২২. নিরযৰগ্গো

১. সুন্দরীপরিব্বাজিকাৰত্থু

অভূতৰাদীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো সুন্দরিং পরিব্বাজিকং আরব্ভ কথেসি.

‘‘তেন খো পন সমযেন ভগৰা সক্কতো হোতি গরুকতো মানিতো পূজিতো’’তি ৰত্থু ৰিত্থারতো উদানে (উদা. ৩৮) আগতমেৰ. অযং পনেত্থ সঙ্খেপো – ভগৰতো কির ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ পঞ্চন্নং মহানদীনং মহোঘসদিসে লাভসক্কারে উপ্পন্নে হতলাভসক্কারা অঞ্ঞতিত্থিযা সূরিযুগ্গমনকালে খজ্জোপনকা ৰিয নিপ্পভা হুত্ৰা একতো সন্নিপতিত্ৰা মন্তযিংসু – ‘‘মযং সমণস্স গোতমস্স উপ্পন্নকালতো পট্ঠায হতলাভসক্কারা, ন নো কোচি অত্থিভাৰম্পি জানাতি, কেন নু খো সদ্ধিং একতো হুত্ৰা সমণস্স গোতমস্স অৰণ্ণং উপ্পাদেত্ৰা লাভসক্কারমস্স অন্তরধাপেয্যামা’’তি. অথ নেসং এতদহোসি – ‘‘সুন্দরিযা সদ্ধিং একতো হুত্ৰা সক্কুণিস্সামা’’তি. তে একদিৰসং সুন্দরিং তিত্থিযারামং পৰিসিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ঠিতং নালপিংসু. সা পুনপ্পুনং সল্লপন্তীপি পটিৰচনং অলভিত্ৰা ‘‘অপি পনয্যা, কেনচি ৰিহেঠিতত্থা’’তি পুচ্ছি. ‘‘কিং, ভগিনি, সমণং গোতমং অম্হে ৰিহেঠেত্ৰা হতলাভসক্কারে কত্ৰা ৰিচরন্তং ন পস্সসী’’তি? ‘‘মযা এত্থ কিং কাতুং ৰট্টতী’’তি? ‘‘ত্ৰং খোসি, ভগিনি, অভিরূপা সোভগ্গপ্পত্তা, সমণস্স গোতমস্স অযসং আরোপেত্ৰা মহাজনং তৰ কথং গাহাপেত্ৰা হতলাভসক্কারং করোহী’’তি. সা তং সুত্ৰা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা পক্কন্তা ততো পট্ঠায মালাগন্ধৰিলেপনকপ্পূরকটুকফলাদীনি গহেত্ৰা সাযং মহাজনস্স সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৰা নগরং পৰিসনকালে জেতৰনাভিমুখী গচ্ছতি, ‘‘কহং গচ্ছসী’’তি চ পুট্ঠা ‘‘সমণস্স গোতমস্স সন্তিকং গমিস্সামি, অহঞ্হি তেন সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৰসামী’’তি ৰত্ৰা অঞ্ঞতরস্মিং তিত্থিযারামে ৰসিত্ৰা পাতোৰ জেতৰনমগ্গং ওতরিত্ৰা নগরাভিমুখী আগচ্ছন্তী ‘‘কিং, সুন্দরি, কহং গতাসী’’তি পুট্ঠা ‘‘সমণেন গোতমেন সদ্ধিং একগন্ধকুটিযং ৰসিত্ৰা তং কিলেসরতিযা রমাপেত্ৰা আগতাম্হী’’তি ৰদতি.

অথ তে কতিপাহচ্চযেন ধুত্তানং কহাপণে দত্ৰা ‘‘গচ্ছথ সুন্দরিং মারেত্ৰা সমণস্স গোতমস্স গন্ধকুটিযা সমীপে মালাকচৰরন্তরে নিক্খিপিত্ৰা এথা’’তি ৰদিংসু. তে তথা অকংসু. ততো তিত্থিযা ‘‘সুন্দরিং ন পস্সামা’’তি কোলাহলং কত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেত্ৰা ‘‘কহং ৰো আসঙ্কা’’তি ৰুত্তা ‘‘ইমেসু দিৰসেসু জেতৰনে ৰসতি, তত্থস্সা পৰত্তিং ন জানামা’’তি ৰত্ৰা ‘‘তেন হি গচ্ছথ, নং ৰিচিনথা’’তি রঞ্ঞা অনুঞ্ঞাতা অত্তনো উপট্ঠাকে গহেত্ৰা জেতৰনং গন্ত্ৰা ৰিচিনন্তা মালাকচৰরন্তরে তং দিস্ৰা মঞ্চকং আরোপেত্ৰা নগরং পৰেসেত্ৰা ‘‘সমণস্স গোতমস্স সাৰকা ‘সত্থারা কতং পাপকম্মং পটিচ্ছাদেস্সামা’তি সুন্দরিং মারেত্ৰা মালাকচৰরন্তরে নিক্খিপিংসূ’’তি রঞ্ঞো আরোচযিংসু. রাজা ‘‘তেন হি গচ্ছথ, নগরং আহিণ্ডথা’’তি আহ. তে নগরৰীথীসু ‘‘পস্সথ সমণানং সক্যপুত্তিযানং কম্ম’’ন্তিআদীনি ৰত্ৰা পুন রঞ্ঞো নিৰেসনদ্ৰারং আগমিংসু. রাজা সুন্দরিযা সরীরং আমকসুসানে অট্টকং আরোপেত্ৰা রক্খাপেসি. সাৰত্থিৰাসিনো ঠপেত্ৰা অরিযসাৰকে সেসা যেভুয্যেন ‘‘পস্সথ সমণানং সক্যপুত্তিযানং কম্ম’’ন্তিআদীনি ৰত্ৰা অন্তোনগরেপি বহিনগরেপি ভিক্খূ অক্কোসন্তা ৰিচরন্তি. ভিক্খূ তং পৰত্তিং তথাগতস্স আরোচেসুং. সত্থা ‘‘তেন হি তুম্হেপি তে মনুস্সে এৰং পটিচোদেথা’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –

৩০৬. ‘‘অভূতৰাদী নিরযং উপেতি,

যো ৰাপি কত্ৰা ন করোমিচাহ;

উভোপি তে পেচ্চ সমা ভৰন্তি,

নিহীনকম্মা মনুজা পরত্থা’’তি.

তত্থ অভূতৰাদীতি পরস্স দোসং অদিস্ৰাৰ মুসাৰাদং কত্ৰা তুচ্ছেন পরং অব্ভাচিক্খন্তো. কত্ৰাতি যো ৰা পন পাপকম্মং কত্ৰা ‘‘নাহং এতং করোমী’’তি আহ. পেচ্চ সমা ভৰন্তীতি তে উভোপি জনা পরলোকং গন্ত্ৰা নিরযং উপগমনেন গতিযা সমা ভৰন্তি. গতিযেৰ নেসং পরিচ্ছিন্না, আযু পন নেসং ন পরিচ্ছিন্নং. বহুকঞ্হি পাপকম্মং কত্ৰা চিরং নিরযে পচ্চন্তি, পরিত্তং কত্ৰা অপ্পমত্তকমেৰ কালং. যস্মা পন নেসং উভিন্নম্পি লামকমেৰ কম্মং, তেন ৰুত্তং – ‘‘নিহীনকম্মা মনুজা পরত্থা’’তি. পরত্থাতি ইমস্স পন পদস্স পুরতো পেচ্চপদেন সম্বন্ধো. পেচ্চ পরত্থ ইতো গন্ত্ৰা তে নিহীনকম্মা পরলোকে সমা ভৰন্তীতি অত্থো. দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

রাজা ‘‘সুন্দরিযা অঞ্ঞেহি মারিতভাৰং জানাথা’’তি পুরিসে উয্যোজেসি. অথ তে ধুত্তা তেহি কহাপণেহি সুরং পিৰন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞং কলহং করিংসু. একো একং আহ – ‘‘ত্ৰং সুন্দরিং একপ্পহারেনেৰ মারেত্ৰা মালাকচৰরন্তরে নিক্খিপিত্ৰা ততো লদ্ধকহাপণেহি সুরং পিৰসি, হোতু হোতূ’’তি. রাজপুরিসা তে ধুত্তে গহেত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেসুং. অথ নে রাজা ‘‘তুম্হেহি সা মারিতা’’তি পুচ্ছি. ‘‘আম, দেৰা’’তি. ‘‘কেহি মারাপিতা’’তি? ‘‘অঞ্ঞতিত্থিযেহি, দেৰা’’তি. রাজা তিত্থিযে পক্কোসাপেত্ৰা পুচ্ছি. তে তথেৰ ৰদিংসু. তেন হি গচ্ছথ তুম্হে এৰং ৰদন্তা নগরং আহিণ্ডথ – ‘‘অযং সুন্দরী সমণস্স গোতমস্স অৰণ্ণং আরোপেতুকামেহি অম্হেহি মারাপিতা, নেৰ সমণস্স গোতমস্স, ন সাৰকানং দোসো অত্থি, অম্হাকমেৰ দোসো’’তি. তে তথা করিংসু. বালমহাজনো তদা সদ্দহি, তিত্থিযাপি ধুত্তাপি পুরিসৰধদণ্ডং পাপুণিংসু. ততো পট্ঠায বুদ্ধানং সক্কারো মহা অহোসীতি.

সুন্দরীপরিব্বাজিকাৰত্থু পঠমং.

২. দুচ্চরিতফলপীল়িতৰত্থু

কাসাৰকণ্ঠাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তো দুচ্চরিতফলানুভাৰেন পীল়িতে সত্তে আরব্ভ কথেসি.

