৮. সহস্সৰগ্গো

১. তম্বদাঠিকচোরঘাতকৰত্থু

সহস্সমপি চে ৰাচাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তো তম্বদাঠিকচোরঘাতকং আরব্ভ কথেসি.

একূনপঞ্চসতা কির চোরা গামঘাতকাদীনি করোন্তা জীৰিকং কপ্পেসুং. অথেকো পুরিসো নিব্বিদ্ধপিঙ্গলো তম্বদাঠিকো তেসং সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘অহম্পি তুম্হেহি সদ্ধিং জীৰিস্সামী’’তি আহ. অথ নং চোরজেট্ঠকস্স দস্সেত্ৰা ‘‘অযম্পি অম্হাকং সন্তিকে ৰসিতুং ইচ্ছতী’’তি আহংসু. অথ নং চোরজেট্ঠকো ওলোকেত্ৰা ‘‘অযং মাতু থনং ছিন্দিত্ৰা পিতু ৰা গললোহিতং নীহরিত্ৰা খাদনসমত্থো অতিকক্খল়ো’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘নত্থেতস্স অম্হাকং সন্তিকে ৰসনকিচ্চ’’ন্তি পটিক্খিপি. সো এৰং পটিক্খিত্তোপি আগন্ত্ৰা একং তস্সেৰ অন্তেৰাসিকং উপট্ঠহন্তো আরাধেসি. সো তং আদায চোরজেট্ঠকং উপসঙ্কমিত্ৰা, ‘‘সামি, ভদ্দকো এস, অম্হাকং উপকারকো, সঙ্গণ্হথ ন’’ন্তি যাচিত্ৰা চোরজেট্ঠকং পটিচ্ছাপেসি. অথেকদিৰসং নাগরা রাজপুরিসেহি সদ্ধিং একতো হুত্ৰা তে চোরে গহেত্ৰা ৰিনিচ্ছযমহামচ্চানং সন্তিকং নযিংসু. অমচ্চা তেসং ফরসুনা সীসচ্ছেদং আণাপেসুং. ততো ‘‘কো নু খো ইমে মারেস্সতী’’তি পরিযেসন্তা তে মারেতুং ইচ্ছন্তং কঞ্চি অদিস্ৰা চোরজেট্ঠকং আহংসু – ‘‘ত্ৰং ইমে মারেত্ৰা জীৰিতঞ্চেৰ লভিস্সসি সম্মানঞ্চ, মারেহি নে’’তি. সোপি অত্তানং নিস্সায ৰসিতত্তা তে মারেতুং ন ইচ্ছি. এতেনূপাযেন একূনপঞ্চসতে পুচ্ছিংসু, সব্বেপি ন ইচ্ছিংসু. সব্বপচ্ছা তং নিব্বিদ্ধপিঙ্গলং তম্বদাঠিকং পুচ্ছিংসু. সো ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা তে সব্বেপি মারেত্ৰা জীৰিতঞ্চেৰ সম্মানঞ্চ লভি. এতেনূপাযেন নগরস্স দক্খিণতোপি পঞ্চ চোরসতানি আনেত্ৰা অমচ্চানং দস্সেত্ৰা তেহি তেসম্পি সীসচ্ছেদে আণত্তে চোরজেট্ঠকং আদিং কত্ৰা পুচ্ছন্তা কঞ্চি মারেতুং ইচ্ছন্তং অদিস্ৰা ‘‘পুরিমদিৰসে একো পুরিসো পঞ্চসতে চোরে মারেসি, কহং নু খো সো’’তি. ‘‘অসুকট্ঠানে অম্হেতি দিট্ঠো’’তি ৰুত্তে তং পক্কোসাপেত্ৰা ‘‘ইমে মারেহি, সম্মানং লচ্ছসী’’তি আণাপেসুং. সো ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা তে সব্বেপি মারেত্ৰা সম্মানং লভি. অথ নং ‘‘ভদ্দকো অযং পুরিসো, নিবদ্ধং চোরঘাতকমেৰ এতং করিস্সামা’’তি মন্তেত্ৰা তস্স তং ঠানন্তরং দত্ৰাৰ সম্মানং করিংসু. সো পচ্ছিমদিসতোপি উত্তরদিসতোপি আনীতে পঞ্চসতে পঞ্চসতে চোরে ঘাতেসিযেৰ. এৰং চতূহি দিসাহি আনীতানি দ্ৰে সহস্সানি মারেত্ৰা ততো পট্ঠায দেৰসিকং একং দ্ৰেতি আনীতে তে মনুস্সে মারেত্ৰা পঞ্চপণ্ণাস সংৰচ্ছরানি চোরঘাতককম্মং অকাসি.

সো মহল্লককালে একপ্পহারেনেৰ সীসং ছিন্দিতুং ন সক্কোতি, দ্ৰে তযো ৰারে পহরন্তো মনুস্সে কিলমেতি. নাগরা চিন্তযিংসু – ‘‘অঞ্ঞোপি চোরঘাতকো উপ্পজ্জিস্সতি, অযং অতিৰিয মনুস্সে কিলমেতি, কিং ইমিনা’’তি তস্স তং ঠানন্তরং হরিংসু. সো পুব্বে চোরঘাতককম্মং করোন্তো ‘‘অহতসাটকে নিৰাসেতুং, নৰসপ্পিনা সঙ্খতং খীরযাগুং পিৰিতুং, সুমনপুপ্ফানি পিলন্ধিতুং, গন্ধে ৰিলিম্পিতু’’ন্তি ইমানি চত্তারি ন লভি. সো ঠানা চাৰিতদিৰসে ‘‘খীরযাগুং মে পচথা’’তি ৰত্ৰা অহতৰত্থসুমনমালাৰিলেপনানি গাহাপেত্ৰা নদিং গন্ত্ৰা ন্হত্ৰা অহতৰত্থানি নিৰাসেত্ৰা মালা পিলন্ধিত্ৰা গন্ধেহি অনুলিত্তগত্তো গেহং আগন্ত্ৰা নিসীদি. অথস্স নৰসপ্পিনা সঙ্খতং খীরযাগুং পুরতো ঠপেত্ৰা হত্থধোৰনোদকং আহরিংসু. তস্মিং খণে সারিপুত্তত্থেরো সমাপত্তিতো ৰুট্ঠায ‘‘কত্থ নু খো অজ্জ মযা গন্তব্ব’’ন্তি অত্তনো ভিক্খাচারং ওলোকেন্তো তস্স গেহে খীরযাগুং দিস্ৰা ‘‘করিস্সতি নু খো মে পুরিসো সঙ্গহ’’ন্তি উপধারেন্তো ‘‘মং দিস্ৰা মম সঙ্গহং করিস্সতি, করিত্ৰা চ পন মহাসম্পত্তিং লভিস্সতি অযং কুলপুত্তো’’তি ঞত্ৰা চীৰরং পারুপিত্ৰা পত্তং আদায তস্স গেহদ্ৰারে ঠিতমেৰ অত্তানং দস্সেসি.

সো থেরং দিস্ৰা পসন্নচিত্তো চিন্তেসি – ‘‘মযা চিরং চোরঘাতককম্মং কতং, বহূ মনুস্সা মারিতা, ইদানি মে গেহে খীরযাগু পটিযত্তা, থেরো আগন্ত্ৰা মম গেহদ্ৰারে ঠিতো, ইদানি মযা অয্যস্স দেয্যধম্মং দাতুং ৰট্টতী’’তি পুরতো ঠপিতযাগুং অপনেত্ৰা থেরং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা অন্তোগেহে নিসীদাপেত্ৰা পত্তে খীরযাগুং আকিরিত্ৰা নৰসপ্পিং আসিঞ্চিত্ৰা থেরং বীজমানো অট্ঠাসি. অথস্স চ দীঘরত্তং অলদ্ধপুব্বতায খীরযাগুং পাতুং বলৰঅজ্ঝাসযো অহোসি. থেরো তস্স অজ্ঝাসযং ঞত্ৰা ‘‘ত্ৰং, উপাসক, অত্তনো যাগুং পিৰা’’তি আহ. সো অঞ্ঞস্স হত্থে বীজনিং দত্ৰা যাগুং পিৰি. থেরো বীজমানং পুরিসং ‘‘গচ্ছ, উপাসকমেৰ বীজাহী’’তি আহ. সো বীজিযমানো কুচ্ছিপূরং যাগুং পিৰিত্ৰা আগন্ত্ৰা থেরং বীজমানো ঠত্ৰা কতাহারকিচ্চস্স থেরস্স পত্তং অগ্গহেসি. থেরো তস্স অনুমোদনং আরভি. সো অত্তনো চিত্তং থেরস্স ধম্মদেসনানুগং কাতুং নাসক্খি. থেরো সল্লক্খেত্ৰা, ‘‘উপাসক, কস্মা চিত্তং দেসনানুগং কাতুং ন সক্কোসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘ভন্তে, মযা দীঘরত্তং কক্খল়কম্মং কতং, বহূ মনুস্সা মারিতা, তমহং অত্তনো কম্মং অনুস্সরন্তো চিত্তং অয্যস্স দেসনানুগং কাতুং নাসক্খি’’ন্তি. থেরো ‘‘ৰঞ্চেস্সামি ন’’ন্তি চিন্তেত্ৰা ‘‘কিং পন ত্ৰং অত্তনো রুচিযা অকাসি, অঞ্ঞেহি কারিতোসী’’তি? ‘‘রাজা মং কারেসি, ভন্তে’’তি. ‘‘কিং নু খো তে, উপাসক, এৰং সন্তে অকুসলং হোতী’’তি? মন্দধাতুকো উপাসকো থেরেনেৰং ৰুত্তে ‘‘নত্থি ময্হং অকুসল’’ন্তি সঞ্ঞী হুত্ৰা তেন হি, ‘‘ভন্তে, ধম্মং কথেথা’’তি. সো থেরে অনুমোদনং করোন্তে একগ্গচিত্তো হুত্ৰা ধম্মং সুণন্তো সোতাপত্তিমগ্গস্স ওরতো অনুলোমিকং খন্তিং নিব্বত্তেসি. থেরোপি অনুমোদনং কত্ৰা পক্কামি.

উপাসকং থেরং অনুগন্ত্ৰা নিৰত্তমানং একা যক্খিনী ধেনুৰেসেন আগন্ত্ৰা উরে পহরিত্ৰা মারেসি. সো কালং কত্ৰা তুসিতপুরে নিব্বত্তি. ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘চোরঘাতকো পঞ্চপণ্ণাস ৰস্সানি কক্খল়কম্মং কত্ৰা অজ্জেৰ ততো মুত্তো, অজ্জেৰ থেরস্স ভিক্খং দত্ৰা অজ্জেৰ কালং কতো, কহং নু খো নিব্বত্তো’’তি. সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে, ‘‘ভিক্খৰে, তুসিতপুরে নিব্বত্তো’’তি আহ. ‘‘কিং, ভন্তে, ৰদেথ, এত্তকং কালং এত্তকে মনুস্সে ঘাতেত্ৰা তুসিতৰিমানে নিব্বত্তো’’তি. ‘‘আম, ভিক্খৰে, মহন্তো তেন কল্যাণমিত্তো লদ্ধো, সো সারিপুত্তস্স ধম্মদেসনং সুত্ৰা অনুলোমঞাণং নিব্বত্তেত্ৰা ইতো চুতো তুসিতৰিমানে নিব্বত্তো’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –

‘‘সুভাসিতং সুণিত্ৰান, নগরে চোরঘাতকো;

অনুলোমখন্তিং লদ্ধান, মোদতী তিদিৰং গতো’’তি.

‘‘ভন্তে, অনুমোদনকথা নাম ন বলৰা, তেন কতং অকুসলকম্মং মহন্তং, কথং এত্তকেন ৰিসেসং নিব্বত্তেসী’’তি. সত্থা ‘‘কিং, ভিক্খৰে, ‘মযা দেসিতধম্মস্স অপ্পং ৰা বহুং ৰা’তি মা পমাণং গণ্হথ. একৰাচাপি হি অত্থনিস্সিতা সেয্যাৰা’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

১০০. ‘‘সহস্সমপি চে ৰাচা, অনত্থপদসংহিতা;

একং অত্থপদং সেয্যো, যং সুত্ৰা উপসম্মতী’’তি.

তত্থ সহস্সমপীতি পরিচ্ছেদৰচনং, একং সহস্সং দ্ৰে সহস্সানীতি এৰং সহস্সেন চেপি পরিচ্ছিন্নৰাচা হোন্তি, তা চ পন অনত্থপদসংহিতা আকাসৰণ্ণনাপব্বতৰণ্ণনাৰনৰণ্ণনাদীনি পকাসকেহি অনিয্যানদীপকেহি অনত্থকেহি পদেহি সংহিতা যাৰ বহুকা হোতি, তাৰ পাপিকা এৰাতি অত্থো. একং অত্থপদন্তি যং পন ‘‘অযং কাযো, অযং কাযগতাসতি, তিস্সো ৰিজ্জা অনুপ্পত্তো, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি এৰরূপং একং অত্থপদং সুত্ৰা রাগাদিৰূপসমেন উপসম্মতি, তং অত্থসাধকং নিব্বানপ্পটিসংযুত্তং খন্ধধাতুআযতনইন্দ্রিযবলবোজ্ঝঙ্গসতিপট্ঠানপরিদীপকং একম্পি পদং সেয্যোযেৰাতি অত্থো.

দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

তম্বদাঠিকচোরঘাতকৰত্থু পঠমং.

২. বাহিযদারুচীরিযত্থেরৰত্থু

সহস্সমপি চে গাথাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো দারুচীরিযত্থেরং আরব্ভ কথেসি.

একস্মিঞ্হি কালে বহূ মনুস্সা নাৰায মহাসমুদ্দং পক্খন্দিত্ৰা অন্তোমহাসমুদ্দে ভিন্নায নাৰায মচ্ছকচ্ছপভক্খা অহেসুং. একোৰেত্থ একং ফলকং গহেত্ৰা ৰাযমন্তো সুপ্পারকপট্টনতীরং ওক্কমি, তস্স নিৰাসনপারুপনং নত্থি. সো অঞ্ঞং কিঞ্চি অপস্সন্তো সুক্খকট্ঠদণ্ডকে ৰাকেহি পলিৰেঠেত্ৰা নিৰাসনপারুপনং কত্ৰা দেৰকুলতো কপালং গহেত্ৰা সুপ্পারকপট্টনং অগমাসি, মনুস্সা তং দিস্ৰা যাগুভত্তাদীনি দত্ৰা ‘‘অযং একো অরহা’’তি সম্ভাৰেসুং. সো ৰত্থেসু উপনীতেসু ‘‘সচাহং নিৰাসেস্সামি ৰা পারুপিস্সামি ৰা, লাভসক্কারো মে পরিহাযিস্সতী’’তি তানি ৰত্থানি পটিক্খিপিত্ৰা দারুচীরানেৰ পরিদহি. অথস্স বহূহি ‘‘অরহা অরহা’’তি ৰুচ্চমানস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি ‘‘যে খো কেচি লোকে অরহন্তো ৰা অরহত্তমগ্গং ৰা সমাপন্না, অহং তেসং অঞ্ঞতরো’’তি. অথস্স পুরাণসালোহিতা দেৰতা এৰং চিন্তেসি.

