১৩. সট্ঠিকূটপেতৰত্থু
যাৰদেৰ অনত্থাযাতি ইমং ধম্মদেসনং সত্থা ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তো সট্ঠিকূটপেতং আরব্ভ কথেসি.
পুরিমনযেনেৰ হি মহামোগ্গল্লানত্থেরো লক্খণত্থেরেন সদ্ধিং গিজ্ঝকূটা ওরোহন্তো অঞ্ঞতরস্মিং পদেসে সিতং পাত্ৰাকাসি. থেরেন সিতকারণং পুট্ঠো ‘‘ভগৰতো সন্তিকে মং পুচ্ছেয্যাসী’’তি ৰত্ৰা পিণ্ডায চরিত্ৰা সত্থারং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা নিসিন্নকালে পুন পুট্ঠো আহ – ‘‘অহং, আৰুসো, একং পেতং অদ্দসং তিগাৰুতপ্পমাণেন অত্তভাৰেন, তস্স সট্ঠি অযকূটসহস্সানি আদিত্তানি সম্পজ্জলিতানি উপরিমত্থকে পতিত্ৰা পতিত্ৰা উট্ঠহন্তি সীসং ভিন্দন্তি, ভিন্নং ভিন্নং পুন সমুট্ঠহতি, ইমিনা অত্তভাৰেন মযা এৰরূপো অত্তভাৰো ন দিট্ঠপুব্বো, অহং তং দিস্ৰা সিতং পাত্ৰাকাসি’’ন্তি. পেতৰত্থুস্মিঞ্হি –
‘‘সট্ঠি কূটসহস্সানি, পরিপুণ্ণানি সব্বসো;
সীসে তুয্হং নিপতন্তি, ৰোভিন্দন্তেৰ মত্থক’’ন্তি. (পে. ৰ. ৮০৮, ৮১০, ৮১৩) আদি –
ইমমেৰ পেতং সন্ধায ৰুত্তং. সত্থা থেরস্স কথং সুত্ৰাৰ, ‘‘ভিক্খৰে, মযাপেস সত্তো বোধিমণ্ডে নিসিন্নেনেৰ দিট্ঠো ‘যে চ পন মে ৰচনং ন সদ্দহেয্যুং, তেসং অহিতায ভৰেয্যা’তি পরেসং অনুকম্পায ন কথেসিং, ইদানি পন মোগ্গল্লানস্স সক্খী হুত্ৰা কথেমী’’তি আহ. তং সুত্ৰা ভিক্খূ তস্স পুব্বকম্মং পুচ্ছিংসু. সত্থাপি নেসং কথেসি –
অতীতে কির বারাণসিযং সাল়িত্তকসিপ্পে নিপ্ফত্তিং পত্তো একো পীঠসপ্পি অহোসি. সো নগরদ্ৰারে একস্স ৰটরুক্খস্স হেট্ঠা নিসিন্নো সক্খরানি খিপিত্ৰা তস্স পণ্ণানি ছিন্দন্তো ‘‘হত্থিরূপকং নো দস্সেহি, অস্সরূপকং নো দস্সেহী’’তি গামদারকেহি ৰুচ্চমানো ইচ্ছিতিচ্ছিতানি রূপানি দস্সেত্ৰা তেসং সন্তিকা খাদনীযাদীনি লভতি. অথেকদিৰসং রাজা উয্যানং গচ্ছন্তো তং পদেসং পাপুণি. দারকা পীঠসপ্পিং পারোহন্তরে কত্ৰা পলাযিংসু. রঞ্ঞো ঠিতমজ্ঝন্হিকে রুক্খমূলং পৰিট্ঠস্স ছিদ্দাৰছিদ্দচ্ছাযা সরীরং ফরি. সো ‘‘কিং নু খো এত’’ন্তি উদ্ধং ওলোকেন্তো রুক্খপণ্ণেসু হত্থিরূপকাদীনি দিস্ৰা ‘‘কস্সেতং কম্ম’’ন্তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘পীঠসপ্পিনো’’তি সুত্ৰা তং পক্কোসাপেত্ৰা আহ – ‘‘ময্হং পুরোহিতো অতিমুখরো অপ্পমত্তকেপি ৰুত্তে বহুং ভণন্তো মং উপদ্দৰেতি, সক্খিস্সসি তস্স মুখে নাল়িমত্তা অজলণ্ডিকা খিপিতু’’ন্তি? ‘‘সক্খিস্সামি, দেৰ. অজলণ্ডিকা