৯. ৰেস্সন্তরচরিযাৰণ্ণনা

৬৭. নৰমে যা মে অহোসি জনিকাতি এত্থ মেতি ৰেস্সন্তরভূতং অত্তানং সন্ধায সত্থা ৰদতি. তেনেৰাহ – ‘‘ফুস্সতী নাম খত্তিযা’’তি. তদা হিস্স মাতা ‘‘ফুস্সতী’’তি এৰংনামিকা খত্তিযানী অহোসি. সা অতীতাসু জাতীসূতি সা ততো অনন্তরাতীতজাতিযং. একত্থে হি এতং বহুৰচনং. সক্কস্স মহেসী পিযা অহোসীতি সম্বন্ধো. অথ ৰা যা মে অহোসি জনিকা ইমস্মিং চরিমত্তভাৰে, সা অতীতাসু জাতীসু ফুস্সতী নাম, তত্থ অতীতায জাতিযা খত্তিযা, যত্থাহং তস্সা কুচ্ছিম্হি ৰেস্সন্তরো হুত্ৰা নিব্বত্তিং, ততো অনন্তরাতীতায সক্কস্স মহেসী পিযা অহোসীতি. তত্রাযং অনুপুব্বিকথা –

ইতো হি একনৰুতে কপ্পে ৰিপস্সী নাম সত্থা লোকে উদপাদি. তস্মিং বন্ধুমতীনগরং উপনিস্সায খেমে মিগদাযে ৰিহরন্তে বন্ধুমা রাজা কেনচি রঞ্ঞা পেসিতং মহগ্ঘং চন্দনসারং অত্তনো জেট্ঠধীতায অদাসি. সা তেন সুখুমং চন্দনচুণ্ণং কারেত্ৰা সমুগ্গং পূরেত্ৰা ৰিহারং গন্ত্ৰা সত্থু সুৰণ্ণৰণ্ণং সরীরং পূজেত্ৰা সেসচুণ্ণানি গন্ধকুটিযং ৰিকিরিত্ৰা ‘‘ভন্তে, অনাগতে তুম্হাদিসস্স বুদ্ধস্স মাতা ভৰেয্য’’ন্তি পত্থনং অকাসি. সা ততো চুতা তস্সা চন্দনচুণ্ণপূজায ফলেন রত্তচন্দনপরিপ্ফোসিতেন ৰিয সরীরেন দেৰেসু চ মনুস্সেসু চ সংসরন্তী তাৰতিংসভৰনে সক্কস্স দেৰরঞ্ঞো অগ্গমহেসী হুত্ৰা নিব্বত্তি. অথস্সা আযুপরিযোসানে পুব্বনিমিত্তেসু উপ্পন্নেসু সক্কো দেৰরাজা তস্সা পরিক্খীণাযুকতং ঞত্ৰা তস্সা অনুকম্পায ‘‘ভদ্দে, ফুস্সতি দস তে ৰরে দম্মি, তে গণ্হস্সূ’’তি আহ. তেন ৰুত্তং –

৬৮. ‘‘তস্সা আযুক্খযং ঞত্ৰা, দেৰিন্দো এতদব্রৰি;

‘দদামি তে দস ৰরে, ৰর ভদ্দে যদিচ্ছসী’’’তি.

তত্থ ৰরাতি ৰরস্সু ৰরং গণ্হ. ভদ্দে, যদিচ্ছসীতি, ভদ্দে, ফুস্সতি যং ইচ্ছসি যং তৰ পিযং, তং দসহি কোট্ঠাসেহি ‘‘ৰরং ৰরস্সু পটিগ্গণ্হাহী’’তি ৰদতি.

৬৯. পুনিদমব্রৰীতি পুন ইদং সা অত্তনো চৰনধম্মতং অজানন্তী ‘‘কিং নু মে অপরাধত্থী’’তিআদিকং অভাসি. সা হি পমত্তা হুত্ৰা অত্তনো আযুক্খযং অজানন্তী অযং ‘‘ৰরং গণ্হা’’তি ৰদন্তো ‘‘কত্থচি মম উপ্পজ্জনং ইচ্ছতী’’তি ঞত্ৰা এৰমাহ. তত্থ অপরাধত্থীতি অপরাধো অত্থি. কিং নু দেস্সা অহং তৰাতি কিং কারণং অহং তৰ দেস্সা কুজ্ঝিতব্বা অপ্পিযা জাতা. রম্মা চাৰেসি মং ঠানাতি রমণীযা ইমস্মা ঠানা চাৰেসি. ৰাতোৰ ধরণীরুহন্তি যেন বলৰা মালুতো ৰিয রুক্খং উম্মূলেন্তো ইমম্হা দেৰলোকা চাৰেতুকামোসি কিং নু কারণন্তি তং পুচ্ছতি.

৭০. তস্সিদন্তি তস্সা ইদং. ন চেৰ তে কতং পাপন্তি ন চেৰ তযা কিঞ্চি পাপং কতং যেন তে অপরাধো সিযা. ন চ মে ত্ৰংসি অপ্পিযাতি মম ত্ৰং ন চাপি অপ্পিযা, যেন দেস্সা নাম মম অপ্পিযাতি অধিপ্পাযো.

৭১. ইদানি যেন অধিপ্পাযেন ৰরে দাতুকামো, তং দস্সেন্তো ‘‘এত্তকংযেৰ তে আযু, চৰনকালো ভৰিস্সতী’’তি ৰত্ৰা ৰরে গণ্হাপেন্তো ‘‘পটিগ্গণ্হ মযা দিন্নে, ৰরে দস ৰরুত্তমে’’তি আহ.

তত্থ ৰরুত্তমেতি ৰরেসু উত্তমে অগ্গৰরে.

