১. জীৰকপঞ্হৰত্থু
গতদ্ধিনোতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা জীৰকম্বৰনে ৰিহরন্তো জীৰকেন পুট্ঠপঞ্হং আরব্ভ কথেসি. জীৰকৰত্থু খন্ধকে (মহাৰ. ৩২৬ আদযো) ৰিত্থারিতমেৰ.
একস্মিং পন সমযে দেৰদত্তো অজাতসত্তুনা সদ্ধিং একতো হুত্ৰা গিজ্ঝকূটং অভিরুহিত্ৰা পদুট্ঠচিত্তো ‘‘সত্থারং ৰধিস্সামী’’তি সিলং পৰিজ্ঝি. তং দ্ৰে পব্বতকূটানি সম্পটিচ্ছিংসু. ততো ভিজ্জিত্ৰা গতা পপটিকা ভগৰতো পাদং পহরিত্ৰা লোহিতং উপ্পাদেসি, ভুসা ৰেদনা পৰত্তিংসু. ভিক্খূ সত্থারং মদ্দকুচ্ছিং নযিংসু. সত্থা ততোপি জীৰকম্বৰনং গন্তুকামো ‘‘তত্থ মং নেথা’’তি আহ. ভিক্খূ ভগৰন্তং আদায জীৰকম্বৰনং অগমংসু. জীৰকো তং পৰত্তিং সুত্ৰা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰণপটিকম্মত্থায তিখিণভেসজ্জং দত্ৰা ৰণং বন্ধিত্ৰা সত্থারং এতদৰোচ – ‘‘ভন্তে, মযা অন্তোনগরে একস্স মনুস্সস্স ভেসজ্জং কতং, তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা পুন আগমিস্সামি, ইদং ভেসজ্জং যাৰ মমাগমনা বদ্ধনিযামেনেৰ তিট্ঠতূ’’তি. সো গন্ত্ৰা তস্স পুরিসস্স কত্তব্বকিচ্চং কত্ৰা দ্ৰারপিদহনৰেলায আগচ্ছন্তো দ্ৰারং ন সম্পাপুণি. অথস্স এতদহোসি – ‘‘অহো মযা ভারিযং কম্মং কতং, য্ৰাহং অঞ্ঞতরস্স পুরিসস্স ৰিয তথাগতস্স পাদে তিখিণভেসজ্জং দত্ৰা ৰণং বন্ধিং, অযং তস্স মোচনৰেলা, তস্মিং অমুচ্চমানে সব্বরত্তিং ভগৰতো সরীরে পরিল়াহো উপ্পজ্জিস্সতী’’তি. তস্মিং খণে সত্থা আনন্দত্থেরং আমন্তেসি – ‘‘আনন্দ, জীৰকো সাযং আগচ্ছন্তো দ্ৰারং ন সম্পাপুণি, ‘অযং ৰণস্স মোচনৰেলা’তি পন চিন্তেসি, মোচেসি ন’’ন্তি. থেরো মোচেসি, ৰণো রুক্খতো ছল্লি ৰিয অপগতো. জীৰকো অন্তোঅরুণেযেৰ সত্থু সন্তিকং ৰেগেন আগন্ত্ৰা ‘‘কিং নু খো, ভন্তে, সরীরে ৰো পরিল়াহো উপ্পন্নো’’তি পুচ্ছি. সত্থা ‘‘তথাগতস্স খো, জীৰক, বোধিমণ্ডেযেৰ সব্বপরিল়াহো ৰূপসন্তো’’তি অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ –
৯০. ‘‘গতদ্ধিনো ৰিসোকস্স, ৰিপ্পমুত্তস্স সব্বধি;
সব্বগন্থপ্পহীনস্স, পরিল়াহো ন ৰিজ্জতী’’তি.
তত্থ গতদ্ধিনোতি গতমগ্গস্স কন্তারদ্ধা ৰট্টদ্ধাতি দ্ৰে অদ্ধা নাম. তেসু কন্তারপটিপন্নো যাৰ ইচ্ছিতট্ঠানং ন পাপুণাতি, তাৰ অদ্ধিকোযেৰ, এতস্মিং পন পত্তে গতদ্ধি নাম হোতি. ৰট্টসন্নিস্সিতাপি সত্তা যাৰ ৰট্টে ৰসন্তি, তাৰ অদ্ধিকা এৰ. কস্মা? ৰট্টস্স অখেপিতত্তা. সোতাপন্নাদযোপি অদ্ধিকা এৰ, ৰট্টং পন খেপেত্ৰা ঠিতো খীণাসৰো গতদ্ধি নাম হোতি. তস্স গতদ্ধিনো. ৰিসোকস্সাতি ৰট্টমূলকস্স সোকস্স ৰিগতত্তা ৰিসোকস্স. ৰিপ্পমুত্তস্স সব্বধীতি সব্বেসু খন্ধাদিধম্মেসু ৰিপ্পমুত্তস্স, সব্বগন্থপ্পহীনস্সাতি চতুন্নম্পি গন্থানং পহীনত্তা সব্বাগন্থপ্পহীনস্স. পরিল়াহো ন ৰিজ্জতীতি দুৰিধো পরিল়াহো কাযিকো চেতসিকো চাতি. তেসু খীণাসৰস্স সীতুণ্হাদিৰসেন উপ্পন্নত্তা কাযিকপরিল়াহো অনিব্বুতোৰ, তং সন্ধায জীৰকো পুচ্ছতি. সত্থা পন ধম্মরাজতায দেসনাৰিধিকুসলতায চেতসিকপরিল়াহৰসেন দেসনং ৰিনিৰত্তেন্তো, ‘‘জীৰক, পরমত্থেন এৰরূপস্স খীণাসৰস্স পরিল়াহো ন ৰিজ্জতী’’তি আহ.
দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসূতি.
জীৰকপঞ্হৰত্থু পঠমং.