১. অত্তনোপুব্বকম্মৰত্থু
মত্তাসুখপরিচ্চাগাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তো অত্তনো পুব্বকম্মং আরব্ভ কথেসি.
একস্মিঞ্হি সমযে ৰেসালী ইদ্ধা অহোসি ফীতা বহুজনা আকিণ্ণমনুস্সা. তত্থ হি ৰারেন ৰারেন রজ্জং কারেন্তানং খত্তিযানংযেৰ সত্তসতাধিকানি সত্তসহস্সানি সত্ত চ খত্তিযা অহেসুং. তেসং ৰসনত্থায তত্তকাযেৰ পাসাদা তত্তকানেৰ কূটাগারানি উয্যানে ৰিহারত্থায তত্তকাযেৰ আরামা চ পোক্খরণিযো চ অহেসুং. সা অপরেন সমযেন দুব্ভিক্খা অহোসি দুস্সস্সা. তত্থ ছাতকভযেন পঠমং দুগ্গতমনুস্সা কালমকংসু. তেসং তেসং তত্থ তত্থ ছড্ডিতানং কুণপানং গন্ধেন অমনুস্সা নগরং পৰিসিংসু. অমনুস্সূপদ্দৰেন বহুতরা কালমকংসু. তেসং কুণপগন্ধপটিক্কূলতায সত্তানং অহিৰাতরোগো উপ্পজ্জি. এৰং দুব্ভিক্খভযং অমনুস্সভযং রোগভযন্তি তীণি ভযানি উপ্পজ্জিংসু.
নগরৰাসিনো সন্নিপতিত্ৰা রাজানং আহংসু – ‘‘মহারাজ, ইমস্মিং নগরে তীণি ভযানি উপ্পন্নানি, ইতো পুব্বে যাৰ সত্তমা রাজপরিৰট্টা এৰরূপং ভযং নাম ন উপ্পন্নপুব্বং. অধম্মিকরাজূনঞ্হি কালে এৰরূপং ভযং উপ্পজ্জতী’’তি. রাজা সন্থাগারে সব্বেসং সন্নিপাতং কারেত্ৰা ‘‘সচে মে অধম্মিকভাৰো অত্থি, তং ৰিচিনথা’’তি আহ. ৰেসালিৰাসিনো সব্বং পৰেণি ৰিচিনন্তা রঞ্ঞো কঞ্চি দোসং অদিস্ৰা, ‘‘মহারাজ, নত্থি তে দোসো’’তি ৰত্ৰা ‘‘কথং নু খো ইদং অম্হাকং ভযং ৰূপসমং গচ্ছেয্যা’’তি মন্তযিংসু. তত্থ একচ্চেহি ‘‘বলিকম্মেন আযাচনায মঙ্গলকিরিযাযা’’তি ৰুত্তে সব্বম্পি তং ৰিধিং কত্ৰা পটিবাহিতুং নাসক্খিংসু. অথঞ্ঞে এৰমাহংসু – ‘‘ছ সত্থারো মহানুভাৰা, তেসু ইধাগতমত্তেসু ভযং ৰূপসমেয্যা’’তি. অপরে ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো লোকে উপ্পন্নো. সো হি ভগৰা সব্বসত্তহিতায ধম্মং দেসেতি, মহিদ্ধিকো মহানুভাৰো. তস্মিং ইধ আগতে ইমানি ভযানি ৰূপসমেয্যু’’ন্তি আহংসু. তেসং ৰচনং সব্বেপি অভিনন্দিত্ৰা ‘‘কহং নু খো সো ভগৰা এতরহি ৰিহরতী’’তি আহংসু. তদা পন সত্থা উপকট্ঠায ৰস্সূপনাযিকায রঞ্ঞো বিম্বিসারস্স পটিঞ্ঞং দত্ৰা ৰেল়ুৰনে ৰিহরতি. তেন চ সমযেন বিম্বিসারসমাগমে বিম্বিসারেন সদ্ধিং সোতাপত্তিফলং পত্তো মহালি নাম লিচ্ছৰী তস্সং পরিসাযং নিসিন্নো হোতি.