পুরাণসালোহিতাতি পুব্বে একতো কতসমণধম্মা. পুব্বে কির কস্সপদসবলস্স সাসনে ওসক্কমানে সামণেরাদীনং ৰিপ্পকারং দিস্ৰা সত্ত ভিক্খূ সংৰেগপ্পত্তা ‘‘যাৰ সাসনস্স অন্তরধানং ন হোতি, তাৰ অত্তনো পতিট্ঠং করিস্সামা’’তি সুৰণ্ণচেতিযং ৰন্দিত্ৰা অরঞ্ঞং পৰিট্ঠা একং পব্বতং দিস্ৰা ‘‘জীৰিতে সালযা নিৰত্তন্তু. নিরালযা ইমং পব্বতং অভিরুহন্তূ’’তি ৰত্ৰা নিস্সেণিং বন্ধিত্ৰা সব্বেপি তং অভিরুয্হ নিস্সেণিং পাতেত্ৰা সমণধম্মং করিংসু. তেসু সঙ্ঘত্থেরো একরত্তাতিক্কমেনেৰ অরহত্তং পাপুণি. সো অনোতত্তদহে নাগলতাদন্তকট্ঠং খাদিত্ৰা উত্তরকুরুতো পিণ্ডপাতং আহরিত্ৰা তে ভিক্খূ আহ – ‘‘আৰুসো, ইমং দন্তকট্ঠং খাদিত্ৰা মুখং ধোৰিত্ৰা ইমং পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জথা’’তি. কিং পন, ভন্তে, অম্হেহি এৰং কতিকা কতা ‘‘যো পঠমং অরহত্তং পাপুণাতি, তেনাভতং পিণ্ডপাতং অৰসেসা পরিভুঞ্জিস্সন্তী’’তি? ‘‘নো হেতং, আৰুসো’’তি. ‘‘তেন হি সচে মযম্পি তুম্হে ৰিয ৰিসেসং নিব্বত্তেস্সাম, সযং আহরিত্ৰা পরিভুঞ্জিস্সামা’’তি ন ইচ্ছিংসু. দুতিযদিৰসে দুতিযত্থেরো অনাগামিফলং পাপুণি. সোপি তথেৰ পিণ্ডপাতং আহরিত্ৰা ইতরে নিমন্তেসি. তে এৰমাহংসু – ‘‘কিং পন, ভন্তে, অম্হেহি এৰং কতিকা কতা ‘মহাথেরেন আভতং পিণ্ডপাতং অভুঞ্জিত্ৰা অনুথেরেন আভতং ভুঞ্জিস্সামা’’’তি? ‘‘নো হেতং, আৰুসো’’তি. ‘‘এৰং সন্তে তুম্হে ৰিয মযম্পি ৰিসেসং নিব্বত্তেত্ৰা অত্তনো পুরিসকারেন ভুঞ্জিতুং সক্কোন্তা ভুঞ্জিস্সামা’’তি ন ইচ্ছিংসু. তেসু অরহত্তং পত্তো ভিক্খু পরিনিব্বাযি, অনাগামী ব্রহ্মলোকে নিব্বত্তি. ইতরে পঞ্চ থেরা ৰিসেসং নিব্বত্তেতুং অসক্কোন্তা সুস্সিত্ৰা সত্তমে দিৰসে কালং কত্ৰা দেৰলোকে নিব্বত্তিত্ৰা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ততো চৰিত্ৰা তত্থ তত্থ কুলঘরেসু নিব্বত্তিংসু. তেসু একো পুক্কুসাতি রাজা (ম. নি. ৩.৩৪২) অহোসি, একো কুমারকস্সপো (ম. নি. ১.২৪৯), একো দারুচীরিযো (উদা. ১০), একো দব্বো মল্লপুত্তো (পারা. ৩৮০; উদা. ৭৯) একো সভিযো পরিব্বাজকোতি (সু. নি. সভিযসুত্তং). তত্থ যো ব্রহ্মলোকে নিব্বত্তো ভিক্খু তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং ‘‘পুরাণসালোহিতা দেৰতা’’তি.

তস্স হি ব্রহ্মুনো এতদহোসি – ‘‘অযং মযা সদ্ধিং নিস্সেণিং বন্ধিত্ৰা পব্বতং অভিরুহিত্ৰা সমণধম্মং অকাসি, ইদানি ইমং লদ্ধিং গহেত্ৰা ৰিচরন্তো ৰিনস্সেয্য, সংৰেজেস্সামি ন’’ন্তি. অথ নং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰমাহ – ‘‘নেৰ খো ত্ৰং, বাহিয, অরহা, নপি অরহত্তমগ্গং ৰা সমাপন্নো, সাপি তে পটিপদা নত্থি, যায ত্ৰং অরহা ৰা অস্স অরহত্তমগ্গং ৰা সমাপন্নো’’তি. বাহিযো আকাসে ঠত্ৰা কথেন্তং মহাব্রহ্মানং ওলোকেত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘অহো ভারিযং কম্মং কতং, অহং ‘অরহন্তোম্হী’তি চিন্তেসিং, অযঞ্চ মং ‘ন ত্ৰং অরহা, নপি অরহত্তমগ্গং ৰা সমাপন্নোসী’তি ৰদতি, অত্থি নু খো লোকে অঞ্ঞো অরহা’’তি. অথ নং পুচ্ছি – ‘‘অত্থি নু খো এতরহি দেৰতে লোকে অরহা ৰা অরহত্তমগ্গং ৰা সমাপন্নো’’তি. অথস্স দেৰতা আচিক্খি – ‘‘অত্থি, বাহিয, উত্তরেসু জনপদেসু সাৰত্থি নাম নগরং, তত্থ সো ভগৰা এতরহি ৰিহরতি অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো. সো হি, বাহিয, ভগৰা অরহা চেৰ অরহত্তত্থায চ ধম্মং দেসেতী’’তি.

বাহিযো রত্তিভাগে দেৰতায কথং সুত্ৰা সংৰিগ্গমানসো তং খণংযেৰ সুপ্পারকা নিক্খমিত্ৰা একরত্তিৰাসেন সাৰত্থিং অগমাসি, সব্বং ৰীসযোজনসতিকং মগ্গং একরত্তিৰাসেনেৰ অগমাসি. গচ্ছন্তো চ পন দেৰতানুভাৰেন গতো. ‘‘বুদ্ধানুভাৰেনা’’তিপি ৰদন্তিযেৰ. তস্মিং পন খণে সত্থা সাৰত্থিং পিণ্ডায পৰিট্ঠো হোতি. সো ভুত্তপাতরাসে কাযআলসিযৰিমোচনত্থং অব্ভোকাসে চঙ্কমন্তে সম্বহুলে ভিক্খূ ‘‘কহং এতরহি সত্থা’’তি পুচ্ছি. ভিক্খূ ‘‘ভগৰা সাৰত্থিং পিণ্ডায পৰিট্ঠো’’তি ৰত্ৰা তং পুচ্ছিংসু – ‘‘ত্ৰং পন কুতো আগতোসী’’তি? ‘‘সুপ্পারকা আগতোম্হী’’তি. ‘‘কদা নিক্খন্তোসী’’তি? ‘‘হিয্যো সাযং নিক্খন্তোম্হী’’তি. ‘‘দূরতোসি আগতো, নিসীদ, তৰ পাদে ধোৰিত্ৰা তেলেন মক্খেত্ৰা থোকং ৰিস্সমাহি, আগতকালে সত্থারং দক্খিস্সসী’’তি. ‘‘অহং, ভন্তে, সত্থু ৰা অত্তনো ৰা জীৰিতন্তরাযং ন জানামি, একরত্তেনেৰম্হি কত্থচি অট্ঠত্ৰা অনিসীদিত্ৰা ৰীসযোজনসতিকং মগ্গং আগতো, সত্থারং পস্সিত্ৰাৰ ৰিস্সমিস্সামী’’তি. সো এৰং ৰত্ৰা তরমানরূপো সাৰত্থিং পৰিসিত্ৰা ভগৰন্তং অনোপমায বুদ্ধসিরিযা পিণ্ডায চরন্তং দিস্ৰা ‘‘চিরস্সং ৰত মে গোতমো সম্মাসম্বুদ্ধো দিট্ঠো’’তি দিট্ঠট্ঠানতো পট্ঠায ওনতসরীরো গন্ত্ৰা অন্তরৰীথিযমেৰ পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৰন্দিত্ৰা গোপ্ফকেসু দল়্হং গহেত্ৰা এৰমাহ – ‘‘দেসেতু মে, ভন্তে, ভগৰা ধম্মং, দেসেতু সুগতো ধম্মং, যং মমস্স দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’’তি. অথ নং সত্থা ‘‘অকালো খো তাৰ, বাহিয, অন্তরঘরং পৰিট্ঠম্হা পিণ্ডাযা’’তি পটিক্খিপি.

তং সুত্ৰা বাহিযো, ভন্তে, সংসারে সংসরন্তেন কবল়ীকারাহারো ন অলদ্ধপুব্বো, তুম্হাকং ৰা ময্হং ৰা জীৰিতন্তরাযং ন জানামি, দেসেতু মে ধম্মন্তি. সত্থা দুতিযম্পি পটিক্খিপিযেৰ. এৰং কিরস্স অহোসি – ‘‘ইমস্স মং দিট্ঠকালতো পট্ঠায সকলসরীরং পীতিযা নিরন্তরং অজ্ঝোত্থটং হোতি, বলৰপীতিৰেগো ধম্মং সুত্ৰাপি ন সক্খিস্সতি পটিৰিজ্ঝিতুং, মজ্ঝত্তুপেক্খায তাৰ তিট্ঠতু, একরত্তেনেৰ ৰীসযোজনসতিকং মগ্গং আগতত্তা দরথোপিস্স বলৰা, সোপি তাৰ পটিপ্পস্সম্ভতূ’’তি. তস্মা দ্ৰিক্খত্তুং পটিক্খিপিত্ৰা ততিযং যাচিতো অন্তরৰীথিযং ঠিতোৰ ‘‘তস্মাতিহ তে, বাহিয, এৰং সিক্খিতব্বং ‘দিট্ঠে দিট্ঠমত্তং ভৰিস্সতী’’’তিআদিনা (উদা. ১০) নযেন ধম্মং দেসেসি. সো সত্থু ধম্মং সুণন্তোযেৰ সব্বাসৰে খেপেত্ৰা সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণি. তাৰদেৰ চ পন ভগৰন্তং পব্বজ্জং যাচি, ‘‘পরিপুণ্ণং তে পত্তচীৰর’’ন্তি পুট্ঠো ‘‘ন পরিপুণ্ণ’’ন্তি আহ. অথ নং সত্থা ‘‘তেন হি পত্তচীৰরং পরিযেসাহী’’তি ৰত্ৰা পক্কামি.

‘‘সো কির ৰীসতি ৰস্সসহস্সানি সমণধম্মং করোন্তো ‘ভিক্খুনা নাম অত্তনা পচ্চযে লভিত্ৰা অঞ্ঞং অনোলোকেত্ৰা সযমেৰ পরিভুঞ্জিতুং ৰট্টতী’তি একভিক্খুস্সাপি পত্তেন ৰা চীৰরেন ৰা সঙ্গহং ন অকাসি, তেনস্স ইদ্ধিমযপত্তচীৰরং ন উপজ্জিস্সতী’’তি ঞত্ৰা এহিভিক্খুভাৰেন পব্বজ্জং ন অদাসি. তম্পি পত্তচীৰরং পরিযেসমানমেৰ একা যক্খিনী ধেনুরূপেন আগন্ত্ৰা উরম্হি পহরিত্ৰা জীৰিতক্খযং পাপেসি. সত্থা পিণ্ডায চরিত্ৰা কতভত্তকিচ্চো সম্বহুলেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং নিক্খন্তো বাহিযস্স সরীরং সঙ্কারট্ঠানে পতিতং দিস্ৰা ভিক্খূ আণাপেসি, ‘‘ভিক্খৰে, একস্মিং গেহদ্ৰারে ঠত্ৰা মঞ্চকং আহরাপেত্ৰা ইমং সরীরং নগরতো নীহরিত্ৰা ঝাপেত্ৰা থূপং করোথা’’তি. ভিক্খূ তথা করিংসু, কত্ৰা চ পন ৰিহারং গন্ত্ৰা সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা অত্তনা কতকিচ্চং আরোচেত্ৰা তস্স অভিসম্পরাযং পুচ্ছিংসু. অথ নেসং ভগৰা তস্স পরিনিব্বুতভাৰং আচিক্খিত্ৰা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৰে, মম সাৰকানং ভিক্খূনং খিপ্পাভিঞ্ঞানং যদিদং বাহিযো দারুচীরিযো’’তি (অ. নি. ১.২১৬) এতদগ্গে ঠপেসি. অথ নং ভিক্খূ পুচ্ছিংসু – ‘‘ভন্তে, তুম্হে ‘বাহিযো অরহত্তং পত্তো’তি ৰদেথ, কদা সো অরহত্তং পত্তো’’তি? ‘‘মম ধম্মং সুতকালে, ভিক্খৰে’’তি. ‘‘কদা পনস্স, ভন্তে, তুম্হেহি ধম্মো কথিতো’’তি? ‘‘পিণ্ডায চরন্তেন অন্তরৰীথিযং ঠত্ৰা’’তি. ‘‘অপ্পমত্তকো হি, ভন্তে, তুম্হেহি অন্তরৰীথিযং ঠত্ৰা কথিতধম্মো কথং সো তাৰত্তকেন ৰিসেসং নিব্বত্তেসী’’তি, অথ নে সত্থা ‘‘কিং, ভিক্খৰে, মম ধম্মং ‘অপ্পং ৰা বহুং ৰা’তি মা পমাণং গণ্হথ. অনেকানিপি হি গাথাসহস্সানি অনত্থনিস্সিতানি ন সেয্যো, অত্থনিস্সিতং পন একম্পি গাথাপদং সেয্যো’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

১০১. ‘‘সহস্সমপি চে গাথা, অনত্থপদসংহিতা;

একং গাথাপদং সেয্যো, যং সুত্ৰা উপসম্মতী’’তি.

তত্থ একং গাথাপদং সেয্যোতি ‘‘অপ্পমাদো অমতপদং…পে… যথা মযা’’তি (ধ. প. ২১) এৰরূপা একা গাথাপি সেয্যোতি অত্থো. সেসং পুরিমনযেনেৰ ৰেদিতব্বং.

দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

বাহিযদারুচীরিযত্থেরৰত্থু দুতিযং.

৩. কুণ্ডলকেসিত্থেরীৰত্থু

যো চ গাথাসতং ভাসেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো কুণ্ডলকেসিং আরব্ভ কথেসি.

