১০. সঙ্খপালচরিযাৰণ্ণনা

৮৫. দসমে সঙ্খপালোতিআদীসু অযং সঙ্খেপত্থো – দেৰভোগসম্পত্তিসদিসায মহতিযা নাগিদ্ধিযা সমন্নাগতত্তা মহিদ্ধিকো. হেট্ঠা দ্ৰে, উপরি দ্ৰেতি চতস্সো দাঠা আৰুধা এতস্সাতি দাঠাৰুধো. উগ্গতেজৰিসতায ঘোরৰিসো. নাগযোনিসিদ্ধাহি দ্ৰীহি জিৰ্হাহি সমন্নাগতোতি দ্ৰিজিৰ্হো. মহানুভাৰানম্পি উরেন গমনতো ‘‘উরগা’’তি লদ্ধনামানং নাগানং অধিপতিভাৰতো উরগাধিভূ.

৮৬. দ্ৰিন্নং মগ্গানং ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা সন্ধিভাৰেন গতট্ঠানসঙ্খাতে চতুপ্পথে. অপরাপরং মহাজনসঞ্চরণট্ঠানভূতে মহামগ্গে. ততো এৰ মহাজনসমাকিণ্ণভাৰেন নানাজনসমাকুলে. ইদানি ৰক্খমানানং চতুন্নং অঙ্গানং ৰসেন চতুরো অঙ্গে. অধিট্ঠায অধিট্ঠহিত্ৰা, চিত্তে ঠপেত্ৰা. যদাহং সঙ্খপালো নাম যথাৰুত্তরূপো নাগরাজা হোমি, তদা হেট্ঠা ৰুত্তপ্পকারে ঠানে ৰাসং উপোসথৰাসৰসেন নিৰাসং অকপ্পযিং কপ্পেসিং.

মহাসত্তো হি দানসীলাদিপুঞ্ঞপসুতো হুত্ৰা বোধিপরিযেসনৰসেন অপরাপরং দেৰমনুস্সগতীসু সংসরন্তো কদাচি দেৰভোগসদিসসম্পত্তিকে নাগভৰনে নিব্বত্তিত্ৰা সঙ্খপালো নাম নাগরাজা অহোসি মহিদ্ধিকো মহানুভাৰো. সো গচ্ছন্তে কালে তায সম্পত্তিযা ৰিপ্পটিসারী হুত্ৰা মনুস্সযোনিং পত্থেন্তো উপোসথৰাসং ৰসি. অথস্স নাগভৰনে ৰসন্তস্স উপোসথৰাসো ন সম্পজ্জতি, সীলং সংকিলিস্সতি, তেন সো নাগভৰনা নিক্খমিত্ৰা কণ্হৰণ্ণায নদিযা অৰিদূরে মহামগ্গস্স চ একপদিকমগ্গস্স চ অন্তরে একং ৰম্মিকং পরিক্খিপিত্ৰা উপোসথং অধিট্ঠায চাতুদ্দসপন্নরসেসু সমাদিন্নসীলো ‘‘মম চম্মাদীনি অত্থিকা গণ্হন্তূ’’তি অত্তানং দানমুখে ৰিস্সজ্জেত্ৰা নিপজ্জতি, পাটিপদে নাগভৰনং গচ্ছতি. তেন ৰুত্তং ‘‘পুনাপরং যদা হোমি, সঙ্খপালো’’তিআদি. তস্সত্থো ৰুত্তো এৰ.

৮৭. যং পনেত্থ ছৰিযা চম্মেনাতিআদিকং ‘‘চতুরো অঙ্গে অধিট্ঠাযা’’তি ৰুত্তং চতুরঙ্গাধিট্ঠানদস্সনং. ছৰিচম্মানি হি ইধ একমঙ্গং. এৰং উপোসথৰাসং ৰসন্তস্স মহাসত্তস্স দীঘো অদ্ধা ৰীতিৰত্তো.