৭২. দিন্নৰরাতি ‘‘ৰরে দস্সামী’’তি পটিঞ্ঞাদানৰসেন দিন্নৰরা. তুট্ঠহট্ঠাতি ইচ্ছিতলাভপরিতোসেন তুট্ঠা চেৰ তস্স চ সিখাপ্পত্তিদস্সনেন হাসৰসেন হট্ঠা চ. পমোদিতাতি বলৰপামোজ্জেন পমুদিতা. মমং অব্ভন্তরং কত্ৰাতি তেসু ৰরেসু মং অব্ভন্তরং করিত্ৰা. দস ৰরে ৰরীতি সা অত্তনো খীণাযুকভাৰং ঞত্ৰা সক্কেন ৰরদানত্থং কতোকাসা সকলজম্বুদীপতলং ওলোকেন্তী অত্তনো অনুচ্ছৰিকং সিৰিরঞ্ঞো নিৰেসনং দিস্ৰা তত্থ তস্স অগ্গমহেসিভাৰো নীলনেত্ততা নীলভমুকতা ফুস্সতীতিনামং গুণৰিসেসযুত্তপুত্তপটিলাভো অনুন্নতকুচ্ছিভাৰো অলম্বত্থনতা অপলিতভাৰো সুখুমচ্ছৰিতা ৰজ্ঝজনানং মোচনসমত্থতা চাতি ইমে দস ৰরে গণ্হি.

ইতি সা দস ৰরে গহেত্ৰা ততো চুতা মদ্দরঞ্ঞো অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তি. জাযমানা চ সা চন্দনচুণ্ণপরিপ্ফোসিতেন ৰিয সরীরেন জাতা. তেনস্সা নামগ্গহণদিৰসে ‘‘ফুস্সতী’’ ত্ৰেৰ নামং করিংসু. সা মহন্তেন পরিৰারেন ৰড্ঢিত্ৰা সোল়সৰস্সকালে উত্তমরূপধরা অহোসি. অথ নং জেতুত্তরনগরে সিৰিমহারাজা পুত্তস্স সঞ্জযকুমারস্সত্থায আনেত্ৰা সেতচ্ছত্তং উস্সাপেত্ৰা তং সোল়সন্নং ইত্থিসহস্সানং জেট্ঠকং কত্ৰা অগ্গমহেসিট্ঠানে ঠপেসি. তেন ৰুত্তং –

৭৩. ‘‘ততো চুতা সা ফুস্সতী, খত্তিযে উপপজ্জথ;

জেতুত্তরম্হি নগরে, সঞ্জযেন সমাগমী’’তি.

সা সঞ্জযরঞ্ঞো পিযা অহোসি মনাপা. অথ সক্কো আৰজ্জেন্তো ‘‘মযা ফুস্সতিযা দিন্নৰরেসু নৰ ৰরা সমিদ্ধা’’তি দিস্ৰা ‘‘পুত্তৰরো ন সমিদ্ধো, তম্পিস্সা সমিজ্ঝাপেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা বোধিসত্তং তদা তাৰতিংসদেৰলোকে খীণাযুকং দিস্ৰা তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘মারিস, তযা মনুস্সলোকে সিৰিসঞ্জযরঞ্ঞো অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিম্হি পটিসন্ধিং গণ্হিতুং ৰট্টতী’’তি তস্স চেৰ অঞ্ঞেসঞ্চ চৰনধম্মানং সট্ঠিসহস্সানং দেৰপুত্তানং পটিঞ্ঞং গহেত্ৰা সকট্ঠানমেৰ গতো. মহাসত্তোপি ততো চৰিত্ৰা তত্থুপ্পন্নো. সেসা দেৰপুত্তাপি সট্ঠিসহস্সানং অমচ্চানং গেহেসু নিব্বত্তিংসু. মহাসত্তে কুচ্ছিগতে ফুস্সতিদেৰী চতূসু নগরদ্ৰারেসু নগরমজ্ঝে নিৰেসনদ্ৰারেতি ছ দানসালাযো কারেত্ৰা দেৰসিকং ছসতসহস্সানি ৰিস্সজ্জেত্ৰা দানং দাতুং দোহল়িনী অহোসি. রাজা তস্সা দোহল়ং সুত্ৰা নেমিত্তকে ব্রাহ্মণে পক্কোসাপেত্ৰা পুচ্ছিত্ৰা ‘‘মহারাজ, দেৰিযা কুচ্ছিম্হি দানাভিরতো উল়ারো সত্তো উপ্পন্নো, দানেন তিত্তিং ন পাপুণিস্সতী’’তি সুত্ৰা তুট্ঠমানসো ৰুত্তপ্পকারং দানং পট্ঠপেসি. সমণব্রাহ্মণজিণ্ণাতুরকপণদ্ধিকৰনিব্বকযাচকে সন্তপ্পেসি. বোধিসত্তস্স পটিসন্ধিগ্গহণতো পট্ঠায রঞ্ঞো আযস্স পমাণং নাহোসি. তস্স পুঞ্ঞানুভাৰেন সকলজম্বুদীপে রাজানো পণ্ণাকারং পহিণন্তি. তেন ৰুত্তং –

৭৪. ‘‘যদাহং ফুস্সতিযা কুচ্ছিং, ওক্কন্তো পিযমাতুযা;

মম তেজেন মে মাতা, তদা দানরতা অহু.

৭৫. ‘‘অধনে আতুরে জিণ্ণে, যাচকে অদ্ধিকে জনে;

সমণে ব্রাহ্মণে খীণে, দেতি দানং অকিঞ্চনে’’তি;

তত্থ মম তেজেনাতি মম দানজ্ঝাসযানুভাৰেন. খীণেতি ভোগাদীহি পরিক্খীণে পারিজুঞ্ঞপ্পত্তে. অকিঞ্চনেতি অপরিগ্গহে. সব্বত্থ ৰিসযে ভুম্মং. অধনাদযো হি দানধম্মস্স পৰত্তিযা ৰিসযো.