ৰেসালিৰাসিনো মহন্তং পণ্ণাকারং সজ্জেত্ৰা রাজানং বিম্বিসারং সঞ্ঞাপেত্ৰা ‘‘সত্থারং ইধানেথা’’তি মহালিঞ্চেৰ লিচ্ছৰিং পুরোহিতপুত্তঞ্চ পহিণিংসু. তে গন্ত্ৰা রঞ্ঞো পণ্ণাকারং দত্ৰা তং পৰত্তিং নিৰেদেত্ৰা, ‘‘মহারাজ, সত্থারং অম্হাকং নগরং পেসেথা’’তি যাচিংসু. রাজা ‘‘তুম্হেৰ জানাথা’’তি ন সম্পটিচ্ছি. তে ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা যাচিংসু – ‘‘ভন্তে, ৰেসালিযং তীণি ভযানি উপ্পন্নানি, তানি তুম্হেসু আগতেসু ৰূপসমিস্সন্তি, এথ, ভন্তে, গচ্ছামা’’তি. সত্থা তেসং ৰচনং সুত্ৰা আৰজ্জেন্তো ‘‘ৰেসালিযং রতনসুত্তে (খু. পা. ৬.১ আদযো; সু. নি. ২২৪ আদযো) ৰুত্তে সা রক্খা চক্কৰাল়ানং কোটিসতসহস্সং ফরিস্সতি, সুত্তপরিযোসানে চতুরাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো ভৰিস্সতি, তানি চ ভযানি ৰূপসমিস্সন্তী’’তি ঞত্ৰা তেসং ৰচনং সম্পটিচ্ছি.
রাজা বিম্বিসারো ‘‘সত্থারা কির ৰেসালিগমনং সম্পটিচ্ছিত’’ন্তি সুত্ৰা নগরে ঘোসনং কারেত্ৰা সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘কিং, ভন্তে, ৰেসালিগমনং সম্পটিচ্ছিত’’ন্তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘আম, মহারাজা’’তি ৰুত্তে ‘‘তেন হি, ভন্তে, আগমেথ, তাৰ মগ্গং পটিযাদেস্সামী’’তি ৰত্ৰা রাজগহস্স চ গঙ্গায চ অন্তরে পঞ্চযোজনভূমিং সমং কারেত্ৰা যোজনে যোজনে ৰিহারং পতিট্ঠাপেত্ৰা সত্থু গমনকালং আরোচেসি. সত্থা পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং মগ্গং পটিপজ্জি. রাজা যোজনন্তরে জণ্ণুমত্তেন ওধিনা পঞ্চৰণ্ণানি পুপ্ফানি ওকিরাপেত্ৰা ধজপটাককদলীআদীনি উস্সাপেত্ৰা ভগৰতো ছত্তাতিছত্তং কত্ৰা দ্ৰে সেতচ্ছত্তানি একমেকস্স ভিক্খুনো একমেকং সেতচ্ছত্তং উপরি ধারেত্ৰা সপরিৰারো পুপ্ফগন্ধাদীহি পূজং করোন্তো সত্থারং একেকস্মিং ৰিহারে ৰসাপেত্ৰা মহাদানাদীনি দত্ৰা পঞ্চহি দিৰসেহি গঙ্গাতীরং পাপেত্ৰা তত্থ নাৰং অলঙ্করোন্তো ৰেসালিকানং সাসনং পেসেসি – ‘‘মগ্গং পটিযাদেত্ৰা সত্থু পচ্চুগ্গমনং করোন্তূ’’তি. তে ‘‘দিগুণং পূজং করিস্সামা’’তি ৰেসালিযা চ গঙ্গায চ অন্তরে তিযোজনভূমিং সমং কারেত্ৰা ভগৰতো চতূহি সেতচ্ছত্তেহি একমেকস্স ভিক্খুনো দ্ৰীহি দ্ৰীহি সেতচ্ছত্তেহি ছত্তাতিছত্তানি সজ্জেত্ৰা পূজং কুরুমানা আগন্ত্ৰা গঙ্গাতীরে অট্ঠংসু. বিম্বিসারো দ্ৰে নাৰা সঙ্ঘাটেত্ৰা মণ্ডপং কারেত্ৰা পুপ্ফদামাদীহি অলঙ্কারাপেত্ৰা সব্বরতনমযং বুদ্ধাসনং পঞ্ঞাপেসি. ভগৰা তস্মিং নিসীদি. ভিক্খূপি নাৰং অভিরুহিত্ৰা ভগৰন্তং পরিৰারেত্ৰা নিসীদিংসু. রাজা অনুগচ্ছন্তো গলপ্পমাণং উদকং ওতরিত্ৰা ‘‘যাৰ, ভন্তে, ভগৰা আগচ্ছতি, তাৰাহং ইধেৰ গঙ্গাতীরে ৰসিস্সামী’’তি ৰত্ৰা নাৰং উয্যোজেত্ৰা নিৰত্তি. সত্থা যোজনমত্তং অদ্ধানং গঙ্গায গন্ত্ৰা ৰেসালিকানং সীমং পাপুণি.