আহরাপেত্ৰা পুরোহিতেন সদ্ধিং তুম্হে অন্তোসাণিযং নিসীদথ, অহমেত্থ কত্তব্বং জানিস্সামী’’তি. অথ রাজা তথা কারেসি. ইতরো কত্তরিযগ্গেন সাণিযা ছিদ্দং কত্ৰা পুরোহিতস্স রঞ্ঞা সদ্ধিং কথেন্তস্স মুখে ৰিৰটমত্তে একেকং অজলণ্ডিকং খিপি. পুরোহিতো মুখং পৰিট্ঠং পৰিট্ঠং গিলি. পীঠসপ্পী খীণাসু অজলণ্ডিকাসু সাণিং চালেসি. রাজা তায সঞ্ঞায অজলণ্ডিকানং খীণভাৰং ঞত্ৰা আহ – ‘‘আচরিয, অহং তুম্হেহি সদ্ধিং কথেন্তো কথং নিত্থরিতুং ন সক্খিস্সামি, তুম্হে অতিমুখরতায নাল়িমত্তা অজলণ্ডিকা গিলন্তাপি তুণ্হীভাৰং নাপজ্জথা’’তি. ব্রাহ্মণো মঙ্গুউভাৰং আপজ্জিত্ৰা ততো পট্ঠায মুখং ৰিৰরিত্ৰা রঞ্ঞা সদ্ধিং সল্লপিতুং নসক্খি. রাজা পীঠসপ্পিগুণং অনুস্সরিত্ৰা তং পক্কোসাপেত্ৰা ‘‘তং নিস্সায মে সুখং লদ্ধ’’ন্তি তুট্ঠো তস্স সব্বট্ঠকং নাম ধনং দত্ৰা নগরস্স চতূসু দিসাসু চত্তারো ৰরগামে অদাসি. তমত্থং ৰিদিত্ৰা রঞ্ঞো অত্থধম্মানুসাসকো অমচ্চো ইমং গাথমাহ –
‘‘সাধু খো সিপ্পকং নাম, অপি যাদিস কীদিসং;
পস্স খঞ্জপ্পহারেন, লদ্ধা গামা চতুদ্দিসা’’তি. (জা. ১.১.১০৭);
সো পন অমচ্চো তেন সমযেন অযমেৰ ভগৰা অহোসি. অথেকো পুরিসো পীঠসপ্পিনা লদ্ধসম্পত্তিং দিস্ৰা চিন্তেসি – ‘‘অযং নাম পীঠসপ্পী হুত্ৰা ইমং সিপ্পং নিস্সায মহাসম্পত্তিং পত্তো, মযাপেতং সিক্খিতুং ৰট্টতী’’তি. সো তং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ‘‘ইদং মে, আচরিয, সিপ্পং দেথা’’তি আহ. ‘‘ন সক্কা, তাত, দাতু’’ন্তি. সো তেন পটিক্খিত্তো ‘‘হোতু, আরাধেস্সামি ন’’ন্তি তস্স হত্থপাদপরিকম্মাদীনি করোন্তো চিরস্সং তং আরাধেত্ৰা পুনপ্পুনং যাচি, পীঠসপ্পী ‘‘অযং মে অতিৰিয উপকারো’’তি তং পটিবাহিতুং অসক্কোন্তো সিপ্পং সিক্খাপেত্ৰা ‘‘নিপ্ফন্নং তে, তাত, সিপ্পং, ইদানি কিং করিস্সসী’’তি আহ. ‘‘বহি গন্ত্ৰা সিপ্পং ৰীমংসিস্সামী’’তি. ‘‘কিং করিস্সসী’’তি? ‘‘গাৰিং ৰা মনুস্সং ৰা পহরিত্ৰা মারেস্সামী’’তি. ‘‘তাতা, গাৰিং মারেন্তস্স সতং দণ্ডো হোতি মনুস্সং মারেন্তস্স সহস্সং, ত্ৰং সপুত্তদারোপি তং নিত্থরিতুং ন সক্খিস্সসি, মা ৰিনস্স, যম্হি পহটে দণ্ডো নত্থি, তাদিসং নিমাতাপিতিকং কঞ্চি উপধারেহী’’তি. সো ‘‘সাধূ’’তি সক্খরা উচ্ছঙ্গে কত্ৰা তাদিসং উপধারযমানো ৰিচরন্তো গাৰিং দিস্ৰা ‘‘অযং সসামিকা’’তি পহরিতুং ন ৰিসহি, মনুস্সং দিস্ৰা ‘‘অযং সমাতাপিতিকো’’তি পহরিতুং ন ৰিসতি.
