৩. অযোঘরচরিযাৰণ্ণনা

২৪. ততিযে অযোঘরম্হি সংৰড্ঢোতি অমনুস্সউপদ্দৰপরিৰজ্জনত্থং চতুরস্সসালৰসেন কতে মহতি সব্বঅযোমযে গেহে সংৰড্ঢো. নামেনাসি অযোঘরোতি অযোঘরে জাতসংৰড্ঢভাৰেনেৰ ‘‘অযোঘরকুমারো’’তি নামেন পাকটো অহোসি.

২৫-৬. তদা হি কাসিরঞ্ঞো অগ্গমহেসিযা পুরিমত্তভাৰে সপত্তি ‘‘তৰ জাতং জাতং পজং খাদেয্য’’ন্তি পত্থনং পট্ঠপেত্ৰা যক্খিনিযোনিযং নিব্বত্তা ওকাসং লভিত্ৰা তস্সা ৰিজাতকালে দ্ৰে ৰারে পুত্তে খাদি. ততিযৰারে পন বোধিসত্তো তস্সা কুচ্ছিযং পটিসন্ধিং গণ্হি. রাজা ‘‘দেৰিযা জাতং জাতং পজং একা যক্খিনী খাদতি, কিং নু খো কাতব্ব’’ন্তি মনুস্সেহি সম্মন্তেত্ৰা ‘‘অমনুস্সা নাম অযোঘরস্স ভাযন্তি, অযোঘরং কাতুং ৰট্টতী’’তি ৰুত্তে কম্মারে আণাপেত্ৰা থম্ভে আদিং কত্ৰা অযোমযেহেৰ সব্বগেহসম্ভারেহি চতুরস্সসালং মহন্তং অযোঘরং নিট্ঠাপেত্ৰা পরিপক্কগব্ভং দেৰিং তত্থ ৰাসেসি. সা তত্থ ধঞ্ঞপুঞ্ঞলক্খণং পুত্তং ৰিজাযি. ‘‘অযোঘরকুমারো’’ত্ৰেৰস্স নামং করিংসু. তং ধাতীনং দত্ৰা মহন্তং আরক্খং সংৰিদহিত্ৰা রাজা দেৰিং অন্তেপুরং আনেসি. যক্খিনীপি উদকৰারং গন্ত্ৰা ৰেস্সৰণস্স উদকং ৰহন্তী জীৰিতক্খযং পত্তা.

মহাসত্তো অযোঘরেযেৰ ৰড্ঢিত্ৰা ৰিঞ্ঞুতং পত্তো, তত্থেৰ সব্বসিপ্পানি উগ্গণ্হি. রাজা পুত্তং সোল়সৰস্সুদ্দেসিকং ৰিদিত্ৰা ‘‘রজ্জমস্স দস্সামী’’তি অমচ্চে আণাপেসি – ‘‘পুত্তং মে আনেথা’’তি. তে ‘‘সাধু, দেৰা’’তি নগরং অলঙ্কারাপেত্ৰা সব্বালঙ্কারৰিভূসিতং মঙ্গলৰারণং আদায তত্থ গন্ত্ৰা কুমারং অলঙ্করিত্ৰা হত্থিক্খন্ধে নিসীদাপেত্ৰা নগরং পদক্খিণং কারেত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেসুং. মহাসত্তো রাজানং ৰন্দিত্ৰা অট্ঠাসি. রাজা তস্স সরীরসোভং ওলোকেত্ৰা বলৰসিনেহেন তং আলিঙ্গিত্ৰা ‘‘অজ্জেৰ মে পুত্তং অভিসিঞ্চথা’’তি অমচ্চে আণাপেসি. মহাসত্তো পিতরং ৰন্দিত্ৰা ‘‘ন ময্হং রজ্জেন অত্থো, অহং পব্বজিস্সামি, পব্বজ্জং মে অনুজানাথা’’তি আহ. তেন ৰুত্তং ‘‘দুক্খেন জীৰিতো লদ্ধো’’তিআদি.

