১০. অসদিসদানৰত্থু

ন ৰে কদরিযাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো অসদিসদানং আরব্ভ কথেসি.

একস্মিঞ্হি সমযে সত্থা চারিকং চরিত্ৰা পঞ্চসতভিক্খুপরিৰারো জেতৰনং পাৰিসি. রাজা ৰিহারং গন্ত্ৰা সত্থারং নিমন্তেত্ৰা পুনদিৰসে আগন্তুকদানং সজ্জেত্ৰা ‘‘দানং মে পস্সন্তূ’’তি নাগরে পক্কোসি. নাগরা আগন্ত্ৰা রঞ্ঞো দানং দিস্ৰা পুনদিৰসে সত্থারং নিমন্তেত্ৰা দানং সজ্জেত্ৰা ‘‘অম্হাকম্পি দানং, দেৰো, পস্সতূ’’তি রঞ্ঞো পহিণিংসু. রাজা তেসং দানং দিস্ৰা ‘‘ইমেহি মম দানতো উত্তরিতরং কতং, পুন দানং করিস্সামী’’তি পুনদিৰসেপি দানং সজ্জেসি. নাগরাপি তং দিস্ৰা পুনদিৰসে সজ্জযিংসু. এৰং নেৰ রাজা নাগরে পরাজেতুং সক্কোতি, ন নাগরা রাজানং. অথ ছট্ঠে ৰারে নাগরা সতগুণং সহস্সগুণং ৰড্ঢেত্ৰা যথা ন সক্কা হোতি ‘‘ইদং নাম ইমেসং দানে নত্থী’’তি ৰত্তুং, এৰং দানং সজ্জযিংসু. রাজা তং দিস্ৰা ‘‘সচাহং ইমেসং দানতো উত্তরিতরং কাতুং ন সক্খিস্সামি, কিং মে জীৰিতেনা’’তি উপাযং চিন্তেন্তো নিপজ্জি. অথ নং মল্লিকা দেৰী উপসঙ্কমিত্ৰা, ‘‘কস্মা, মহারাজ, এৰং নিপন্নোসি, কেন তে ইন্দ্রিযানি কিলন্তানি ৰিযা’’তি পুচ্ছি. রাজা আহ – ‘‘ন দানি ত্ৰং, দেৰি, জানাসী’’তি. ‘‘ন জানামি, দেৰা’’তি. সো তস্সা তমত্থং আরোচেসি.

অথ নং মল্লিকা আহ – ‘‘দেৰ, মা চিন্তযি, কহং তযা পথৰিস্সরো রাজা নাগরেহি পরাজিযমানো দিট্ঠপুব্বো ৰা সুতপুব্বো ৰা, অহং তে দানং সংৰিদহিস্সামী’’তি. ইতিস্স অসদিসদানং সংৰিদহিতুকামতায এৰং ৰত্ৰা, মহারাজ, সালকল্যাণিপদরেহি পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং অন্তো আৰট্টে নিসীদনমণ্ডপং কারেহি, সেসা বহিআৰট্টে নিসীদিস্সন্তি. পঞ্চ সেতচ্ছত্তসতানি কারেহি, তানি গহেত্ৰা পঞ্চসতা হত্থী পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং মত্থকে ধারযমানা ঠস্সন্তি. অট্ঠ ৰা দস ৰা রত্তসুৰণ্ণনাৰাযো কারেহি, তা মণ্ডপমজ্ঝে ভৰিস্সন্তি. দ্ৰিন্নং দ্ৰিন্নং ভিক্খূনং অন্তরে একেকা খত্তিযধীতা নিসীদিত্ৰা গন্ধে পিসিস্সতি, একেকা খত্তিযধীতা বীজনং আদায দ্ৰে দ্ৰে ভিক্খূ বীজমানা ঠস্সতি, সেসা খত্তিযধীতরো পিসে পিসে গন্ধে হরিত্ৰা সুৰণ্ণনাৰাসু পক্খিপিস্সন্তি, তাসু একচ্চা খত্তিযধীতরো নীলুপ্পলকলাপে গহেত্ৰা সুৰণ্ণনাৰাসু পক্খিত্তগন্ধে আলোল়েত্ৰা ৰাসং গাহাপেস্সন্তি. নাগরানঞ্হিনেৰ খত্তিযধীতরো অত্থি, ন সেতচ্ছত্তানি, ন হত্থিনো চ. ইমেহি কারণেহি নাগরা পরাজিস্সন্তি, এৰং করোহি, মহারাজাতি. রাজা ‘‘সাধু, দেৰি, কল্যাণং তে কথিত’’ন্তি তায কথিতনিযামেন সব্বং কারেসি. একস্স পন ভিক্খুনো একো হত্থি নপ্পহোসি. অথ রাজা মল্লিকং আহ – ‘‘ভদ্দে, একস্স ভিক্খুনো একো হত্থি নপ্পহোতি, কিং করিস্সামা’’তি. ‘‘কিং, দেৰ, পঞ্চ হত্থিসতানি নত্থী’’তি? ‘‘অত্থি, দেৰি, অৰসেসা দুট্ঠহত্থিনো, তে ভিক্খূ দিস্ৰাৰ ৰেরম্ভৰাতা ৰিয চণ্ডা হোন্তী’’তি. ‘‘দেৰ, অহং একস্স দুট্ঠহত্থিপোতকস্স ছত্তং গহেত্ৰা তিট্ঠনট্ঠানং জানামী’’তি. ‘‘কত্থ নং ঠপেস্সামা’’তি? ‘‘অয্যস্স অঙ্গুলিমালস্স সন্তিকে’’তি. রাজা তথা কারেসি. হত্থিপোতকো ৰালধিং অন্তরসত্থিম্হি পক্খিপিত্ৰা উভো কণ্ণে পাতেত্ৰা অক্খীনি নিমিলেত্ৰা অট্ঠাসি. মহাজনো ‘‘এৰরূপস্স নাম চণ্ডহত্থিনো অযমাকারো’’তি হত্থিমেৰ ওলোকেসি.