অথেকদিৰসং তস্মিং তথা সীলং সমাদিযিত্ৰা নিপন্নে সোল়স ভোজপুত্তা ‘‘মংসং আহরিস্সামা’’তি আৰুধহত্থা অরঞ্ঞে চরন্তা কিঞ্চি অলভিত্ৰা নিক্খমন্তা তং ৰম্মিকমত্থকে নিপন্নং দিস্ৰা ‘‘মযং অজ্জ গোধাপোতকম্পি ন লভিম্হা, ইমং নাগরাজানং ৰধিত্ৰা খাদিস্সামা’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘মহা খো পনেস গয্হমানো পলাযেয্যাতি যথানিপন্নকংযেৰ নং ভোগেসু সূলেহি ৰিজ্ঝিত্ৰা দুব্বলং কত্ৰা গণ্হিস্সামা’’তি সূলানি আদায উপসঙ্কমিংসু. বোধিসত্তস্সাপি সরীরং মহন্তং একদোণিকনাৰপ্পমাণং ৰট্টেত্ৰা ঠপিতসুমনপুপ্ফদামং ৰিয জিঞ্জুকফলসদিসেহি অক্খীহি জযসুমনপুপ্ফসদিসেন চ সীসেন সমন্নাগতং অতিৰিয সোভতি. সো তেসং সোল়সন্নং জনানং পদসদ্দেন ভোগন্তরতো সীসং নীহরিত্ৰা রত্তক্খীনি উম্মীলেত্ৰা তে সূলহত্থে আগচ্ছন্তে দিস্ৰা ‘‘অজ্জ ময্হং মনোরথো মত্থকং পাপুণিস্সতী’’তি অত্তানং দানমুখে নিয্যাতেত্ৰা ‘‘ইমে মম সরীরং সত্তীহি কোট্টেত্ৰা ছিদ্দাৰছিদ্দং করোন্তে ন ওলোকেস্সামী’’তি অত্তনো সীলখণ্ডভযেন দল়্হং অধিট্ঠানং অধিট্ঠহিত্ৰা সীসং ভোগন্তরে এৰ পৰেসেত্ৰা নিপজ্জি.

অথ নং তে উপগন্ত্ৰা নঙ্গুট্ঠে গহেত্ৰা আকড্ঢন্তা ভূমিযং পাতেত্ৰা তিখিণসূলেহি অট্ঠসু ঠানেসু ৰিজ্ঝিত্ৰা সকণ্টকা কাল়ৰেত্তযট্ঠিযো পহারমুখেহি পৰেসেত্ৰা অট্ঠসু ঠানেসু কাজেহি আদায মহামগ্গং পটিপজ্জিংসু. মহাসত্তো সূলেহি ৰিজ্ঝনতো পট্ঠায একট্ঠানেপি অক্খীনি উম্মীলেত্ৰা তে ন ওলোকেসি. তস্স অট্ঠহি কাজেহি আদায নীযমানস্স সীসং ওলম্বিত্ৰা ভূমিং পহরতি. অথ নং ‘‘সীসমস্স ওলম্বতী’’তি মহামগ্গে নিপজ্জাপেত্ৰা সুখুমেন সূলেন নাসাপুটে ৰিজ্ঝিত্ৰা রজ্জুকং পৰেসেত্ৰা সীসং উক্খিপিত্ৰা কাজকোটিযং লগ্গেত্ৰা পুনপি উক্খিপিত্ৰা মগ্গং পটিপজ্জিংসু. তেন ৰুত্তং –

৮৮. ‘‘অদ্দসংসু ভোজপুত্তা, খরা লুদ্দা অকারুণা;

উপগঞ্ছুং মমং তত্থ, দণ্ডমুগ্গরপাণিনো.

৮৯. ‘‘নাসায ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা, নঙ্গুট্ঠে পিট্ঠিকণ্টকে;

কাজে আরোপযিত্ৰান, ভোজপুত্তা হরিংসু ম’’ন্তি.

তত্থ ভোজপুত্তাতি লুদ্দপুত্তা. খরাতি কক্খল়া, ফরুসকাযৰচীকম্মন্তা. লুদ্দাতি দারুণা, ঘোরমানসা. অকারুণাতি নিক্করুণা. দণ্ডমুগ্গরপাণিনোতি চতুরস্সদণ্ডহত্থা. নাসায ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰাতি রজ্জুকং পৰেসেতুং সুখুমেন সূলেন নাসাপুটে ৰিজ্ঝিত্ৰা. নঙ্গুট্ঠে পিট্ঠিকণ্টকেতি নঙ্গুট্ঠপ্পদেসে তত্থ তত্থ পিট্ঠিকণ্টকসমীপে চ ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰাতি সম্বন্ধো. কাজে আরোপযিত্ৰানাতি অট্ঠসু ঠানেসু ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা বদ্ধেসু অট্ঠসু ৰেত্তলতামণ্ডলেসু একেকস্মিং ওৰিজ্ঝিতং একেকং কাজং দ্ৰে দ্ৰে ভোজপুত্তা অত্তনো অত্তনো খন্ধং আরোপেত্ৰা.

