১. গোঘাতকপুত্তৰত্থু

পণ্ডুপলাসোৰ দানিসীতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো একং গোঘাতকপুত্তং আরব্ভ কথেসি.

সাৰত্থিযং কিরেকো গোঘাতকো গাৰো ৰধিত্ৰা ৰরমংসানি গহেত্ৰা পচাপেত্ৰা পুত্তদারেহি সদ্ধিং নিসীদিত্ৰা মংসঞ্চ খাদতি, মূলেন চ ৰিক্কিণিত্ৰা জীৰিকং কপ্পেসি. সো এৰং পঞ্চপণ্ণাস ৰস্সানি গোঘাতককম্মং করোন্তো ধুরৰিহারে ৰিহরন্তস্স সত্থু একদিৰসম্পি কটচ্ছুমত্তম্পি যাগুং ৰা ভত্তং ৰা ন অদাসি. সো চ ৰিনা মংসেন ভত্তং ন ভুঞ্জতি. সো একদিৰসং দিৰসভাগে মংসং ৰিক্কিণিত্ৰা অত্তনো অত্থায পচিতুং একং মংসখণ্ডং ভরিযায দত্ৰা ন্হাযিতুং অগমাসি. অথস্স সহাযকো গেহং গন্ত্ৰা ভরিযং আহ – ‘‘থোকং মে ৰিক্কিণিযমংসং দেহি, গেহং মে পাহুনকো আগতো’’তি. নত্থি ৰিক্কিণিযমংসং, সহাযকো তে মংসং ৰিক্কিণিত্ৰা ইদানি ন্হাযিতুং গতোতি. মা এৰং করি, সচে মংসখণ্ডং অত্থি, দেহীতি. সহাযকস্স তে নিক্খিত্তমংসং ঠপেত্ৰা অঞ্ঞং নত্থীতি. সো ‘‘সহাযকস্স মে অত্থায ঠপিতমংসতো অঞ্ঞং মংসং নত্থি, সো চ ৰিনা মংসেন ন ভুঞ্জতি, নাযং দস্সতী’’তি সামংযেৰ তং মংসং গহেত্ৰা পক্কামি.

গোঘাতকোপি ন্হত্ৰা আগতো তায অত্তনো পক্কপণ্ণেন সদ্ধিং ৰড্ঢেত্ৰা ভত্তে উপনীতে আহ ‘‘কহং মংস’’ন্তি? ‘‘নত্থি, সামী’’তি. ননু অহং পচ্চনত্থায মংসং দত্ৰা গতোতি. তৰ সহাযকো আগন্ত্ৰা ‘‘পাহুনকো মে আগতো, ৰিক্কিণিযমংসং দেহী’’তি ৰত্ৰা মযা ‘‘সহাযকস্স তে ঠপিতমংসতো অঞ্ঞং মংসং নত্থি, সো চ ৰিনা মংসেন ন ভুঞ্জতী’’তি ৰুত্তেপি বলক্কারেন তং মংসং সামংযেৰ গহেত্ৰা গতোতি. অহং ৰিনা মংসেন ভত্তং ন ভুঞ্জামি, হরাহি নন্তি. কিং সক্কা কাতুং, ভুঞ্জ, সামীতি. সো ‘‘নাহং ভুঞ্জামী’’তি তং ভত্তং হরাপেত্ৰা সত্থং আদায পচ্ছাগেহে ঠিতো গোণো অত্থি, তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা মুখে হত্থং পক্খিপিত্ৰা জিৰ্হং নীহরিত্ৰা সত্থেন মূলে ছিন্দিত্ৰা আদায গন্ত্ৰা অঙ্গারেসু পচাপেত্ৰা ভত্তমত্থকে ঠপেত্ৰা নিসিন্নো একং ভত্তপিণ্ডং ভুঞ্জিত্ৰা একং মংসখণ্ডং মুখে ঠপেসি. তঙ্খণঞ্ঞেৰস্স জিৰ্হা ছিজ্জিত্ৰা ভত্তপাতিযং পতি. তঙ্খণঞ্ঞেৰ কম্মসরিক্খকং ৰিপাকং লভি. সোপি খো গোণো ৰিয লোহিতধারায মুখতো পগ্ঘরন্তিযা অন্তোগেহং পৰিসিত্ৰা জণ্ণুকেহি ৰিচরন্তো ৰিরৰি.