দেৰী মহন্তেন পরিহারেন গব্ভং ধারেন্তী দসমাসে পরিপুণ্ণে নগরং দট্ঠুকামা হুত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেসি. রাজা দেৰনগরং ৰিয নগরং অলঙ্কারাপেত্ৰা দেৰিং রথৰরং আরোপেত্ৰা নগরং পদক্খিণং কারেসি. তস্সা ৰেস্সৰীথিযা মজ্ঝপ্পত্তকালে কম্মজৰাতা চলিংসু. অমচ্চা রঞ্ঞো আরোচেসুং. সো ৰেস্সৰীথিযংযেৰস্সা সূতিঘরং কারেত্ৰা আরক্খং গণ্হাপেসি. সা তত্থ পুত্তং ৰিজাযি. তেনাহ –

৭৬. ‘‘দসমাসে ধারযিত্ৰান, করোন্তে পুরং পদক্খিণং;

ৰেস্সানং ৰীথিযা মজ্ঝে, জনেসি ফুস্সতী মমং.

৭৭. ‘‘ন ময্হং মত্তিকং নামং, নাপি পেত্তিকসম্ভৰং.

জাতেত্থ ৰেস্সৰীথিযং, তস্মা ৰেস্সন্তরো অহূ’’তি.

তত্থ করোন্তে পুরং পদক্খিণন্তি দেৰিং গহেত্ৰা সঞ্জযমহারাজে নগরং পদক্খিণং কুরুমানে. ৰেস্সানন্তি ৰাণিজানং.

ন মত্তিকং নামন্তি ন মাতুআগতং মাতামহাদীনং নামং. পেত্তিকসম্ভৰন্তি পিতু ইদন্তি পেত্তিকং, সম্ভৰতি এতস্মাতি সম্ভৰো, তং পেত্তিকং সম্ভৰো এতস্সাতি পেত্তিকসম্ভৰং, নামং. মাতাপিতুসম্বন্ধৰসেন ন কতন্তি দস্সেতি. জাতেত্থাতি জাতো এত্থ. ‘‘জাতোম্হী’’তিপি পাঠো. তস্মা ৰেস্সন্তরো অহূতি যস্মা তদা ৰেস্সৰীথিযং জাতো, তস্মা ৰেস্সন্তরো নাম অহোসি, ৰেস্সন্তরোতি নামং অকংসূতি অত্থো.

মহাসত্তো মাতু কুচ্ছিতো নিক্খমন্তো ৰিসদো হুত্ৰা অক্খীনি উম্মীলেত্ৰাৰ নিক্খমি. নিক্খন্তমত্তে এৰ মাতু হত্থং পসারেত্ৰা ‘‘অম্ম, দানং দস্সামি, অত্থি কিঞ্চী’’তি আহ. অথস্স মাতা ‘‘তাত, যথাজ্ঝাসযং দানং দেহী’’তি হত্থসমীপে সহস্সত্থৰিকং ঠপেসি. বোধিসত্তো হি উম্মঙ্গজাতকে (জা. ২.২২.৫৯০ আদযো) ইমস্মিং জাতকে পচ্ছিমত্তভাৰেতি তীসু ঠানেসু জাতমত্তোৰ কথেসি. রাজা মহাসত্তস্স অতিদীঘাদিদোসৰিৰজ্জিতা মধুরখীরা চতুসট্ঠিধাতিযো উপট্ঠাপেসি. তেন সদ্ধিং জাতানং সট্ঠিযা দারকসহস্সানম্পি ধাতিযো দাপেসি. সো সট্ঠিদারকসহস্সেহি সদ্ধিং মহন্তেন পরিৰারেন ৰড্ঢতি. তস্স রাজা সতসহস্সগ্ঘনকং কুমারপিল়ন্ধনং কারাপেত্ৰা অদাসি. সো চতুপঞ্চৰস্সিককালে তং ওমুঞ্চিত্ৰা ধাতীনং দত্ৰা পুন তাহি দীযমানং ন গণ্হাতি. তং সুত্ৰা রাজা ‘‘মম পুত্তেন দিন্নং সুদিন্ন’’ন্তি ৰত্ৰা অপরম্পি কারেসি. তম্পি দেতি. দারককালেযেৰ ধাতীনং নৰৰারে পিল়ন্ধনং অদাসি.

অট্ঠৰস্সিককালে পন সযনপীঠে নিসিন্নো চিন্তেসি – ‘‘অহং বাহিরকদানং দেমি, ন তং মং পরিতোসেতি, অজ্ঝত্তিকদানং দাতুকামোম্হি. সচে হি মং কোচি হদযং যাচেয্য, হদযং নীহরিত্ৰা দদেয্যং. সচে অক্খীনি যাচেয্য, অক্খীনি উপ্পাটেত্ৰা দদেয্যং. সচে সকলসরীরে মংসং রুধিরম্পি ৰা যাচেয্য, সকলসরীরতো মংসং ছিন্দিত্ৰা রুধিরম্পি অসিনা ৰিজ্ঝিত্ৰা দদেয্যং. অথাপি কোচি ‘দাসো মে হোহী’তি ৰদেয্য, অত্তানং তস্স সাৰেত্ৰা দদেয্য’’ন্তি. তস্সেৰং সভাৰং সরসং চিন্তেন্তস্স চতুনহুতাধিকদ্ৰিযোজনসতসহস্সবহলা অযং মহাপথৰী উদকপরিযন্তং কত্ৰা কম্পি. সিনেরুপব্বতরাজা ওনমিত্ৰা জেতুত্তরনগরাভিমুখো অট্ঠাসি. তেন ৰুত্তং –

৭৮. ‘‘যদাহং দারকো হোমি, জাতিযা অট্ঠৰস্সিকো;

তদা নিসজ্জ পাসাদে, দানং দাতুং ৰিচিন্তযিং.

৭৯. ‘‘হদযং দদেয্যং চক্খুং, মংসম্পি রুধিরম্পি চ;

দদেয্যং কাযং সাৰেত্ৰা, যদি কোচি যাচযে মমং.

৮০. ‘‘সভাৰং চিন্তযন্তস্স, অকম্পিতমসণ্ঠিতং;

অকম্পি তত্থ পথৰী, সিনেরুৰনৰটংসকা’’তি.