রাজগহে কির একা সেট্ঠিধীতা সোল়সৰস্সুদ্দেসিকা অভিরূপা অহোসি দস্সনীযা পাসাদিকা. তস্মিঞ্চ ৰযে ঠিতা নারিযো পুরিসজ্ঝাসযা হোন্তি পুরিসলোলা. অথ নং মাতাপিতরো সত্তভূমিকস্স পাসাদস্স উপরিমতলে সিরিগব্ভে নিৰাসাপেসুং. একমেৰস্সা দাসিং পরিচারিকং অদংসু. অথেকং কুলপুত্তং চোরকম্মং করোন্তং গহেত্ৰা পচ্ছাবাহং বন্ধিত্ৰা চতুক্কে চতুক্কে কসাহি পহরিত্ৰা আঘাতনং নযিংসু. সেট্ঠিধীতা মহাজনস্স সদ্দং সুত্ৰা ‘‘কিং নু খো এত’’ন্তি পাসাদতলে ঠত্ৰা ওলোকেন্তী তং দিস্ৰা পটিবদ্ধচিত্তা হুত্ৰা তং পত্থযমানা আহারং পটিক্খিপিত্ৰা মঞ্চকে নিপজ্জি. অথ নং মাতা পুচ্ছি – ‘‘কিং ইদং, অম্মা’’তি? ‘‘সচে এতং ‘চোরো’তি গহেত্ৰা নিয্যমানং পুরিসং লভিস্সামি, জীৰিস্সামি. নো চে লভিস্সামি, জীৰিতং মে নত্থি, ইধেৰ মরিস্সামী’’তি. ‘‘অম্ম, মা এৰং করি, অম্হাকং জাতিযা চ গোত্তেন চ ভোগেন চ সদিসং অঞ্ঞং সামিকং লভিস্সসী’’তি. ‘‘ময্হং অঞ্ঞেন কিচ্চং নত্থি, ইমং অলভমানা মরিস্সামী’’তি. মাতা ধীতরং সঞ্ঞাপেতুং অসক্কোন্তী পিতুনো আরোচেসি. সোপি নং সঞ্ঞাপেতুং অসক্কোন্তো ‘‘কিং সক্কা কাতু’’ন্তি চিন্তেত্ৰা তং চোরং গহেত্ৰা গচ্ছন্তস্স রাজপুরিসস্স সহস্সভণ্ডিকং পেসেসি – ‘‘ইমং গহেত্ৰা এতং পুরিসং ময্হং দেহী’’তি. সো ‘‘সাধূ’’তি কহাপণে গহেত্ৰা তং মুঞ্চিত্ৰা অঞ্ঞং মারেত্ৰা ‘‘মারিতো, দেৰ, চোরো’’তি রঞ্ঞো আরোচেসি. সেট্ঠিপি তস্স ধীতরং অদাসি.

সা ততো পট্ঠায ‘‘সামিকং আরাধেস্সামী’’তি সব্বাভরণপটিমণ্ডিতা সযমেৰ তস্স যাগুআদীনি সংৰিদহতি, চোরো কতিপাহচ্চযেন চিন্তেসি – ‘‘কদা নু খো ইমং মারেত্ৰা এতিস্সা আভরণানি গহেত্ৰা একস্মিং সুরাগেহে ৰিক্কিণিত্ৰা খাদিতুং লভিস্সামী’’তি? সো ‘‘অত্থেকো উপাযো’’তি চিন্তেত্ৰা আহারং পটিক্খিপিত্ৰা মঞ্চকে নিপজ্জি, অথ নং সা উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘কিং তে, সামি, রুজ্জতী’’তি পুচ্ছি. ‘‘ন কিঞ্চি মে, ভদ্দেতি, কচ্চি পন মে মাতাপিতরো তুয্হং কুদ্ধা’’তি? ‘‘ন কুজ্ঝন্তি, ভদ্দে’’তি. অথ ‘‘কিং নামেত’’ন্তি? ‘‘ভদ্দে, অহং তং দিৰসং বন্ধিত্ৰা নিয্যমানো চোরপপাতে অধিৰত্থায দেৰতায বলিকম্মং পটিস্সুণিত্ৰা জীৰিতং লভিং, ত্ৰম্পি মযা তস্সা এৰ আনুভাৰেন লদ্ধা, ‘তং মে দেৰতায বলিকম্মং ঠপিত’ন্তি চিন্তেমি, ভদ্দে’’তি. ‘‘সামি, মা চিন্তযি, করিস্সামি বলিকম্মং, ৰদেহি, কেনত্থো’’তি? ‘‘অপ্পোদকমধুপাযসেন চ লাজপঞ্চমকপুপ্ফেহি চা’’তি. ‘‘সাধু, সামি, অহং পটিযাদেস্সামী’’তি সা সব্বং বলিকম্মং পটিযাদেত্ৰা ‘‘এহি, সামি, গচ্ছামা’’তি আহ. ‘‘তেন হি, ভদ্দে, তৰ ঞাতকে নিৰত্তেত্ৰা মহগ্ঘানি ৰত্থাভরণানি গহেত্ৰা অত্তানং অলঙ্করোহি, হসন্তা কীল়ন্তা সুখং গমিস্সামা’’তি. সা তথা অকাসি.

অথ নং সো পব্বতপাদং গতকালে আহ – ‘‘ভদ্দে, ইতো পরং উভোৰ জনা গমিস্সাম, সেসজনং যানকেন সদ্ধিং নিৰত্তাপেত্ৰা বলিকম্মভাজনং সযং উক্খিপিত্ৰা গণ্হাহী’’তি. সা তথা অকাসি. চোরো তং গহেত্ৰা চোরপপাতপব্বতং অভিরুহি. তস্স হি একেন পস্সেন মনুস্সা অভিরুহন্তি, একং পস্সং ছিন্নপপাতং. পব্বতমত্থকে ঠিতা তেন পস্সেন চোরে পাতেন্তি. তে খণ্ডাখণ্ডং হুত্ৰা ভূমিযং পতন্তি. তস্মা ‘‘চোরপপাতো’’তি ৰুচ্চতি. সা তস্স পব্বতস্স মত্থকে ঠত্ৰা ‘‘বলিকম্মং তে, সামি, করোহী’’তি আহ. সো তুণ্হী অহোসি. পুন তায ‘‘কস্মা, সামি, তুণ্হীভূতোসী’’তি ৰুত্তে তং আহ – ‘‘ন ময্হং বলিকম্মেনত্থো, ৰঞ্চেত্ৰা পন তং আদায আগতোম্হী’’তি. ‘‘কিং কারণা, সামী’’তি? ‘‘তং মারেত্ৰা তৰ আভরণানি গহেত্ৰা পলাযনত্থাযা’’তি. সা মরণভযতজ্জিতা আহ – ‘‘সামি, অহঞ্চ আভরণানি চ তৰ সন্তকানেৰ, কস্মা এৰং ৰদেসী’’তি? সো, ‘‘মা এৰং করোহী’’তি, পুনপ্পুনং যাচিযমানোপি ‘‘মারেমি এৰা’’তি আহ. ‘‘এৰং সন্তে কিং তে মম মরণেন? ইমানি আভরণানি গহেত্ৰা ময্হং জীৰিতং দেহি, ইতো পট্ঠায মং ‘মতা’তি ধারেহি, দাসী ৰা তে হুত্ৰা কম্মং করিস্সামী’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –

‘‘ইদং সুৰণ্ণকেযূরং, মুত্তা ৰেল়ুরিযা বহূ;

সব্বং হরস্সু ভদ্দন্তে, মং চ দাসীতি সাৰযা’’তি. (অপ. থেরী ২.৩.২৭);

তং সুত্ৰা চোরো ‘‘এৰং কতে ত্ৰং গন্ত্ৰা মাতাপিতূনং আচিক্খিস্সসি, মারেস্সামিযেৰ, মা ত্ৰং বাল়্হং পরিদেৰসী’’তি ৰত্ৰা ইমং গাথমাহ –

‘‘মা বাল়্হং পরিদেৰেসি, খিপ্পং বন্ধাহি ভণ্ডিকং;

ন তুয্হং জীৰিতং অত্থি, সব্বং গণ্হামি ভণ্ডক’’ন্তি. –

সা চিন্তেসি – ‘‘অহো ইদং কম্মং ভারিযং. পঞ্ঞা নাম ন পচিত্ৰা খাদনত্থায কতা, অথ খো ৰিচারণত্থায কতা, জানিস্সামিস্স কত্তব্ব’’ন্তি, অথ নং আহ – ‘‘সামি, যদা ত্ৰং ‘চোরো’তি গহেত্ৰা নীযসি, তদাহং মাতাপিতূনং আচিক্খিং, তে সহস্সং ৰিস্সজ্জেত্ৰা তং আহরাপেত্ৰা গেহে করিংসু. ততো পট্ঠায অহং তুয্হং উপকারিকা, অজ্জ মে সুদিট্ঠং কত্ৰা অত্তানং ৰন্দিতুং দেহী’’তি. সো ‘‘সাধু, ভদ্দে, সুদিট্ঠং কত্ৰা ৰন্দাহী’’তি ৰত্ৰা পব্বতন্তে অট্ঠাসি. অথ নং সা তিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৰা চতূসু ঠানেসু ৰন্দিত্ৰা, ‘‘সামি, ইদং তে পচ্ছিমদস্সনং, ইদানি তুয্হং ৰা মম দস্সনং, ময্হং ৰা তৰ দস্সনং নত্থী’’তি পুরতো চ পচ্ছতো চ আলিঙ্গিত্ৰা পমত্তং হুত্ৰা পব্বতন্তে ঠিতং পিট্ঠিপস্সে ঠত্ৰা একেন হত্থেন খন্ধে গহেত্ৰা একেন পিট্ঠিকচ্ছায গহেত্ৰা পব্বতপপাতে খিপি. সো পব্বতকুচ্ছিযং পটিহতো খণ্ডাখণ্ডিকং হুত্ৰা ভূমিযং পতি. চোরপপাতমত্থকে অধিৰত্থা দেৰতা তেসং দ্ৰিন্নম্পি কিরিযং দিস্ৰা তস্সা ইত্থিযা সাধুকারং দত্ৰা ইমং গাথমাহ –

‘‘ন হি সব্বেসু ঠানেসু, পুরিসো হোতি পণ্ডিতো;

ইত্থীপি পণ্ডিতা হোতি, তত্থ তত্থ ৰিচক্খণা’’তি. (অপ. থেরী ২.৩.৩১);

সাপি চোরং পপাতে খিপিত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘সচাহং গেহং গমিস্সামি, ‘সামিকো তে কুহি’ন্তি পুচ্ছিস্সন্তি, সচাহং এৰং পুট্ঠা ‘মারিতো মে’তি ৰক্খামি, ‘দুব্বিনীতে সহস্সং দত্ৰা তং আহরাপেত্ৰা ইদানি নং মারেসী’তি মং মুখসত্তীহি ৰিজ্ঝিস্সন্তি, ‘আভরণত্থায সো মং মারেতুকামো অহোসী’তি ৰুত্তেপি ন সদ্দহিস্সন্তি, অলং মে গেহেনা’’তি তত্থেৰাভরণানি ছড্ডেত্ৰা অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰা অনুপুব্বেন ৰিচরন্তী একং পরিব্বাজকানং অস্সমং পত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ‘‘ময্হং, ভন্তে, তুম্হাকং সন্তিকে পব্বজ্জং দেথা’’তি আহ. অথ নং পব্বাজেসুং. সা পব্বজিত্ৰাৰ পুচ্ছি – ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং পব্বজ্জায কিং উত্তম’’ন্তি? ‘‘ভদ্দে, দসসু ৰা কসিণেসু পরিকম্মং কত্ৰা ঝানং নিব্বত্তেতব্বং, ৰাদসহস্সং ৰা উগ্গণ্হিতব্বং, অযং অম্হাকং পব্বজ্জায উত্তমত্থো’’তি. ‘‘ঝানং তাৰ নিব্বত্তেতুং অহং ন সক্খিস্সামি, ৰাদসহস্সং পন উগ্গণ্হিস্সামি, অয্যা’’তি. অথ নং তে ৰাদসহস্সং উগ্গণ্হাপেত্ৰা ‘‘উগ্গহিতং তে সিপ্পং, ইদানি ত্ৰং জম্বুদীপতলে ৰিচরিত্ৰা অত্তনা সদ্ধিং পঞ্হং কথেতুং সমত্থং ওলোকেহী’’তি তস্স হত্থে জম্বুসাখং দত্ৰা উয্যোজেসুং – ‘‘গচ্ছ, ভদ্দে, সচে কোচি গিহিভূতো তযা সদ্ধিং পঞ্হং কথেতুং সক্কোতি, তস্সেৰ পাদপরিচারিকা ভৰাহি, সচে পব্বজিতো সক্কোতি, তস্স সন্তিকে পব্বজাহী’’তি.

সা নামেন জম্বুপরিব্বাজিকা নাম হুত্ৰা ততো নিক্খমিত্ৰা দিট্ঠে দিট্ঠে পঞ্হং পুচ্ছন্তী ৰিচরতি. তায সদ্ধিং কথেতুং সমত্থো নাম নাহোসি. ‘‘ইতো জম্বুপরিব্বাজিকা আগচ্ছতী’’তি সুত্ৰাৰ মনুস্সা পলাযন্তি. সা গামং ৰা নিগমং ৰা ভিক্খায পৰিসন্তী গামদ্ৰারে ৰালুকরাসিং কত্ৰা তত্থ জম্বুসাখং ঠপেত্ৰা ‘‘মযা সদ্ধিং কথেতুং সমত্থো জম্বুসাখং মদ্দতূ’’তি ৰত্ৰা গামং পাৰিসি. তং ঠানং উপসঙ্কমিতুং সমত্থো নাম নাহোসি. সাপি মিলাতায জম্বুসাখায অঞ্ঞং জম্বুসাখং গণ্হাতি, ইমিনা নীহারেন ৰিচরন্তী সাৰত্থিং পত্ৰা গামদ্ৰারে ৰালুকরাসিং কত্ৰা জম্বুসাখং ঠপেত্ৰা ৰুত্তনযেনেৰ ৰত্ৰা ভিক্খায পাৰিসি. সম্বহুলা গামদারকা জম্বুসাখং পরিৰারেত্ৰা অট্ঠংসু. তদা সারিপুত্তত্থেরো পিণ্ডায চরিত্ৰা কতভত্তকিচ্চো নগরা নিক্খন্তো তে দারকে জম্বুসাখং পরিৰারেত্ৰা ঠিতে দিস্ৰা ‘‘কিং ইদ’’ন্তি পুচ্ছি. দারকা থেরস্স তং পৰত্তিং আচিক্খিংসু. ‘‘তেন হি দারকা ইমং সাখং মদ্দথা’’তি. ‘‘ভাযাম, ভন্তে’’তি. ‘‘অহং পঞ্হং কথেস্সামি, মদ্দথ তুম্হে’’তি. তে থেরস্স ৰচনেন সঞ্জাতুস্সাহা তথা কত্ৰা মদ্দন্তা জম্বুসাখং উক্খিপিংসু. পরিব্বাজিকা আগন্ত্ৰা তে পরিভাসিত্ৰা ‘‘তুম্হেহি সদ্ধিং মম পঞ্হেন কিচ্চং নত্থি, কস্মা মে সাখং মদ্দথা’’তি আহ. ‘‘অয্যেনম্হা মদ্দাপিতা’’তি আহংসু. ‘‘ভন্তে, তুম্হেহি মে সাখা মদ্দাপিতা’’তি? ‘‘আম, ভগিনী’’তি. ‘‘তেন হি মযা সদ্ধিং পঞ্হং কথেথা’’তি. ‘‘সাধু কথেস্সামী’’তি.