তস্মিং সমযে গোঘাতকস্স পুত্তো পিতরং ওলোকেন্তো সমীপে ঠিতো হোতি. অথ নং মাতা আহ – ‘‘পস্স, পুত্ত, ইমং গোঘাতকং গোণং ৰিয গেহমজ্ঝে জণ্ণুকেহি ৰিচরিত্ৰা ৰিরৰন্তং, ইদং দুক্খং তৰ মত্থকে পতিস্সতি, মমম্পি অনোলোকেত্ৰা অত্তনো সোত্থিং করোন্তো পলাযস্সূ’’তি. সো মরণভযতজ্জিতো মাতরং ৰন্দিত্ৰা পলাযি, পলাযিত্ৰা চ পন তক্কসিলং অগমাসি. গোঘাতকোপি গোণো ৰিয গেহমজ্ঝে ৰিরৰন্তো ৰিচরিত্ৰা কালকতো অৰীচিম্হি নিব্বত্তি. গোণোপি কালমকাসি. গোঘাতকপুত্তোপি তক্কসিলং গন্ত্ৰা সুৰণ্ণকারকম্মং উগ্গণ্হি. অথস্সাচরিযো গামং গচ্ছন্তো ‘‘এৰরূপং নাম অলঙ্কারং করেয্যাসী’’তি ৰত্ৰা পক্কামি. সোপি তথারূপং অলঙ্কারং অকাসি. অথস্সাচরিযো আগন্ত্ৰা অলঙ্কারং দিস্ৰা ‘‘অযং যত্থ কত্থচি গন্ত্ৰা জীৰিতুং সমত্থো’’তি ৰযপ্পত্তং অত্তনো ধীতরং অদাসি. সো পুত্তধীতাহি ৰড্ঢি.

অথস্স পুত্তা ৰযপ্পত্তা সিপ্পং উগ্গণ্হিত্ৰা অপরভাগে সাৰত্থিযং গন্ত্ৰা তত্থ ঘরাৰাসং সণ্ঠপেত্ৰা ৰসন্তা সদ্ধা পসন্না অহেসুং. পিতাপি নেসং তক্কসিলাযং কিঞ্চি কুসলং অকত্ৰাৰ জরং পাপুণি. অথস্স পুত্তা ‘‘পিতা নো মহল্লকো’’তি অত্তনো সন্তিকং পক্কোসাপেত্ৰা ‘‘পিতু অত্থায দানং দস্সামা’’তি বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তযিংসু. তে পুনদিৰসে অন্তোগেহে বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিসীদাপেত্ৰা সক্কচ্চং পরিৰিসিত্ৰা ভত্তকিচ্চাৰসানে সত্থারং আহংসু – ‘‘ভন্তে, অম্হেহি ইদং পিতু জীৰভত্তং দিন্নং, পিতু নো অনুমোদনং করোথা’’তি. সত্থা তং আমন্তেত্ৰা, ‘‘উপাসক, ত্ৰং মহল্লকো পরিপক্কসরীরো পণ্ডুপলাসসদিসো, তৰ পরলোকগমনায কুসলপাথেয্যং নত্থি, অত্তনো পতিট্ঠং করোহি, পণ্ডিতো ভৰ, মা বালো’’তি অনুমোদনং করোন্তো ইমা দ্ৰে গাথা অভাসি –

২৩৫. ‘‘পণ্ডুপলাসোৰ দানিসি,

যমপুরিসাপি চ তে উপট্ঠিতা;

উয্যোগমুখে চ তিট্ঠসি,

পাথেয্যম্পি চ তে ন ৰিজ্জতি.

২৩৬. ‘‘সো করোহি দীপমত্তনো,

খিপ্পং ৰাযম পণ্ডিতো ভৰ;

নিদ্ধন্তমলো অনঙ্গণো,

দিব্বং অরিযভূমিং উপেহিসী’’তি.