তত্থ সাৰেত্ৰাতি ‘‘অজ্জ পট্ঠায অহং ইমস্স দাসো’’তি দাসভাৰং সাৰেত্ৰা. যদি কোচি যাচযে মমন্তি কোচি মং যদি যাচেয্য. সভাৰং চিন্তযন্তস্সাতি অৰিপরীতং অত্তনো যথাভূতং সভাৰং অতিত্তিমং যথাজ্ঝাসযং চিন্তেন্তস্স মম, মযি চিন্তেন্তেতি অত্থো. অকম্পিতন্তি কম্পিতরহিতং. অসণ্ঠিতন্তি সঙ্কোচরহিতং. যেন হি লোভাদিনা অবোধিসত্তানং চক্খাদিদানে চিত্তুত্রাসসঙ্খাতং কম্পিতং সঙ্কোচসঙ্খাতং সণ্ঠিতঞ্চ সিযা, তেন ৰিনাতি অত্থো. অকম্পীতি অচলি. সিনেরুৰনৰটংসকাতি সিনেরুম্হি উট্ঠিতনন্দনৰনফারুসকৰনমিস্সকৰনচিত্তলতাৰনাদিকপ্পকতরুৰনং সিনেরুৰনং. অথ ৰা সিনেরু চ জম্বুদীপাদীসু রমণীযৰনঞ্চ সিনেরুৰনং, তং ৰনং ৰটংসকং এতিস্সাতি সিনেরুৰনৰটংসকা.

এৰঞ্চ পথৰিকম্পনে ৰত্তমানে মধুরগম্ভীরদেৰো গজ্জন্তো খণিকৰস্সং ৰস্সি, ৰিজ্জুলতা নিচ্ছরিংসু, মহাসমুদ্দো উব্ভিজ্জি, সক্কো দেৰরাজা অপ্ফোটেসি, মহাব্রহ্মা সাধুকারমদাসি, যাৰ ব্রহ্মলোকা এককোলাহলং অহোসি. মহাসত্তো সোল়সৰস্সকালেযেৰ সব্বসিপ্পানং নিপ্ফত্তিং পাপুণি. তস্স পিতা রজ্জং দাতুকামো মাতরা সদ্ধিং মন্তেত্ৰা মদ্দরাজকুলতো মাতুলধীতরং মদ্দিং নাম রাজকঞ্ঞং আনেত্ৰা সোল়সন্নং ইত্থিসহস্সানং জেট্ঠকং অগ্গমহেসিং কত্ৰা মহাসত্তং রজ্জে অভিসিঞ্চি. মহাসত্তো রজ্জে পতিট্ঠিতকালতো পট্ঠায দেৰসিকং ছসতসহস্সানি ৰিস্সজ্জেত্ৰা মহাদানং পৰত্তেন্তো অন্ৰদ্ধমাসং দানং ওলোকেতুং উপসঙ্কমতি. অপরভাগে মদ্দিদেৰী পুত্তং ৰিজাযি. তং কঞ্চনজালেন সম্পটিচ্ছিংসু, তেনস্স ‘‘জালিকুমারো’’ত্ৰেৰ নামং করিংসু. তস্স পদসা গমনকালে সা ধীতরং ৰিজাযি. তং কণ্হাজিনেন সম্পটিচ্ছিংসু, তেনস্সা ‘‘কণ্হাজিনা’’ত্ৰেৰ নামং করিংসু. তেন ৰুত্তং –

৮১. ‘‘অন্ৰদ্ধমাসে পন্নরসে, পুণ্ণমাসে উপোসথে;

পচ্চযং নাগমারুয্হ, দানং দাতুং উপাগমি’’ন্তি.

তত্থ অন্ৰদ্ধমাসেতি অনুঅদ্ধমাসে, অদ্ধমাসে অদ্ধমাসেতি অত্থো. পুণ্ণমাসেতি পুণ্ণমাসিযং, মাসপরিপূরিযা চন্দপরিপূরিযা চ সমন্নাগতে পন্নরসে দানং দাতুং উপাগমিন্তি সম্বন্ধো. তত্রাযং যোজনা – পচ্চযং নাগমারুয্হ অদ্ধমাসে অদ্ধমাসে দানং দাতুং দানসালং উপাগমিং, এৰং উপগচ্ছন্তো চ যদা একস্মিং পন্নরসে পুণ্ণমাসিউপোসথে দানং দাতুং উপাগমিং, তদা কলিঙ্গরট্ঠৰিসযা ব্রাহ্মণা উপগঞ্ছু মন্তি তত্থ পচ্চযং নাগন্তি পচ্চযনামকং মঙ্গলহত্থিং. বোধিসত্তস্স হি জাতদিৰসে একা আকাসচারিনী করেণুকা অভিমঙ্গলসম্মতং সব্বসেতহত্থিপোতকং আনেত্ৰা মঙ্গলহত্থিট্ঠানে ঠপেত্ৰা পক্কামি. তস্স মহাসত্তং পচ্চযং কত্ৰা লদ্ধত্তা ‘‘পচ্চযো’’ত্ৰেৰ নামং করিংসু. তং পচ্চযনামকং ওপৰয্হং হত্থিনাগং আরুয্হ দানং দাতুং উপাগমিন্তি. তেন ৰুত্তং –

৮২. ‘‘কলিঙ্গরট্ঠৰিসযা, ব্রাহ্মণা উপগঞ্ছু মং;

অযাচুং মং হত্থিনাগং, ধঞ্ঞং মঙ্গলসম্মতং.

৮৩. ‘‘অৰুট্ঠিকো জনপদো, দুব্ভিক্খো ছাতকো মহা;

দদাহি পৰরং নাগং, সব্বসেতং গজুত্তম’’ন্তি.