সা ৰড্ঢমানকচ্ছাযায পঞ্হং পুচ্ছিতুং থেরস্স সন্তিকং অগমাসি, সকলনগরং সঙ্খুভি. ‘‘দ্ৰিন্নং পণ্ডিতানং কথং সুণিস্সামা’’তি নাগরা তায সদ্ধিংযেৰ গন্ত্ৰা থেরং ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. পরিব্বাজিকা থেরং আহ – ‘‘ভন্তে, পুচ্ছামি তে পঞ্হ’’ন্তি. ‘‘পুচ্ছ, ভগিনী’’তি. সা ৰাদসহস্সং পুচ্ছি, পুচ্ছিতং পুচ্ছিতং থেরো ৰিস্সজ্জেসি. অথ নং থেরো আহ – ‘‘এত্তকা এৰ তে পঞ্হা, অঞ্ঞেপি অত্থী’’তি? ‘‘এত্তকা এৰ, ভন্তে’’তি. ‘‘তযা বহূ পঞ্হা পুট্ঠা, মযম্পি একং পুচ্ছাম, ৰিস্সজ্জিস্সসি নো’’তি? ‘‘জানমানা ৰিস্সজ্জিস্সামি পুচ্ছথ, ভন্তে’’তি. থেরো ‘‘একং নাম কি’’ন্তি (খু. পা. ৪.১) পঞ্হং পুচ্ছি. সা ‘‘এৰং নামেস ৰিস্সজ্জেতব্বো’’তি অজানন্তী ‘‘কিং নামেতং, ভন্তে’’তি পুচ্ছি. ‘‘বুদ্ধপঞ্হো নাম, ভগিনী’’তি. ‘‘ময্হম্পি তং দেথ, ভন্তে’’তি. ‘‘সচে মাদিসা ভৰিস্সসি, দস্সামী’’তি. ‘‘তেন হি মং পব্বাজেথা’’তি. থেরো ভিক্খুনীনং আচিক্খিত্ৰা পব্বাজেসি. সা পব্বজিত্ৰা লদ্ধূপসম্পদা কুণ্ডলকেসিত্থেরী নাম হুত্ৰা কতিপাহচ্চযেনেৰ সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণি.

ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘কুণ্ডলকেসিত্থেরিযা ধম্মস্সৰনঞ্চ বহুং নত্থি, পব্বজিতকিচ্চঞ্চস্সা মত্থকং পত্তং, একেন কির চোরেন সদ্ধিং মহাসঙ্গামং কত্ৰা জিনিত্ৰা আগতা’’তি. সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে, ‘‘ভিক্খৰে, মযা দেসিতধম্মং ‘অপ্পং ৰা বহুং ৰা’তি পমাণং মা গণ্হথ, অনত্থকং পদসতম্পি সেয্যো ন হোতি, ধম্মপদং পন একম্পি সেয্যোৰ. অৰসেসচোরে জিনন্তস্স চ জযো নাম ন হোতি, অজ্ঝত্তিককিলেসচোরে জিনন্তস্সেৰ পন জযো নাম হোতী’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমা গাথা অভাসি –

১০২. ‘‘যো চ গাথাসতং ভাসে, অনত্থপদসংহিতা;

একং ধম্মপদং সেয্যো, যং সুত্ৰা উপসম্মতি.

১০৩. ‘‘যো সহস্সং সহস্সেন, সঙ্গামে মানুসে জিনে;

একঞ্চ জেয্যমত্তানং, স ৰে সঙ্গামজুত্তমো’’তি.

তত্থ গাথাসতন্তি যো চ পুগ্গলো সতপরিচ্ছেদা বহূপি গাথা ভাসেয্যাতি অত্থো. অনত্থপদসংহিতাতি আকাসৰণ্ণনাদিৰসেন অনত্থকেহি পদেহি সংহিতা. ধম্মপদন্তি অত্থসাধকং খন্ধাদিপটিসংযুত্তং, ‘‘চত্তারিমানি পরিব্বাজকা ধম্মপদানি. কতমানি চত্তারি? অনভিজ্ঝা পরিব্বাজকা ধম্মপদং, অব্যাপাদো পরিব্বাজকা ধম্মপদং, সম্মাসতি পরিব্বাজকা ধম্মপদং, সম্মাসমাধি পরিব্বাজকা ধম্মপদ’’ন্তি (অ. নি. ৪.৩০) এৰং ৰুত্তেসু চতূসু ধম্মপদেসু একম্পি ধম্মপদং সেয্যো. যো সহস্সং সহস্সেনাতি যো একো সঙ্গামযোধো সহস্সেন গুণিতং সহস্সং মানুসে একস্মিং সঙ্গামে জিনেয্য, দসমনুস্সসতসহস্সং জিনিত্ৰা জযং আহরেয্য, অযম্পি সঙ্গামজিনতং উত্তমো পৰরো নাম ন হোতি. একঞ্চ জেয্যমত্তানন্তি যো রত্তিট্ঠানদিৰাট্ঠানেসু অজ্ঝত্তিককম্মট্ঠানং সম্মসন্তো অত্তনো লোভাদিকিলেসজযেন অত্তানং জিনেয্য. স ৰে সঙ্গামজুত্তমোতি সো সঙ্গামজিনানং উত্তমো পৰরো সঙ্গামসীসযোধোতি.

দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

কুণ্ডলকেসিত্থেরীৰত্থু ততিযং.

৪. অনত্থপুচ্ছকব্রাহ্মণৰত্থু

অত্তা হৰেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো অনত্থপুচ্ছকং ব্রাহ্মণং আরব্ভ কথেসি.

সো কির ব্রাহ্মণো ‘‘কিং নু খো সম্মাসম্বুদ্ধো অত্থমেৰ জানাতি, উদাহু অনত্থম্পি, পুচ্ছিস্সামি ন’’ন্তি সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছি – ‘‘ভন্তে, তুম্হে অত্থমেৰ জানাথ মঞ্ঞে, নো অনত্থ’’ন্তি? ‘‘অত্থঞ্চাহং, ব্রাহ্মণ, জানামি অনত্থঞ্চা’’তি. ‘‘তেন হি মে অনত্থং কথেথা’’তি. অথস্স সত্থা ইমং গাথমাহ –

‘‘উস্সূরসেয্যং আলস্যং, চণ্ডিক্কং দীঘসোণ্ডিযং;

একস্সদ্ধানগমনং পরদারূপসেৰনং;

এতং ব্রাহ্মণ সেৰস্সু, অনত্থং তে ভৰিস্সতী’’তি.

তং সুত্ৰা ব্রাহ্মণো সাধুকারমদাসি ‘‘সাধু সাধু, গণাচরিয, গণজেট্ঠক, তুম্হে অত্থঞ্চ জানাথ অনত্থঞ্চা’’তি. ‘‘এৰং খো, ব্রাহ্মণ, অত্থানত্থজাননকো নাম মযা সদিসো নত্থী’’তি. অথস্স সত্থা অজ্ঝাসযং উপধারেত্ৰা, ‘‘ব্রাহ্মণ, কেন কম্মেন জীৰসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘জূতকম্মেন, ভো গোতমা’’তি. ‘‘কিং পন তে জযো হোতি পরাজযো’’তি. ‘‘জযোপি হোতি পরাজযোপী’’তি ৰুত্তে, ‘‘ব্রাহ্মণ, অপ্পমত্তকো এস, পরং জিনন্তস্স জযো নাম ন সেয্যো. যো পন কিলেসজযেন অত্তানং জিনাতি, তস্স জযো সেয্যো. ন হি তং জযং কোচি অপজযং কাতুং সক্কোতী’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমা গাথা অভাসি –

১০৪. ‘‘অত্তা হৰে জিতং সেয্যো, যা চাযং ইতরা পজা;

অত্তদন্তস্স পোসস্স, নিচ্চং সঞ্ঞতচারিনো.

১০৫. ‘‘নেৰ দেৰো ন গন্ধব্বো, ন মারো সহ ব্রহ্মুনা;

জিতং অপজিতং কযিরা, তথারূপস্স জন্তুনো’’তি.

তত্থ হৰেতি নিপাতো. জিতন্তি লিঙ্গৰিপল্লাসো, অত্তনো কিলেসজযেন অত্তা জিতো সেয্যোতি অত্থো. যা চাযং ইতরা পজাতি যা পনাযং অৰসেসা পজা জূতেন ৰা ধনহরণেন ৰা সঙ্গামেন ৰা বলাভিভৰেন ৰা জিতা ভৰেয্য, তং জিনন্তেন যং জিতং, ন তং সেয্যোতি অত্থো. কস্মা পন তদেৰ জিতং সেয্যো, ইদং ন সেয্যোতি? যস্মা অত্তদন্তস্স…পে… তথারূপস্স জন্তুনোতি. ইদং ৰুত্তং হোতি – যস্মা হি য্ৰাযং নিক্কিলেসতায অত্তদন্তো পোসো, তস্স অত্তদন্তস্স কাযাদীহি নিচ্চং সঞ্ঞতচারিনো এৰরূপস্স ইমেহি কাযসঞ্ঞমাদীহি সঞ্ঞতস্স জন্তুনো দেৰো ৰা গন্ধব্বো ৰা মারো ৰা ব্রহ্মুনা সহ উট্ঠহিত্ৰা ‘‘অহমস্স জিতং অপজিতং করিস্সামি, মগ্গভাৰনায পহীনে কিলেসে পুন উপ্পাদেস্সামী’’তি ঘটেন্তোপি ৰাযমন্তোপি যথা ধনাদীহি পরাজিতো পক্খন্তরো হুত্ৰা ইতরেন জিতং পুন জিনন্তো অপজিতং করেয্য, ‘‘এৰং অপজিতং কাতুং নেৰ সক্কুণেয্যা’’তি.

দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

অনত্থপুচ্ছকব্রাহ্মণৰত্থু চতুত্থং.

৫. সারিপুত্তত্থেরস্স মাতুলব্রাহ্মণৰত্থু

মাসে মাসেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তো সারিপুত্তত্থেরস্স মাতুলব্রাহ্মণং আরব্ভ কথেসি.

থেরো কির তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা আহ – ‘‘কিং নু খো, ব্রাহ্মণ, কিঞ্চিদেৰ কুসলং করোসী’’তি? ‘‘করোমি, ভন্তে’’তি. ‘‘কিং করোসী’’তি? ‘‘মাসে মাসে সহস্সপরিচ্চাগেন দানং দম্মী’’তি. ‘‘কস্স দেসী’’তি? ‘‘নিগণ্ঠানং, ভন্তে’’তি. ‘‘কিং পত্থযন্তো’’তি? ‘‘ব্রহ্মলোকং, ভন্তে’’তি. ‘‘কিং পন ব্রহ্মলোকস্স অযং মগ্গো’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘কো এৰমাহা’’তি? ‘‘আচরিযেহি মে কথিতং, ভন্তে’’তি. ‘‘নো ত্ৰং ব্রহ্মলোকস্স মগ্গং জানাসি, নাপি তে আচরিযা, সত্থাৰ একো জানাতি, এহি, ব্রাহ্মণ, ব্রহ্মলোকস্স তে মগ্গং কথাপেস্সামী’’তি তং আদায সত্থু সন্তিকং নেত্ৰা, ‘‘ভন্তে, অযং ব্রাহ্মণো এৰমাহা’’তি, ‘‘তং পৰত্তিং আরোচেত্ৰা সাধু ৰতস্স ব্রহ্মলোকস্স মগ্গং কথেথা’’তি. সত্থা ‘‘এৰং কির, ব্রাহ্মণা’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘আম, ভো গোতমা’’তি ৰুত্তে, ‘‘ব্রাহ্মণ, তযা এৰং দদমানেন ৰস্সসতং দিন্নদানতোপি মুহুত্তমত্তং পসন্নচিত্তেন মম সাৰকস্স ওলোকনং ৰা কটচ্ছুভিক্খামত্তদানং ৰা মহপ্ফলতর’’ন্তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

১০৬. ‘‘মাসে মাসে সহস্সেন, যো যজেথ সতং সমং;

একঞ্চ ভাৰিতত্তানং, মুহুত্তমপি পূজযে;

সাযেৰ পূজনা সেয্যো, যঞ্চে ৰস্সসতং হুত’’ন্তি.

তত্থ সহস্সেনাহি সহস্সপরিচ্চাগেন. যো যজেথ সতং সমন্তি যো ৰস্সসতং মাসে মাসে সহস্সং পরিচ্চজন্তো লোকিযমহাজনস্স দানং দদেয্য, একঞ্চ ভাৰিতত্তানন্তি যো পন একং সীলাদিগুণৰিসেসেন ৰড্ঢিতঅত্তানং হেট্ঠিমকোটিযা সোতাপন্নং, উপরিমকোটিযা খীণাসৰং ঘরদ্ৰারং সম্পত্তং কটচ্ছুভিক্খাদানৰসেন ৰা যাপনমত্তআহারদানৰসেন ৰা থূলসাটকদানমত্তেন ৰা পূজেয্য. যং ইতরেন ৰস্সসতং হুতং. ততো সাযেৰ পূজনা সেয্যো. সেট্ঠো উত্তমোতি অত্থোতি.

দেসনাৰসানে সো ব্রাহ্মণো সোতাপত্তিফলং পত্তো, অঞ্ঞেপি বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

সারিপুত্তত্থেরস্স মাতুলব্রাহ্মণৰত্থু পঞ্চমং.

৬. সারিপুত্তত্থেরস্স ভাগিনেয্যৰত্থু

যো চ ৰস্সসতং জন্তূতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তো সারিপুত্তত্থেরস্স ভাগিনেয্যং আরব্ভ কথেসি.

