৯. চিঞ্চমাণৰিকাৰত্থু
একং ধম্মন্তি ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো চিঞ্চমাণৰিকং আরব্ভ কথেসি.
পঠমবোধিযঞ্হি দসবলস্স পুথুভূতেসু সাৰকেসু অপ্পমাণেসু দেৰমনুস্সেসু অরিযভূমিং ওক্কন্তেসু পত্থটে গুণসমুদযে মহালাভসক্কারো উদপাদি. তিত্থিযা সূরিযুগ্গমনে খজ্জোপনকসদিসা অহেসুং হতলাভসক্কারা. তে অন্তরৰীথিযং ঠত্ৰা ‘‘কিং সমণো গোতমোৰ বুদ্ধো, মযম্পি বুদ্ধা, কিং তস্সেৰ দিন্নং মহপ্ফলং, অম্হাকম্পি দিন্নং মহপ্ফলমেৰ, অম্হাকম্পি দেথ সক্করোথা’’তি এৰং মনুস্সে ৰিঞ্ঞাপেন্তাপি লাভসক্কারং অলভিত্ৰা রহো সন্নিপতিত্ৰা ‘‘কেন নু খো উপাযেন সমণস্স গোতমস্স মনুস্সানং অন্তরে অৰণ্ণং উপ্পাদেত্ৰা লাভসক্কারং নাসেয্যামা’’তি চিন্তযিংসু.
তদা সাৰত্থিযং চিঞ্চমাণৰিকা নামেকা পরিব্বাজিকা উত্তমরূপধরা সোভগ্গপ্পত্তা দেৰচ্ছরা ৰিয. অস্সা সরীরতো রস্মিযো নিচ্ছরন্তি. অথেকো খরমন্তী এৰমাহ – ‘‘চিঞ্চমাণৰিকং পটিচ্চ সমণস্স গোতমস্স অৰণ্ণং উপ্পাদেত্ৰা লাভসক্কারং নাসেস্সামা’’তি. তে ‘‘অত্থেকো উপাযো’’তি সম্পটিচ্ছিংসু. অথ সা তিত্থিযারামং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা অট্ঠাসি, তিত্থিযা তায সদ্ধিং ন কথেসুং. সা ‘‘কো নু খো মে দোসো’’তি যাৰততিযং ‘‘ৰন্দামি, অয্যা’’তি ৰত্ৰা, ‘‘অয্যা, কো নু খো মে দোসো, কিং মযা সদ্ধিং ন কথেথা’’তি আহ. ‘‘ভগিনি, সমণং গোতমং অম্হে ৰিহেঠযন্তং হতলাভসক্কারে কত্ৰা ৰিচরন্তং ন জানাসী’’তি? ‘‘ন জানামি, অয্যা, কিং পনেত্থ মযা কত্তব্ব’’ন্তি. ‘‘সচে ত্ৰং, ভগিনি, অম্হাকং সুখমিচ্ছসি, অত্তানং পটিচ্চ সমণস্স গোতমস্স অৰণ্ণং উপ্পাদেত্ৰা লাভসক্কারং নাসেহী’’তি.
সা ‘‘সাধু, অয্যা, ময্হংৰেসো ভারো, মা চিন্তযিত্থা’’তি ৰত্ৰা পক্কমিত্ৰা ইত্থিমাযাসু কুসলতায ততো পট্ঠায সাৰত্থিৰাসীনং ধম্মকথং সুত্ৰা জেতৰনা নিক্খমনসমযে ইন্দগোপকৰণ্ণং পটং পারুপিত্ৰা গন্ধমালাদিহত্থা জেতৰনাভিমুখী গচ্ছতি. ‘‘ইমায ৰেলায কুহিং গচ্ছসী’’তি ৰুত্তে, ‘‘কিং তুম্হাকং মম গমনট্ঠানেনা’’তি ৰত্ৰা জেতৰনসমীপে তিত্থিযারামে ৰসিত্ৰা পাতোৰ ‘‘অগ্গৰন্দনং ৰন্দিস্সামা’’তি নগরা নিক্খমন্তে উপাসকজনে জেতৰনস্স অন্তোৰুট্ঠা ৰিয হুত্ৰা নগরং পৰিসতি. ‘‘কুহিং ৰুট্ঠাসী’’তি ৰুত্তে, ‘‘কিং তুম্হাকং মম ৰুট্ঠট্ঠানেনা’’তি ৰত্ৰা মাসদ্ধমাসচ্চযেন পুচ্ছিযমানা জেতৰনে সমণেন গোতমেন সদ্ধিং একগন্ধকুটিযা ৰুট্ঠাম্হীতি. পুথুজ্জনানং ‘‘সচ্চং নু খো এতং, নো’’তি কঙ্খং উপ্পাদেত্ৰা তেমাসচতুমাসচ্চযেন পিলোতিকাহি উদরং ৰেঠেত্ৰা গব্ভিনিৰণ্ণং দস্সেত্ৰা উপরি রত্তপটং পারুপিত্ৰা ‘‘সমণং গোতমং পটিচ্চ গব্ভো উপ্পন্নো’’তি অন্ধবালে সদ্দহাপেত্ৰা অট্ঠনৰমাসচ্চযেন উদরে দারুমণ্ডলিকং বন্ধিত্ৰা উপরি পটং পারুপিত্ৰা হত্থপাদপিট্ঠিযো গোহনুকেন কোট্টাপেত্ৰা উস্সদে দস্সেত্ৰা কিলন্তিন্দ্রিযা হুত্ৰা সাযন্হসমযে তথাগতে অলঙ্কতধম্মাসনে নিসীদিত্ৰা ধম্মং দেসেন্তে ধম্মসভং গন্ত্ৰা তথাগতস্স পুরতো ঠত্ৰা, ‘‘মহাসমণ, মহাজনস্স তাৰ ধম্মং দেসেসি, মধুরো তে সদ্দো, সম্ফুসিতং দন্তাৰরণং. অহং পন তং পটিচ্চ গব্ভং লভিত্ৰা পরিপুণ্ণগব্ভা জাতা, নেৰ মে সূতিঘরং জানাসি, সপ্পিতেলাদীনি সযং অকরোন্তো উপট্ঠাকানম্পি অঞ্ঞতরং কোসলরাজানং ৰা অনাথপিণ্ডিকং ৰা ৰিসাখং উপাসিকং ৰা ‘ইমিস্সা চিঞ্চমাণৰিকায কত্তব্বযুত্তকং করোহী’তি ন ৰদেসি, অভিরমিতুংযেৰ জানাসি, গব্ভপরিহারং ন জানাসী’’তি গূথপিণ্ডং গহেত্ৰা চন্দমণ্ডলং দূসেতুং ৰাযমন্তী ৰিয পরিসমজ্ঝে তথাগতং অক্কোসি. তথাগতো ধম্মকথং ঠপেত্ৰা সীহো ৰিয অভিনদন্তো, ‘‘ভগিনি, তযা কথিতস্স তথভাৰং ৰা ৰিতথভাৰং ৰা অহমেৰ চ ত্ৰঞ্চ জানামা’’তি আহ. ‘‘আম, মহাসমণ, তযা চ মযা চ ঞাতভাৰেনেতং জাত’’ন্তি.
তস্মিং খণে সক্কস্স আসনং উণ্হাকারং দস্সেসি. সো আৰজ্জমানো ‘‘চিঞ্চমাণৰিকা তথাগতং অভূতেন অক্কোসতী’’তি ঞত্ৰা ‘‘ইদং ৰত্থুং সোধেস্সামী’’তি চতূহি দেৰপুত্তেহি সদ্ধিং আগমি. দেৰপুত্তা মূসিকপোতকা হুত্ৰা দারুমণ্ডলিকস্স বন্ধনরজ্জুকে একপ্পহারেনেৰ ছিন্দিংসু, পারুতপটং ৰাতো উক্খিপি, দারুমণ্ডলিকং পতমানং তস্সা পাদপিট্ঠিযং পতি, উভো অগ্গপাদা ছিজ্জিংসু. মনুস্সা ‘‘ধী কাল়কণ্ণি, সম্মাসম্বুদ্ধং অক্কোসী’’তি সীসে খেল়ং পাতেত্ৰা লেড্ডুদণ্ডাদিহত্তা জেতৰনা নীহরিংসু. অথস্সা তথাগতস্স চক্খুপথং অতিক্কন্তকালে মহাপথৰী ভিজ্জিত্ৰা ৰিৰরমদাসি, অৰীচিতো অগ্গিজালা উট্ঠহি. সা কুলদত্তিযং কম্বলং পারুপমানা ৰিয গন্ত্ৰা অৰীচিম্হি নিব্বত্তি. অঞ্ঞতিত্থিযানং লাভসক্কারো পরিহাযি, দসবলস্স ভিয্যোসোমত্তায ৰড্ঢি. পুনদিৰসে ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং, ‘‘আৰুসো, চিঞ্চমাণৰিকা এৰং উল়ারগুণং অগ্গদক্খিণেয্যং সম্মাসম্বুদ্ধং অভূতেন অক্কোসিত্ৰা মহাৰিনাসং পত্তা’’তি. সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানেৰ, পুব্বেপি এসা মং অভূতেন অক্কোসিত্ৰা ৰিনাসং পত্তাযেৰা’’তি ৰত্ৰা –