তত্থ ‘‘কলিঙ্গরট্ঠৰিসযা’’তিআদিগাথা হেট্ঠা কুরুরাজচরিতেপি (চরিযা. ১.২১-২২) আগতা এৰ, তস্মা তাসং অত্থো কথামগ্গো চ তত্থ ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো. ইধ পন মঙ্গলহত্থিনো সেতত্তা ‘‘সব্বসেতং গজুত্তম’’ন্তি ৰুত্তং. বোধিসত্তো হত্থিক্খন্ধৰরগতো –

৮৪. ‘‘দদামি ন ৰিকম্পামি, যং মং যাচন্তি ব্রাহ্মণা;

সন্তং নপ্পটিগূহামি, দানে মে রমতে মনো’’তি. –

অত্তনো দানাভিরতিং পৰেদেন্তো –

৮৫. ‘‘ন মে যাচকমনুপ্পত্তে, পটিক্খেপো অনুচ্ছৰো;

মা মে ভিজ্জি সমাদানং, দস্সামি ৰিপুলং গজ’’ন্তি. (চরিযা. ১.২৩) –

পটিজানিত্ৰা হত্থিক্খন্ধতো ওরুয্হ অনলঙ্কতট্ঠানং ওলোকনত্থং অনুপরিযাযিত্ৰা অনলঙ্কতট্ঠানং অদিস্ৰা কুসুমমিস্সগন্ধোদকভরিতং সুৰণ্ণভিঙ্গারং গহেত্ৰা ‘‘ভোন্তো ইতো এথা’’তি অলঙ্কতরজতদামসদিসং হত্থিসোণ্ডং তেসং হত্থে ঠপেত্ৰা উদকং পাতেত্ৰা অলঙ্কতৰারণং অদাসি. তেন ৰুত্তং –

৮৬. ‘‘নাগং গহেত্ৰা সোণ্ডায, ভিঙ্গারে রতনামযে;

জলং হত্থে আকিরিত্ৰা, ব্রাহ্মণানং অদং গজ’’ন্তি. (চরিযা. ১.২৪);

তত্থ সন্তন্তি ৰিজ্জমানং দেয্যধম্মং. নপ্পটিগূহামীতি ন পটিচ্ছাদেমি. যো হি অত্তনো সন্তকং ‘‘ময্হমেৰ হোতূ’’তি চিন্তেতি, যাচিতো ৰা পটিক্খিপতি, সো যাচকানং অভিমুখে ঠিতম্পি অত্থতো পটিচ্ছাদেতি নাম. মহাসত্তো পন অত্তনো সীসং আদিং কত্ৰা অজ্ঝত্তিকদানং দাতুকামোৰ, কথং বাহিরং পটিক্খিপতি, তস্মা আহ ‘‘সন্তং নপ্পটিগূহামী’’তি. তেনেৰাহ ‘‘দানে মে রমতে মনো’’তি. সেসং হেট্ঠা ৰুত্তত্থমেৰ.

তস্স পন হত্থিনো চতূসু পাদেসু অলঙ্কারা চত্তারি সতসহস্সানি অগ্ঘন্তি, উভোসু পস্সেসু অলঙ্কারা দ্ৰে সতসহস্সানি, হেট্ঠা উদরে কম্বলং সতসহস্সং, পিট্ঠিযং মুত্তাজালং মণিজালং কঞ্চনজালন্তি তীণি জালানি তীণি সতসহস্সানি, উভো কণ্ণালঙ্কারা দ্ৰে সতসহস্সানি, পিট্ঠিযং অত্থতকম্বলং সতসহস্সং, কুম্ভালঙ্কারো সতসহস্সং, তযো ৰটংসকা তীণি সতসহস্সানি, কণ্ণচূল়ালঙ্কারো সতসহস্সং, দ্ৰিন্নং দন্তানং অলঙ্কারা দ্ৰে সতসহস্সানি, সোণ্ডায সোৰত্থিকালঙ্কারো সতসহস্সং, নঙ্গুট্ঠালঙ্কারো সতসহস্সং, আরোহণনিস্সেণি সতসহস্সং, ভুঞ্জনকটাহং সতসহস্সং, ঠপেত্ৰা অনগ্ঘভণ্ডং ইদং তাৰ এত্তকং চতুৰীসতি সতসহস্সানি অগ্ঘতি. ছত্তপিণ্ডিযং পন মণি, চূল়ামণি, মুত্তাহারে মণি, অঙ্কুসে মণি, হত্থিকণ্ঠৰেঠনমুত্তাহারে মণি, হত্থিকুম্ভে মণীতি ইমানি ছ অনগ্ঘানি, হত্থীপি অনগ্ঘো এৰাতি হত্থিনা সদ্ধিং সত্ত অনগ্ঘানি, তানি সব্বানি ব্রাহ্মণানং অদাসি. তথা হত্থিনো পরিচারকানি পঞ্চ কুলসতানি হত্থিমেণ্ডহত্থিগোপকেহি সদ্ধিং অদাসি. সহ দানেন পনস্স হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ ভূমিকম্পাদযো অহেসুং. তেন ৰুত্তং –

৮৭. ‘‘পুনাপরং দদন্তস্স, সব্বসেতং গজুত্তমং;

তদাপি পথৰী কম্পি, সিনেরুৰনৰটংসকা’’তি.

জাতকেপি (জা. ২.২২.১৬৭৩) ৰুত্তং –

‘‘তদাসি যং ভিংসনকং, তদাসি লোমহংসনং;

হত্থিনাগে পদিন্নম্হি, মেদনী সম্পকম্পথা’’তি.