লিচ্ছৰীরাজানো সত্থারং পচ্চুগ্গন্ত্ৰা গলপ্পমাণং উদকং ওতরিত্ৰা নাৰং তীরং উপনেত্ৰা সত্থারং নাৰাতো ওতারযিংসু. সত্থারা ওতরিত্ৰা তীরে অক্কন্তমত্তেযেৰ মহামেঘো উট্ঠহিত্ৰা পোক্খরৰস্সং ৰস্সি. সব্বত্থ জণ্ণুপ্পমাণঊরুপ্পমাণকটিপ্পমাণাদীনি উদকানি সন্দন্তানি সব্বকুণপানি গঙ্গং পৰেসযিংসু, পরিসুদ্ধো ভূমিভাগো অহোসি. লিচ্ছৰীরাজানো সত্থারং যোজনে যোজনে ৰসাপেত্ৰা মহাদানং দত্ৰা দিগুণং পূজং করোন্তা তীহি দিৰসেহি ৰেসালিং নযিংসু. সক্কো দেৰরাজা দেৰগণপরিৰুতো আগমাসি, মহেসক্খানং দেৰানং সন্নিপাতেন অমনুস্সা যেভুয্যেন পলাযিংসু. সত্থা সাযং নগরদ্ৰারে ঠত্ৰা আনন্দত্থেরং আমন্তেসি – ‘‘ইমং, আনন্দ, রতনসুত্তং উগ্গণ্হিত্ৰা লিচ্ছৰীকুমারেহি সদ্ধিং ৰিচরন্তো ৰেসালিযা তিণ্ণং পাকারানং অন্তরে পরিত্তং করোহী’’তি.
থেরো সত্থারা দিন্নং রতনসুত্তং উগ্গণ্হিত্ৰা সত্থু সেলমযপত্তেন উদকং আদায নগরদ্ৰারে ঠিতো পণিধানতো পট্ঠায তথাগতস্স দস পারমিযো দস উপপারমিযো দস পরমত্থপারমিযোতি সমতিংস পারমিযো পঞ্চ মহাপরিচ্চাগে লোকত্থচরিযা ঞাতত্থচরিযা বুদ্ধত্থচরিযাতি তিস্সো চরিযাযো পচ্ছিমভৰে গব্ভৰোক্কন্তিং জাতিং অভিনিক্খমনং পধানচরিযং বোধিপল্লঙ্কে মারৰিজযং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণপটিৰেধং ধম্মচক্কপৰত্তনং নৰলোকুত্তরধম্মেতি সব্বেপিমে বুদ্ধগুণে আৰজ্জেত্ৰা নগরং পৰিসিত্ৰা তিযামরত্তিং তীসু পাকারন্তরেসু পরিত্তং করোন্তো ৰিচরি. তেন ‘‘যংকিঞ্চী’’তি ৰুত্তমত্তেযেৰ উদ্ধং খিত্তউদকং অমনুস্সানং উপরি পতি. ‘‘যানীধ ভূতানী’’তি গাথাকথনতো পট্ঠায রজতৰটংসকা ৰিয উদকবিন্দূনি আকাসেন গন্ত্ৰা গিলানমনুস্সানং উপরি পতিংসু. তাৰদেৰ ৰূপসন্তরোগা মনুস্সা উট্ঠাযুট্ঠায থেরং পরিৰারেসুং. ‘‘যংকিঞ্চী’’তি ৰুত্তপদতো পট্ঠায পন উদকফুসিতেহি ফুট্ঠফুট্ঠা সব্বে অপলাযন্তা সঙ্কারকূটভিত্তিপদেসাদিনিস্সিতা অমনুস্সা তেন তেন দ্ৰারেন পলাযিংসু. দ্ৰারানি অনোকাসানি অহেসুং. তে ওকাসং অলভন্তা পাকারং ভিন্দিত্ৰাপি পলাযিংসু.
