১৩. কিসাগোতমীৰত্থু

যো চ ৰস্সসতং জীৰেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো কিসাগোতমিং আরব্ভ কথেসি.

সাৰত্থিযং কিরেকস্স সেট্ঠিস্স গেহে চত্তালীসকোটিধনং অঙ্গারা এৰ হুত্ৰা অট্ঠাসি. সেট্ঠি তং দিস্ৰা উপ্পন্নসোকো আহারং পটিক্খিপিত্ৰা মঞ্চকে নিপজ্জি. তস্সেকো সহাযকো গেহং গন্ত্ৰা, ‘‘সম্ম, কস্মা সোচসী’’তি পুচ্ছিত্ৰা তং পৰত্তিং সুত্ৰা, ‘‘সম্ম, মা সোচি, অহং একং উপাযং জানামি, তং করোহী’’তি. ‘‘কিং করোমি, সম্মা’’তি? অত্তনো আপণে কিলঞ্জং পসারেত্ৰা তত্থ তে অঙ্গারে রাসিং কত্ৰা ৰিক্কিণন্তো ৰিয নিসীদ, আগতাগতেসু মনুস্সেসু যে এৰং ৰদন্তি – ‘‘সেসজনা ৰত্থতেলমধুফাণিতাদীনি ৰিক্কিণন্তি, ত্ৰং পন অঙ্গারে ৰিক্কিণন্তো নিসিন্নো’’তি. তে ৰদেয্যাসি – ‘‘অত্তনো সন্তকং অৰিক্কিণন্তো কিং করোমী’’তি? যো পন তং এৰং ৰদতি ‘‘সেসজনা ৰত্থতেলমধুফাণিতাদীনি ৰিক্কিণন্তি, ত্ৰং পন হিরঞ্ঞসুৰণ্ণং ৰিক্কিণন্তো নিসিন্নো’’তি. তং ৰদেয্যাসি ‘‘কহং হিরঞ্ঞসুৰণ্ণ’’ন্তি. ‘‘ইদ’’ন্তি চ ৰুত্তে ‘‘আহর, তাৰ ন’’ন্তি হত্থেহি পটিচ্ছেয্যাসি. এৰং দিন্নং তৰ হত্থে হিরঞ্ঞসুৰণ্ণং ভৰিস্সতি. সা পন সচে কুমারিকা হোতি, তৰ গেহে পুত্তস্স নং আহরিত্ৰা চত্তালীসকোটিধনং তস্সা নিয্যাদেত্ৰা তায দিন্নং ৰলঞ্জেয্যাসি. সচে কুমারকো হোতি, তৰ গেহে ৰযপ্পত্তং ধীতরং তস্স দত্ৰা চত্তালীসকোটিধনং নিয্যাদেত্ৰা তেন দিন্নং ৰলঞ্জেয্যাসীতি. সো ‘‘ভদ্দকো উপাযো’’তি অত্তনো আপণে অঙ্গারে রাসিং কত্ৰা ৰিক্কিণন্তো ৰিয নিসীদি. যে পন নং এৰমাহংসু – ‘‘সেসজনা ৰত্থতেলমধুফাণিতাদীনি ৰিক্কিণন্তি, কিং পন ত্ৰং অঙ্গারে ৰিক্কিণন্তো নিসিন্নো’’তি? তেসং ‘‘অত্তনো সন্তকং অৰিক্কিণন্তো কিং করোমী’’তি পটিৰচনং অদাসি. অথেকা গোতমী নাম কুমারিকা কিসসরীরতায কিসাগোতমীতি পঞ্ঞাযমানা পরিজিণ্ণকুলস্স ধীতা অত্তনো একেন কিচ্চেন আপণদ্ৰারং গন্ত্ৰা তং সেট্ঠিং দিস্ৰা এৰমাহ – ‘‘কিং, তাত, সেসজনা ৰত্থতেলমধুফাণিতাদীনি ৰিক্কিণন্তি, ত্ৰং হিরঞ্ঞসুৰণ্ণং ৰিক্কিণন্তো নিসিন্নো’’তি? ‘‘কহং, অম্ম, হিরঞ্ঞসুৰণ্ণ’’ন্তি? ‘‘ননু ‘ত্ৰং তদেৰ গহেত্ৰা নিসিন্নোসী’তি, আহর, তাৰ নং, অম্মা’’তি. সা হত্থপূরং গহেত্ৰা তস্স হত্থেসু ঠপেসি, তং হিরঞ্ঞসুৰণ্ণমেৰ অহোসি.

