদেস্সামা’তি সুন্দরিং মারেত্ৰা মালাকচৰরন্তরে নিক্খিপিংসূ’’তি রঞ্ঞো আরোচযিংসু. রাজা ‘‘তেন হি গচ্ছথ, নগরং আহিণ্ডথা’’তি আহ. তে নগরৰীথীসু ‘‘পস্সথ সমণানং সক্যপুত্তিযানং কম্ম’’ন্তিআদীনি ৰত্ৰা পুন রঞ্ঞো নিৰেসনদ্ৰারং আগমিংসু. রাজা সুন্দরিযা সরীরং আমকসুসানে অট্টকং আরোপেত্ৰা রক্খাপেসি. সাৰত্থিৰাসিনো ঠপেত্ৰা অরিযসাৰকে সেসা যেভুয্যেন ‘‘পস্সথ সমণানং সক্যপুত্তিযানং কম্ম’’ন্তিআদীনি ৰত্ৰা অন্তোনগরেপি বহিনগরেপি ভিক্খূ অক্কোসন্তা ৰিচরন্তি. ভিক্খূ তং পৰত্তিং তথাগতস্স আরোচেসুং. সত্থা ‘‘তেন হি তুম্হেপি তে মনুস্সে এৰং পটিচোদেথা’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –

৩০৬. ‘‘অভূতৰাদী নিরযং উপেতি,

যো ৰাপি কত্ৰা ন করোমিচাহ;

উভোপি তে পেচ্চ সমা ভৰন্তি,

নিহীনকম্মা মনুজা পরত্থা’’তি.

তত্থ অভূতৰাদীতি পরস্স দোসং অদিস্ৰাৰ মুসাৰাদং কত্ৰা তুচ্ছেন পরং অব্ভাচিক্খন্তো. কত্ৰাতি যো ৰা পন পাপকম্মং কত্ৰা ‘‘নাহং এতং করোমী’’তি আহ. পেচ্চ সমা ভৰন্তীতি তে উভোপি জনা পরলোকং গন্ত্ৰা নিরযং উপগমনেন গতিযা সমা ভৰন্তি. গতিযেৰ নেসং পরিচ্ছিন্না, আযু পন নেসং ন পরিচ্ছিন্নং. বহুকঞ্হি পাপকম্মং কত্ৰা চিরং নিরযে পচ্চন্তি, পরিত্তং কত্ৰা অপ্পমত্তকমেৰ কালং. যস্মা পন নেসং উভিন্নম্পি লামকমেৰ কম্মং, তেন ৰুত্তং – ‘‘নিহীনকম্মা মনুজা পরত্থা’’তি. পরত্থাতি ইমস্স পন পদস্স পুরতো পেচ্চপদেন সম্বন্ধো. পেচ্চ পরত্থ ইতো গন্ত্ৰা তে নিহীনকম্মা পরলোকে সমা ভৰন্তীতি অত্থো. দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

রাজা ‘‘সুন্দরিযা অঞ্ঞেহি মারিতভাৰং জানাথা’’তি পুরিসে উয্যোজেসি. অথ তে ধুত্তা তেহি কহাপণেহি সুরং পিৰন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞং কলহং করিংসু. একো একং আহ – ‘‘ত্ৰং সুন্দরিং একপ্পহারেনেৰ মারেত্ৰা মালাকচৰরন্তরে নিক্খিপিত্ৰা ততো লদ্ধকহাপণেহি সুরং পিৰসি, হোতু হোতূ’’তি. রাজপুরিসা তে ধুত্তে গহেত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেসুং. অথ নে রাজা ‘‘তুম্হেহি সা মারিতা’’তি পুচ্ছি. ‘‘আম, দেৰা’’তি. ‘‘কেহি মারাপিতা’’তি? ‘‘অঞ্ঞতিত্থিযেহি, দেৰা’’তি. রাজা তিত্থিযে পক্কোসাপেত্ৰা পুচ্ছি. তে তথেৰ ৰদিংসু. তেন হি গচ্ছথ তুম্হে এৰং ৰদন্তা নগরং আহিণ্ডথ – ‘‘অযং সুন্দরী সমণস্স গোতমস্স অৰণ্ণং আরোপেতুকামেহি অম্হেহি মারাপিতা, নেৰ সমণস্স গোতমস্স, ন সাৰকানং দোসো অত্থি, অম্হাকমেৰ দোসো’’তি. তে তথা করিংসু. বালমহাজনো তদা সদ্দহি, তিত্থিযাপি ধুত্তাপি পুরিসৰধদণ্ডং পাপুণিংসু. ততো পট্ঠায বুদ্ধানং সক্কারো মহা অহোসীতি.

সুন্দরীপরিব্বাজিকাৰত্থু পঠমং.