মহাজনো নগরমজ্ঝে সন্থাগারং সব্বগন্ধেহি উপলিম্পেত্ৰা উপরি সুৰণ্ণতারকাদিৰিচিত্তং ৰিতানং বন্ধিত্ৰা বুদ্ধাসনং পঞ্ঞাপেত্ৰা সত্থারং আনেসি. সত্থা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. ভিক্খুসঙ্ঘোপি লিচ্ছৰীগণোপি সত্থারং পরিৰারেত্ৰা নিসীদি. সক্কো দেৰরাজা দেৰগণপরিৰুতো পতিরূপে ওকাসে অট্ঠাসি. থেরোপি সকলনগরং অনুৰিচরিত্ৰা ৰূপসন্তরোগেন মহাজনেন সদ্ধিং আগন্ত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা নিসীদি. সত্থা পরিসং ওলোকেত্ৰা তদেৰ রতনসুত্তং অভাসি. দেসনাৰসানে চতুরাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. এৰং পুনদিৰসেপীতি সত্তাহং তদেৰ রতনসুত্তং দেসেত্ৰা সব্বভযানং ৰূপসন্তভাৰং ঞত্ৰা লিচ্ছৰীগণং আমন্তেত্ৰা ৰেসালিতো নিক্খমি. লিচ্ছৰীরাজানো দিগুণং সক্কারং করোন্তা পুন তীহি দিৰসেহি সত্থারং গঙ্গাতীরং নযিংসু.
গঙ্গায নিব্বত্তনাগরাজানো চিন্তেসুং – ‘‘মনুস্সা তথাগতস্স সক্কারং করোন্তি, মযং কিং ন করোমা’’তি. তে সুৰণ্ণরজতমণিমযা নাৰাযো মাপেত্ৰা সুৰণ্ণরজতমণিমযে পল্লঙ্কে পঞ্ঞাপেত্ৰা পঞ্চৰণ্ণপদুমসঞ্ছন্নং উদকং করিত্ৰা, ‘‘ভন্তে, অম্হাকম্পি অনুগ্গহং করোথা’’তি অত্তনো অত্তনো নাৰং অভিরুহণত্থায সত্থারং যাচিংসু. ‘‘মনুস্সা চ নাগা চ তথাগতস্স পূজং করোন্তি, মযং পন কিং ন করোমা’’তি ভূমট্ঠকদেৰেপি আদিং কত্ৰা যাৰ অকনিট্ঠব্রহ্মলোকা সব্বে দেৰা সক্কারং করিংসু. তত্থ নাগা যোজনিকানি ছত্তাতিছত্তানি উক্খিপিংসু. এৰং হেট্ঠা নাগা ভূমিতলে রুক্খগচ্ছপব্বতাদীসু ভূমট্ঠকা দেৰতা, অন্তলিক্খে আকাসট্ঠদেৰাতি নাগভৰনং আদিং কত্ৰা চক্কৰাল়পরিযন্তেন যাৰ ব্রহ্মলোকা ছত্তাতিছত্তানি উস্সাপিতানি অহেসুং. ছত্তন্তরেসু ধজা, ধজন্তরেসু পটাকা, তেসং অন্তরন্তরা পুপ্ফদামৰাসচুণ্ণধুমাদীহি সক্কারো অহোসি. সব্বলঙ্কারপটিমণ্ডিতা দেৰপুত্তা ছণৰেসং গহেত্ৰা উগ্ঘোসযমানা আকাসে ৰিচরিংসু. তযো এৰ কির সমাগমা মহন্তা অহেসুং – যমকপাটিহারিযসমাগমো দেৰোরোহণসমাগমো অযং গঙ্গোরোহণসমাগমোতি.
