২. সোমনস্সচরিযাৰণ্ণনা

৭. দুতিযে ইন্দপত্থে পুরুত্তমেতি এৰংনামকে নগরৰরে. কামিতোতি মাতাপিতুআদীহি ‘‘অহো ৰত একো পুত্তো উপ্পজ্জেয্যা’’তি এৰং চিরকালে পত্থিতো. দযিতোতি পিযাযিতো. সোমনস্সোতি ৰিস্সুতোতি ‘‘সোমনস্সো’’তি এৰং পকাসনামো.

৮. সীলৰাতি দসকুসলকম্মপথসীলেন চেৰ আচারসীলেন চ সমন্নাগতো. গুণসম্পন্নোতি সদ্ধাবাহুসচ্চাদিগুণেহি উপেতো, পরিপুণ্ণো ৰা. কল্যাণপটিভানৰাতি তংতংইতিকত্তব্বসাধনেন উপাযকোসল্লসঙ্খাতেন চ সুন্দরেন পটিভানেন সমন্নাগতো. ৰুড্ঢাপচাযীতি মাতাপিতরো কুলে জেট্ঠাতি এৰং যে জাতিৰুড্ঢা, যে চ সীলাদিগুণেহি ৰুড্ঢা, তেসং অপচাযনসীলো. হিরীমাতি পাপজিগুচ্ছনলক্খণায হিরিযা সমন্নাগতো. সঙ্গহেসু চ কোৰিদোতি দানপিযৰচনঅত্থচরিযাসমানত্ততাসঙ্খাতেহি চতূহি সঙ্গহৰত্থূহি যথারহং সত্তানং সঙ্গণ্হনেসু কুসলো. এৰরূপো রেণুস্স নাম কুরুরাজস্স পুত্তো সোমনস্সোতি ৰিস্সুতো যদা হোমীতি সম্বন্ধো.

৯. তস্স রঞ্ঞো পতিকরোতি তেন কুরুরাজেন পতি অভিক্খণং উপকত্তব্বভাৰেন পতিকরো ৰল্লভো. কুহকতাপসোতি অসন্তগুণসম্ভাৰনলক্খণেন কোহঞ্ঞেন জীৰিতকপ্পনকো একো তাপসো, তস্স রঞ্ঞো সক্কাতব্বো অহোসি. আরামন্তি ফলারামং, যত্থ এল়ালুকলাবুকুম্ভণ্ডতিপুসাদিৰল্লিফলানি চেৰ তণ্ডুলেয্যকাদিসাকঞ্চ রোপীযতি. মালাৰচ্ছন্তি জাতিঅতিমুত্তকাদিপুপ্ফগচ্ছং, তেন পুপ্ফারামং দস্সেতি. এত্থ চ আরামং কত্ৰা তত্থ মালাৰচ্ছঞ্চ যথাৰুত্তফলৰচ্ছঞ্চ রোপেত্ৰা ততো লদ্ধধনং সংহরিত্ৰা ঠপেন্তো জীৰতীতি অত্থো ৰেদিতব্বো.

তত্রাযং অনুপুব্বিকথা – তদা মহারক্খিতো নাম তাপসো পঞ্চসততাপসপরিৰারো হিমৰন্তে ৰসিত্ৰা লোণম্বিলসেৰনত্থায জনপদচারিকং চরন্তো ইন্দপত্থনগরং পত্ৰা রাজুয্যানে ৰসিত্ৰা সপরিসো পিণ্ডায চরন্তো রাজদ্ৰারং পাপুণি. রাজা ইসিগণং দিস্ৰা ইরিযাপথে পসন্নো অলঙ্কতমহাতলে নিসীদাপেত্ৰা পণীতেনাহারেন পরিৰিসিত্ৰা ‘‘ভন্তে, ইমং ৰস্সারত্তং মম উয্যানেযেৰ ৰসথা’’তি ৰত্ৰা তেহি সদ্ধিং উয্যানং গন্ত্ৰা ৰসনট্ঠানানি কারেত্ৰা পব্বজিতপরিক্খারে দত্ৰা নিক্খমি. ততো পট্ঠায সব্বেপি তে রাজনিৰেসনে ভুঞ্জন্তি.