৮৮. তস্স নাগস্স দানেনাতি ছহি অনগ্ঘেহি সদ্ধিং চতুৰীসতিসতসহস্সগ্ঘনিকঅলঙ্কারভণ্ডসহিতস্স তস্স মঙ্গলহত্থিস্স পরিচ্চাগেন. সিৰযোতি সিৰিরাজকুমারা চেৰ সিৰিরট্ঠৰাসিনো চ. ‘‘সিৰযো’’তি চ দেসনাসীসমেতং. তত্থ হি অমচ্চা পারিসজ্জা ব্রাহ্মণগহপতিকা নেগমজানপদা নাগরা সকলরট্ঠৰাসিনো চ সঞ্জযমহারাজং ফুস্সতিদেৰিং মদ্দিদেৰিঞ্চ ঠপেত্ৰা সব্বে এৰ. কুদ্ধাতি দেৰতাৰত্তনেন বোধিসত্তস্স কুদ্ধা. সমাগতাতি সন্নিপতিতা. তে কির ব্রাহ্মণা হত্থিং লভিত্ৰা তং অভিরুহিত্ৰা মহাদ্ৰারেন পৰিসিত্ৰা নগরমজ্ঝেন পাযিংসু. মহাজনেন চ ‘‘অম্ভো ব্রাহ্মণা, অম্হাকং হত্থী কুতো অভিরুল়্হো’’তি ৰুত্তে ‘‘ৰেস্সন্তরমহারাজেন নো হত্থী দিন্নো, কে তুম্হে’’তি হত্থৰিকারাদীহি ঘট্টেন্তা অগমংসু. অথ অমচ্চে আদিং কত্ৰা মহাজনা রাজদ্ৰারে সন্নিপতিত্ৰা ‘‘রঞ্ঞা নাম ব্রাহ্মণানং ধনং ৰা ধঞ্ঞং ৰা খেত্তং ৰা ৰত্থু ৰা দাসিদাসপরিচারিকা ৰা দাতব্বা সিযা, কথঞ্হি নামাযং ৰেস্সন্তরমহারাজা রাজারহং মঙ্গলহত্থিং দস্সতি, ন ইদানি এৰং রজ্জং ৰিনাসেতুং দস্সামা’’তি উজ্ঝাযিত্ৰা সঞ্জযমহারাজস্স তমত্থং আরোচেত্ৰা তেন অনুনীযমানা অননুযন্তা অগমংসু. কেৰলং পন –

‘‘মা নং দণ্ডেন সত্থেন, ন হি সো বন্ধনারহো;

পব্বাজেহি চ নং রট্ঠা, ৰঙ্কে ৰসতু পব্বতে’’তি. (জা. ২.২২.১৬৮৭) –

ৰদিংসু. তেন ৰুত্তং –

‘‘পব্বাজেসুং সকা রট্ঠা, ৰঙ্কং গচ্ছতু পব্বত’’ন্তি.

তত্থ পব্বাজেসুন্তি রজ্জতো বহি ৰাসত্থায উস্সুক্কমকংসু; –

রাজাপি ‘‘মহা খো অযং পটিপক্খো, হন্দ মম পুত্তো কতিপাহং রজ্জতো বহি ৰসতূ’’তি চিন্তেত্ৰা –

‘‘এসো চে সিৰীনং ছন্দো, ছন্দং নপ্পনুদামসে;

ইমং সো ৰসতু রত্তিং, কামে চ পরিভুঞ্জতু.

‘‘ততো রত্যা ৰিৰসানে, সূরিযুগ্গমনং পতি;

সমগ্গা সিৰযো হুত্ৰা, রট্ঠা পব্বাজযন্তু ন’’ন্তি. (জা. ২.২২.১৬৮৮-১৬৮৯) –

ৰত্ৰা পুত্তস্স সন্তিকে কত্তারং পেসেসি ‘‘ইমং পৰত্তিং মম পুত্তস্স আরোচেহী’’তি. সো তথা অকাসি.

মহাসত্তোপি তং সুত্ৰা –

‘‘কিস্মিং মে সিৰযো কুদ্ধা, নাহং পস্সামি দুক্কটং;

তং মে কত্তে ৰিযাচিক্খ, কস্মা পব্বাজযন্তি ম’’ন্তি. (জা. ২.২২.১৭০১) –

কারণং পুচ্ছি. তেন ‘‘তুম্হাকং হত্থিদানেনা’’তি ৰুত্তে সোমনস্সপ্পত্তো হুত্ৰা –

‘‘হদযং চক্খুম্পহং দজ্জং, কিং মে বাহিরকং ধনং;

হিরঞ্ঞং ৰা সুৰণ্ণং ৰা, মুত্তা ৰেল়ুরিযা মণি.

‘‘দক্খিণং ৰাপহং বাহুং, দিস্ৰা যাচকমাগতে;

দদেয্যং ন ৰিকম্পেয্যং, দানে মে রমতে মনো.

‘‘কামং মং সিৰযো সব্বে, পব্বাজেন্তু হনন্তু ৰা;

নেৰ দানা ৰিরমিস্সং, কামং ছিন্দন্তু সত্তধা’’তি. (জা. ২.২২.১৭০৩-১৭০৫) –

ৰত্ৰা ‘‘নাগরা মে একদিৰসং দানং দাতুং ওকাসং দেন্তু, স্ৰে দানং দত্ৰা ততিযদিৰসে গমিস্সামী’’তি ৰত্ৰা কত্তারং তেসং সন্তিকে পেসেত্ৰা ‘‘অহং স্ৰে সত্তসতকং নাম মহাদানং দস্সামি, সত্তহত্থিসতানি সত্তঅস্সসতানি সত্তরথসতানি সত্তইত্থিসতানি সত্তদাসসতানি সত্তদাসিসতানি সত্তধেনুসতানি পটিযাদেহি, নানপ্পকারঞ্চ অন্নপানাদিং সব্বং দাতব্বযুত্তকং উপট্ঠপেহী’’তি সব্বকম্মিকং অমচ্চং আণাপেত্ৰা এককোৰ মদ্দিদেৰিযা ৰসনট্ঠানং গন্ত্ৰা ‘‘ভদ্দে মদ্দি, অনুগামিকনিধিং নিদহমানা, সীলৰন্তেসু দদেয্যাসী’’তি তম্পি দানে নিযোজেত্ৰা তস্সা অত্তনো গমনকারণং আচিক্খিত্ৰা ‘‘অহং ৰনং ৰসনত্থায গমিস্সামি, ত্ৰং ইধেৰ অনুক্কণ্ঠিতা ৰসাহী’’তি আহ. সা ‘‘নাহং, মহারাজ, তুম্হেহি ৰিনা একদিৰসম্পি ৰসিস্সামী’’তি আহ.