পরতীরে বিম্বিসারোপি লিচ্ছৰীহি কতসক্কারতো দিগুণং সক্কারং সজ্জেত্ৰা ভগৰতো আগমনং উদিক্খমানো অট্ঠাসি. সত্থা গঙ্গায উভোসু পস্সেসু রাজূনং মহন্তং পরিচ্চাগং ওলোকেত্ৰা নাগাদীনঞ্চ অজ্ঝাসযং ৰিদিত্ৰা একেকায নাৰায পঞ্চপঞ্চভিক্খুসতপরিৰারং একেকং নিম্মিতবুদ্ধং মাপেসি. সো একেকস্স সেতচ্ছত্তস্স চেৰ কপ্পরুক্খস্স চ পুপ্ফদামস্স চ হেট্ঠা নাগগণপরিৰুতো নিসিন্নো হোতি. ভূমট্ঠকদেৰতাদীসুপি একেকস্মিং ওকাসে সপরিৰারং একেকং নিম্মিতবুদ্ধং মাপেসি. এৰং সকলচক্কৰাল়গব্ভে একালঙ্কারে একুস্সৰে একছণেযেৰ চ জাতে সত্থা নাগানমনুগ্গহং করোন্তো একং রতননাৰং অভিরুহি. ভিক্খূসুপি একেকো একেকমেৰ অভিরুহি. নাগরাজানো বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নাগভৰনং পৰেসেত্ৰা সব্বরত্তিং সত্থু সন্তিকে ধম্মকথং সুত্ৰা দুতিযদিৰসে দিব্বেন খাদনীযেন ভোজনীযেন বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পরিৰিসিংসু. সত্থা অনুমোদনং কত্ৰা নাগভৰনা নিক্খমিত্ৰা সকলচক্কৰাল়দেৰতাহি পূজিযমানো পঞ্চহি নাৰাসতেহি গঙ্গানদিং অতিক্কমি.
রাজা পচ্চুগ্গন্ত্ৰা সত্থারং নাৰাতো ওতারেত্ৰা আগমনকালে লিচ্ছৰীতি কতসক্কারতো দিগুণং সক্কারং কত্ৰা পুরিমনযেনেৰ পঞ্চহি দিৰসেহি রাজগহং অভিনেসি. দুতিযদিৰসে ভিক্খূ পিণ্ডপাতপটিক্কন্তা সাযন্হসমযে ধম্মসভাযং সন্নিসিন্না কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘অহো বুদ্ধানং মহানুভাৰো, অহো সত্থরি দেৰমনুস্সানং পসাদো, গঙ্গায নাম ওরতো চ পারতো চ অট্ঠযোজনে মগ্গে বুদ্ধগতেন পসাদেন রাজূহি সমতলং ভূমিং কত্ৰা ৰালুকা ওকিণ্ণা, জণ্ণুমত্তেন ওধিনা নানাৰণ্ণানি পুপ্ফানি সন্থতানি, গঙ্গায উদকং নাগানুভাৰেন পঞ্চৰণ্ণেহি পদুমেহি সঞ্ছন্নং, যাৰ অকনিট্ঠভৰনা ছত্তাতিছত্তানি উস্সাপিতানি, সকলচক্কৰাল়গব্ভং একালঙ্কারং একুস্সৰং ৰিয জাত’’ন্তি. সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৰে, এস পূজাসক্কারো ময্হং বুদ্ধানুভাৰেন নিব্বত্তো, ন নাগদেৰব্রহ্মানুভাৰেন. অতীতে পন অপ্পমত্তকপরিচ্চাগানুভাৰেন নিব্বত্তো’’তি ৰত্ৰা ভিক্খূহি যাচিতো অতীতং আহরি.