তম্পি হি থেরো উপসঙ্কমিত্ৰা আহ – ‘‘কিং, ব্রাহ্মণ, কুসলং করোসী’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘কিং করোসী’’তি? ‘‘মাসে মাসে একং একং পসুং ঘাতেত্ৰা অগ্গিং পরিচরামী’’তি. ‘‘কিমত্থং এৰং করোসী’’তি? ‘‘ব্রহ্মলোকমগ্গো কিরেসো’’তি. ‘‘কেনেৰং কথিত’’ন্তি? ‘‘আচরিযেহি মে, ভন্তে’’তি. ‘‘নেৰ ত্ৰং ব্রহ্মলোকস্স মগ্গং জানাসি, নাপি তে আচরিযা, এহি, সত্থু সন্তিকং গমিস্সামা’’তি তং সত্থু সন্তিকং নেত্ৰা তং পৰত্তিং আরোচেত্ৰা ‘‘ইমস্স, ভন্তে, ব্রহ্মলোকস্স মগ্গং কথেথা’’তি আহ. সত্থা ‘‘এৰং কিরা’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘এৰং, ভো গোতমা’’তি ৰুত্তে, ‘‘ব্রাহ্মণ, ৰস্সসতম্পি এৰং অগ্গিং পরিচরন্তস্স তৰ অগ্গিপারিচরিযা মম সাৰকস্স তঙ্খণমত্তং পূজম্পি ন পাপুণাতী’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

১০৭. ‘‘যো চ ৰস্সসতং জন্তু, অগ্গিং পরিচরে ৰনে;

একঞ্চ ভাৰিতত্তানং, মুহুত্তমপি পূজযে;

সাযেৰ পূজনা সেয্যো, যঞ্চে ৰস্সসতং হুত’’ন্তি.

তত্থ জন্তূতি সত্তাধিৰচনমেতং. অগ্গিং পরিচরে ৰনেতি নিপ্পপঞ্চভাৰপত্থনায ৰনং পৰিসিত্ৰাপি তত্থ অগ্গিং পরিচরেয্য. সেসং পুরিমসদিসমেৰাতি.

দেসনাৰসানে সো ব্রাহ্মণো সোতাপত্তিফলং পাপুণি, অঞ্ঞেপি বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

সারিপুত্তত্থেরস্স ভাগিনেয্যৰত্থু ছট্ঠং.

৭. সারিপুত্তত্থেরস্স সহাযকব্রাহ্মণৰত্থু

যং কিঞ্চি যিট্ঠং ৰাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তো সারিপুত্তত্থেরস্স সহাযকব্রাহ্মণং আরব্ভ কথেসি.

তম্পি হি থেরো উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘কিং, ব্রাহ্মণ, কিঞ্চি কুসলং করোসী’’তি পুচ্ছি. ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘কিং করোসী’’তি? ‘‘যিট্ঠযাগং যজামী’’তি. ‘‘তদা কির তং যাগং মহাপরিচ্চাগেন যজ’’ন্তি. ইতো পরং থেরো পুরিমনযেনেৰ পুচ্ছিত্ৰা তং সত্থু সন্তিকং নেত্ৰা তং পৰত্তিং আরোচেত্ৰা ‘‘ইমস্স, ভন্তে, ব্রহ্মলোকস্স মগ্গং কথেথা’’তি আহ. সত্থা, ‘‘ব্রাহ্মণ, এৰং কিরা’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘এৰং, ভো গোতমা’’তি ৰুত্তে, ‘‘ব্রাহ্মণ, তযা সংৰচ্ছরং যিট্ঠযাগং যজন্তেন লোকিযমহাজনস্স দিন্নদানং পসন্নচিত্তেন মম সাৰকানং ৰন্দন্তানং উপ্পন্নকুসলচেতনায চতুভাগমত্তম্পি ন অগ্ঘতী’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

১০৮. ‘‘যং কিঞ্চি যিট্ঠং ৰ হুতং ৰ লোকে,

সংৰচ্ছরং যজেথ পুঞ্ঞপেক্খো;

সব্বম্পি তং ন চতুভাগমেতি,

অভিৰাদনা উজ্জুগতেসু সেয্যো’’তি.

তত্থ যং কিঞ্চীতি অনৰসেসপরিযাদানৰচনমেতং. যিট্ঠন্তি যেভুয্যেন মঙ্গলকিরিযাদিৰসেসু দিন্নদানং. হুতন্তি অভিসঙ্খরিত্ৰা কতং পাহুনদানঞ্চেৰ, কম্মঞ্চ ফলঞ্চ সদ্দহিত্ৰা কতদানঞ্চ. সংৰচ্ছরং যজেথাতি একসংৰচ্ছরং নিরন্তরমেৰ ৰুত্তপ্পকারং দানং সকলচক্কৰাল়েপি লোকিযমহাজনস্স দদেয্য. পুঞ্ঞপেক্খোতি পুঞ্ঞং ইচ্ছন্তো. উজ্জুগতেসূতি হেট্ঠিমকোটিযা সোতাপন্নেসু উপরিমকোটিযা খীণাসৰেসু. ইদং ৰুত্তং হোতি – ‘‘এৰরূপেসু পসন্নচিত্তেন সরীরং ওনমিত্ৰা ৰন্দন্তস্স কুসলচেতনায যং ফলং, ততো চতুভাগম্পি সব্বং তং দানং ন অগ্ঘতি, তস্মা উজুগতেসু অভিৰাদনমেৰ সেয্যো’’তি.

দেসনাৰসানে সো ব্রাহ্মণো সোতাপত্তিফলং পত্তো, অঞ্ঞেপি বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

সারিপুত্তত্থেরস্স সহাযকব্রাহ্মণৰত্থু সত্তমং.

৮. আযুৰড্ঢনকুমারৰত্থু

অভিৰাদনসীলিস্সাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা দীঘলঙ্ঘিকং নিস্সায অরঞ্ঞকুটিযং ৰিহরন্তো দীঘাযুকুমারং আরব্ভ কথেসি.

দীঘলঙ্ঘিকনগরৰাসিনো কির দ্ৰে ব্রাহ্মণা বাহিরকপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা অট্ঠচত্তালীস ৰস্সানি তপচরণং করিংসু. তেসু একো ‘‘পৰেণি মে নস্সিস্সতি, ৰিব্ভমিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা অত্তনা কতং তপং পরেসং ৰিক্কিণিত্ৰা গোসতেন চেৰ কহাপণসতেন চ সদ্ধিং ভরিযং লভিত্ৰা কুটুম্বং সণ্ঠপেসি. অথস্স ভরিযা পুত্তং ৰিজাযি. ইতরো পনস্স সহাযকো পৰাসং গন্ত্ৰা পুনদেৰ তং নগরং পচ্চাগমি. সো তস্স আগতভাৰং সুত্ৰা পুত্তদারং আদায সহাযকস্স দস্সনত্থায অগমাসি. গন্ত্ৰা পুত্তং মাতু হত্থে দত্ৰা সযং তাৰ ৰন্দি, মাতাপি পুত্তং পিতু হত্থে দত্ৰা ৰন্দি. সো ‘‘দীঘাযুকা হোথা’’তি আহ, পুত্তে পন ৰন্দাপিতে তুণ্হী অহোসি. অথ নং ‘‘কস্মা, ভন্তে, অম্হেহি ৰন্দিতে ‘দীঘাযুকা হোথা’তি ৰত্ৰা ইমস্স ৰন্দনকালে কিঞ্চি ন ৰদেথা’’তি আহ. ‘‘ইমস্সেকো অন্তরাযো অত্থি, ব্রাহ্মণা’’তি. ‘‘কিত্তকং জীৰিস্সতি, ভন্তে’’তি? ‘‘সত্তাহং, ব্রাহ্মণা’’তি. ‘‘পটিবাহনকারণং অত্থি, ভন্তে’’তি? ‘‘নাহং পটিবাহনকারণং জানামী’’তি. ‘‘কো পন জানেয্য, ভন্তে’’তি? ‘‘সমণো গোতমো জানেয্য, তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা পুচ্ছাহী’’তি. ‘‘তত্থ গচ্ছন্তো তপপরিহানিতো ভাযামী’’তি. ‘‘সচে তে পুত্তসিনেহো অত্থি, তপপরিহানিং অচিন্তেত্ৰা তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা পুচ্ছাহী’’তি.

সো সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা সযং তাৰ ৰন্দি. সত্থা ‘‘দীঘাযুকো হোহী’’তি আহ, পজাপতিযা ৰন্দনকালেপি তস্সা তথেৰ ৰত্ৰা পুত্তস্স ৰন্দাপনকালে তুণ্হী অহোসি. সো পুরিমনযেনেৰ সত্থারং পুচ্ছি, সত্থাপি তথেৰ ব্যাকাসি. সো কির ব্রাহ্মণো সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং অপটিৰিজ্ঝিত্ৰাৰ অত্তনো মন্তং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন সংসন্দেসি, পটিবাহনূপাযং পন ন জানাতি. ব্রাহ্মণো সত্থারং পুচ্ছি – ‘‘অত্থি পন, ভন্তে, পটিবাহনূপাযো’’তি? ‘‘ভৰেয্য, ব্রাহ্মণা’’তি. ‘‘কিং ভৰেয্যা’’তি? ‘‘সচে ত্ৰং অত্তনো গেহদ্ৰারে মণ্ডপং কারেত্ৰা তস্স মজ্ঝে পীঠিকং কারেত্ৰা তং পরিক্খিপন্তো অট্ঠ ৰা সোল়স ৰা আসনানি পঞ্ঞাপেত্ৰা তেসু মম সাৰকে নিসীদাপেত্ৰা সত্তাহং নিরন্তরং পরিত্তং কাতুং সক্কুণেয্যাসি, এৰমস্স অন্তরাযো নস্সেয্যা’’তি. ‘‘ভো গোতম, মযা মণ্ডপাদীনি সক্কা কাতুং, তুম্হাকং পন সাৰকে কথং লচ্ছামী’’তি? ‘‘তযা এত্তকে কতে অহং মম সাৰকে পহিণিস্সামী’’তি. ‘‘সাধু, ভো গোতমা’’তি সো অত্তনো গেহদ্ৰারে সব্বং কিচ্চং নিট্ঠাপেত্ৰা সত্থু সন্তিকং অগমাসি. সত্থা ভিক্খূ পহিণি, তে গন্ত্ৰা তত্থ নিসীদিংসু, দারকম্পি পীঠিকাযং নিপজ্জাপেসুং, ভিক্খূ সত্তরত্তিন্দিৰং নিরন্তরং পরিত্তং ভণিংসু, সত্তমে দিৰসে সাযং সত্থা আগচ্ছি. তস্মিং আগতে সব্বচক্কৰাল়দেৰতা সন্নিপতিংসু. একো পন অৰরুদ্ধকো নাম যক্খো দ্ৰাদস সংৰচ্ছরানি ৰেস্সৰণং উপট্ঠহিত্ৰা তস্স সন্তিকা ৰরং লভন্তো ‘‘ইতো সত্তমে দিৰসে ইমং দারকং গণ্হেয্যাসী’’তি লভি. তস্মা সোপি আগন্ত্ৰা অট্ঠাসি.

সত্থরি পন তত্থ গতে মহেসক্খাসু দেৰতাসু সন্নিপতিতাসু অপ্পেসক্খা দেৰতা ওসক্কিত্ৰা ওসক্কিত্ৰা ওকাসং অলভমানা দ্ৰাদস যোজনানি পটিক্কমিংসু. অৰরুদ্ধকোপি তথেৰ পটিক্কমি, সত্থাপি সব্বরত্তিং পরিত্তমকাসি. সত্তাহে ৰীতিৰত্তে অৰরুদ্ধকো দারকং ন লভি. অট্ঠমে পন দিৰসে অরুণে উগ্গতমত্তে দারকং আনেত্ৰা সত্থারং ৰন্দাপেসুং. সত্থা ‘‘দীঘাযুকো হোহী’’তি আহ. ‘‘কীৰচিরং পন, ভো গোতম, দারকো ঠস্সতী’’তি? ‘‘ৰীসৰস্সসতং, ব্রাহ্মণা’’তি. অথস্স ‘‘আযুৰড্ঢনকুমারো’’তি নামং করিংসু. সো ৰুদ্ধিমন্ৰায পঞ্চহি উপাসকসতেহি পরিৰুতো ৰিচরি. অথেকদিৰসং ধম্মসভাযং ভিক্খূ কথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘পস্সথাৰুসো, আযুৰড্ঢনকুমারেন কির সত্তমে দিৰসে মরিতব্বং অভৰিস্স, সো ইদানি ৰীসৰস্সসতট্ঠাযী হুত্ৰা পঞ্চহি উপাসকসতেহি পরিৰুতো ৰিচরতি, অত্থি মঞ্ঞে ইমেসং সত্তানং আযুৰড্ঢনকারণ’’ন্তি. সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে, ‘‘ভিক্খৰে, ন কেৰলং আযুৰড্ঢনমেৰ, ইমে পন সত্তা গুণৰন্তে ৰন্দন্তা অভিৰাদেন্তা চতূহি কারণেহি ৰড্ঢন্তি, পরিস্সযতো মুচ্চন্তি, যাৰতাযুকমেৰ তিট্ঠন্তী’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

১০৯. ‘‘অভিৰাদনসীলিস্স, নিচ্চং ৰুড্ঢাপচাযিনো;

চত্তারো ধম্মা ৰড্ঢন্তি, আযু ৰণ্ণো সুখং বল’’ন্তি.

তত্থ অভিৰাদনসীলিস্সাতি ৰন্দনসীলিস্স, অভিণ্হং ৰন্দনকিচ্চপসুতস্সাতি অত্থো. ৰুড্ঢাপচাযিনোতি গিহিস্স ৰা তদহুপব্বজিতে দহরসামণেরেপি, পব্বজিতস্স ৰা পন পব্বজ্জায ৰা উপসম্পদায ৰা ৰুড্ঢতরে গুণৰুড্ঢে অপচাযমানস্স, অভিৰাদনেন ৰা নিচ্চং পূজেন্তস্সাতি অত্থো. চত্তারো ধম্মা ৰড্ঢন্তীতি আযুম্হি ৰড্ঢমানে যত্তকং কালং তং ৰড্ঢতি, তত্তকং ইতরেপি ৰড্ঢন্তিযেৰ. যেন হি পঞ্ঞাসৰস্সআযুসংৰত্তনিকং কুসলং কতং, পঞ্চৰীসতিৰস্সকালে চস্স জীৰিতন্তরাযো উপ্পজ্জেয্য, সো অভিৰাদনসীলতায পটিপ্পস্সম্ভতি, সো যাৰতাযুকমেৰ তিট্ঠতি, ৰণ্ণাদযোপিস্স আযুনাৰ সদ্ধিং ৰড্ঢন্তি. ইতো উত্তরিপি এসেৰ নযো. অনন্তরাযেন পৰত্তস্সাযুনো ৰড্ঢনং নাম নত্থি.

দেসনাৰসানে আযুৰড্ঢনকুমারো পঞ্চহি উপাসকসতেহি সদ্ধিং সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি, অঞ্ঞেপি বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.

আযুৰড্ঢনকুমারৰত্থু অট্ঠমং.

৯. সংকিচ্চসামণেরৰত্থু

যো চ ৰস্সসতং জীৰেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো সংকিচ্চসামণেরং আরব্ভ কথেসি.