রাজা পন অপুত্তকো পুত্তে পত্থেতি, পুত্তা নুপ্পজ্জন্তি. ৰস্সারত্তচ্চযেন মহারক্খিতো ‘‘হিমৰন্তং গমিস্সামা’’তি রাজানং আপুচ্ছিত্ৰা রঞ্ঞা কতসক্কারসম্মানো নিক্খমিত্ৰা অন্তরামগ্গে মজ্ঝন্হিকসমযে মগ্গা ওক্কম্ম একস্স সন্দচ্ছাযস্স রুক্খস্স হেট্ঠা সপরিসো নিসীদি. তাপসা কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘রাজা অপুত্তকো, সাধু ৰতস্স সচে রাজপুত্তং লভেয্যা’’তি. মহারক্খিতো তং কথং সুত্ৰা ‘‘ভৰিস্সতি নু খো রঞ্ঞো পুত্তো, উদাহু নো’’তি উপধারেন্তো ‘‘ভৰিস্সতী’’তি ঞত্ৰা ‘‘মা তুম্হে চিন্তযিত্থ, অজ্জ পচ্চূসকালে একো দেৰপুত্তো চৰিত্ৰা রঞ্ঞো অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তিস্সতী’’তি আহ.

তং সুত্ৰা একো কূটজটিলো ‘‘ইদানি রাজকুলূপকো ভৰিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা তাপসানং গমনকালে গিলানালযং কত্ৰা নিপজ্জিত্ৰা ‘‘এহি গচ্ছামা’’তি ৰুত্তে ‘‘ন সক্কোমী’’তি আহ. মহারক্খিতো তস্স নিপন্নকারণং ঞত্ৰা ‘‘যদা সক্কোসি, তদা আগচ্ছেয্যাসী’’তি ইসিগণং আদায হিমৰন্তমেৰ গতো. কুহকো নিৰত্তিত্ৰা ৰেগেন গন্ত্ৰা রাজদ্ৰারে ঠত্ৰা ‘‘মহারক্খিতস্স উপট্ঠাকতাপসো আগতো’’তি রঞ্ঞো আরোচাপেত্ৰা রঞ্ঞা ৰেগেন পক্কোসাপিতো পাসাদং অভিরুয্হ পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. রাজা তং ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসিন্নো ইসীনং আরোগ্যং পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ভন্তে, অতিখিপ্পং নিৰত্তিত্থ, কেনত্থেন আগতত্থা’’তি আহ.

মহারাজ, ইসিগণো সুখনিসিন্নো ‘‘সাধু ৰতস্স সচে রঞ্ঞো ৰংসানুরক্খকো পুত্তো উপ্পজ্জেয্যা’’তি কথং সমুট্ঠাপেসি. অহং তং কথং সুত্ৰা ‘‘ভৰিস্সতি নু খো রঞ্ঞো পুত্তো, উদাহু নো’’তি দিব্বচক্খুনা ওলোকেন্তো ‘‘মহিদ্ধিকো দেৰপুত্তো চৰিত্ৰা অগ্গমহেসিযা সুধম্মায কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তিস্সতী’’তি দিস্ৰা ‘‘অজানন্তা গব্ভং নাসেয্যুং, আচিক্খিস্সামি তাৰ ন’’ন্তি তুম্হাকং কথনত্থায আগতো, কথিতং ৰো মযা, গচ্ছামহ’’ন্তি. রাজা ‘‘ভন্তে, ন সক্কা গন্তু’’ন্তি হট্ঠতুট্ঠো পসন্নচিত্তো কুহকতাপসং উয্যানং নেত্ৰা ৰসনট্ঠানং সংৰিদহিত্ৰা অদাসি. সো ততো পট্ঠায রাজকুলে ভুঞ্জন্তো ৰসতি, ‘‘দিব্বচক্খুকো’’ত্ৰেৰস্স নামং অহোসি.