অতীতে তক্কসিলাযং সঙ্খো নাম ব্রাহ্মণো অহোসি. তস্স পুত্তো সুসীমো নাম মাণৰো সোল়সৰস্সুদ্দেসিকো একদিৰসং পিতরং উপসঙ্কমিত্ৰা আহ – ‘‘ইচ্ছামহং, তাত, বারাণসিং গন্ত্ৰা মন্তে অজ্ঝাযিতু’’ন্তি. অথ নং পিতা আহ – ‘‘তেন হি, তাত, অসুকো নাম ব্রাহ্মণো মম সহাযকো, তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা অধীযস্সূ’’তি. সো ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণিত্ৰা অনুপুব্বেন বারাণসিং গন্ত্ৰা তং ব্রাহ্মণং উপসঙ্কমিত্ৰা পিতরা পহিতভাৰমাচিক্খি. অথ নং সো ‘‘সহাযকস্স মে পুত্তো’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা পটিপস্সদ্ধদরথং ভদ্দকেন দিৰসেন মন্তে ৰাচেতুমারভি. সো লহুঞ্চ গণ্হন্তো বহুঞ্চ গণ্হন্তো অত্তনো উগ্গহিতুগ্গহিতং সুৰণ্ণভাজনে পক্খিত্তসীহতেলমিৰ অৰিনস্সমানং ধারেন্তো ন চিরস্সেৰ আচরিযস্স সম্মুখতো উগ্গণ্হিতব্বং সব্বং উগ্গণ্হিত্ৰা সজ্ঝাযং করোন্তো অত্তনো উগ্গহিতসিপ্পস্স আদিমজ্ঝমেৰ পস্সতি, নো পরিযোসানং.
সো আচরিযং উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘অহং ইমস্স সিপ্পস্স আদিমজ্ঝমেৰ পস্সামি, নো পরিযোসান’’ন্তি ৰত্ৰা আচরিযেন ‘‘অহম্পি, তাত, ন পস্সামী’’তি ৰুত্তে ‘‘অথ কো, আচরিয, পরিযোসানং জানাতী’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমে, তাত, ইসযো ইসিপতনে ৰিহরন্তি, তে জানেয্যুং, তেসং সন্তিকং উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছস্সূ’’তি আচরিযেন ৰুত্তে পচ্চেকবুদ্ধে উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছি – ‘‘তুম্হে কির পরিযোসানং জানাথা’’তি? ‘‘আম, জানামা’’তি. ‘‘তেন হি মে আচিক্খথা’’তি? ‘‘ন মযং অপব্বজিতস্স আচিক্খাম. সচে তে পরিযোসানেনত্থো, পব্বজস্সূ’’তি. সো ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা তেসং সন্তিকে পব্বজি. অথস্স তে ‘‘ইদং তাৰ সিক্খস্সূ’’তি ৰত্ৰা ‘‘এৰং তে নিৰাসেতব্বং, এৰং পারুপিতব্ব’’ন্তিআদিনা নযেন আভিসমাচারিকং আচিক্খিংসু. সো তত্থ সিক্খন্তো উপনিস্সযসম্পন্নত্তা নচিরস্সেৰ পচ্চেকসম্বোধিং অভিসম্বুজ্ঝিত্ৰা সকলবারাণসিনগরে গগনতলে পুণ্ণচন্দো ৰিয পাকটো লাভগ্গযসগ্গপ্পত্তো অহোসি, সো অপ্পাযুকসংৰত্তনিকস্স কম্মস্স কতত্তা ন চিরস্সেৰ পরিনিব্বাযি. অথস্স পচ্চেকবুদ্ধা চ মহাজনো চ সরীরকিচ্চং কত্ৰা ধাতুযো চ গহেত্ৰা নগরদ্ৰারে থূপং কারেসুং.
সঙ্খোপি ব্রাহ্মণো ‘‘পুত্তো মে চিরং গতো, পৰত্তিমস্স জানিস্সামী’’তি তং দট্ঠুকামো তক্কসিলাতো নিক্খমিত্ৰা অনুপুব্বেন বারাণসিং পত্ৰা মহাজনকাযং সন্নিপতিতং দিস্ৰা ‘‘অদ্ধা ইমেসু একোপি মে পুত্তস্স পৰত্তিং জানিস্সতী’’তি উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছি – ‘‘সুসীমো নাম মাণৰো ইধাগমি, অপি নু খো তস্স পৰত্তিং জানাথা’’তি? ‘‘আম, ব্রাহ্মণ, জানাম, অসুকস্স ব্রাহ্মণস্স সন্তিকে তযো ৰেদে সজ্ঝাযিত্ৰা পব্বজিত্ৰা পচ্চেকসম্বোধিং সচ্ছিকত্ৰা পরিনিব্বুতো, অযমস্স থূপো পতিট্ঠাপিতো’’তি. সো ভূমিং হত্থেন পহরিত্ৰা রোদিত্ৰা কন্দিত্ৰা তং চেতিযঙ্গণং গন্ত্ৰা তিণানি উদ্ধরিত্ৰা উত্তরসাটকেন ৰালুকং আহরিত্ৰা চেতিযঙ্গণে আকিরিত্ৰা কমণ্ডলুতো উদকেন পরিপ্ফোসিত্ৰা ৰনপুপ্ফেহি পূজং কত্ৰা সাটকেন পটাকং আরোপেত্ৰা থূপস্স উপরি অত্তনো ছত্তকং বন্ধিত্ৰা পক্কামি.