আযস্মা হি মোগ্গল্লানো লক্খণত্থেরেন সদ্ধিং গিজ্ঝকূটা ওরোহন্তো অট্ঠিসঙ্খলিকপেতাদীনং অত্তভাৰে দিস্ৰা সিতং করোন্তো লক্খণত্থেরেন সিতকারণং পুট্ঠো ‘‘অকালো, আৰুসো, ইমস্স পঞ্হস্স, তথাগতস্স সন্তিকে মং পুচ্ছেয্যাসী’’তি ৰত্ৰা তথাগতস্স সন্তিকে থেরেন পুট্ঠো অট্ঠিসঙ্খলিকপেতাদীনং দিট্ঠভাৰং আচিক্খিত্ৰা ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং ভিক্খুং ৰেহাসং গচ্ছন্তং, তস্স সঙ্ঘাটিপি আদিত্তা সম্পজ্জলিতা সজোতিভূতা…পে… কাযোপি আদিত্তো’’তিআদিনা (পারা. ২৩০; সং. নি. ২.২১৮) নযেন সদ্ধিং পত্তচীৰরকাযবন্ধনাদীহি ডয্হমানে পঞ্চ সহধম্মিকে আরোচেসি. সত্থা তেসং কস্সপদসবলস্স সাসনে পব্বজিত্ৰা পব্বজ্জায অনুরূপং কাতুং অসক্কোন্তানং পাপভাৰং আচিক্খিত্ৰা তস্মিং খণে তত্থ নিসিন্নানং বহূনং পাপভিক্খূনং দুচ্চরিতকম্মস্স ৰিপাকং দস্সেন্তো ইমং গাথমাহ –

৩০৭. ‘‘কাসাৰকণ্ঠা বহৰো, পাপধম্মা অসঞ্ঞতা;

পাপা পাপেহি কম্মেহি, নিরযং তে উপপজ্জরে’’তি.

তত্থ কাসাৰকণ্ঠাতি কাসাৰেন পলিৰেঠিতকণ্ঠা. পাপধম্মাতি লামকধম্মা. অসঞ্ঞতাতি কাযাদিসংযমরহিতা, তথারূপা পাপপুগ্গলা অত্তনা কতেহি অকুসলকম্মেহি নিরযং উপপজ্জন্তি, তে তত্থ পচ্চিত্ৰা ততো চুতা ৰিপাকাৰসেসেন পেতেসুপি এৰং পচ্চন্তীতি অত্থো.

দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

দুচ্চরিতফলপীল়িতৰত্থু দুতিযং.

৩. ৰগ্গুমুদাতীরিযভিক্খুৰত্থু

সেয্যো অযোগুল়োতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৰেসালিং উপনিস্সায মহাৰনে ৰিহরন্তো ৰগ্গুমুদাতীরিযে ভিক্খূ আরব্ভ কথেসি. ৰত্থু উত্তরিমনুস্সধম্মপারাজিকে (পারা. ১৯৩ আদযো) আগতমেৰ.

তদা হি সত্থা তে ভিক্খূ ‘‘কিং পন তুম্হে, ভিক্খৰে, উদরস্সত্থায গিহীনং অঞ্ঞমঞ্ঞস্স উত্তরিমনুস্সধম্মস্স ৰণ্ণং ভাসিত্থা’’তি ৰত্ৰা তেহি ‘‘আম, ভন্তে’’তি ৰুত্তে তে ভিক্খূ অনেকপরিযাযেন গরহিত্ৰা ইমং গাথমাহ –

৩০৮. ‘‘সেয্যো অযোগুল়ো ভুত্তো, তত্তো অগ্গিসিখূপমো;

যঞ্চে ভুঞ্জেয্য দুস্সীলো, রট্ঠপিণ্ডমসঞ্ঞতো’’তি.

তত্থ যঞ্চে ভুঞ্জেয্যাতি যং দুস্সীলো নিস্সীলপুগ্গলো কাযাদীহি অসঞ্ঞতো রট্ঠৰাসীহি সদ্ধায দিন্নং রট্ঠপিণ্ডং ‘‘সমণোম্হী’’তি পটিজানন্তো গহেত্ৰা ভুঞ্জেয্য, তত্তো আদিত্তো অগ্গিৰণ্ণো অযোগুল়োৰ ভুত্তো সেয্যো সুন্দরতরো. কিং কারণা? তপ্পচ্চযা হি একোৰ অত্তভাৰো ঝাযেয্য, দুস্সীলো পন সদ্ধাদেয্যং ভুঞ্জিত্ৰা অনেকানিপি জাতিসতানি নিরযে পচ্চেয্যাতি অত্থো.

দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

ৰগ্গুমুদাতীরিযভিক্খুৰত্থু ততিযং.