তদা বোধিসত্তো তাৰতিংসভৰনতো চৰিত্ৰা তত্থ পটিসন্ধিং গণ্হি, জাতস্স চ নামগ্গহণদিৰসে ‘‘সোমনস্সো’’তি নামং করিংসু. সো কুমারপরিহারেন ৰড্ঢতি. কুহকতাপসোপি উয্যানস্স একপস্সে নানপ্পকারং সূপেয্যসাকঞ্চ ফলৰল্লিআদযো চ রোপেত্ৰা পণ্ণিকানং হত্থে ৰিক্কিণন্তো ধনং সংহরতি. অথ বোধিসত্তস্স সত্তৰস্সিককালে রঞ্ঞো পচ্চন্তো কুপিতো. সো ‘‘তাত, দিব্বচক্খুতাপসে মা পমজ্জা’’তি কুমারং পটিচ্ছাপেত্ৰা পচ্চন্তং ৰূপসমেতুং গতো.

১০-১৩. অথেকদিৰসং কুমারো ‘‘জটিলং পস্সিস্সামী’’তি উয্যানং গন্ত্ৰা কূটজটিলং একং গন্ধিককাসাৰং নিৰাসেত্ৰা একং পারুপিত্ৰা উভোহি হত্থেহি দ্ৰে ঘটে গহেত্ৰা সাকৰত্থুস্মিং উদকং সিঞ্চন্তং দিস্ৰা ‘‘অযং কূটজটিলো অত্তনো সমণধম্মং অকত্ৰা পণ্ণিককম্মং করোতী’’তি ঞত্ৰা ‘‘কিং করোসি পণ্ণিকগহপতিকা’’তি তং লজ্জাপেত্ৰা অৰন্দিত্ৰা এৰ নিক্খমি.

কূটজটিলো ‘‘অযং ইদানেৰ এৰরূপো, পচ্ছা ‘কো জানাতি কিং করিস্সতী’তি ইদানেৰ নং নাসেতুং ৰট্টতী’’তি চিন্তেত্ৰা রঞ্ঞো আগমনকালে পাসাণফলকং একমন্তং খিপিত্ৰা পানীযঘটং ভিন্দিত্ৰা পণ্ণসালায তিণানি ৰিকিরিত্ৰা সরীরং তেলেন মক্খেত্ৰা পণ্ণসালং পৰিসিত্ৰা সসীসং পারুপিত্ৰা মহাদুক্খপ্পত্তো ৰিয মঞ্চে নিপজ্জি. রাজা আগন্ত্ৰা নগরং পদক্খিণং কত্ৰা নিৰেসনং অপৰিসিত্ৰাৰ ‘‘মম সামিকং দিব্বচক্খুকং পস্সিস্সামী’’তি পণ্ণসালদ্ৰারং গন্ত্ৰা তং ৰিপ্পকারং দিস্ৰা ‘‘কিং নু খো এত’’ন্তি অন্তো পৰিসিত্ৰা তং নিপন্নকং দিস্ৰা পাদে পরিমজ্জন্তো পুচ্ছি – ‘‘কেন, ত্ৰং ভন্তে, এৰং ৰিহেঠিতো, কমজ্জ যমলোকং নেমি, তং মে সীঘং আচিক্খা’’তি.