সত্থা ইদং অতীতং আহরিত্ৰা ‘‘তদা, ভিক্খৰে, অহং সঙ্খো ব্রাহ্মণো অহোসিং. মযা সুসীমস্স পচ্চেকবুদ্ধস্স চেতিযঙ্গণে তিণানি উদ্ধটানি, তস্স মে কম্মস্স নিস্সন্দেন অট্ঠযোজনমগ্গং ৰিহতখাণুককণ্টকং কত্ৰা সুদ্ধং সমতলং করিংসু. মযা তত্থ ৰালুকা ওকিণ্ণা, তস্স মে নিস্সন্দেন অট্ঠযোজনমগ্গে ৰালুকং ওকিরিংসু. মযা তত্থ ৰনকুসুমেহি পূজা কতা, তস্স মে নিস্সন্দেন অট্ঠযোজনমগ্গে নানাৰণ্ণানি পুপ্ফানি ওকিণ্ণানি, একযোজনট্ঠানে গঙ্গায উদকং পঞ্চৰণ্ণেহি পদুমেহি সঞ্ছন্নং. মযা তত্থ কমণ্ডলুউদকেন ভূমি পরিপ্ফোসিতা, তস্স মে নিস্সন্দেন ৰেসালিযং পোক্খরৰস্সং ৰস্সি. মযা তত্থ পটাকা, আরোপিতা, ছত্তকঞ্চ বদ্ধং, তস্স মে নিস্সন্দেন যাৰ অকনিট্ঠভৰনা ধজপটাকছত্তাতিছত্তাদীহি সকলচক্কৰাল়গব্ভং একুস্সৰং ৰিয জাতং. ইতি খো, ভিক্খৰে, এস পূজাসক্কারো ময্হং নেৰ বুদ্ধানুভাৰেন নিব্বত্তো, ন নাগদেৰব্রহ্মানুভাৰেন, অতীতে পন অপ্পমত্তকপরিচ্চাগানুভাৰেনা’’তি ৰত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
২৯০. ‘‘মত্তাসুখপরিচ্চাগা, পস্সে চে ৰিপুলং সুখং;
চজে মত্তাসুখং ধীরো, সম্পস্সং ৰিপুলং সুখ’’ন্তি.
তত্থ মত্তাসুখপরিচ্চাগাতি মত্তাসুখন্তি পমাণযুত্তকং পরিত্তসুখং ৰুচ্চতি, তস্স পরিচ্চাগেন. ৰিপুলং সুখন্তি উল়ারং সুখং নিব্বানসুখং ৰুচ্চতি, তং চে পস্সেয্যাতি অত্থো. ইদং ৰুত্তং হোতি – একঞ্হি ভোজনপাতিং সজ্জাপেত্ৰা ভুঞ্জন্তস্স মত্তাসুখং নাম উপ্পজ্জতি, তং পন পরিচ্চজিত্ৰা উপোসথং ৰা করোন্তস্স দানং ৰা দদন্তস্স ৰিপুলং উল়ারং নিব্বানসুখং নাম নিব্বত্ততি. তস্মা সচে এৰং তস্স মত্তাসুখস্স পরিচ্চাগা ৰিপুলং সুখং পস্সতি, অথেতং ৰিপুলং সুখং সম্মা পস্সন্তো পণ্ডিতো তং মত্তাসুখং চজেয্যাতি.
দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
অত্তনোপুব্বকম্মৰত্থু পঠমং.