৯০. সসাগরন্তং পথৰিন্তি সমুদ্দপরিযন্তং মহাপথৰিং. সকাননং সপব্বতন্তি সদ্ধিং কাননেহি পব্বতেহি চাতি সকাননং সপব্বতঞ্চ. নাসাৰাতেন ঝাপযেতি সচাহং ইচ্ছমানো ইচ্ছন্তো কুজ্ঝিত্ৰা নাসাৰাতং ৰিস্সজ্জেয্যং, সমুদ্দপরিযন্তং সকাননং সপব্বতং ইমং মহাপথৰিং ঝাপেয্যং, সহ নাসাৰাতৰিস্সজ্জনেন ছারিকং করেয্যং, এতাদিসো তদা ময্হং আনুভাৰো.

৯১. এৰং সন্তেপি সূলেহি ৰিনিৰিজ্ঝন্তে, কোট্টযন্তেপি সত্তিভি. ভোজপুত্তে ন কুপ্পামীতি দুব্বলভাৰকরণত্থং ৰেত্তলতাপৰেসনত্থঞ্চ সারদারূহি তচ্ছেত্ৰা কতেহি তিখিণসূলেহি অট্ঠসু ঠানেসু ৰিজ্ঝন্তেপি দুব্বলভাৰকরণত্থং তিখিণাহি সত্তীহি তহিং তহিং কোট্টযন্তেপি ভোজপুত্তানং লুদ্দানং ন কুপ্পামি. এসা মে সীলপারমীতি এৰং মহানুভাৰস্স তথা অধিট্ঠহন্তস্স যা মে ময্হং সীলখণ্ডভযেন তেসং অকুজ্ঝনা, এসা একন্তেনেৰ জীৰিতনিরপেক্খভাৰেন পৰত্তা ময্হং সীলপারমী, সীলৰসেন পরমত্থপারমীতি অত্থো.

তথা পন বোধিসত্তে তেহি নীযমানে মিথিলনগরৰাসী আল়ারো নাম কুটুম্বিকো পঞ্চসকটসতানি আদায সুখযানকে নিসীদিত্ৰা গচ্ছন্তো তে ভোজপুত্তে মহাসত্তং হরন্তে দিস্ৰা কারুঞ্ঞং উপ্পাদেত্ৰা তে লুদ্দে পুচ্ছি – ‘‘কিস্সাযং নাগো নীযতি, নেত্ৰা চিমং কিং করিস্সথা’’তি? তে ‘‘ইমস্স নাগস্স মংসং সাদুঞ্চ মুদুঞ্চ থূলঞ্চ পচিত্ৰা খাদিস্সামা’’তি আহংসু. অথ সো তেসং সোল়সৰাহগোণে পসতং পসতং সুৰণ্ণমাসকে সব্বেসং নিৰাসনপারুপনানি ভরিযানম্পি তেসং ৰত্থাভরণানি দত্ৰা ‘‘সম্মা, অযং মহানুভাৰো নাগরাজা, অত্তনো সীলগুণেন তুম্হাকং ন দুব্ভি, ইমং কিলমন্তেহি বহুং তুম্হেহি অপুঞ্ঞং পসুতং, ৰিস্সজ্জেথা’’তি আহ. তে ‘‘অযং অম্হাকং মনাপো ভক্খো, বহূ চ নো উরগা ভুত্তপুব্বা, তথাপি তৰ ৰচনং অম্হেহি পূজেতব্বং, তস্মা ইমং নাগং ৰিস্সজ্জেস্সামা’’তি ৰিস্সজ্জেত্ৰা মহাসত্তং ভূমিযং নিপজ্জাপেত্ৰা অত্তনো কক্খল়তায তা কণ্টকাচিতা আৰুতা কাল়ৰেত্তলতা কোটিযং গহেত্ৰা আকড্ঢিতুং আরভিংসু.