তং সুত্ৰা কূটজটিলো নিত্থুনন্তো উট্ঠায দিট্ঠো, মহারাজ, ত্ৰং মে, পস্সিত্ৰা তযি ৰিস্সাসেন অহং ইমং ৰিপ্পকারং পত্তো, তৰ পুত্তেনম্হি এৰং ৰিহেঠিতোতি. তং সুত্ৰা রাজা চোরঘাতকে আণাপেসি – ‘‘গচ্ছথ কুমারস্স সীসং ছিন্দিত্ৰা সরীরঞ্চস্স খণ্ডাখণ্ডিকং ছিন্দিত্ৰা রথিযা রথিযং ৰিকিরথা’’তি. তে মাতরা অলঙ্করিত্ৰা অত্তনো অঙ্কে নিসীদাপিতং কুমারং আকড্ঢিংসু – ‘‘রঞ্ঞা তে ৰধো আণত্তো’’তি. কুমারো মরণভযতজ্জিতো মাতু অঙ্কতো ৰুট্ঠায – ‘‘রঞ্ঞো মং দস্সেথ, সন্তি রাজকিচ্চানী’’তি আহ. তে কুমারস্স ৰচনং সুত্ৰা মারেতুং অৰিসহন্তা গোণং ৰিয রজ্জুযা পরিকড্ঢন্তা নেত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেসুং. তেন ৰুত্তং ‘‘তমহং দিস্ৰান কুহক’’ন্তিআদি.

তত্থ থুসরাসিংৰ অতণ্ডুলন্তি তণ্ডুলকণেহি ৰিরহিতং থুসরাসিং ৰিয, দুমংৰ রুক্খং ৰিয, অন্তো মহাসুসিরং. কদলিংৰ অসারকং সীলাদিসাররহিতং তাপসং অহং দিস্ৰা নত্থি ইমস্স সতং সাধূনং ঝানাদিধম্মো. কস্মা? সামঞ্ঞা সমণভাৰা সীলমত্ততোপি অপগতো পরিহীনো অযং, তথা হি অযং হিরীসুক্কধম্মজহিতো পজহিতহিরিসঙ্খাতসুক্কধম্মো. জীৰিতৰুত্তিকারণাতি ‘‘কেৰলং জীৰিতস্সেৰ হেতু অযং তাপসলিঙ্গেন চরতী’’তি চিন্তেসিন্তি দস্সেতি. পরন্তিহীতি পরন্তো পচ্চন্তো নিৰাসভূতো এতেসং অত্থীতি পরন্তিনো, সীমন্তরিকৰাসিনো. তেহি পরন্তীহি অটৰিকেহি পচ্চন্তদেসো খোভিতো অহোসি. তং পচ্চন্তকোপং নিসেধেতুং ৰূপসমেতুং গচ্ছন্তো মম পিতা কুরুরাজা ‘‘তাত সোমনস্সকুমার, ময্হং সামিকং উগ্গতাপনং ঘোরতপং পরমসন্তিন্দ্রিযং জটিলং মা পমজ্জি. সো হি অম্হাকং সব্বকামদদো, তস্মা যদিচ্ছকং চিত্তরুচিযং তস্স চিত্তানুকূলং পৰত্তেহি অনুৰত্তেহী’’তি তদা মং অনুসাসীতি দস্সেতি.

১৪. তমহং গন্ত্ৰানুপট্ঠানন্তি পিতু ৰচনং অনতিক্কন্তো তং কূটতাপসং উপট্ঠানত্থং গন্ত্ৰা তং সাকৰত্থুস্মিং উদকং আসিঞ্চন্তং দিস্ৰা ‘‘পণ্ণিকো অয’’ন্তি চ ঞত্ৰা কচ্চি তে, গহপতি, কুসলন্তি, গহপতি, তে সরীরস্স কচ্চি কুসলং কুসলমেৰ, তথা হি সাকৰত্থুস্মিং উদকং আসিঞ্চসি. কিং ৰা তৰ হিরঞ্ঞং ৰা সুৰণ্ণং ৰা আহরীযতু, তথা হি পণ্ণিকৰুত্তিং অনুতিট্ঠসীতি ইদং ৰচনং অভাসিং.