৪. খেমকসেট্ঠিপুত্তৰত্থু

চত্তারি ঠানানীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো অনাথপিণ্ডিকস্স ভাগিনেয্যং খেমকং নাম সেট্ঠিপুত্তং আরব্ভ কথেসি.

সো কির অভিরূপো অহোসি, যেভুয্যেন ইত্থিযো তং দিস্ৰা রাগাভিভূতা সকভাৰেন সণ্ঠাতুং নাসক্খিংসু. সোপি পরদারকম্মাভিরতোৰ অহোসি. অথ নং রত্তিং রাজপুরিসা গহেত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেসুং. রাজা মহাসেট্ঠিস্স লজ্জামীতি তং কিঞ্চি অৰত্ৰা ৰিস্সজ্জাপেসি. সো পন নেৰ ৰিরমি. অথ নং দুতিযম্পি ততিযম্পি রাজপুরিসা গহেত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেসুং. রাজা ৰিস্সজ্জাপেসিযেৰ. মহাসেট্ঠি, তং পৰত্তিং সুত্ৰা তং আদায সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা তং পৰত্তিং আরোচেত্ৰা, ‘‘ভন্তে, ইমস্স ধম্মং দেসেথা’’তি আহ. সত্থা তস্স সংৰেগকথং ৰত্ৰা পরদারসেৰনায দোসং দস্সেন্তো ইমা গাথা অভাসি –

৩০৯. ‘‘চত্তারি ঠানানি নরো পমত্তো,

আপজ্জতি পরদারূপসেৰী;

অপুঞ্ঞলাভং ন নিকামসেয্যং,

নিন্দং ততীযং নিরযং চতুত্থং.

৩১০. ‘‘অপুঞ্ঞলাভো চ গতী চ পাপিকা,

ভীতস্স ভীতায রতী চ থোকিকা;

রাজা চ দণ্ডং গরুকং পণেতি,

তস্মা নরো পরদারং ন সেৰে’’তি.

তত্থ ঠানানীতি দুক্খকারণানি. পমত্তোতি সতিৰোস্সগ্গেন সমন্নাগতো. আপজ্জতীতি পাপুণাতি. পরদারূপসেৰীতি পরদারং উপসেৰন্তো উপ্পথচারী. অপুঞ্ঞলাভন্তি অকুসললাভং. ন নিকামসেয্যন্তি যথা ইচ্ছতি, এৰং সেয্যং অলভিত্ৰা অনিচ্ছিতং পরিত্তকমেৰ কালং সেয্যং লভতি. অপুঞ্ঞলাভো চাতি এৰং তস্স অযঞ্চ অপুঞ্ঞলাভো, তেন চ অপুঞ্ঞেন নিরযসঙ্খাতা পাপিকা গতি হোতি. রতী চ থোকিকাতি যা তস্স ভীতস্স ভীতায ইত্থিযা সদ্ধিং রতি, সাপি থোকিকা পরিত্তা হোতি. গরুকন্তি রাজা চ হত্থচ্ছেদাদিৰসেন গরুকং দণ্ডং পণেতি. তস্মাতি যস্মা পরদারং সেৰন্তো এতানি অপুঞ্ঞাদীনি পাপুণাতি, তস্মা পরদারং ন সেৰেয্যাতি অত্থো.

দেসনাৰসানে খেমকো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. ততো পট্ঠায মহাজনো সুখং ৰীতিনামেসি. কিং পনস্স পুব্বকম্মন্তি? সো কির কস্সপবুদ্ধকালে উত্তমমল্লো হুত্ৰা দ্ৰে সুৰণ্ণপটাকা দসবলস্স কঞ্চনথূপে আরোপেত্ৰা পত্থনং পট্ঠপেসি ‘‘ঠপেত্ৰা ঞাতিসালোহিতিত্থিযো অৰসেসা মং দিস্ৰা রজ্জন্তূ’’তি. ইদমস্স পুব্বকম্মন্তি. তেন তং নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে দিস্ৰা পরেসং ইত্থিযো সকভাৰেন সণ্ঠাতুং নাসক্খিংসূতি.

খেমকসেট্ঠিপুত্তৰত্থু চতুত্থং.

৫. দুব্বচভিক্খুৰত্থু

কুসো যথাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো অঞ্ঞতরং দুব্বচভিক্খুং আরব্ভ কথেসি.

একো কির ভিক্খু অসঞ্চিচ্চ একং তিণং ছিন্দিত্ৰা কুক্কুচ্চে উপ্পন্নে একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা, ‘‘আৰুসো, যো তিণং ছিন্দতি, তস্স কিং হোতী’’তি তং অত্তনা কতভাৰং আরোচেত্ৰা পুচ্ছি. অথ নং ইতরো ‘‘ত্ৰং তিণস্স ছিন্নকারণা কিঞ্চি হোতীতি সঞ্ঞং করোসি, ন এত্থ কিঞ্চি হোতি, দেসেত্ৰা পন মুচ্চতী’’তি ৰত্ৰা সযম্পি উভোহি হত্থেহি তিণং লুঞ্চিত্ৰা অগ্গহেসি. ভিক্খূ তং পৰত্তিং সত্থু আরোচেসুং. সত্থা তং ভিক্খুং অনেকপরিযাযেন ৰিগরহিত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমা গাথা অভাসি –

৩১১. ‘‘কুসো যথা দুগ্গহিতো, হত্থমেৰানুকন্ততি;

সামঞ্ঞং দুপ্পরামট্ঠং, নিরযাযুপকড্ঢতি.