রাজা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পরিৰিসিত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা, ‘‘ভন্তে, যং ইমস্মিং দানগ্গে কপ্পিযভণ্ডং ৰা অকপ্পিযভণ্ডং ৰা, সব্বং তং তুম্হাকমেৰ দম্মী’’তি আহ. তস্মিং পন দানে একদিৰসেনেৰ পরিচ্চত্তং চুদ্দসকোটিধনং হোতি. সত্থু পন সেতচ্ছত্তং নিসীদনপল্লঙ্কো আধারকো পাদপীঠিকাতি চত্তারি অনগ্ঘানেৰ. পুন এৰরূপং কত্ৰা বুদ্ধানং দানং নাম দাতুং সমত্থো নাহোসি, তেনেৰ তং ‘‘অসদিসদান’’ন্তি পঞ্ঞাযি. তং কির সব্ববুদ্ধানং একৰারং হোতিযেৰ, সব্বেসং পন ইত্থীযেৰ সংৰিদহতি. রঞ্ঞো পন কাল়ো চ জুণ্হো চাতি দ্ৰে অমচ্চা অহেসুং. তেসু কাল়ো চিন্তেসি – ‘‘অহো রাজকুলস্স পরিহানি, একদিৰসেনেৰ চুদ্দসকোটিধনং খযং গচ্ছতি, ইমে ইমং দানং ভুঞ্জিত্ৰা গন্ত্ৰা নিপন্না নিদ্দাযিস্সন্তি, অহো নট্ঠং রাজকুল’’ন্তি. জুণ্হো চিন্তেসি – ‘‘অহো রঞ্ঞো দানং সুদিন্নং. ন হি সক্কা রাজভাৰে অট্ঠিতেন এৰরূপং দানং দাতুং, সব্বসত্তানং পত্তিং অদেন্তো নাম নত্থি, অহং পনিদং দানং অনুমোদামী’’তি.

সত্থু ভত্তকিচ্চাৰসানে রাজা অনুমোদনত্থায পত্তং গণ্হি. সত্থা চিন্তেসি – ‘‘রঞ্ঞা মহোঘং পৰত্তেন্তেন ৰিয মহাদানং দিন্নং, অসক্খি নু খো মহাজনো চিত্তং পসাদেতুং, উদাহু নো’’তি. সো তেসং অমচ্চানং চিত্তাচারং ঞত্ৰা ‘‘সচে রঞ্ঞো দানানুচ্ছৰিকং অনুমোদনং করিস্সামি, কাল়স্স মুদ্ধা সত্তধা ফলিস্সতি, জুণ্হো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিস্সতী’’তি ঞত্ৰা কাল়ে অনুকম্পং পটিচ্চ এৰরূপং দানং দত্ৰা ঠিতস্স রঞ্ঞো চতুপ্পদিকং গাথমেৰ ৰত্ৰা উট্ঠাযাসনা ৰিহারং গতো. ভিক্খূ অঙ্গুলিমালং পুচ্ছিংসু – ‘‘ন কিং নু খো, আৰুসো, দুট্ঠহত্থিং ছত্তং ধারেত্ৰা ঠিতং দিস্ৰা ভাযী’’তি? ‘‘ন ভাযিং, আৰুসো’’তি. তে সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা আহংসু – ‘‘অঙ্গুলিমালো, ভন্তে, অঞ্ঞং ব্যাকরোসী’’তি. সত্থা ‘‘ন, ভিক্খৰে, অঙ্গুলিমালো ভাযতি. খীণাসৰউসভানঞ্হি অন্তরে জেট্ঠকউসভা মম পুত্তসদিসা ভিক্খূ ন ভাযন্তী’’তি ৰত্ৰা ব্রাহ্মণৰগ্গে ইমং গাথমাহ –

‘‘উসভং পৰরং ৰীরং, মহেসিং ৰিজিতাৰিনং;