১৫. তেন সো কুপিতো আসীতি তেন মযা ৰুত্তগহপতিৰাদেন সো মাননিস্সিতো মানং অল্লীনো কুহকো ময্হং কুপিতো কুদ্ধো অহোসি. কুদ্ধো চ সমানো ‘‘ঘাতাপেমি তুৰং অজ্জ, রট্ঠা পব্বাজযামি ৰা’’তি আহ.

তত্থ তুৰং অজ্জাতি, ত্ৰং অজ্জ, ইদানিযেৰ রঞ্ঞো আগতকালেতি অত্থো.

১৬. নিসেধযিত্ৰা পচ্চন্তন্তি পচ্চন্তং ৰূপসমেত্ৰা নগরং অপৰিট্ঠো তঙ্খণঞ্ঞেৰ উয্যানং গন্ত্ৰা কুহকং কুহকতাপসং কচ্চি তে, ভন্তে, খমনীযং, সম্মানো তে পৰত্তিতোতি কুমারেন তে সম্মানো পৰত্তিতো অহোসি.

১৭. কুমারো যথা নাসিযোতি যথা কুমারো নাসিযো নাসেতব্বো ঘাতাপেতব্বো, তথা সো পাপো তস্স রঞ্ঞো আচিক্খি. আণাপেসীতি ময্হং সামিকে ইমস্মিং দিব্বচক্খুতাপসে সতি কিং মম ন নিপ্ফজ্জতি, তস্মা পুত্তেন মে অত্থো নত্থি, ততোপি অযমেৰ সেয্যোতি চিন্তেত্ৰা আণাপেসি.

১৮. কিন্তি? সীসং তত্থেৰ ছিন্দিত্ৰাতি যস্মিং ঠানে তং কুমারং পস্সথ, তত্থেৰ তস্স সীসং ছিন্দিত্ৰা সরীরঞ্চস্স কত্ৰান চতুখণ্ডিকং চতুরো খণ্ডে কত্ৰা রথিযা রথিযং নীযন্তা ৰীথিতো ৰীথিং ৰিক্খিপন্তা দস্সেথ. কস্মা? সা গতি জটিলহীল়িতাতি যেহি অযং জটিলো হীল়িতো, তেসং জটিলহীল়িতানং সা গতি সা নিপ্ফত্তি সো ৰিপাকোতি. জটিলহীল়িতাতি ৰা জটিলহীল়নহেতু সা তস্স নিপ্ফত্তীতি এৰঞ্চেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.

১৯. তত্থাতি তস্স রঞ্ঞো আণাযং, তস্মিং ৰা তাপসস্স পরিভৰে. কারণিকাতি ঘাতকা, চোরঘাতকাতি অত্থো. চণ্ডাতি কুরূরা. লুদ্দাতি সুদারুণা. অকারুণাতি তস্সেৰ ৰেৰচনং কতং. ‘‘অকরুণা’’তিপি পাল়ি, নিক্করুণাতি অত্থো. মাতু অঙ্কে নিসিন্নস্সাতি মম মাতু সুধম্মায দেৰিযা উচ্ছঙ্গে নিসিন্নস্স. ‘‘নিসিন্নস্সা’’তি অনাদরে সামিৰচনং. আকড্ঢিত্ৰা নযন্তি মন্তি মাতরা অলঙ্করিত্ৰা অত্তনো অঙ্কে নিসীদাপিতং মং রাজাণায তে চোরঘাতকা গোণং ৰিয রজ্জুযা আকড্ঢিত্ৰা আঘাতনং নযন্তি. কুমারে পন নীযমানে দাসিগণপরিৰুতা সদ্ধিং ওরোধেহি সুধম্মা দেৰী নাগরাপি ‘‘মযং নিরপরাধং কুমারং মারেতুং ন দস্সামা’’তি তেন সদ্ধিংযেৰ অগমংসু.

২০. বন্ধতং গাল়্হবন্ধনন্তি গাল়্হবন্ধনং বন্ধন্তানং তেসং কারণিকপুরিসানং. রাজকিরিযানি অত্থি মেতি মযা রঞ্ঞো ৰত্তব্বানি রাজকিচ্চানি অত্থি. তস্মা রঞ্ঞো দস্সেথ মং খিপ্পন্তি তেসং অহং এৰং ৰচনং অৰচং.