৩১২. ‘‘যং কিঞ্চি সিথিলং কম্মং, সংকিলিট্ঠঞ্চ যং ৰতং;

সঙ্কস্সরং ব্রহ্মচরিযং, ন তং হোতি মহপ্ফলং.

৩১৩. ‘‘কযিরা চে কযিরাথেনং, দল়্হমেনং পরক্কমে;

সিথিলো হি পরিব্বাজো, ভিয্যো আকিরতে রজ’’ন্তি.

তত্থ কুসোতি যং কিঞ্চি তিখিণধারং তিণং অন্তমসো তালপণ্ণম্পি, যথা সো কুসো যেন দুগ্গহিতো, তস্স হত্থং অনুকন্ততি ফালেতি, এৰমেৰ সমণধম্মসঙ্খাতং সামঞ্ঞম্পি খণ্ডসীলাদিতায দুপ্পরামট্ঠং নিরযাযুপকড্ঢতি, নিরযে নিব্বত্তাপেতীতি অত্থো. সিথিলন্তি ওলীযিত্ৰা করণেন সিথিলগাহং কত্ৰা কতং যংকিঞ্চি কম্মং. সংকিলিট্ঠন্তি ৰেসিযাদিকেসু অগোচরেসু চরণেন সংকিলিট্ঠং. সঙ্কস্সরন্তি সঙ্কাহি সরিতব্বং, উপোসথকিচ্চাদীসু অঞ্ঞতরকিচ্চেন সন্নিপতিতম্পি সঙ্ঘং দিস্ৰা ‘‘অদ্ধা ইমে মম চরিযং ঞত্ৰা মং উক্খিপিতুকামাৰ সন্নিপতিতা’’তি এৰং অত্তনো আসঙ্কাহি সরিতং উস্সঙ্কিতং পরিসঙ্কিতং. ন তং হোতীতি তং এৰরূপং সমণধম্মসঙ্খাতং ব্রহ্মচরিযং তস্স পুগ্গলস্স মহপ্ফলং ন হোতি, তস্স মহপ্ফলাভাৰেনেৰ ভিক্খদাযকানম্পিস্স ন মহপ্ফলং হোতীতি অত্থো. কযিরা চেতি তস্মা যং কম্মং করেয্য, তং করেয্যাথেৰ. দল়্হমেনং পরক্কমেতি থিরকতমেৰ কত্ৰা অৰত্তসমাদানো হুত্ৰা এনং কযিরা. পরিব্বাজোতি সিথিলভাৰেন কতো খণ্ডাদিভাৰপ্পত্তো সমণধম্মো. ভিয্যো আকিরতে রজন্তি অব্ভন্তরে ৰিজ্জমানং রাগরজাদিং এৰরূপো সমণধম্মো অপনেতুং ন সক্কোতি, অথ খো তস্স উপরি অপরম্পি রাগরজাদিং আকিরতীতি অত্থো.

দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসু, সোপি ভিক্খু সংৰরে ঠত্ৰা পচ্ছা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পাপুণীতি.

দুব্বচভিক্খুৰত্থু পঞ্চমং.

৬. ইস্সাপকতিত্থিৰত্থু

অকতন্তি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো অঞ্ঞতরং ইস্সাপকতং ইত্থিং আরব্ভ কথেসি.

তস্সা কির সামিকো একায গেহদাসিযা সদ্ধিং সন্থৰং অকাসি. সা ইস্সাপকতা তং দাসিং হত্থপাদেসু বন্ধিত্ৰা তস্সা কণ্ণনাসং ছিন্দিত্ৰা একস্মিং গুল়্হগব্ভে পক্খিপিত্ৰা দ্ৰারং পিদহিত্ৰা তস্স কম্মস্স অত্তনা কতভাৰং পটিচ্ছাদেতুং ‘‘এহি, অয্য, ৰিহারং গন্ত্ৰা ধম্মং সুণিস্সামা’’তি সামিকং আদায ৰিহারং গন্ত্ৰা ধম্মং সুণন্তী নিসীদি. অথস্সা আগন্তুকঞাতকা গেহং আগন্ত্ৰা দ্ৰারং ৰিৰরিত্ৰা তং ৰিপ্পকারং দিস্ৰা দাসিং মোচযিংসু. সা ৰিহারং গন্ত্ৰা চতুপরিসমজ্ঝে ঠিতা তমত্থং দসবলস্স আরোচেসি. সত্থা তস্সা ৰচনং সুত্ৰা ‘‘দুচ্চরিতং নাম ‘ইদং মে অঞ্ঞে ন জানন্তী’তি অপ্পমত্তকম্পি ন কাতব্বং, অঞ্ঞস্মিং অজানন্তেপি সুচরিতমেৰ কাতব্বং. পটিচ্ছাদেত্ৰা কতম্পি হি দুচ্চরিতং নাম পচ্ছানুতাপং করোতি, সুচরিতং পামোজ্জমেৰ জনেতী’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –

৩১৪. ‘‘অকতং দুক্কটং সেয্যো, পচ্ছা তপ্পতি দুক্কটং;

কতঞ্চ সুকতং সেয্যো, যং কত্ৰা নানুতপ্পতী’’তি.

তত্থ দুক্কটন্তি সাৰজ্জং অপাযসংৰত্তনিকং কম্মং অকতমেৰ সেয্যো ৰরং উত্তমং. পচ্ছা তপ্পতীতি তঞ্হি অনুস্সরিতানুস্সরিতকালে তপ্পতিযেৰ. সুকতন্তি অনৰজ্জং পন সুখদাযকং সুগতিসংৰত্তনিকমেৰ কম্মং কতং সেয্যো. যং কত্ৰাতি যং কম্মং কত্ৰা পচ্ছা অনুস্সরণকালে ন তপ্পতি নানুতপ্পতি, সোমনস্সজাতোৰ হোতি, তং কম্মং ৰরন্তি অত্থো.

দেসনাৰসানে উপাসকো চ সা চ ইত্থী সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসু. তঞ্চ পন দাসিং তত্থেৰ ভুজিস্সং কত্ৰা ধম্মচারিনিং করিংসূতি.

ইস্সাপকতিত্থিৰত্থু ছট্ঠং.

৭. সম্বহুলভিক্খুৰত্থু

নগরং যথাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো সম্বহুলে আগন্তুকে ভিক্খূ আরব্ভ কথেসি.

তে কির একস্মিং পচ্চন্তে ৰস্সং উপগন্ত্ৰা পঠমমাসে সুখং ৰিহরিংসু. মজ্ঝিমমাসে চোরা আগন্ত্ৰা তেসং গোচরগামং পহরিত্ৰা করমরে গহেত্ৰা অগমংসু. ততো পট্ঠায মনুস্সা চোরানং পটিবাহনত্থায তং পচ্চন্তনগরং অভিসঙ্খরোন্তা তে ভিক্খূ সক্কচ্চং উপট্ঠাতুং ওকাসং ন লভিংসু. তে অফাসুকং ৰস্সং ৰসিত্ৰা ৰুত্থৰস্সা সত্থু দস্সনায সাৰত্থিং গন্ত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. সত্থা তেহি সদ্ধিং কতপটিসন্থারো ‘‘কিং, ভিক্খৰে, সুখং ৰসিত্থা’’তি পুচ্ছিত্ৰা, ‘‘ভন্তে, মযং পঠমমাসমেৰ সুখং ৰসিম্হা, মজ্ঝিমমাসে চোরা গামং পহরিংসু, ততো পট্ঠায মনুস্সা নগরং অভিসঙ্খরোন্তা সক্কচ্চং উপট্ঠাতুং ওকাসং ন লভিংসু. তস্মা অফাসুকং ৰস্সং ৰসিম্হা’’তি ৰুত্তে ‘‘অলং, ভিক্খৰে, মা চিন্তযিত্থ, ফাসুৰিহারো নাম নিচ্চকালং দুল্লভো, ভিক্খুনা নাম যথা তে মনুস্সা নগরং গোপযিংসু, এৰং অত্তভাৰমেৰ গোপযিতুং ৰট্টতী’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –

৩১৫. ‘‘নগরং যথা পচ্চন্তং, গুত্তং সন্তরবাহিরং;

এৰং গোপেথ অত্তানং, খণো ৰো মা উপচ্চগা;

খণাতীতা হি সোচন্তি, নিরযম্হি সমপ্পিতা’’তি.