‘‘নাদট্ঠা পরতো দোসং, অণুং থূলানি সব্বসো;
ইস্সরো পণযে দণ্ডং, সামং অপ্পটিৰেক্খিযা’’তি. –
ইমং দ্ৰাদসনিপাতে মহাপদুমজাতকং (জা. ১.১২.১০৬) ৰিত্থারেত্ৰা কথেসি –
তদা কিরেসা মহাপদুমকুমারস্স বোধিসত্তস্স মাতু সপত্তী রঞ্ঞো অগ্গমহেসী হুত্ৰা মহাসত্তং অসদ্ধম্মেন নিমন্তেত্ৰা তস্স মনং অলভিত্ৰা অত্তনাৰ অত্তনি ৰিপ্পকারং কত্ৰা গিলানালযং দস্সেত্ৰা ‘‘তৰ পুত্তো মং অনিচ্ছন্তিং ইমং ৰিপ্পকারং পাপেসী’’তি রঞ্ঞো আরোচেসি. রাজা কুদ্ধো মহাসত্তং চোরপপাতে খিপি. অথ নং পব্বতকুচ্ছিযং অধিৰত্থা দেৰতা পটিগ্গহেত্ৰা নাগরাজস্স ফণগব্ভে পতিট্ঠপেসি. নাগরাজা তং নাগভৰনং নেত্ৰা উপড্ঢরজ্জেন সম্মানেসি. সো তত্থ সংৰচ্ছরং ৰসিত্ৰা পব্বজিতুকামো হিমৰন্তপ্পদেসং পত্ৰা পব্বজিত্ৰা ঝানাভিঞ্ঞাযো নিব্বত্তেসি. অথ নং একো ৰনচরকো দিস্ৰা রঞ্ঞো আরোচেসি. রাজা তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা কতপটিসন্থারো সব্বং তং পৰত্তিং ঞত্ৰা মহাসত্তং রজ্জেন নিমন্তেত্ৰা তেন ‘‘ময্হং রজ্জেন কিচ্চং নত্থি, ত্ৰং পন দস রাজধম্মে অকোপেত্ৰা অগতিগমনং পহায ধম্মেন রজ্জং কারেহী’’তি ওৰদিতো উট্ঠাযাসনা রোদিত্ৰা নগরং গচ্ছন্তো অন্তরামগ্গে অমচ্চে পুচ্ছি – ‘‘অহং কং নিস্সায এৰং আচারসম্পন্নেন পুত্তেন ৰিযোগং পত্তো’’তি? ‘‘অগ্গমহেসিং নিস্সায, দেৰা’’তি. রাজা তং উদ্ধংপাদং গহেত্ৰা চোরপপাতে খিপাপেত্ৰা নগরং পৰিসিত্ৰা ধম্মেন রজ্জং কারেসি. তদা মহাপদুমকুমারো সত্থা অহোসি, মাতু সপত্তী চিঞ্চমাণৰিকাতি.
সত্থা ইমমত্থং পকাসেত্ৰা, ‘‘ভিক্খৰে, একং ধম্মঞ্হি সচ্চৰচনং পহায মুসাৰাদে পতিট্ঠিতানং ৰিস্সট্ঠপরলোকানং অকত্তব্বপাপকম্মং নাম নত্থী’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –
১৭৬. ‘‘একং ধম্মং অতীতস্স, মুসাৰাদিস্স জন্তুনো;
ৰিতিণ্ণপরলোকস্স, নত্থি পাপং অকারিয’’ন্তি.
তত্থ একং ধম্মন্তি সচ্চং. মুসাৰাদিস্সাতি যস্স দসসু ৰচনেসু একম্পি সচ্চং নত্থি, এৰরূপস্স মুসাৰাদিনো. ৰিতিণ্ণপরলোকস্সাতি ৰিস্সট্ঠপরলোকস্স. এৰরূপো হি মনুস্সসম্পত্তিং দেৰসম্পত্তিং অৰসানে নিব্বানসম্পত্তিন্তি ইমা তিস্সোপি সম্পত্তিযো ন পস্সতি. নত্থি পাপন্তি তস্স এৰরূপস্স ইদং নাম পাপং অকত্তব্বন্তি নত্থি.
দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
চিঞ্চমাণৰিকাৰত্থু নৰমং.