তত্থ দুক্খেনাতি, তাত, তৰ ভাতিকা দ্ৰে একায যক্খিনিযা খাদিতা, তুয্হং পন ততো অমনুস্সভযতো নিৰারণত্থং কতেন দুক্খেন মহতা আযাসেন জীৰিতো লদ্ধো. সংপীল়ে পতিপোসিতোতি নানাৰিধায অমনুস্সরক্খায সম্বাধে অযোঘরে ৰিজাযনকালতো পট্ঠায যাৰ সোল়সৰস্সুপ্পত্তিযা সম্বাধে সংৰড্ঢিতোতি অত্থো. অজ্জেৰ, পুত্ত, পটিপজ্জ, কেৰলং ৰসুধং ইমন্তি কঞ্চনমালালঙ্কতস্স সেতচ্ছত্তস্স হেট্ঠা রতনরাসিম্হি ঠপেত্ৰা তীহি সঙ্খেহি অভিসিঞ্চিযমানো ইমং কুলসন্তকং কেৰলং সকলং সমুদ্দপরিযন্তং ততোযেৰ সহ রট্ঠেহীতি সরট্ঠকং সহ নিগমেহি মহাগামেহীতি সনিগমং অপরিমিতেন পরিৰারজনেন সদ্ধিং সজনং ইমং ৰসুধং মহাপথৰিং অজ্জেৰ, পুত্ত, পটিপজ্জ, রজ্জং কারেহীতি অত্থো. ৰন্দিত্ৰা খত্তিযং. অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰান, ইদং ৰচনমব্রৰিন্তি খত্তিযং কাসিরাজানং মম পিতরং ৰন্দিত্ৰা তস্স অঞ্জলিং পণামেত্ৰা ইদং ৰচনং অভাসিং.

২৭. যে কেচি মহিযা সত্তাতি ইমিস্সা মহাপথৰিযা যে কেচি সত্তা নাম. হীনমুক্কট্ঠমজ্ঝিমাতি লামকা চেৰ উত্তমা চ, উভিন্নং ৰেমজ্ঝে ভৰত্তা মজ্ঝিমা চ. সকে গেহেতি সব্বে তে সকে গেহে. সকঞাতিভীতি সকেহি ঞাতীহি সম্মোদমানা ৰিস্সট্ঠা অনুক্কণ্ঠিতা যথাৰিভৰং ৰড্ঢন্তি.

২৮. ইদং লোকে উত্তরিযন্তি ইদং পন ইমস্মিং লোকে অসদিসং, ময্হং এৰ আৰেণিকং. কিং পন তং সংপীল়ে মম পোসনন্তি সম্বাধে মম সংৰড্ঢনং. তথা হি অযোঘরম্হি সংৰড্ঢো, অপ্পভে চন্দসূরিযেতি চন্দসূরিযানং পভারহিতে অযোঘরে সংৰড্ঢোম্হীতি সংৰড্ঢো অম্হি.

২৯. পূতিকুণপসম্পুণ্ণাতি পূতিগন্ধনানপ্পকারকুণপসম্পুণ্ণা গূথনিরযসদিসা. মাতু কুচ্ছিতো জীৰিতসংসযে ৰত্তমানে কথং মুচ্চিত্ৰা নিক্খমিত্ৰা. ততো ঘোরতরেতি ততোপি গব্ভৰাসতো দারুণতরে, অৰিস্সট্ঠৰাসেন দুক্খে. পক্খিত্তযোঘরেতি পক্খিত্তো অযোঘরে, বন্ধনাগারে ঠপিতো ৰিয অহোসিন্তি দস্সেতি.

৩০. যদিহন্তি এত্থ যদীতি নিপাতমত্তং. তাদিসন্তি যাদিসং পুব্বে ৰুত্তং, তাদিসং পরমদারুণং দুক্খং পত্ৰা অহং রজ্জেসু যদি রজ্জামি যদি রমিস্সামি, এৰং সন্তে পাপানং লামকানং নিহীনপুরিসানং উত্তমো নিহীনতমো সিযং.

৩১. উক্কণ্ঠিতোম্হি কাযেনাতি অপরিমুত্তগব্ভৰাসাদিনা পূতিকাযেন উক্কণ্ঠিতো নিব্বিন্নো অম্হি. রজ্জেনম্হি অনত্থিকোতি রজ্জেনপি অনত্থিকো অম্হি. যক্খিনিযা হত্থতো মুত্তোপি হি নাহং অজরামরো, কিং মে রজ্জেন, রজ্জঞ্হি নাম সব্বেসং অনত্থানং সন্নিপাতট্ঠানং, তত্থ ঠিতকালতো পট্ঠায দুন্নিক্খমং হোতি, তস্মা তং অনুপগন্ত্ৰা নিব্বুতিং পরিযেসিস্সং, যত্থ মং মচ্চু ন মদ্দিযেতি যত্থ ঠিতং মং মহাসেনো মচ্চুরাজা ন মদ্দিযে ন ওত্থরেয্য ন অভিভৰেয্য, তং নিব্বুতিং অমতমহানিব্বানং পরিযেসিস্সামীতি.