তত্থ সন্তরবাহিরন্তি, ভিক্খৰে, যথা তেহি মনুস্সেহি তং পচ্চন্তনগরং দ্ৰারপাকারাদীনি থিরানি করোন্তেহি সঅন্তরং, অট্টালকপরিখাদীনি থিরানি করোন্তেহি সবাহিরন্তি সন্তরবাহিরং সুগুত্তং কতং, এৰং তুম্হেপি সতিং উপট্ঠপেত্ৰা অজ্ঝত্তিকানি ছ দ্ৰারানি পিদহিত্ৰা দ্ৰাররক্খিকং সতিং অৰিস্সজ্জেত্ৰা যথা গয্হমানানি বাহিরানি ছ আযতনানি অজ্ঝত্তিকানং উপঘাতায সংৰত্তন্তি, তথা অগ্গহণেন তানিপি থিরানি কত্ৰা তেসং অপ্পৰেসায দ্ৰাররক্খিকং সতিং অপ্পহায ৰিচরন্তা অত্তানং গোপেথাতি অত্থো. খণো ৰো মা উপচ্চগাতি যো হি এৰং অত্তানং ন গোপেতি, তং পুগ্গলং অযং বুদ্ধুপ্পাদখণো মজ্ঝিমদেসে উপ্পত্তিখণো সম্মাদিট্ঠিযা পটিলদ্ধখণো ছন্নং আযতনানং অৰেকল্লখণোতি সব্বোপি অযং খণো অতিক্কমতি, সো খণো তুম্হে মা অতিক্কমতু. খণাতীতাতি যে হি তং খণং অতীতা, তে চ পুগ্গলে সো চ খণো অতীতো, তে নিরযম্হি সমপ্পিতা হুত্ৰা তত্থ নিব্বত্তিত্ৰা সোচন্তীতি অত্থো.

দেসনাৰসানে তে ভিক্খূ উপ্পন্নসংৰেগা অরহত্তে পতিট্ঠহিংসূতি.

সম্বহুলভিক্খুৰত্থু সত্তমং.

৮. নিগণ্ঠৰত্থু

অলজ্জিতাযেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো নিগণ্ঠে আরব্ভ কথেসি.

একস্মিঞ্হি দিৰসে ভিক্খূ নিগণ্ঠে দিস্ৰা কথং সমুট্ঠাপেসুং, ‘‘আৰুসো, সব্বসো অপ্পটিচ্ছন্নেহি অচেলকেহি ইমে নিগণ্ঠা ৰরতরা, যে একং পুরিমপস্সম্পি তাৰ পটিচ্ছাদেন্তি, সহিরিকা মঞ্ঞে এতে’’তি. তং সুত্ৰা নিগণ্ঠা ‘‘ন মযং এতেন কারণেন পটিচ্ছাদেম, পংসুরজাদযো পন পুগ্গলা এৰ, জীৰিতিন্দ্রিযপটিবদ্ধা এৰ, তে নো ভিক্খাভাজনেসু মা পতিংসূতি ইমিনা কারণেন পটিচ্ছাদেমা’’তি ৰত্ৰা তেহি সদ্ধিং ৰাদপটিৰাদৰসেন বহুং কথং কথেসুং. ভিক্খূ সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা নিসিন্নকালে তং পৰত্তিং আরোচেসুং. সত্থা, ‘‘ভিক্খৰে, অলজ্জিতব্বেন লজ্জিত্ৰা লজ্জিতব্বেন অলজ্জমানা নাম দুগ্গতিপরাযণাৰ হোন্তী’’তি ৰত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমা গাথা অভাসি –

৩১৬. ‘‘অলজ্জিতাযে লজ্জন্তি, লজ্জিতাযে ন লজ্জরে;

মিচ্ছাদিট্ঠিসমাদানা, সত্তা গচ্ছন্তি দুগ্গতিং.

৩১৭. ‘‘অভযে ভযদস্সিনো, ভযে চাভযদস্সিনো;

মিচ্ছাদিট্ঠিসমাদানা, সত্তা গচ্ছন্তি দুগ্গতি’’ন্তি.

তত্থ অলজ্জিতাযেতি অলজ্জিতব্বেন. ভিক্খাভাজনঞ্হি অলজ্জিতব্বং নাম, তে পন তং পটিচ্ছাদেত্ৰা ৰিচরন্তা তেন লজ্জন্তি নাম. লজ্জিতাযেতি অপটিচ্ছন্নেন হিরিকোপীনঙ্গেন লজ্জিতব্বেন. তে পন তং অপটিচ্ছাদেত্ৰা ৰিচরন্তা লজ্জিতাযে ন লজ্জন্তি নাম. তেন তেসং অলজ্জিতব্বেন লজ্জিতং লজ্জিতব্বেন অলজ্জিতং তুচ্ছগহণভাৰেন চ অঞ্ঞথাগহণভাৰেন চ মিচ্ছাদিট্ঠি হোতি. তং সমাদিযিত্ৰা ৰিচরন্তা পন তে মিচ্ছাদিট্ঠিসমাদানা সত্তা নিরযাদিভেদং দুগ্গতিং গচ্ছন্তীতি অত্থো. অভযেতি ভিক্খাভাজনং নিস্সায রাগদোসমোহমানদিট্ঠিকিলেসদুচ্চরিতভযানং অনুপ্পজ্জনতো ভিক্খাভাজনং অভযং নাম, ভযেন তং পটিচ্ছাদেন্তা পন অভযে ভযদস্সিনো নাম. হিরিকোপীনঙ্গং পন নিস্সায রাগাদীনং উপ্পজ্জনতো তং ভযং নাম, তস্স অপটিচ্ছাদনেন ভযে চাভযদস্সিনো. তস্স তং অযথাগহণস্স সমাদিন্নত্তা মিচ্ছাদিট্ঠিসমাদানা সত্তা দুগ্গহিং গচ্ছন্তীতি অত্থো.