২১. রঞ্ঞো দস্সযিংসু, পাপস্স পাপসেৰিনোতি অত্তনা পাপসীলস্স লামকাচারস্স কূটতাপসস্স সেৰনতো পাপসেৰিনো রঞ্ঞো মং দস্সযিংসু. দিস্ৰান তং সঞ্ঞাপেসিন্তি তং মম পিতরং কুরুরাজানং পস্সিত্ৰা ‘‘কস্মা মং, দেৰ, মারাপেসী’’তি ৰত্ৰা তেন ‘‘কস্মা চ পন ত্ৰং ময্হং সামিকং দিব্বচক্খুতাপসং গহপতিৰাদেন সমুদাচরি. ইদঞ্চিদঞ্চ ৰিপ্পকারং করী’’তি ৰুত্তে ‘‘দেৰ, গহপতিঞ্ঞেৰ ‘গহপতী’তি ৰদন্তস্স কো ময্হং দোসো’’তি ৰত্ৰা তস্স নানাৰিধানি মালাৰচ্ছানি রোপেত্ৰা পুপ্ফপণ্ণফলাফলাদীনং ৰিক্কিণনং হত্থতো চস্স তানি দেৰসিকং ৰিক্কিণন্তেহি মালাকারপণ্ণিকেহি সদ্দহাপেত্ৰা ‘‘মালাৰত্থুপণ্ণৰত্থূনি উপধারেথা’’তি ৰত্ৰা পণ্ণসালঞ্চস্স পৰিসিত্ৰা পুপ্ফাদিৰিক্কিযলদ্ধং কহাপণকভণ্ডিকং অত্তনো পুরিসেহি নীহরাপেত্ৰা রাজানং সঞ্ঞাপেসিং তস্স কূটতাপসভাৰং জানাপেসিং. মমঞ্চ ৰসমানযিন্তি তেন সঞ্ঞাপনেন ‘‘সচ্চং খো পন কুমারো ৰদতি, অযং কূটতাপসো পুব্বে অপ্পিচ্ছো ৰিয হুত্ৰা ইদানি মহাপরিগ্গহো জাতো’’তি যথা তস্মিং নিব্বিন্নো মম ৰসে ৰত্ততি, এৰং রাজানং মম ৰসমানেসিং.

ততো মহাসত্তো ‘‘এৰরূপস্স বালস্স রঞ্ঞো সন্তিকে ৰসনতো হিমৰন্তং পৰিসিত্ৰা পব্বজিতুং যুত্ত’’ন্তি চিন্তেত্ৰা রাজানং আপুচ্ছি – ‘‘ন মে, মহারাজ, ইধ ৰাসেন অত্থো, অনুজানাথ মং পব্বজিস্সামী’’তি. রাজা ‘‘তাত, মযা অনুপধারেত্ৰাৰ তে ৰধো আণত্তো, খম ময্হং অপরাধ’’ন্তি মহাসত্তং খমাপেত্ৰা ‘‘অজ্জেৰ ইমং রজ্জং পটিপজ্জাহী’’তি আহ. কুমারো ‘‘দেৰ, কিমত্থি মানুসকেসু ভোগেসু, অহং পুব্বে দীঘরত্তং দিব্বভোগসম্পত্তিযো অনুভৰিং, ন তত্থাপি মে সঙ্গো, পব্বজিস্সামেৰাহং, ন তাদিসস্স বালস্স পরনেয্যবুদ্ধিনো সন্তিকে ৰসামী’’তি ৰত্ৰা তং ওৰদন্তো –

‘‘অনিসম্ম কতং কম্মং, অনৰত্থায চিন্তিতং;

ভেসজ্জস্সেৰ ৰেভঙ্গো, ৰিপাকো হোতি পাপকো.