তত্থ পণ্ডুপলাসোৰ দানিসীতি, উপাসক, ত্ৰং ইদানি ছিজ্জিত্ৰা ভূমিযং পতিতপণ্ডুপলাসো ৰিয অহোসি. যমপুরিসাতি যমদূতা ৰুচ্চন্তি, ইদং পন মরণমেৰ সন্ধায ৰুত্তং, মরণং তে পচ্চুপট্ঠিতন্তি অত্থো. উয্যোগমুখেতি পরিহানিমুখে, অৰুড্ঢিমুখে চ ঠিতোসীতি অত্থো. পাথেয্যন্তি গমিকস্স তণ্ডুলাদিপাথেয্যং ৰিয পরলোকং গচ্ছন্তস্স তৰ কুসলপাথেয্যম্পি নত্থীতি অত্থো. সো করোহীতি সো ত্ৰং সমুদ্দে নাৰায ভিন্নায দীপসঙ্খাতং পতিট্ঠং ৰিয অত্তনো কুসলপতিট্ঠং করোহি. করোন্তো চ খিপ্পং ৰাযম, সীঘং সীঘং ৰীরিযং আরভ, অত্তনো কুসলকম্মপতিট্ঠকরণেন পণ্ডিতো ভৰ. যো হি মরণমুখং অপ্পত্ৰা কাতুং সমত্থকালেৰ কুসলং করোতি, এস পণ্ডিতো নাম, তাদিসো ভৰ, মা অন্ধবালোতি অত্থো. দিব্বং অরিযভূমিন্তি এৰং ৰীরিযং করোন্তো রাগাদীনং মলানং নীহটতায নিদ্ধন্তমলো অঙ্গণাভাৰেন অনঙ্গণো নিক্কিলেসো হুত্ৰা পঞ্চৰিধং সুদ্ধাৰাসভূমিং পাপুণিস্সসীতি অত্থো.

দেসনাৰসানে উপাসকো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তানম্পি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.

তে পুনদিৰসত্থাযপি সত্থারং নিমন্তেত্ৰা দানং দত্ৰা কতভত্তকিচ্চং সত্থারং অনুমোদনকালে আহংসু – ‘‘ভন্তে, ইদম্পি অম্হাকং পিতু জীৰভত্তমেৰ, ইমস্সেৰ অনুমোদনং করোথা’’তি. সত্থা তস্স অনুমোদনং করোন্তো ইমা দ্ৰে গাথা অভাসি –

২৩৭. ‘‘উপনীতৰযো চ দানিসি,

সম্পযাতোসি যমস্স সন্তিকং;

ৰাসো তে নত্থি অন্তরা,

পাথেয্যম্পি চ তে ন ৰিজ্জতি.

২৩৮. ‘‘সো করোহি দীপমত্তনো,

খিপ্পং ৰাযম পণ্ডিতো ভৰ;

নিদ্ধন্তমলো অনঙ্গণো,

ন পুন জাতিজরং উপেহিসী’’তি.

তত্থ উপনীতৰযোতি উপাতি নিপাতমত্তং, নীতৰযোতি ৰিগতৰযো অতিক্কন্তৰযো, ত্ৰঞ্চসি দানি তযো ৰযে অতিক্কমিত্ৰা মরণমুখে ঠিতোতি অত্থো. সম্পযাতোসি যমস্স সন্তিকন্তি মরণমুখং গন্তুং সজ্জো হুত্ৰা ঠিতোসীতি অত্থো. ৰাসো তে নত্থি অন্তরাতি যথা মগ্গং গচ্ছন্তা তানি তানি কিচ্চানি করোন্তা অন্তরামগ্গে ৰসন্তি, ন এৰং পরলোকং গচ্ছন্তা. ন হি সক্কা পরলোকং গচ্ছন্তেন ‘‘অধিৰাসেথ কতিপাহং, দানং তাৰ দেমি, ধম্মং তাৰ সুণামী’’তিআদীনি ৰত্তুং. ইতো পন চৰিত্ৰা পরলোকে নিব্বত্তোৰ হোতি. ইমমত্থং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. পাথেয্যন্তি ইদং কিঞ্চাপি হেট্ঠা ৰুত্তমেৰ, উপাসকস্স পন পুনপ্পুনং দল়্হীকরণত্থং ইধাপি সত্থারা কথিতং. জাতিজরন্তি এত্থ ব্যাধিমরণানিপি গহিতানেৰ হোন্তি. হেট্ঠিমগাথাহি চ অনাগামিমগ্গো কথিতো, ইধ অরহত্তমগ্গো কথিতো. এৰং সন্তেপি যথা নাম রঞ্ঞা অত্তনো মুখপমাণেন কবল়ং ৰড্ঢেত্ৰা পুত্তস্স উপনীতে সো কুমারো অত্তনো মুখপমাণেনেৰ গণ্হাতি, এৰমেৰ সত্থারা উপরিমগ্গৰসেন ধম্মে দেসিতেপি উপাসকো অত্তনো উপনিস্সযৰসেন হেট্ঠা সোতাপত্তিফলং পত্ৰা ইমিস্সা অনুমোদনায অৰসানে অনাগামিফলং পত্তো. সেসপরিসাযপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.

গোঘাতকপুত্তৰত্থু পঠমং.