দেসনাৰসানে বহূ নিগণ্ঠা সংৰিগ্গমানসা পব্বজিংসু, সম্পত্তানম্পি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.

নিগণ্ঠৰত্থু অট্ঠমং.

৯. তিত্থিযসাৰকৰত্থু

অৰজ্জেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো তিত্থিযসাৰকে আরব্ভ কথেসি.

একস্মিঞ্হি সমযে অঞ্ঞতিত্থিযসাৰকা অত্তনো পুত্তে সম্মাদিট্ঠিকানং উপাসকানং পুত্তেহি সদ্ধিং সপরিৰারে কীল়মানে দিস্ৰা গেহং আগতকালে ‘‘ন ৰো সমণা সক্যপুত্তিযা ৰন্দিতব্বা, নাপি তেসং ৰিহারং পৰিসিতব্ব’’ন্তি সপথং কারযিংসু. তে একদিৰসং জেতৰনৰিহারস্স বহিদ্ৰারকোট্ঠকসামন্তে কীল়ন্তা পিপাসিতা অহেসুং. অথেকং উপাসকদারকং ‘‘ত্ৰং এত্থ গন্ত্ৰা পানীযং পিৰিত্ৰা অম্হাকম্পি আহরাহী’’তি পহিণিংসু. সো ৰিহারং পৰিসিত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা পানীযং পিৰিত্ৰা তমত্থং আরোচেসি. অথ নং সত্থা ‘‘ত্ৰমেৰ পানীযং পিৰিত্ৰা গন্ত্ৰা ইতরেপি পানীযপিৰনত্থায ইধেৰ পেসেহী’’তি আহ. সো তথা অকাসি. তে আগন্ত্ৰা পানীযং পিৰিংসু. সত্থা তে পক্কোসাপেত্ৰা তেসং সপ্পাযং ধম্মকথং কথেত্ৰা তে অচলসদ্ধে কত্ৰা সরণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠাপেসি. তে সকানি গেহানি গন্ত্ৰা তমত্থং মাতাপিতূনং আরোচেসুং. অথ নেসং মাতাপিতরো ‘‘পুত্তকা নো ৰিপন্নদিট্ঠিকা জাতা’’তি দোমনস্সপ্পত্তা পরিদেৰিংসু. অথ তেসং ছেকা সম্বহুলা পটিৰিস্সকা মনুস্সা আগন্ত্ৰা দোমনস্সৰূপসমনত্থায ধম্মং কথযিংসু. তে তেসং কথং সুত্ৰা ‘‘ইমে দারকে সমণস্স গোতমস্সেৰ নিয্যাদেস্সামা’’তি মহন্তেন ঞাতিগণেন সদ্ধিং ৰিহারং নযিংসু. সত্থা তেসং অজ্ঝাসযং ওলোকেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমা গাথা অভাসি –

৩১৮. ‘‘অৰজ্জে ৰজ্জমতিনো, ৰজ্জে চাৰজ্জদস্সিনো;

মিচ্ছাদিট্ঠিসমাদানা, সত্তা গচ্ছন্তি দুগ্গতিং.

৩১৯. ‘‘ৰজ্জঞ্চ ৰজ্জতো ঞত্ৰা, অৰজ্জঞ্চ অৰজ্জতো;

সম্মাদিট্ঠিসমাদানা, সত্তা গচ্ছন্তি সুগ্গতি’’ন্তি.

তত্থ অৰজ্জেতি দসৰত্থুকায সম্মাদিট্ঠিযা, তস্সা উপনিস্সযভূতে ধম্মে চ. ৰজ্জমতিনোতি ৰজ্জং ইদন্তি উপ্পন্নমতিনো. দসৰত্থুকায মিচ্ছাদিট্ঠিযা পন তস্সা উপনিস্সযভূতে ধম্মে চ অৰজ্জদস্সিনো, এতিস্সা অৰজ্জং ৰজ্জতো ৰজ্জঞ্চ অৰজ্জতো ঞত্ৰা গহণসঙ্খাতায মিচ্ছাদিট্ঠিযা সমাদিন্নত্তা মিচ্ছাদিট্ঠিসমাদানা সত্তা দুগ্গতিং গচ্ছন্তীতি অত্থো. দুতিযগাথায ৰুত্তৰিপরিযাযেন অত্থো ৰেদিতব্বো.

দেসনাৰসানে সব্বেপি তে তীসু সরণেসু পতিট্ঠায অপরাপরং ধম্মং সুণন্তা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসূতি.

তিত্থিযসাৰকৰত্থু নৰমং.

নিরযৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

দ্ৰাৰীসতিমো ৰগ্গো.