অথ নং সেট্ঠি ‘‘কতরং তে, অম্ম, গেহ’’ন্তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘অসুকং নামা’’তি ৰুত্তে তস্সা অস্সামিকভাৰং ঞত্ৰা ধনং পটিসামেত্ৰা তং অত্তনো পুত্তস্স আনেত্ৰা চত্তালীসকোটিধনং পটিচ্ছাপেসি. সব্বং হিরঞ্ঞসুৰণ্ণমেৰ অহোসি. তস্সা অপরেন সমযেন গব্ভো পতিট্ঠহি. সা দসমাসচ্চযেন পুত্তং ৰিজাযি. সো পদসা গমনকালে কালমকাসি. সা অদিট্ঠপুব্বমরণতায তং ঝাপেতুং নীহরন্তে ৰারেত্ৰা ‘‘পুত্তস্স মে ভেসজ্জং পুচ্ছিস্সামী’’তি মতকল়েৰরং অঙ্কেনাদায ‘‘অপি নু মে পুত্তস্স ভেসজ্জং জানাথা’’তি পুচ্ছন্তী ঘরপটিপাটিযা ৰিচরতি. অথ নং মনুস্সা, ‘‘অম্ম, ত্ৰং উম্মত্তিকা জাতা, মতকপুত্তস্স ভেসজ্জং পুচ্ছন্তী ৰিচরসী’’তি ৰদন্তি. সা ‘‘অৰস্সং মম পুত্তস্স ভেসজ্জং জাননকং লভিস্সামী’’তি মঞ্ঞমানা ৰিচরতি. অথ নং একো পণ্ডিতপুরিসো দিস্ৰা, ‘‘অযং মম ধীতা পঠমং পুত্তকং ৰিজাতা ভৰিস্সতি অদিট্ঠপুব্বমরণা, মযা ইমিস্সা অৰস্সযেন ভৰিতুং ৰট্টতী’’তি চিন্তেত্ৰা আহ – ‘‘অম্ম, অহং ভেসজ্জং ন জানামি, ভেসজ্জজাননকং পন জানামী’’তি. ‘‘কো জানাতি, তাতা’’তি? ‘‘সত্থা, অম্ম, জানাতি, গচ্ছ, তং পুচ্ছাহী’’তি. সা ‘‘গমিস্সামি, তাত, পুচ্ছিস্সামি, তাতা’’তি ৰত্ৰা সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা একমন্তং ঠিতা পুচ্ছি – ‘‘তুম্হে কির মে পুত্তস্স ভেসজ্জং জানাথ, ভন্তে’’তি? ‘‘আম, জানামী’’তি. ‘‘কিং লদ্ধুং ৰট্টতী’’তি? ‘‘অচ্ছরগ্গহণমত্তে সিদ্ধত্থকে লদ্ধুং ৰট্টতী’’তি. ‘‘লভিস্সামি, ভন্তে’’. ‘‘কস্স পন গেহে লদ্ধুং ৰট্টতী’’তি? ‘‘যস্স গেহে পুত্তো ৰা ধীতা ৰা ন কোচি মতপুব্বো’’তি. সা ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি সত্থারং ৰন্দিত্ৰা মতপুত্তকং অঙ্কেনাদায অন্তোগামং পৰিসিত্ৰা পঠমগেহস্স দ্ৰারে ঠত্ৰা ‘‘অত্থি নু খো ইমস্মিং গেহে সিদ্ধত্থকো, পুত্তস্স কির মে ভেসজ্জং এত’’ন্তি ৰত্ৰা ‘‘অত্থী’’তি ৰুত্তে তেন হি দেথাতি. তেহি আহরিত্ৰা সিদ্ধত্থকেসু দিয্যমানেসু ‘‘ইমস্মিং গেহে পুত্তো ৰা ধীতা ৰা মতপুব্বো কোচি নত্থি, অম্মা’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘কিং ৰদেসি, অম্ম? জীৰমানা হি কতিপযা, মতকা এৰ বহুকা’’তি ৰুত্তে ‘‘তেন হি গণ্হথ ৰো সিদ্ধত্থকে, নেতং মম পুত্তস্স ভেসজ্জ’’ন্তি পটিঅদাসি.