‘‘নিসম্ম চ কতং কম্মং, সম্মাৰত্থায চিন্তিতং;

ভেসজ্জস্সেৰ সম্পত্তি, ৰিপাকো হোতি ভদ্রকো.

‘‘অলসো গিহী কামভোগী ন সাধু, অসঞ্ঞতো পব্বজিতো ন সাধু;

রাজা ন সাধু অনিসম্মকারী, যো পণ্ডিতো কোধনো তং ন সাধু.

‘‘নিসম্ম খত্তিযো কযিরা, নানিসম্ম দিসম্পতি;

নিসম্মকারিনো রাজ, যসো কিত্তি চ ৰড্ঢতি.

‘‘নিসম্ম দণ্ডং পণযেয্য ইস্সরো, ৰেগা কতং তপ্পতি ভূমিপাল;

সম্মাপণীধী চ নরস্স অত্থা, অনানুতপ্পা তে ভৰন্তি পচ্ছা.

‘‘অনানুতপ্পানি হি যে করোন্তি, ৰিভজ্জ কম্মাযতনানি লোকে;

ৰিঞ্ঞুপ্পসত্থানি সুখুদ্রযানি, ভৰন্তি বুদ্ধানুমতানি তানি.

‘‘আগচ্ছুং দোৰারিকা খগ্গবন্ধা, কাসাৰিযা হন্তু মমং জনিন্দ;

মাতুঞ্চ অঙ্কস্মিমহং নিসিন্নো, আকড্ঢিতো সহসা তেহি দেৰ.

‘‘কটুকঞ্হি সম্বাধং সুকিচ্ছং পত্তো, মধুরম্পিযং জীৰিতং লদ্ধ রাজ;

কিচ্ছেনহং অজ্জ ৰধা পমুত্তো, পব্বজ্জমেৰাভিমনোহমস্মী’’তি. (জা. ১.১৫.২২৭-২৩৪) –

ইমাহি গাথাহি ধম্মং দেসেসি.

তত্থ অনিসম্মাতি অনুপধারেত্ৰা. অনৰত্থাযাতি অৰৰত্থপেত্ৰা. ৰেভঙ্গোতি ৰিপত্তি. ৰিপাকোতি নিপ্ফত্তি. অসঞ্ঞতোতি অসংৰুতো দুস্সীলো. পণযেয্যাতি পট্ঠপেয্য. ৰেগাতি ৰেগেন সহসা. সম্মাপণীধী চাতি সম্মাপণিধিনা, যোনিসো ঠপিতেন চিত্তেন কতা নরস্স অত্থা পচ্ছা অনানুতপ্পা ভৰন্তীতি অত্থো. ৰিভজ্জাতি ইমানি কাতুং যুত্তানি, ইমানি অযুত্তানীতি এৰং পঞ্ঞায ৰিভজিত্ৰা. কম্মাযতনানীতি কম্মানি. বুদ্ধানুমতানীতি পণ্ডিতেহি অনুমতানি অনৰজ্জানি হোন্তি. কটুকন্তি দুক্খং অসাতং, সম্বাধং সুকিচ্ছং মরণভযং পত্তোম্হি. লদ্ধাতি অত্তনো ঞাণবলেন জীৰিতং লভিত্ৰা. পব্বজ্জমেৰাভিমনোতি পব্বজ্জাভিমুখচিত্তো এৰাহমস্মি.