অথ সো নাগরাজানং কিলমন্তং দিস্ৰা অকিলমেন্তোৰ অসিনা লতা ছিন্দিত্ৰা দারকানং কণ্ণৰেধতো পটিহরণনিযামেন অদুক্খাপেন্তো সণিকং নীহরি. তস্মিং কালে তে ভোজপুত্তা যং বন্ধনং তস্স নত্থুতো পৰেসেত্ৰা পটিমুক্কং, তং বন্ধনং সণিকং মোচযিংসু. মহাসত্তো মুহুত্তং পাচীনাভিমুখো গন্ত্ৰা অস্সুপুণ্ণেহি নেত্তেহি আল়ারং ওলোকেসি. লুদ্দা থোকং গন্ত্ৰা ‘‘উরগো দুব্বলো, মতকালে গহেত্ৰাৰ নং গমিস্সামা’’তি নিলীযিংসু. আল়ারো মহাসত্তস্স অঞ্জলিং পগ্গয্হ ‘‘গচ্ছেৰ খো ত্ৰং, মহানাগ, মা তং লুদ্দা পুন গহেসু’’ন্তি ৰদন্তো থোকং তং নাগং অনুগন্ত্ৰা নিৰত্তি.

বোধিসত্তো নাগভৰনং গন্ত্ৰা তত্থ পপঞ্চং অকত্ৰা মহন্তেন পরিৰারেন নিক্খমিত্ৰা আল়ারং উপসঙ্কমিত্ৰা নাগভৰনস্স ৰণ্ণং কথেত্ৰা তং তত্থ নেত্ৰা তীহি কঞ্ঞাসতেহি সদ্ধিং মহন্তমস্স যসং দত্ৰা দিব্বেহি কামেহি সন্তপ্পেসি. আল়ারো নাগভৰনে একৰস্সং ৰসিত্ৰা দিব্বে কামে পরিভুঞ্জিত্ৰা ‘‘ইচ্ছামহং, সম্ম, পব্বজিতু’’ন্তি নাগরাজস্স কথেত্ৰা পব্বজিতপরিক্খারে গহেত্ৰা ততো নিক্খমিত্ৰা হিমৰন্তপ্পদেসং গন্ত্ৰা পব্বজিত্ৰা তত্থ চিরং ৰসিত্ৰা অপরভাগে চারিকং চরন্তো বারাণসিং পত্ৰা বারাণসিরঞ্ঞা সমাগতো তেন আচারসম্পত্তিং নিস্সায পসন্নেন ‘‘ত্ৰং উল়ারভোগা মঞ্ঞে কুলা পব্বজিতো, কেন নু খো কারণেন পব্বজিতোসী’’তি পুট্ঠো অত্তনো পব্বজ্জাকারণং কথেন্তো লুদ্দানং হত্থতো বোধিসত্তস্স ৰিস্সজ্জাপনং আদিং কত্ৰা সব্বং পৰত্তিং রঞ্ঞো আচিক্খিত্ৰা –

‘‘দিট্ঠা মযা মানুসকাপি কামা, অসস্সতা ৰিপরিণামধম্মা;

আদীনৰং কামগুণেসু দিস্ৰা, সদ্ধাযহং পব্বজিতোম্হি, রাজ.

‘‘দুমপ্ফলানীৰ পতন্তি মাণৰা, দহরা চ ৰুদ্ধা চ সরীরভেদা;

এতম্পি দিস্ৰা পব্বজিতোম্হি রাজ, অপণ্ণকং সামঞ্ঞমেৰ সেয্যো’’তি. (জা. ২.১৭.১৯১-১৯২) –

ইমাহি গাথাহি ধম্মং দেসেসি.

তং সুত্ৰা রাজা –

‘‘অদ্ধা হৰে সেৰিতব্বা সপঞ্ঞা, বহুস্সুতা যে বহুঠানচিন্তিনো;

নাগঞ্চ সুত্ৰান তৰঞ্চল়ার, কাহামি পুঞ্ঞানি অনপ্পকানী’’তি. (জা. ২.১৭.১৯৩) –

আহ.

অথস্স তাপসো –

‘‘অদ্ধা হৰে সেৰিতব্বা সপঞ্ঞা, বহুস্সুতা যে বহুঠানচিন্তিনো;

নাগঞ্চ সুত্ৰান মমঞ্চ রাজ, করোহি পুঞ্ঞানি অনপ্পকানী’’তি. (জা. ২.১৭.১৯৪) –

এৰং ধম্মং দেসেত্ৰা তত্থেৰ চত্তারো ৰস্সানমাসে ৰসিত্ৰা পুন হিমৰন্তং গন্ত্ৰা যাৰজীৰং চত্তারো ব্রহ্মৰিহারে ভাৰেত্ৰা ব্রহ্মলোকূপগো অহোসি. বোধিসত্তোপি যাৰজীৰং উপোসথৰাসং ৰসিত্ৰা সগ্গপুরং পূরেসি. সোপি রাজা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৰা যথাকম্মং গতো.