সা ইমিনা নীযামেন আদিতো পট্ঠায নং পুচ্ছন্তী ৰিচরি. সা একগেহেপি সিদ্ধত্থকে অগহেত্ৰা সাযন্হসমযে চিন্তেসি – ‘‘অহো ভারিযং কম্মং, অহং ‘মমেৰ পুত্তো মতো’তি সঞ্ঞমকাসিং, সকলগামেপি পন জীৰন্তেহি মতকাৰ বহুতরা’’তি. তস্সা এৰং চিন্তযমানায পুত্তসিনেহং মুদুকহদযং থদ্ধভাৰং অগমাসি. সা পুত্তং অরঞ্ঞে ছড্ডেত্ৰা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. অথ নং সত্থা ‘‘লদ্ধা তে একচ্ছরমত্তা সিদ্ধত্থকা’’তি আহ. ‘‘ন লদ্ধা, ভন্তে, সকলগামে জীৰন্তেহি মতকাৰ বহুতরা’’তি. অথ নং সত্থা ‘‘ত্ৰং ‘মমেৰ পুত্তো মতো’তি সল্লক্খেসি, ধুৰধম্মো এস সত্তানং. মচ্চুরাজা হি সব্বসত্তে অপরিপুণ্ণজ্ঝাসযে এৰ মহোঘো ৰিয পরিকড্ঢমানোযেৰ অপাযসমুদ্দে পক্খিপতী’’তি ৰত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

‘‘তং পুত্তপসুসম্মত্তং, ব্যাসত্তমনসং নরং;

সুত্তং গামং মহোঘোৰ, মচ্চু আদায গচ্ছতী’’তি. (ধ. প. ২৮৭);

গাথাপরিযোসানে কিসাগোতমী সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, অঞ্ঞেপি বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

সা পন সত্থারং পব্বজ্জং যাচি, সত্থা তং ভিক্খুনীনং সন্তিকং পেসেত্ৰা পব্বাজেসি. সা লদ্ধূপসম্পদা কিসাগোতমী থেরীতি পঞ্ঞাযি. সা একদিৰসং উপোসথাগারে ৰারং পত্ৰা দীপং জালেত্ৰা নিসিন্না দীপজালা উপ্পজ্জন্তিযো চ ভিজ্জন্তিযো চ দিস্ৰা ‘‘এৰমেৰ ইমে সত্তা উপ্পজ্জন্তি চেৰ নিরুজ্ঝন্তি চ, নিব্বানপ্পত্তা এৰ ন পঞ্ঞাযন্তী’’তি আরম্মণং অগ্গহেসি. সত্থা গন্ধকুটিযং নিসিন্নোৰ ওভাসং ফরিত্ৰা তস্সা সম্মুখে নিসীদিত্ৰা কথেন্তো ৰিয ‘‘এৰমেৰ, গোতমি, ইমে সত্তা দীপজালা ৰিয উপ্পজ্জন্তি চেৰ নিরুজ্ঝন্তি চ, নিব্বানপ্পত্তা এৰ ন পঞ্ঞাযন্তি, এৰং নিব্বানং অপস্সন্তানং ৰস্সসতং জীৰনতো নিব্বানং পস্সন্তস্স খণমত্তম্পি জীৰিতং সেয্যো’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

১১৪. ‘‘যো চ ৰস্সসতং জীৰে, অপস্সং অমতং পদং;

একাহং জীৰিতং সেয্যো, পস্সতো অমতং পদ’’ন্তি.

তত্থ অমতং পদন্তি মরণৰিরহিতকোট্ঠাসং, অমতমহানিব্বানন্তি অত্থো. সেসং পুরিমসদিসমেৰ.

দেসনাৰসানে কিসাগোতমী যথানিসিন্নাৰ সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তে পতিট্ঠহীতি.

কিসাগোতমীৰত্থু তেরসমং.