সাৰত্থিযং কির তিংসমত্তা কুলপুত্তা সত্থু ধম্মকথং সুত্ৰা সাসনে উরং দত্ৰা পব্বজিংসু. তে উপসম্পদায পঞ্চৰস্সা হুত্ৰা সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা গন্থধুরং ৰিপস্সনাধুরন্তি দ্ৰে ধুরানীতি সুত্ৰা ‘‘মযং মহল্লককালে পব্বজিতা’’তি গন্থধুরে উস্সাহং অকত্ৰা ৰিপস্সনাধুরং পূরেতুকামা যাৰ অরহত্তা কম্মট্ঠানং কথাপেত্ৰা, ‘‘ভন্তে, একং অরঞ্ঞাযতনং গমিস্সামা’’তি সত্থারং আপুচ্ছিংসু. সত্থা ‘‘কতরং ঠানং গমিস্সথা’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘অসুকং নামা’’তি ৰুত্তে ‘‘তত্থ তেসং একং ৰিঘাসাদং নিস্সায ভযং উপ্পজ্জিস্সতি, তঞ্চ পন সংকিচ্চসামণেরে গতে ৰূপসমিস্সতি, অথ নেসং পব্বজিতকিচ্চং পারিপূরিং গমিস্সতী’’তি অঞ্ঞাসি.

সংকিচ্চসামণেরো নাম সারিপুত্তত্থেরস্স সামণেরো সত্তৰস্সিকো জাতিযা. তস্স কির মাতা সাৰত্থিযং অড্ঢকুলস্স ধীতা. সা তস্মিং কুচ্ছিগতে একেন ব্যাধিনা তঙ্খণঞ্ঞেৰ কালমকাসি. তস্সা ঝাপিযমানায ঠপেত্ৰা গব্ভমংসং সেসং ঝাযি. অথস্সা গব্ভমংসং চিতকতো ওতারেত্ৰা দ্ৰীসু তীসু ঠানেসু সূলেহি ৰিজ্ঝিংসু. সূলকোটি দারকস্স অক্খিকোটিং পহরি. এৰং গব্ভমংসং ৰিজ্ঝিত্ৰা অঙ্গাররাসিম্হি খিপিত্ৰা অঙ্গারেহেৰ পটিচ্ছাদেত্ৰা পক্কমিংসু. গব্ভমংসং ঝাযি, অঙ্গারমত্থকে পন সুৰণ্ণবিম্বসদিসো দারকো পদুমগব্ভে নিপন্নো ৰিয অহোসি. পচ্ছিমভৰিকস্স সত্তস্স হি সিনেরুনা ওত্থরিযমানস্সপি অরহত্তং অপ্পত্ৰা জীৰিতক্খযো নাম নত্থি. পুনদিৰসে ‘‘চিতকং নিব্বাপেস্সামা’’তি আগতা তথানিপন্নং দারকং দিস্ৰা অচ্ছরিযব্ভুতচিত্তজাতা ‘‘কথঞ্হি নাম এত্তকেসু দারূসু খীযমানেসু সকলসরীরে ঝাপিযমানে দারকো ন ঝাযি, কিং নু খো ভৰিস্সতী’’তি দারকং আদায অন্তোগামং গন্ত্ৰা নেমিত্তকে পুচ্ছিংসু. নেমিত্তকা ‘‘সচে অযং দারকো অগারং অজ্ঝাৰস্সিস্সতি, যাৰ সত্তমা কুলপরিৰট্টা ঞাতকা দুগ্গতা ভৰিস্সন্তি? সচে পব্বজিস্সতি, পঞ্চহি সমণসতেহি পরিৰুতো ৰিচরিস্সতী’’তি আহংসু. তস্স সঙ্কুনা অক্খিকোটিযা ভিন্নত্তা সংকিচ্চন্তি নামং করিংসু. সো অপরেন সমযেন সংকিচ্চোতি পঞ্ঞাযি. অথ নং ঞাতকা ‘‘হোতু, ৰড্ঢিতকালে অম্হাকং অয্যস্স সারিপুত্তস্স সন্তিকে পব্বাজেস্সামা’’তি পোসিংসু. সো সত্তৰস্সিককালে ‘‘তৰ মাতুকুচ্ছিযং ৰসনকালে মাতা তে কালমকাসি, তস্সা সরীরে ঝাপিযমানেপি ত্ৰং ন ঝাযী’’তি কুমারকানং কথং সুত্ৰা ‘‘অহং কির এৰরূপা ভযা মুত্তো, কিং মে ঘরাৰাসেন, পব্বজিস্সামী’’তি ঞাতকানং আরোচেসি. তে ‘‘সাধু, তাতা’’তি সারিপুত্তত্থেরস্স সন্তিকং নেত্ৰা, ‘‘ভন্তে, ইমং পব্বাজেথা’’তি অদংসু. থেরো তচপঞ্চককম্মট্ঠানং দত্ৰা পব্বাজেসি. সো খুরগ্গেযেৰ সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণি. অযং সংকিচ্চসামণেরো নাম.

সত্থা ‘‘এতস্মিং গতে তং ভযং ৰূপসমিস্সতি, অথ নেসং পব্বজিতকিচ্চং পারিপূরিং গমিস্সতী’’তি ঞত্ৰা, ‘‘ভিক্খৰে, তুম্হাকং জেট্ঠভাতিকং সারিপুত্তত্থেরং ওলোকেত্ৰা গচ্ছথা’’তি আহ. তে ‘‘সাধূ’’তি ৰত্ৰা থেরস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘কিং, আৰুসো’’তি ৰুত্তে মযং সত্থু সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা অরঞ্ঞং পৰিসিতুকামা হুত্ৰা আপুচ্ছিম্হা, অথ নো সত্থা এৰমাহ – ‘‘তুম্হাকং জেট্ঠভাতিকং ওলোকেত্ৰা গচ্ছথা’’তি? ‘‘তেনম্হা ইধাগতা’’তি. থেরো ‘‘সত্থারা ইমে একং কারণং দিস্ৰা ইধ পহিতা ভৰিস্সন্তি, কিং নু খো এত’’ন্তি আৰজ্জেন্তো তমত্থং ঞত্ৰা আহ – ‘‘অত্থি পন ৰো, আৰুসো, সামণেরো’’তি? ‘‘নত্থি, আৰুসো’’তি. ‘‘সচে নত্থি, ইমং সংকিচ্চসামণেরং গহেত্ৰা গচ্ছথা’’তি. ‘‘অলং, আৰুসো, সামণেরং নিস্সায নো পলিবোধো ভৰিস্সতি, কিং অরঞ্ঞে ৰসন্তানং সামণেরেনা’’তি? ‘‘নাৰুসো, ইমং নিস্সায তুম্হাকং পলিবোধো, অপিচ খো পন তুম্হে নিস্সায ইমস্স পলিবোধো ভৰিস্সতি. সত্থাপি তুম্হে মম সন্তিকং পহিণন্তো তুম্হেহি সদ্ধিং সামণেরস্স পহিণনং পচ্চাসীসন্তো পহিণি, ইমং গহেত্ৰা গচ্ছথা’’তি. তে ‘‘সাধূ’’তি অধিৰাসেত্ৰা সামণেরেন সদ্ধিং একতিংস জনা থেরং অপলোকেত্ৰা ৰিহারা নিক্খম্ম চারিকং চরন্তা ৰীসযোজনসতমত্থকে একং সহস্সকুলং গামং পাপুণিংসু.

মনুস্সা তে দিস্ৰা পসন্নচিত্তা সক্কচ্চং পরিৰিসিত্ৰা, ‘‘ভন্তে, কত্থ গমিস্সথা’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘যথাফাসুকট্ঠানং, আৰুসো’’তি ৰুত্তে পাদমূলে নিপজ্জিত্ৰা ‘‘মযং, ভন্তে, অয্যেসু ইমং ঠানং নিস্সায অন্তোৰস্সং ৰসন্তেসু পঞ্চসীলং সমাদায উপোসথকম্মং করিস্সামা’’তি যাচিংসু. থেরা অধিৰাসেসুং. অথ নেসং মনুস্সা রত্তিট্ঠানদিৰাট্ঠানচঙ্কমনপণ্ণসালাযো সংৰিদহিত্ৰা ‘‘অজ্জ মযং, স্ৰে ময’’ন্তি উস্সাহপ্পত্তা উপট্ঠানমকংসু. থেরা ৰস্সূপনাযিকদিৰসে কতিকৰত্তং করিংসু, ‘‘আৰুসো, অম্হেহি ধরমানকবুদ্ধস্স সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহিতং, ন খো পন সক্কা অঞ্ঞত্র পটিপত্তিসম্পদায বুদ্ধে আরাধেতুং, অম্হাকঞ্চ অপাযদ্ৰারানি ৰিৰটানেৰ, তস্মা অঞ্ঞত্র পাতো ভিক্খাচারৰেলং, সাযং থেরূপট্ঠানৰেলঞ্চ সেসকালে দ্ৰে একট্ঠানে ন ভৰিস্সাম, যস্স অফাসুকং ভৰিস্সতি, তেন ঘণ্ডিযা পহটায তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ভেসজ্জং করিস্সাম, ইতো অঞ্ঞস্মিং রত্তিভাগে ৰা দিৰসভাগে ৰা অপ্পমত্তা কম্মট্ঠানমনুযুঞ্জিস্সামা’’তি.

তেসু এৰং কতিকং কত্ৰা ৰিহরন্তেসু একো দুগ্গতপুরিসো ধীতরং উপনিস্সায জীৰন্তো তস্মিং ঠানে দুব্ভিক্খে উপ্পন্নে অপরং ধীতরং উপনিস্সায জীৰিতুকামো মগ্গং পটিপজ্জি. থেরাপি গামে পিণ্ডায চরিত্ৰা ৰসনট্ঠানং আগচ্ছন্তা অন্তরামগ্গে একিস্সা নদিযা ন্হত্ৰা ৰালুকপুলিনে নিসীদিত্ৰা ভত্তকিচ্চং করিংসু. তস্মিং খণে সো পুরিসো তং ঠানং পত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. অথ নং থেরা ‘‘কহং গচ্ছসী’’তি পুচ্ছিংসু. সো তমত্থং আরোচেসি. থেরা তস্মিং কারুঞ্ঞং উপ্পাদেত্ৰা, ‘‘উপাসক, অতিৰিয ছাতোসি, গচ্ছ, পণ্ণং আহর, একমেকং তে ভত্তপিণ্ডং দস্সামা’’তি ৰত্ৰা তেন পণ্ণে আহটে অত্তনা অত্তনা ভুঞ্জননিযামেনেৰ সূপব্যঞ্জনেহি সন্নহিত্ৰা একমেকং পিণ্ডং অদংসু. এতদেৰ কির ৰত্তং, যং ভোজনকালে আগতস্স ভত্তং দদমানেন ভিক্খুনা অগ্গভত্তং অদত্ৰা অত্তনা ভুঞ্জননিযামেনেৰ থোকং ৰা বহুং ৰা দাতব্বং. তস্মা তেপি তথা অদংসু. সো কতভত্তকিচ্চো থেরে ৰন্দিত্ৰা পুচ্ছি – ‘‘কিং, ভন্তে, অয্যা, কেনচি নিমন্তিতা’’তি? ‘‘নত্থি, উপাসক, নিমন্তনং, মনুস্সা দেৰসিকং এৰরূপমেৰ আহারং দেন্তী’’তি. সো চিন্তেসি – ‘‘মযং নিচ্চকালং উট্ঠায সমুট্ঠায কম্মং করোন্তাপি এৰরূপং আহারং লদ্ধুং ন সক্কোম, কিং মে অঞ্ঞত্থ গতেন, ইমেসং সন্তিকেযেৰ জীৰিস্সামী’’তি. অথ নে আহ – ‘‘অহং ৰত্তপটিৰত্তং কত্ৰা অয্যানং সন্তিকে ৰসিতুং ইচ্ছামী’’তি. ‘‘সাধু, উপাসকা’’তি. সো তেহি সদ্ধিং তেসং ৰসনট্ঠানং গন্ত্ৰা সাধুকং ৰত্তপটিৰত্তং করোন্তো ভিক্খূ অতিৰিয আরাধেত্ৰা দ্ৰেমাসচ্চযেন ধীতরং দট্ঠুকামো হুত্ৰা ‘‘সচে, অয্যে, আপুচ্ছিস্সামি, ন মং ৰিস্সজ্জিস্সন্তি, অনাপুচ্ছা গমিস্সামী’’তি তেসং অনাচিক্খিত্ৰাৰ নিক্খমি. এত্তকমেৰ কিরস্স ওল়ারিকং খলিতং অহোসি, যং ভিক্খূনং অনারোচেত্ৰা পক্কামি.

তস্স পন গমনমগ্গে একা অটৰী অত্থি. তত্থ পঞ্চসতানং চোরানং ‘‘যো ইমং অটৰিং পৰিসতি, তং মারেত্ৰা তস্স মংসলোহিতেন তুয্হং বলিকম্মং করিস্সামা’’তি দেৰতায আযাচনং কত্ৰা ৰসন্তানং সত্তমো দিৰসো হোতি. তস্মা সত্তমে দিৰসে চোরজেট্ঠকো রুক্খং আরুয্হ ওলোকেন্তো তং আগচ্ছন্তং দিস্ৰা চোরানং সঞ্ঞমদাসি. তে তস্স অটৰিমজ্ঝং পৰিট্ঠভাৰং ঞত্ৰা পরিক্খিপিত্ৰা তং গণ্হিত্ৰা গাল়্হবন্ধনং কত্ৰা অরণিসহিতেন অগ্গিং নিব্বত্তেত্ৰা দারূনি সঙ্কড্ঢিত্ৰা মহন্তং অগ্গিক্খন্ধং কত্ৰা সূলানি তচ্ছিংসু. সো তেসং তং কিরিযং দিস্ৰা, ‘‘সামি, ইমস্মিং ঠানে নেৰ সূকরা, ন মিগাদযো দিস্সন্তি, কিং কারণা ইদং করোথা’’তি পুচ্ছি. ‘‘তং মারেত্ৰা তৰ মংসলোহিতেন দেৰতায বলিকম্মং করিস্সামা’’তি. সো মরণভযতজ্জিতো ভিক্খূনং তং উপকারং অচিন্তেত্ৰা কেৰলং অত্তনো জীৰিতমেৰ রক্খমানো এৰমাহ – ‘‘সামি, অহং ৰিঘাসাদো, উচ্ছিট্ঠভত্তং ভুঞ্জিত্ৰা ৰড্ঢিতো, ৰিঘাসাদো নাম কাল়কণ্ণিকো, অয্যা পন যতো ততো নিক্খমিত্ৰা পব্বজিতাপি খত্তিযাৰ, অসুকস্মিং ঠানে একতিংস ভিক্খূ ৰসন্তি, তে মারেত্ৰা বলিকম্মং করোথ, অতিৰিয ৰো দেৰতা তুস্সিস্সতী’’তি. তং সুত্ৰা চোরা ‘‘ভদ্দকং এস ৰদেতি, কিং ইমিনা কাল়কণ্ণিনা, খত্তিযে মারেত্ৰা বলিকম্মং করিস্সামা’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘এহি, নেসং ৰসনট্ঠানং দস্সেহী’’তি তমেৰ মগ্গদেসকং কত্ৰা তং ঠানং পত্ৰা ৰিহারমজ্ঝে ভিক্খূ অদিস্ৰা ‘‘কহং ভিক্খূ’’তি নং পুচ্ছিংসু. সো দ্ৰে মাসে ৰসিতত্তা তেসং কতিকৰত্তং জানন্তো এৰমাহ – ‘‘অত্তনো দিৰাট্ঠানরত্তিট্ঠানেসু নিসিন্না, এতং ঘণ্ডিং পহরথ, ঘণ্ডিসদ্দেন সন্নিপতিস্সন্তী’’তি. চোরজেট্ঠকো ঘণ্ডিং পহরি.