দুতিযদিৰসে সত্তসতকং মহাদানং পৰত্তেসি. তস্স সত্তসতকং দানং দেন্তস্সেৰ সাযং অহোসি. অলঙ্কতরথেন মাতাপিতূনং ৰসনট্ঠানং গন্ত্ৰা ‘‘অহং স্ৰে গমিস্সামী’’তি তে আপুচ্ছিত্ৰা অকামকানং তেসং অস্সুমুখানং রোদন্তানংযেৰ ৰন্দিত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা ততো নিক্খমিত্ৰা তং দিৰসং অত্তনো নিৰেসনে ৰসিত্ৰা পুনদিৰসে ‘‘গমিস্সামী’’তি পাসাদতো ওতরি. মদ্দিদেৰী সস্সুসসুরেহি নানানযেহি যাচিত্ৰা নিৰত্তিযমানাপি তেসং ৰচনং অনাদিযিত্ৰা তে ৰন্দিত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা সেসিত্থিযো অপলোকেত্ৰা দ্ৰে পুত্তে আদায ৰেস্সন্তরস্স পঠমতরং গন্ত্ৰা রথে অট্ঠাসি.

মহাপুরিসো রথং অভিরুহিত্ৰা রথে ঠিতো মহাজনং আপুচ্ছিত্ৰা ‘‘অপ্পমত্তা দানাদীনি পুঞ্ঞানি করোথা’’তি ওৰাদমস্স দত্ৰা নগরতো নিক্খমি. বোধিসত্তস্স মাতা ‘‘পুত্তো মে দানৰিত্তকো দানং দেতূ’’তি আভরণেহি সদ্ধিং সত্তরতনপূরানি সকটানি উভোসু পস্সেসু পেসেসি. সোপি অত্তনো কাযারুল়্হমেৰ আভরণভণ্ডং সম্পত্তযাচকানং অট্ঠারস ৰারে দত্ৰা সেসং সব্বমদাসি. নগরা নিক্খমিত্ৰাৰ নিৰত্তিত্ৰা ওলোকেতুকামো অহোসি. অথস্স পুঞ্ঞানুভাৰেন রথপ্পমাণে ঠানে মহাপথৰী ভিজ্জিত্ৰা পরিৰত্তিত্ৰা রথং নগরাভিমুখং অকাসি. সো মাতাপিতূনং ৰসনট্ঠানং ওলোকেসি. তেন কারুঞ্ঞেন পথৰিকম্পো অহোসি. তেন ৰুত্তং ‘‘তেসং নিচ্ছুভমানান’’ন্তিআদি.

৮৯-৯০. তত্থ নিচ্ছুভমানানন্তি তেসু সিৰীসু নিক্কড্ঢন্তেসু, পব্বাজেন্তেসূতি অত্থো. তেসং ৰা নিক্খমন্তানং. মহাদানং পৰত্তেতুন্তি সত্তসতকমহাদানং দাতুং. আযাচিস্সন্তি যাচিং. সাৰযিত্ৰাতি ঘোসাপেত্ৰা. কণ্ণভেরিন্তি যুগলমহাভেরিং. দদামহন্তি দদামি অহং.

৯১. অথেত্থাতি অথেৰং দানে দীযমানে এতস্মিং দানগ্গে. তুমূলোতি এককোলাহলীভূতো. ভেরৰোতি ভযাৰহো. মহাসত্তঞ্হি ঠপেত্ৰা অঞ্ঞেসং সো ভযং জনেতি, তস্স ভযজননাকারং দস্সেতুং. ‘‘দানেনিম’’ন্তিআদি ৰুত্তং. ইমং ৰেস্সন্তরমহারাজানং দানেন হেতুনা সিৰযো রট্ঠতো নীহরন্তি পব্বাজেন্তি, তথাপি পুন চ এৰরূপং দানং দেতি অযন্তি.

৯২-৯৪. ইদানি তং দানং দস্সেতুং ‘‘হত্থি’’ন্তি গাথমাহ. তত্থ গৰন্তি ধেনুং. চতুৰাহিং রথং দত্ৰাতি ৰহন্তীতি ৰাহিনো, অস্সা, চতুরো আজঞ্ঞসিন্ধৰে রথঞ্চ ব্রাহ্মণানং দত্ৰাতি অত্থো. মহাসত্তো হি তথা নগরতো নিক্খমন্তো সহজাতে সট্ঠিসহস্সে অমচ্চে সেসজনঞ্চ অস্সুপুণ্ণমুখং অনুবদ্ধন্তং নিৰত্তেত্ৰা রথং পাজেন্তো মদ্দিং আহ – ‘‘সচে, ভদ্দে, পচ্ছতো যাচকা আগচ্ছন্তি, উপধারেয্যাসী’’তি. সা ওলোকেন্তী নিসীদি. অথস্স সত্তসতকমহাদানং গমনকালে কতদানঞ্চ সম্পাপুণিতুং অসক্কোন্তা চত্তারো ব্রাহ্মণা আগন্ত্ৰা ‘‘ৰেস্সন্তরো কুহি’’ন্তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘দানং দত্ৰা রথেন গতো’’তি ৰুত্তে ‘‘অস্সে যাচিস্সামা’’তি অনুবন্ধিংসু. মদ্দী তে আগচ্ছন্তে দিস্ৰা ‘‘যাচকা, দেৰা’’তি আরোচেসি. মহাসত্তো রথং ঠপেসি. তে আগন্ত্ৰা অস্সে যাচিংসু. মহাসত্তো অস্সে অদাসি. তে তে গহেত্ৰা গতা. অস্সেসু পন দিন্নেসু রথধুরং আকাসেযেৰ অট্ঠাসি. অথ চত্তারো দেৰপুত্তা রোহিতমিগৰণ্ণেনাগন্ত্ৰা রথধুরং সম্পটিচ্ছিত্ৰা অগমংসু. মহাসত্তো তেসং দেৰপুত্তভাৰং ঞত্ৰা –

‘‘ইঙ্ঘ মদ্দি নিসামেহি, চিত্তরূপংৰ দিস্সতি;

মিগরোহিচ্চৰণ্ণেন, দক্খিণস্সা ৰহন্তি ম’’ন্তি. (জা. ২.২২.১৮৬৪) –

মদ্দিযা আহ.