তেন সমযেন সুনেত্তো নাম পচ্চেকবুদ্ধো তং নগরং নিস্সায পণ্ণসালায ৰিহরতি. সো তং পিণ্ডায পৰিসন্তং নগরদ্ৰারন্তরে দিস্ৰা ‘‘অযং নিমাতাপিতিকো, ইমস্মিং পহটে দণ্ডো নত্থি, ইমং পহরিত্ৰা সিপ্পং ৰীমংসিস্সামী’’তি পচ্চেকবুদ্ধস্স দক্খিণকণ্ণসোতং সন্ধায সক্খরং খিপি. সা দক্খিণকণ্ণসোতেন পৰিসিত্ৰা ৰামেন নিক্খমি, দুক্খা ৰেদনা উপ্পজ্জি. পচ্চেকবুদ্ধো ভিক্খায চরিতুং নাসক্খি, আকাসেন পণ্ণসালং গন্ত্ৰা পরিনিব্বাযি. মনুস্সা পচ্চেকবুদ্ধে অনাগচ্ছন্তে ‘‘কিঞ্চি অফাসুকং ভৰিস্সতী’’তি চিন্তেত্ৰা তত্থ গন্ত্ৰা তং পরিনিব্বুতং দিস্ৰা রোদিংসু পরিদেৰিংসু. সোপি মহাজনং গচ্ছন্তং দিস্ৰা তত্থ গন্ত্ৰা পচ্চেকবুদ্ধং সঞ্জানিত্ৰা ‘‘অযং পিণ্ডায পৰিসন্তো দ্ৰারন্তরে মম সম্মুখীভূতো, অহং অত্তনো সিপ্পং ৰীমংসন্তো ইমং পহরি’’ন্তি আহ. মনুস্সা ‘‘ইমিনা কির পাপকেন পচ্চেকবুদ্ধো পহটো, গণ্হথ গণ্হথা’’তি পোথেত্ৰা তত্থেৰ নং জীৰিতক্খযং পাপেসুং. সো অৰীচিম্হি নিব্বত্তিত্ৰা যাৰাযং মহাপথৰী যোজনমত্তং উস্সন্না, তাৰ পচ্চিত্ৰা ৰিপাকাৰসেসেন গিজ্ঝকূটমত্থকে সট্ঠিকূটপেতো হুত্ৰা নিব্বত্তি. সত্থা তস্স ইমং পুব্বকম্মং কথেত্ৰা, ‘‘ভিক্খৰে, বালস্স নাম সিপ্পং ৰা ইস্সরিযং ৰা উপ্পজ্জমানং অনত্থায উপ্পজ্জতি. বালো হি সিপ্পং ৰা ইস্সরিযং ৰা লভিত্ৰা অত্তনো অনত্থমেৰ করোতী’’তি অনুসন্ধিং ঘটেত্ৰা ধম্মং দেসেন্তো ইমং গাথমাহ.
৭২. ‘‘যাৰদেৰ অনত্থায, ঞত্তং বালস্স জাযতি;
হন্তি বালস্স সুক্কংসং, মুদ্ধমস্স ৰিপাতয’’ন্তি.
তত্থ যাৰদেৰাতি অৰধিপরিচ্ছেদনত্থে নিপাতো. ঞত্তন্তি জাননসভাৰো. যং সিপ্পং জানাতি, যম্হি ৰা ইস্সরিযে যসে সম্পত্তিযঞ্চ ঠিতো জনেন ঞাযতি, পাকটো পঞ্ঞাতো হোতি, তস্সেতং নামং. সিপ্পং ৰা হি ইস্সরিযাদিভাৰো ৰা বালস্স অনত্থাযেৰ জাযতি. তং নিস্সায সো অত্তনো অনত্থমেৰ করোতি. হন্তীতি ৰিনাসেতি. সুক্কংসন্তি কুসলকোট্ঠাসং, বালস্স হি সিপ্পং ৰা ইস্সরিযং ৰা উপ্পজ্জমানং কুসলকোট্ঠাসং ঘাতেন্তমেৰ উপ্পজ্জতি. মুদ্ধন্তি পঞ্ঞাযেতং নামং. ৰিপাতযন্তি ৰিদ্ধংসযমানং. তস্স হি তং সুক্কংসং হনন্তং পঞ্ঞাসঙ্খাতং মুদ্ধং ৰিপাতেন্তং ৰিদ্ধংসেন্তমেৰ হন্তীতি.
দেসনাৰসানে বহূ সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণিংসু.
সট্ঠিকূটপেতৰত্থু তেরসমং.