ভিক্খূ ঘণ্ডিসদ্দং সুত্ৰা ‘‘অকালে ঘণ্ডি পহটা, কস্সচি অফাসুকং ভৰিস্সতী’’তি আগন্ত্ৰা ৰিহারমজ্ঝে পটিপাটিযা পঞ্ঞত্তেসু পাসাণফলকেসু নিসীদিংসু. সঙ্ঘত্থেরো চোরে ওলোকেত্ৰা পুচ্ছি – ‘‘উপাসকা কেনাযং ঘণ্ডি পহটা’’তি? চোরজেট্ঠকো আহ – ‘‘মযা, ভন্তে’’তি. ‘‘কিং কারণা’’তি? ‘‘অম্হেহি অটৰিদেৰতায আযাচিতং অত্থি, তস্সা বলিকম্মকরণত্থায একং ভিক্খুং গহেত্ৰা গমিস্সামা’’তি. তং সুত্ৰা মহাথেরো ভিক্খূ আহ – ‘‘আৰুসো, ভাতিকানং উপ্পন্নকিচ্চং নাম জেট্ঠভাতিকেন নিত্থরিতব্বং, অহং অত্তনো জীৰিতং তুম্হাকং পরিচ্চজিত্ৰা ইমেহি সদ্ধিং গমিস্সামি, মা সব্বেসং অন্তরাযো হোতু, অপ্পমত্তা সমণধম্মং করোথা’’তি. অনুথেরো আহ – ‘‘ভন্তে, জেট্ঠভাতু কিচ্চং নাম কনিট্ঠস্স ভারো, অহং গমিস্সামি, তুম্হে অপ্পমত্তা হোথা’’তি. ইমিনা উপাযেন ‘‘অহমেৰ অহমেৰা’’তি ৰত্ৰা পটিপাটিযা তিংসপি জনা উট্ঠহিংসু, এৰং তে নেৰ একিস্সা মাতুযা পুত্তা, ন একস্স পিতুনো, নাপি ৰীতরাগা, অথ চ পন অৰসেসানং অত্থায পটিপাটিযা জীৰিতং পরিচ্চজিংসু. তেসু একোপি ‘‘ত্ৰং যাহী’’তি ৰত্তুং সমত্থো নাম নাহোসি.

সংকিচ্চসামণেরো তেসং কথং সুত্ৰা, ‘‘ভন্তে, তুম্হে তিট্ঠথ, অহং তুম্হাকং জীৰিতং পরিচ্চজিত্ৰা গমিস্সামী’’তি আহ. তে আহংসু – ‘‘আৰুসো, মযং সব্বে একতো মারিযমানাপি তং এককং ন ৰিস্সজ্জেস্সামা’’তি. ‘‘কিং কারণা, ভন্তে’’তি? ‘‘‘আৰুসো, ত্ৰং ধম্মসেনাপতিসারিপুত্তত্থেরস্স সামণেরো, সচে তং ৰিস্সজ্জেস্সাম, সামণেরং মে আদায গন্ত্ৰা চোরানং নিয্যাদিংসূ’তি থেরো নো গরহিস্সতি, তং নিন্দং নিত্থরিতুং ন সক্খিস্সাম, তেন তং ন ৰিস্সজ্জেস্সামা’’তি. ‘‘ভন্তে, সম্মাসম্বুদ্ধো তুম্হে মম উপজ্ঝাযস্স সন্তিকং পহিণন্তোপি, মম উপজ্ঝাযো মং তুম্হেহি সদ্ধিং পহিণন্তোপি ইদমেৰ কারণং দিস্ৰা পহিণি, তিট্ঠথ তুম্হে, অহমেৰ গমিস্সামী’’তি সো তিংস ভিক্খূ ৰন্দিত্ৰা ‘‘সচে, ভন্তে, মে দোসো অত্থি, খমথা’’তি ৰত্ৰা নিক্খমি. তদা ভিক্খূনং মহাসংৰেগো উপ্পজ্জি, অক্খীনি অস্সুপুণ্ণানি হদযমংসং পৰেধি. মহাথেরো চোরে আহ – ‘‘উপাসকা অযং দহরকো তুম্হে অগ্গিং করোন্তে, সূলানি তচ্ছন্তে, পণ্ণানি অত্থরন্তে দিস্ৰা ভাযিস্সতি, ইমং একমন্তে ঠপেত্ৰা তানি কিচ্চানি করেয্যাথা’’তি. চোরা সামণেরং আদায গন্ত্ৰা একমন্তে ঠপেত্ৰা সব্বকিচ্চানি করিংসু.

কিচ্চপরিযোসানে চোরজেট্ঠকো অসিং অব্বাহিত্ৰা সামণেরং উপসঙ্কমি. সামণেরো নিসীদমানো ঝানং সমাপজ্জিত্ৰাৰ নিসীদি. চোরজেট্ঠকো অসিং পরিৰত্তেত্ৰা সামণেরস্স খন্ধে পাতেসি, অসি নমিত্ৰা ধারায ধারং পহরি, সো ‘‘ন সম্মা পহরি’’ন্তি মঞ্ঞমানো পুন তং উজুকং কত্ৰা পহরি. অসি তালপণ্ণং ৰিয ৰেঠযমানো থরুমূলং অগমাসি. সামণেরঞ্হি তস্মিং কালে সিনেরুনা অৰত্থরন্তোপি মারেতুং সমত্থো নাম নত্থি, পগেৰ অসিনা. তং পাটিহারিযং দিস্ৰা চোরজেট্ঠকো চিন্তেসি – ‘‘পুব্বে মে অসি সিলাথম্ভং ৰা খদিরখাণুং ৰা কল়ীরং ৰিয ছিন্দতি, ইদানি একৰারং নমি, একৰারং তালপত্তৰেঠকো ৰিয জাতো. অযং নাম অসি অচেতনা হুত্ৰাপি ইমস্স গুণং জানাতি, অহং সচেতনোপি ন জানামী’’তি. সো অসিং ভূমিযং খিপিত্ৰা তস্স পাদমূলে উরেন নিপজ্জিত্ৰা, ‘‘ভন্তে, মযং ধনকারণা অটৰিং পৰিট্ঠাম্হা, অম্হে দূরতোৰ দিস্ৰা সহস্সমত্তাপি মনুস্সা পৰেধন্তি, দ্ৰে তিস্সো কথা কথেতুং ন সক্কোন্তি. তৰ পন সন্তাসমত্তম্পি নত্থি, উক্কামুখে সুৰণ্ণং ৰিয সুপুপ্ফিতকণিকারং ৰিয চ তে মুখং ৰিরোচতি, কিং নু খো কারণ’’ন্তি পুচ্ছন্তো ইমং গাথমাহ –

‘‘তস্স তে নত্থি ভীতত্তং, ভিয্যো ৰণ্ণো পসীদতি;

কস্মা ন পরিদেৰেসি, এৰরূপে মহব্ভযে’’তি. (থেরগা. ৭০৬);

সামণেরো ঝানা ৰুট্ঠায তস্স ধম্মং দেসেন্তো, ‘‘আৰুসো গামণি, খীণাসৰস্স অত্তভাৰো নাম সীসে ঠপিতভারো ৰিয হোতি, সো তস্মিং ভিজ্জন্তে ৰা নস্সন্তে ৰা তুস্সতেৰ, ন ভাযতী’’তি ৰত্ৰা ইমা গাথা অভাসি –

‘‘নত্থি চেতসিকং দুক্খং, অনপেক্খস্স গামণি;

অতিক্কন্তা ভযা সব্বে, খীণসংযোজনস্স ৰে.

‘‘খীণায ভৰনেত্তিযা, দিট্ঠে ধম্মে যথাতথে;

ন ভযং মরণে হোতি, ভারনিক্খেপনে যথা’’তি. (থেরগা. ৭০৭-৭০৮);

সো তস্স কথং সুত্ৰা পঞ্চ চোরসতানি ওলোকেত্ৰা আহ – ‘‘তুম্হে কিং করিস্সথা’’তি? ‘‘তুম্হে পন, সামী’’তি. ‘‘মম তাৰ, ভো, ‘এৰরূপং পাটিহারিযং দিস্ৰা অগারমজ্ঝে কম্মং নত্থি, অয্যস্স সন্তিকে পব্বজিস্সামী’তি. মযম্পি তথেৰ করিস্সামা’’তি. ‘‘সাধু, তাতা’’তি ততো পঞ্চসতাপি চোরা সামণেরং ৰন্দিত্ৰা পব্বজ্জং যাচিংসু. সো তেসং অসিধারাহি এৰ কেসে চেৰ ৰত্থদসা চ ছিন্দিত্ৰা তম্বমত্তিকায রজিত্ৰা তানি কাসাযানি অচ্ছাদাপেত্ৰা দসসু সীলেসু পতিট্ঠাপেত্ৰা তে আদায গচ্ছন্তো চিন্তেসি – ‘‘সচাহং থেরে অদিস্ৰাৰ গমিস্সামি, তে সমণধম্মং কাতুং ন সক্খিস্সন্তি. চোরানঞ্হি মং গহেত্ৰা নিক্খন্তকালতো পট্ঠায তেসু একোপি অস্সূনি সন্ধারেতুং নাসক্খি, ‘মারিতো নু খো সামণেরো, নো’তি চিন্তেন্তানং কম্মট্ঠানং অভিমুখং ন ভৰিস্সতি, তস্মা দিস্ৰাৰ নে গমিস্সামী’’তি. সো পঞ্চসতভিক্খুপরিৰারো তত্থ গন্ত্ৰা অত্তনো দস্সনেন পটিলদ্ধঅস্সাসেহি তেহি ‘‘কিং, সপ্পুরিস, সংকিচ্চ, লদ্ধং তে জীৰিত’’ন্তি ৰুত্তে, ‘‘আম, ভন্তে, ইমে মং মারেতুকামা হুত্ৰা মারেতুং অসক্কোন্তা মম গুণে পসীদিত্ৰা ধম্মং সুত্ৰা পব্বজিতা, অহং ‘তুম্হে দিস্ৰাৰ গমিস্সামী’তি আগতো, অপ্পমত্তা সমণধম্মং করোথ, অহং সত্থু সন্তিকং গমিস্সামী’’তি তে ভিক্খূ ৰন্দিত্ৰা ইতরে আদায উপজ্ঝাযস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘কিং সংকিচ্চ, অন্তেৰাসিকা তে লদ্ধা’’তি ৰুত্তে, ‘‘আম, ভন্তে’’তি তং পৰত্তিং আরোচেসি. থেরেন ‘‘গচ্ছ সংকিচ্চ, সত্থারং পস্সাহী’’তি ৰুত্তে, ‘‘সাধূ’’তি থেরং ৰন্দিত্ৰা তে আদায সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা সত্থারাপি ‘‘কিং সংকিচ্চ, অন্তেৰাসিকা তে লদ্ধা’’তি ৰুত্তে, ‘‘আম, ভন্তে’’তি তং পৰত্তিং আরোচেসি. সত্থা ‘‘এৰং কির, ভিক্খৰে’’তি পুচ্ছিত্ৰা, ‘‘আম, ভন্তে’’তি ৰুত্তে, ‘‘ভিক্খৰে, তুম্হাকং চোরকম্মং কত্ৰা দুস্সীলে পতিট্ঠায ৰস্সসতং জীৰনতো ইদানি সীলে পতিট্ঠায একদিৰসম্পি জীৰিতং সেয্যো’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

১১০. ‘‘যো চ ৰস্সসতং জীৰে, দুস্সীলো অসমাহিতো;

একাহং জীৰিতং সেয্যো, সীলৰন্তস্স ঝাযিনো’’তি.

তত্থ দুস্সীলোতি নিস্সীলো. সীলৰন্তস্সাতি দুস্সীলস্স ৰস্সসতং জীৰনতো সীলৰন্তস্স দ্ৰীহি ঝানেহি ঝাযিনো একদিৰসম্পি একমুহুত্তম্পি জীৰিতং সেয্যো, উত্তমন্তি অত্থো.

দেসনাৰসানে তে পঞ্চসতাপি ভিক্খূ সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণিংসু, সম্পত্তমহাজনস্সাপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.

অপরেন সমযেন সংকিচ্চো উপসম্পদং লভিত্ৰা দসৰস্সো হুত্ৰা সামণেরং গণ্হি. সো পন তস্সেৰ ভাগিনেয্যো অধিমুত্তসামণেরো নাম. অথ নং থেরো পরিপুণ্ণৰস্সকালে আমন্তেত্ৰা ‘‘উপসম্পদং তে করিস্সামি, গচ্ছ, ঞাতকানং সন্তিকে ৰস্সপরিমাণং পুচ্ছিত্ৰা এহী’’তি উয্যোজেসি. সো মাতাপিতূনং সন্তিকং গচ্ছন্তো অন্তরামগ্গে পঞ্চসতেহি চোরেহি বলিকম্মত্থায মারিযমানো তেসং ধম্মং দেসেত্ৰা পসন্নচিত্তেহি তেহি ‘‘ন তে ইমস্মিং ঠানে অম্হাকং অত্থিভাৰো কস্সচি আরোচেতব্বো’’তি ৰিস্সট্ঠো পটিপথে মাতাপিতরো আগচ্ছন্তে দিস্ৰা তমেৰ মগ্গং পটিপজ্জন্তানম্পি তেসং সচ্চমনুরক্খন্তো নারোচেসি. তেসং চোরেহি ৰিহেঠিযমানানং ‘‘ত্ৰম্পি চোরেহি সদ্ধিং একতো হুত্ৰা মঞ্ঞে, অম্হাকং নারোচেসী’’তি পরিদেৰন্তানং সদ্দং সুত্ৰা তে মাতাপিতূনম্পি অনারোচিতভাৰং ঞত্ৰা পসন্নচিত্তা পব্বজ্জং যাচিংসু. সোপি সংকিচ্চসামণেরো ৰিয তে সব্বে পব্বাজেত্ৰা উপজ্ঝাযস্স সন্তিকং আনেত্ৰা তেন সত্থু সন্তিকং পেসিতো গন্ত্ৰা তং পৰত্তিং আরোচেসি. সত্থা ‘‘এৰং কির, ভিক্খৰে’’তি পুচ্ছিত্ৰা, ‘‘আম, ভন্তে’’তি ৰুত্তে পুরিমনযেনেৰ অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমমেৰ গাথমাহ –

‘‘যো চ ৰস্সসতং জীৰে, দুস্সীলো অসমাহিতো;

একাহং জীৰিতং সেয্যো, সীলৰন্তস্স ঝাযিনো’’তি.