তদা আল়ারো সারিপুত্তত্থেরো অহোসি, বারাণসিরাজা আনন্দত্থেরো, সঙ্খপালনাগরাজা লোকনাথো.

তস্স সরীরপরিচ্চাগো দানপারমী, তথারূপেনপি ৰিসতেজেন সমন্নাগতস্স তথারূপাযপি পীল়ায সতি সীলস্স অভিন্নতা সীলপারমী, দেৰভোগসম্পত্তিসদিসং ভোগং পহায নাগভৰনতো নিক্খমিত্ৰা সমণধম্মকরণং নেক্খম্মপারমী, ‘‘দানাদিঅত্থং ইদঞ্চিদঞ্চ কাতুং ৰট্টতী’’তি সংৰিদহনং পঞ্ঞাপারমী, কামৰিতক্কৰিনোদনং অধিৰাসনৰীরিযঞ্চ ৰীরিযপারমী, অধিৰাসনখন্তি খন্তিপারমী, সচ্চসমাদানং সচ্চপারমী, অচলসমাদানাধিট্ঠানং অধিট্ঠানপারমী, ভোজপুত্তে উপাদায সব্বসত্তেসু মেত্তানুদ্দযভাৰো মেত্তাপারমী, ৰেদনায সত্তসঙ্খারকতৰিপ্পকারেসু চ মজ্ঝত্তভাৰো উপেক্খাপারমীতি এৰং দস পারমিযো লব্ভন্তি. সীলপারমী পন অতিসযৰতীতি কত্ৰা সা এৰ দেসনং আরুল়্হা. তথা ইধ বোধিসত্তস্স গুণানুভাৰা ‘‘যোজনসতিকে নাগভৰনট্ঠানে’’তিআদিনা ভূরিদত্তচরিযাযং (চরিযা. ২.১১ আদযো) ৰুত্তনযেনেৰ যথারহং ৰিভাৰেতব্বাতি.

সঙ্খপালচরিযাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

এতেতি যে হত্থিনাগচরিযাদযো ইমস্মিং ৰগ্গে নিদ্দিট্ঠা অনন্তরগাথায চ ‘‘হত্থিনাগো ভূরিদত্তো’’তিআদিনা উদ্দানৰসেন সঙ্গহেত্ৰা দস্সিতা নৰ চরিযা, তে সব্বে ৰিসেসতো সীলপারমিপূরণৰসেন পৰত্তিযা সীলং বলং এতেসন্তি সীলবলা. সীলস্স পরমত্থপারমিভূতস্স পরিক্খরণতো সন্তানস্স চ পরিভাৰনাৰসেন অভিসঙ্খরণতো পরিক্খারা. উক্কংসগতায সীলপরমত্থপারমিযা অসম্পুণ্ণত্তা পদেসো এতেসং অত্থি, ন নিপ্পদেসোতি পদেসিকা সপ্পদেসা. কস্মাতি চে? আহ ‘‘জীৰিতং পরিরক্খিত্ৰা, সীলানি অনুরক্খিস’’ন্তি, যস্মা এতেসু হত্থিনাগচরিযাদীসু (চরিযা. ২.১ আদযো) অহং অত্তনো জীৰিতং একদেসেন পরিরক্খিত্ৰাৰ সীলানি অনুরক্খিং, জীৰিতং ন সব্বথা পরিচ্চজিং, একন্তেনেৰ পন সঙ্খপালস্স মে সতো সব্বকালম্পি জীৰিতং যস্স কস্সচি নিয্যত্তং, সঙ্খপালনাগরাজস্স পন মে মহানুভাৰস্স উগ্গৰিসতেজস্স সতো সমানস্স সব্বকালম্পি তেহি লুদ্দেহি সমাগমে ততো পুব্বেপি পচ্ছাপি সতো এৰং পুগ্গলৰিভাগং অকত্ৰা যস্স কস্সচি সীলানুরক্খণত্থমেৰ জীৰিতং একংসেনেৰ নিয্যত্তং নীযাতিতং দানমুখে নিস্সট্ঠং, তস্মা সা সীলপারমীতি যস্মা চেতদেৰং, তস্মা তেন কারণেন সা পরমত্থপারমিভাৰং পত্তা ময্হং সীলপারমীতি দস্সেতীতি.

পরমত্থদীপনিযা চরিযাপিটকসংৰণ্ণনায

দসৰিধচরিযাসঙ্গহস্স ৰিসেসতো

সীলপারমিৰিভাৰনস্স

দুতিযৰগ্গস্স অত্থৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.