এৰং মহাসত্তেন ধম্মে দেসিতে রাজা দেৰিং আমন্তেসি – ‘‘দেৰি, ত্ৰং পুত্তং নিৰত্তেহী’’তি. দেৰীপি কুমারস্স পব্বজ্জমেৰ রোচেসি. মহাসত্তো মাতাপিতরো ৰন্দিত্ৰা ‘‘সচে ময্হং দোসো অত্থি, তং খমথা’’তি খমাপেত্ৰা মহাজনং আপুচ্ছিত্ৰা হিমৰন্তাভিমুখো অগমাসি. গতে চ পন মহাসত্তে মহাজনো কূটজটিলং পোথেত্ৰা জীৰিতক্খযং পাপেসি. বোধিসত্তোপি সনাগরেহি অমচ্চপারিসজ্জাদীহি রাজপুরিসেহি অস্সুমুখেহি অনুবন্ধিযমানো তে নিৰত্তেসি. মনুস্সেসু নিৰত্তেসু মনুস্সৰণ্ণেনাগন্ত্ৰা দেৰতাহি নীতো সত্ত পব্বতরাজিযো অতিক্কমিত্ৰা হিমৰন্তে ৰিস্সকম্মুনা নিম্মিতায পণ্ণসালায ইসিপব্বজ্জং পব্বজি. তেন ৰুত্তং –

২২. ‘‘সো মং তত্থ খমাপেসি, মহারজ্জং অদাসি মে;

সোহং তমং দালযিত্ৰা, পব্বজিং অনগারিয’’ন্তি.

তত্থ তমং দালযিত্ৰাতি কামাদীনৰদস্সনস্স পটিপক্খভূতং সম্মোহতমং ৰিধমিত্ৰা. পব্বজিন্তি উপাগচ্ছিং. অনগারিযন্তি পব্বজ্জং.

২৩. ইদানি যদত্থং তদা তং রাজিস্সরিযং পরিচ্চত্তং, তং দস্সেতুং ‘‘ন মে দেস্স’’ন্তি ওসানগাথমাহ. তস্সত্থো ৰুত্তনযোৰ.

এৰং পন মহাসত্তে পব্বজিতে যাৰ সোল়সৰস্সকালা রাজকুলে পরিচারিকৰেসেন দেৰতাযেৰ নং উপট্ঠহিংসু. সো তত্থ ঝানাভিঞ্ঞাযো নিব্বত্তেত্ৰা ব্রহ্মলোকূপগো অহোসি.

তদা কুহকো দেৰদত্তো অহোসি, মাতা মহামাযা, মহারক্খিততাপসো সারিপুত্তত্থেরো, সোমনস্সকুমারো লোকনাথো.

তস্স যুধঞ্জযচরিযাযং (চরিযা. ৩.১ আদযো) ৰুত্তনযেনেৰ দস পারমিযো নিদ্ধারেতব্বা. ইধাপি নেক্খম্মপারমী অতিসযৰতীতি সা এৰ দেসনং আরুল়্হা. তথা সত্তৰস্সিককালে এৰ রাজকিচ্চেসু সমত্থতা, তস্স তাপসস্স কূটজটিলভাৰপরিগ্গণ্হনং, তেন পযুত্তেন রঞ্ঞা ৰধে আণত্তে সন্তাসাভাৰো, রঞ্ঞো সন্তিকং গন্ত্ৰা নানানযেহি তস্স সদোসতং অত্তনো চ নিরপরাধতং মহাজনস্স মজ্ঝে পকাসেত্ৰা রঞ্ঞো চ পরনেয্যবুদ্ধিতং বালভাৰঞ্চ পট্ঠপেত্ৰা তেন খমাপিতেপি তস্স সন্তিকে ৰাসতো রজ্জিস্সরিযতো চ সংৰেগমাপজ্জিত্ৰা নানপ্পকারং যাচিযমানেনপি হত্থগতং রজ্জসিরিং খেল়পিণ্ডং ৰিয ছড্ডেত্ৰা কত্থচি অলগ্গচিত্তেন হুত্ৰা পব্বজনং, পব্বজিত্ৰা পৰিৰেকারামেন হুত্ৰা নচিরস্সেৰ অপ্পকসিরেন ঝানাভিঞ্ঞানিব্বত্তনন্তি এৰমাদযো মহাসত্তস্স গুণানুভাৰা ৰিভাৰেতব্বাতি.

সোমনস্সচরিযাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.