ইদম্পি অধিমুত্তসামণেরৰত্থু ৰুত্তনযমেৰাতি.

সংকিচ্চসামণেরৰত্থু নৰমং.

১০. খাণুকোণ্ডঞ্ঞত্থেরৰত্থু

যো চ ৰস্সসতং জীৰেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো খাণুকোণ্ডঞ্ঞত্থেরং আরব্ভ কথেসি.

সো কির থেরো সত্থু সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৰা অরঞ্ঞে ৰিহরন্তো অরহত্তং পত্ৰা ‘‘সত্থু আরোচেস্সামী’’তি ততো আগচ্ছন্তো অন্তরামগ্গে কিলন্তো মগ্গা ওক্কম্ম একস্মিং পিট্ঠিপাসাণে নিসিন্নো ঝানং সমাপজ্জি. অথেকং গামং ৰিলুম্পিত্ৰা পঞ্চসতা চোরা অত্তনো বলানুরূপেন ভণ্ডিকং বন্ধিত্ৰা সীসেনাদায গচ্ছন্তা দূরং গন্ত্ৰা কিলন্তরূপা ‘‘দূরং আগতাম্হ, ইমস্মিং পিট্ঠিপাসাণে ৰিস্সমিস্সামা’’তি মগ্গা ওক্কম্ম পিট্ঠিপাসাণস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা থেরং দিস্ৰাপি ‘‘খাণুকো অয’’ন্তি সঞ্ঞিনো অহেসুং. অথেকো চোরো থেরস্স সীসে ভণ্ডিকং ঠপেসি, অপরোপি তং নিস্সায ভণ্ডিকং ঠপেসি. এৰং পঞ্চসতাপি চোরা পঞ্চহি ভণ্ডিকসতেহি থেরং পরিক্খিপিত্ৰা সযম্পি নিসিন্না নিদ্দাযিত্ৰা অরুণুগ্গমনকালে পবুজ্ঝিত্ৰা অত্তনো অত্তনো ভণ্ডিকং গণ্হন্তা থেরং দিস্ৰা ‘‘অমনুস্সো’’তি সঞ্ঞায পলাযিতুং আরভিংসু. অথ নে থেরো আহ – ‘‘মা ভাযিত্থ উপাসকা, পব্বজিতো অহ’’ন্তি. তে থেরস্স পাদমূলে নিপজ্জিত্ৰা ‘‘খমথ, ভন্তে, মযং খাণুকসঞ্ঞিনো অহুম্হা’’তি থেরং খমাপেত্ৰা চোরজেট্ঠকেন ‘‘অহং অয্যস্স সন্তিকে পব্বজিস্সামী’’তি ৰুত্তে সেসা ‘‘মযম্পি পব্বজিস্সামা’’তি ৰত্ৰা সব্বেপি একচ্ছন্দা হুত্ৰা থেরং পব্বজ্জং যাচিংসু. থেরো সংকিচ্চসামণেরো ৰিয সব্বেপি তে পব্বাজেসি. ততো পট্ঠায খাণুকোণ্ডঞ্ঞোতি পঞ্ঞাযি. সো তেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা সত্থারা ‘‘কিং, কোণ্ডঞ্ঞ, অন্তেৰাসিকা তে লদ্ধা’’তি ৰুত্তে তং পৰত্তিং আরোচেসি. সত্থা ‘‘এৰং কির, ভিক্খৰে’’তি পুচ্ছিত্ৰা, ‘‘আম, ভন্তে, ন নো অঞ্ঞস্স এৰরূপো আনুভাৰো দিট্ঠপুব্বো, তেনম্হা পব্বজিতা’’তি ৰুত্তে, ‘‘ভিক্খৰে, এৰরূপে দুপ্পঞ্ঞকম্মে পতিট্ঠায ৰস্সসতং জীৰনতো ইদানি ৰো পঞ্ঞাসম্পদায ৰত্তমানানং একাহম্পি জীৰিতং সেয্যো’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –

১১১. ‘‘যো চ ৰস্সসতং জীৰে, দুপ্পঞ্ঞো অসমাহিতো;

একাহং জীৰিতং সেয্যো, পঞ্ঞৰন্তস্স ঝাযিনো’’তি.

তত্থ দুপ্পঞ্ঞো নিপ্পঞ্ঞো. পঞ্ঞৰন্তস্সাতি সপ্পঞ্ঞস্স. সেসং পুরিমসদিসমেৰাতি.

দেসনাৰসানে পঞ্চসতাপি তে ভিক্খূ সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণিংসু. সম্পত্তমহাজনস্সাপি সাত্থিকা ধম্মদেসনা অহোসীতি.

খাণুকোণ্ডঞ্ঞত্থেরৰত্থু দসমং.

১১. সপ্পদাসত্থেরৰত্থু

যো চ ৰস্সসতং জীৰেতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো সপ্পদাসত্থেরং আরব্ভ কথেসি.

সাৰত্থিযং কিরেকো কুলপুত্তো সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৰা পব্বজিত্ৰা লদ্ধূপসম্পদো অপরেন সমযেন উক্কণ্ঠিত্ৰা ‘‘মাদিসস্স কুলপুত্তস্স গিহিভাৰো নাম অযুত্তো, পব্বজ্জায ঠত্ৰা মরণম্হি মে সেয্যো’’তি চিন্তেত্ৰা অত্তনো মরণূপাযং চিন্তেন্তো ৰিচরতি. অথেকদিৰসং পাতোৰ কতভত্তকিচ্চা ভিক্খূ ৰিহারং গন্ত্ৰা অগ্গিসালায সপ্পং দিস্ৰা তং একস্মিং কুটে পক্খিপিত্ৰা কুটং পিদহিত্ৰা আদায ৰিহারা নিক্খমিংসু. উক্কণ্ঠিতভিক্খুপি ভত্তকিচ্চং কত্ৰা আগচ্ছন্তো তে ভিক্খূ দিস্ৰা ‘‘কিং ইদং, আৰুসো’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘সপ্পো, আৰুসো’’তি ৰুত্তে ইমিনা ‘‘কিং করিস্সথা’’তি? ‘‘ছড্ডেস্সাম ন’’ন্তি. তেসং ৰচনং সুত্ৰা ‘‘ইমিনা অত্তানং ডংসাপেত্ৰা মরিস্সামী’’তি ‘‘আহরথ, অহং তং ছড্ডেস্সামী’’তি তেসং হত্থতো কুটং গহেত্ৰা একস্মিং ঠানে নিসিন্নো তেন সপ্পেন অত্তানং ডংসাপেতি, সপ্পো ডংসিতুং ন ইচ্ছতি. সো কুটে হত্থং ওতারেত্ৰা ইতো চিতো চ আলোলেতি, ঘোরসপ্পস্স মুখং ৰিৰরিত্ৰা অঙ্গুলিং পক্খিপতি, নেৰ নং সপ্পো ডংসি. সো ‘‘নাযং আসীৰিসো, ঘরসপ্পো এসো’’তি তং পহায ৰিহারং অগমাসি. অথ নং ভিক্খূ ‘‘ছড্ডিতো তে, আৰুসো, সপ্পো’’তি আহংসু. ‘‘ন সো, আৰুসো, ঘোরসপ্পো, ঘরসপ্পো এসো’’তি. ‘‘ঘোরসপ্পোযেৰাৰুসো, মহন্তং ফণং কত্ৰা সুসুযন্তো দুক্খেন অম্হেহি গহিতো, কিং কারণা এৰং ত্ৰং ৰদেসী’’তি আহংসু. ‘‘অহং, আৰুসো, তেন অত্তানং ডংসাপেন্তোপি মুখে অঙ্গুলিং পক্খিপেন্তোপি তং ডংসাপেতুং নাসক্খি’’ন্তি. তং সুত্ৰা ভিক্খূ তুণ্হী অহেসুং.

অথেকদিৰসং ন্হাপিতো দ্ৰে তযো খুরে আদায ৰিহারং গন্ত্ৰা একং ভূমিযং ঠপেত্ৰা একেন ভিক্খূনং কেসে ওহারেতি. সো ভূমিযং ঠপিতং খুরং গহেত্ৰা ‘‘ইমিনা গীৰং ছিন্দিত্ৰা মরিস্সামী’’তি একস্মিং রুক্খে গীৰং উপনিধায খুরধারং গলনাল়িযং কত্ৰা ঠিতো উপসম্পদামাল়তো পট্ঠায অত্তনো সীলং আৰজ্জেন্তো ৰিমলচন্দমণ্ডলং ৰিয সুধোতমণিখন্ধমিৰ চ নিম্মলং সীলং অদ্দস. তস্স তং ওলোকেন্তস্স সকলসরীরং ফরন্তী পীতি উপ্পজ্জি. সো পীতিং ৰিক্খম্ভেত্ৰা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেন্তো সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পত্ৰা খুরং আদায ৰিহারমজ্ঝং পাৰিসি. অথ নং ভিক্খূ ‘‘কহং গতোসি, আৰুসো’’তি পুচ্ছিংসু. ‘‘‘ইমিনা খুরেন গলনাল়িং ছিন্দিত্ৰা মরিস্সামী’তি গতোম্হি, আৰুসো’’তি. অথ ‘‘কস্মা ন মতোসী’’তি? ইদানিম্হি সত্থং আহরিতুং অভব্বো জাতো. অহঞ্হি ‘‘ইমিনা খুরেন গলনাল়িং ছিন্দিস্সামী’’তি ঞাণখুরেন সব্বকিলেসে ছিন্দিন্তি. ভিক্খূ ‘‘অযং অভূতেন অঞ্ঞং ব্যাকরোতী’’তি ভগৰতো আরোচেসুং. ভগৰা তেসং কথং সুত্ৰা আহ – ‘‘ন, ভিক্খৰে, খীণাসৰা নাম সহত্থা অত্তানং জীৰিতা ৰোরোপেন্তী’’তি. ভন্তে, তুম্হে ইমং ‘‘খীণাসৰো’’তি ৰদথ, এৰং অরহত্তূপনিস্সযসম্পন্নো পনাযং কস্মা উক্কণ্ঠতি, কিমস্স অরহত্তূপনিস্সযকারণং ‘‘কস্মা সো সপ্পো এতং ন ডংসতী’’তি? ‘‘ভিক্খৰে, সো তাৰ সপ্পো ইমস্স ইতো ততিযে অত্তভাৰে দাসো অহোসি, সো অত্তনো সামিকস্স সরীরং ডংসিতুং ন ৰিসহতী’’তি. এৰং তাৰ নেসং সত্থা একং কারণং আচিক্খি. ততো পট্ঠায চ সো ভিক্খু সপ্পদাসো নাম জাতো.

কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধকালে কিরেকো কুলপুত্তো সত্থু ধম্মকথং সুত্ৰা উপ্পন্নসংৰেগো পব্বজিত্ৰা লদ্ধূপসম্পদো অপরেন সমযেন অনভিরতিযা উপ্পন্নায একস্স সহাযকস্স ভিক্খুনো আরোচেসি. সো তস্স অভিণ্হং গিহিভাৰে আদীনৰং কথেসি. তং সুত্ৰা ইতরো সাসনে অভিরমিত্ৰা পুব্বে অনভিরতকালে মলগ্গহিতে সমণপরিক্খারে একস্মিং সোণ্ডিতীরে নিম্মলে করোন্তো নিসীদি. সহাযকোপিস্স সন্তিকেযেৰ নিসিন্নো. অথ নং সো এৰমাহ – ‘‘অহং, আৰুসো, উপ্পব্বজন্তো ইমে পরিক্খারে তুয্হং দাতুকামো অহোসি’’ন্তি. সো লোভং উপ্পাদেত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘ইমিনা ময্হং পব্বজিতেন ৰা উপ্পব্বজিতেন ৰা কো অত্থো, ইদানি পরিক্খারে গণ্হিস্সামী’’তি. সো ততো পট্ঠায ‘‘কিং দানাৰুসো, অম্হাকং জীৰিতেন, যে মযং কপালহত্থা পরকুলেসু ভিক্খায চরাম, পুত্তদারেহি সদ্ধিং আলাপসল্লাপং ন করোমা’’তিআদীনি ৰদন্তো গিহিভাৰস্স গুণং কথেসি. সো তস্স কথং সুত্ৰা পুন উক্কণ্ঠিতো হুত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘অযং মযা ‘উক্কণ্ঠিতোম্হী’তি ৰুত্তে পঠমং গিহিভাৰে আদীনৰং কথেত্ৰা ইদানি অভিণ্হং গুণং কথেতি, ‘কিং নু খো কারণ’’’ন্তি চিন্তেন্তো ‘‘ইমেসু সমণপরিক্খারেসু লোভেনা’’তি ঞত্ৰা সযমেৰ অত্তনো চিত্তং নিৰত্তেসি. এৰমস্স কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধকালে একস্স ভিক্খুনো উক্কণ্ঠাপিতত্তা ইদানি অনভিরতি উপ্পন্না. যো পন তেনেৰ তদা ৰীসতি ৰস্সসহস্সানি সমণধম্মো কতো, স্ৰস্স এতরহি অরহত্তূপনিস্সযো জাতোতি.

ইমমত্থং তে ভিক্খূ ভগৰতো সন্তিকা সুত্ৰা উত্তরিং পুচ্ছিংসু – ‘‘ভন্তে, অযং কির ভিক্খু খুরধারং গলনাল়িযং কত্ৰা ঠিতোৰ অরহত্তং পাপুণাতি, উপ্পজ্জিস্সতি নু খো এত্তকেন খণেন অরহত্তমগ্গো’’তি. ‘‘আম, ভিক্খৰে, আরদ্ধৰীরিযস্স ভিক্খুনো পাদং উক্খিপিত্ৰা ভূমিযং ঠপেন্তস্স পাদে ভূমিযং অসম্পত্তেযেৰ অরহত্তমগ্গো উপ্পজ্জতি. কুসীতস্স পুগ্গলস্স হি ৰস্সসতং জীৰনতো আরদ্ধৰীরিযস্স খণমত্তম্পি জীৰিতং সেয্যো’’তি ৰত্ৰা অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ইমং গাথমাহ –

১১২. ‘‘যো চ ৰস্সসতং জীৰে, কুসীতো হীনৰীরিযো;

একাহং জীৰিকং সেয্যো, ৰীরিযমারভতো দল়্হ’’ন্তি.

তত্থ কুসীতোতি কামৰিতক্কাদীহি তীহি ৰিতক্কেহি ৰীতিনামেন্তো পুগ্গলো. হীনৰীরিযোতি নিব্বীরিযো. ৰীরিযমারভতো দল়্হন্তি দুৰিধজ্ঝাননিব্বত্তনসমত্থং থিরং ৰীরিযং আরভন্তস্স. সেসং পুরিমসদিসমেৰ.

দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.