৩২. এৰাহং চিন্তযিত্ৰানাতি এৰং ইমিনা ৰুত্তপ্পকারেন নানপ্পকারং সংসারে আদীনৰং পচ্চৰেক্খণেন নিব্বানে আনিসংসদস্সনেন চ যোনিসো চিন্তেত্ৰা. ৰিরৰন্তে মহাজনেতি মযা ৰিপ্পযোগদুক্খাসহনেন ৰিরৰন্তে পরিদেৰন্তে মাতাপিতুপ্পমুখে মহন্তে জনে. নাগোৰ বন্ধনং ছেত্ৰাতি যথা নাম মহাবলো হত্থিনাগো দুব্বলতরং রজ্জুবন্ধনং সুখেনেৰ ছিন্দতি, এৰমেৰ ঞাতিসঙ্গাদিভেদস্স তস্মিং জনে তণ্হাবন্ধনস্স ছিন্দনেন বন্ধনং ছেত্ৰা কাননসঙ্খাতং মহাৰনং পব্বজ্জূপগমনৰসেন পাৰিসিং. ওসানগাথা ৰুত্তত্থা এৰ.

তত্থ চ মহাসত্তো অত্তনো পব্বজ্জাধিপ্পাযং জানিত্ৰা ‘‘তাত, কিংকারণা পব্বজসী’’তি রঞ্ঞা ৰুত্তো ‘‘দেৰ, অহং মাতুকুচ্ছিম্হি দস মাসে গূথনিরযে ৰিয ৰসিত্ৰা মাতু কুচ্ছিতো নিক্খন্তো যক্খিনিযা ভযেন সোল়সৰস্সানি বন্ধনাগারে ৰসন্তো বহি ওলোকেতুম্পি ন লভিং, উস্সদনিরযে পক্খিত্তো ৰিয অহোসিং, যক্খিনিতো মুত্তোপি অজরামরো ন হোমি, মচ্চু নামেস ন সক্কা কেনচি জিনিতুং, ভৰে উক্কণ্ঠিতোম্হি, যাৰ মে ব্যাধিজরামরণানি নাগচ্ছন্তি, তাৰদেৰ পব্বজিত্ৰা ধম্মং চরিস্সামি, অলং মে রজ্জেন, অনুজানাহি মং, দেৰ, পব্বজিতু’’ন্তি ৰত্ৰা –

‘‘যমেকরত্তিং পঠমং, গব্ভে ৰসতি মাণৰো;

অব্ভুট্ঠিতোৰ সো যাতি, স গচ্ছং ন নিৰত্ততী’’তি. (জা. ১.১৫.৩৬৩) –

আদিনা চতুৰীসতিযা গাথাহি পিতু ধম্মং দেসেত্ৰা ‘‘মহারাজ, তুম্হাকং রজ্জং তুম্হাকমেৰ হোতু, ন ময্হং ইমিনা অত্থো, তুম্হেহি সদ্ধিং কথেন্তেযেৰ ব্যাধিজরামরণানি আগচ্ছেয্যুং, তিট্ঠথ তুম্হে’’তি ৰত্ৰা অযদামং ছিন্দিত্ৰা মত্তহত্থী ৰিয, কঞ্চনপঞ্জরং ভিন্দিত্ৰা সীহপোতকো ৰিয, কামে পহায মাতাপিতরো ৰন্দিত্ৰা নিক্খমি. অথস্স পিতা ‘‘অযং নাম কুমারো পব্বজিতুকামো, কিমঙ্গং পনাহং, মমাপি রজ্জেন অত্থো নত্থী’’তি রজ্জং পহায তেন সদ্ধিং এৰ নিক্খমি. তস্মিং নিক্খমন্তে দেৰীপি অমচ্চাপি ব্রাহ্মণগহপতিকাদযোপীতি সকলনগরৰাসিনো ভোগে ছড্ডেত্ৰা নিক্খমিংসু. সমাগমো মহা অহোসি, পরিসা দ্ৰাদসযোজনিকা জাতা, তে আদায মহাসত্তো হিমৰন্তং পাৰিসি.

সক্কো দেৰরাজা তস্স নিক্খন্তভাৰং ঞত্ৰা ৰিস্সকম্মং পেসেত্ৰা দ্ৰাদসযোজনাযামং সত্তযোজনৰিত্থারং অস্সমপদং কারেসি, সব্বে চ পব্বজিতপরিক্খারে পটিযাদাপেসি. ইধ মহাসত্তস্স পব্বজ্জা চ ওৰাদদানঞ্চ ব্রহ্মলোকপরাযনতা চ পরিসায সম্মা পটিপত্তি চ সব্বা মহাগোৰিন্দচরিযাযং (চরিযা. ১.৩৭ আদযো) ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বা.

তদা মাতাপিতরো মহারাজকুলানি অহেসুং, পরিসা বুদ্ধপরিসা, অযোঘরপণ্ডিতো লোকনাথো.

তস্স সেসপারমিনিদ্ধারণা আনুভাৰৰিভাৰনা চ হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বাতি.

অযোঘরচরিযাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.