অনেজং ন্হাতকং বুদ্ধং, তমহং ব্রূমি ব্রাহ্মণ’’ন্তি. (ধ. প. ৪২২; সু. নি. ৬৫১);

রাজাপি দোমনস্সপ্পত্তো ‘‘এৰরূপায নাম পরিসায দানং দত্ৰা ঠিতস্স ময্হং অনুচ্ছৰিকং অনুমোদনং অকত্ৰা গাথমেৰ ৰত্ৰা সত্থা উট্ঠাযাসনা গতো. মযা সত্থু অনুচ্ছৰিকং দানং অকত্ৰা অননুচ্ছৰিকং কতং ভৰিস্সতি, কপ্পিযভণ্ডং অদত্ৰা অকপ্পিযভণ্ডং ৰা দিন্নং ভৰিস্সতি, সত্থারা মে কুপিতেন ভৰিতব্বং. এৰঞ্হি অসদিসদানং নাম, দানানুরূপং অনুমোদনং কাতুং ৰট্টতী’’তি ৰিহারং গন্ত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা এতদৰোচ – ‘‘কিং নু খো মে, ভন্তে, দাতব্বযুত্তকং দানং ন দিন্নং, উদাহু দানানুরূপং কপ্পিযভণ্ডং অদত্ৰা অকপ্পিযভণ্ডমেৰ দিন্ন’’ন্তি. ‘‘কিমেতং, মহারাজা’’তি? ‘‘ন মে তুম্হেহি দানানুচ্ছৰিকা অনুমোদনা কতা’’তি? ‘‘মহারাজ, অনুচ্ছৰিকমেৰ তে দানং দিন্নং. এতঞ্হি অসদিসদানং নাম, একস্স বুদ্ধস্স একৰারমেৰ সক্কা দাতুং, পুন এৰরূপং নাম দানং দুদ্দদ’’ন্তি. ‘‘অথ কস্মা, ভন্তে, মে দানানুরূপং অনুমোদনং ন করিত্থা’’তি? ‘‘পরিসায অসুদ্ধত্তা, মহারাজা’’তি. ‘‘কো নু খো, ভন্তে, পরিসায দোসো’’তি? অথস্স সত্থা দ্ৰিন্নম্পি অমচ্চানং চিত্তাচারং আরোচেত্ৰা কাল়ে অনুকম্পং পটিচ্চ অনুমোদনায অকতভাৰং আচিক্খি. রাজা ‘‘সচ্চং কির তে, কাল়, এৰং চিন্তিত’’ন্তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘সচ্চ’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘তৰ সন্তকং অগ্গহেত্ৰা মম পুত্তদারেহি সদ্ধিং মযি অত্তনো সন্তকং দেন্তে তুয্হং কা পীল়া. গচ্ছ, ভো, যং তে মযা দিন্নং, তং দিন্নমেৰ হোতু, রট্ঠতো পন মে নিক্খমা’’তি তং রট্ঠা নীহরিত্ৰা জুণ্হং পক্কোসাপেত্ৰা ‘‘সচ্চং কির তে এৰং চিন্তিত’’ন্তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘সচ্চ’’ন্তি ৰুত্তে, ‘‘সাধু, মাতুল, পসন্নোস্মি, ত্ৰং মম পরিজনং গহেত্ৰা মযা দিন্ননিযামেনেৰ সত্ত দিৰসানি দানং দেহী’’তি সত্তাহং রজ্জং নিয্যাদেত্ৰা সত্থারং আহ – ‘‘পস্সথ, ভন্তে, বালস্স করণং, মযা এৰং দিন্নদানে পহারমদাসী’’তি. সত্থা ‘‘আম, মহারাজ, বালা নাম পরস্স দানং অনভিনন্দিত্ৰা দুগ্গতিপরাযণা হোন্তি, ধীরা পন পরেসম্পি দানং অনুমোদিত্ৰা সগ্গপরাযণা এৰ হোন্তী’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –

১৭৭. ‘‘ন ৰে কদরিযা দেৰলোকং ৰজন্তি, বালা হৰে নপ্পসংসন্তি দানং;

ধীরো চ দানং অনুমোদমানো, তেনেৰ সো হোতি সুখী পরত্থা’’তি.

তত্থ কদরিযাতি থদ্ধমচ্ছরিনো. বালাতি ইধলোকপরলোকং অজাননকা. ধীরোতি পণ্ডিতো. সুখী পরত্থাতি তেনেৰ সো দানানুমোদনপুঞ্ঞেন পরলোকে দিব্বসম্পত্তিং অনুভৰমানো সুখী হোতীতি.

দেসনাৰসানে জুণ্হো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, সম্পত্তপরিসাযপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসি, জুণ্হোপি সোতাপন্নো হুত্ৰা সত্তাহং রঞ্ঞা দিন্ননিযামেনেৰ দানং অদাসীতি.

অসদিসদানৰত্থু দসমং.