তত্থ চিত্তরূপংৰাতি অচ্ছরিযরূপং ৰিয. দক্খিণস্সাতি সুসিক্খিতঅস্সা ৰিয মং ৰহন্তি.

অথ নং এৰং গচ্ছন্তং অপরো ব্রাহ্মণো আগন্ত্ৰা রথং যাচি. মহাসত্তো পুত্তদারং ওতারেত্ৰা রথং অদাসি. রথে পন দিন্নে দেৰপুত্তা অন্তরধাযিংসু. ততো পট্ঠায পন সব্বেপি পত্তিকাৰ অহেসুং. অথ মহাসত্তো ‘‘মদ্দি, ত্ৰং কণ্হাজিনং গণ্হাহি, অহং জালিকুমারং গণ্হামী’’তি উভোপি দ্ৰে দারকে অঙ্কেনাদায অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযসল্লাপা পটিপথং আগচ্ছন্তে মনুস্সে ৰঙ্কপব্বতস্স মগ্গং পুচ্ছন্তা সযমেৰ ওনতেসু ফলরুক্খেসু ফলানি দারকানং দদন্তা অত্থকামাহি দেৰতাহি মগ্গস্স সঙ্খিপিতত্তা তদহেৰ চেতরট্ঠং সম্পাপুণিংসু. তেন ৰুত্তং ‘‘চতুৰাহিং রথং দত্ৰা’’তিআদি.

তত্থ ঠত্ৰা চাতুম্মহাপথেতি অত্তনো গমনমগ্গেন পস্সতো আগতেন তেন ব্রাহ্মণেন আগতমগ্গেন চ ৰিনিৰিজ্ঝিত্ৰা গতট্ঠানত্তা চতুক্কসঙ্খাতে চতুমহাপথে ঠত্ৰা তস্স ব্রাহ্মণস্স রথং দত্ৰা. একাকিযোতি অমচ্চসেৰকাদিসহাযাভাৰেন এককো. তেনেৰাহ ‘‘অদুতিযো’’তি. মদ্দিদেৰিং ইদমব্রৰীতি মদ্দিদেৰিং ইদং অভাসি.

৯৬-৯৯. পদুমং পুণ্ডরীকংৰাতি পদুমং ৰিয, পুণ্ডরীকং ৰিয চ. কণ্হাজিনগ্গহীতি কণ্হাজিনং অগ্গহেসি. অভিজাতাতি জাতিসম্পন্না. ৰিসমং সমন্তি ৰিসমং সমঞ্চ ভূমিপ্পদেসং. এন্তীতি আগচ্ছন্তি. অনুমগ্গে পটিপ্পথেতি অনুমগ্গে ৰা পটিপথে ৰাতি ৰা-সদ্দস্স লোপো দট্ঠব্বো. করুণন্তি ভাৰনপুংসকনিদ্দেসো, করুণাযিতত্তন্তি অত্থো. দুক্খং তে পটিৰেদেন্তীতি ইমে এৰং সুখুমালা পদসা গচ্ছন্তি, দূরেৰ ইতো ৰঙ্কপব্বতোতি তে তদা অম্হেসু কারুঞ্ঞৰসেন অত্তনা দুক্খং পটিলভন্তি, তথা অত্তনো উপ্পন্নদুক্খং পটিৰেদেন্তি ৰাতি অত্থো.

১০০-১. পৰনেতি মহাৰনে. ফলিনেতি ফলৰন্তে. উব্বিদ্ধাতি উদ্ধং উগ্গতা উচ্চা. উপগচ্ছন্তি দারকেতি যথা ফলানি দারকানং হত্থূপগয্হকানি হোন্তি, এৰং রুক্খা সযমেৰ সাখাহি ওনমিত্ৰা দারকে উপেন্তি.

১০২. অচ্ছরিযন্তি অচ্ছরাযোগ্গং, অচ্ছরং পহরিতুং যুত্তং. অভূতপুব্বং ভূতন্তি অব্ভুতং. লোমানং হংসনসমত্থতায লোমহংসনং. সাহুকারন্তি সাধুকারং, অযমেৰ ৰা পাঠো. ইত্থিরতনভাৰেন সব্বেহি অঙ্গেহি অৰযৰেহি সোভতীতি সব্বঙ্গসোভনা.

১০৩-৪. অচ্ছেরং ৰতাতি অচ্ছরিযং ৰত. ৰেস্সন্তরস্স তেজেনাতি ৰেস্সন্তরস্স পুঞ্ঞানুভাৰেন. সঙ্খিপিংসু পথং যক্খাতি দেৰতা মহাসত্তস্স পুঞ্ঞতেজেন চোদিতা তং মগ্গং পরিক্খযং পাপেসুং, অপ্পকং অকংসু, তং পন দারকেসু করুণায কতং ৰিয কত্ৰা ৰুত্তং ‘‘অনুকম্পায দারকে’’তি. জেতুত্তরনগরতো হি সুৰণ্ণগিরিতালো নাম পব্বতো পঞ্চ যোজনানি, ততো কোন্তিমারা নাম নদী পঞ্চ যোজনানি, ততো মারঞ্জনাগিরি নাম পব্বতো পঞ্চ যোজনানি, ততো দণ্ডব্রাহ্মণগামো নাম পঞ্চ যোজনানি, ততো মাতুলনগরং দস যোজনানি, ইতি তং রট্ঠং জেতুত্তরনগরতো তিংস যোজনানি হোতি. দেৰতা বোধিসত্তস্স পুঞ্ঞতেজেন চোদিতা মগ্গং পরিক্খযং পাপেসুং. তং সব্বং একাহেনেৰ অতিক্কমিংসু. তেন ৰুত্তং ‘‘নিক্খন্তদিৰসেনেৰ, চেতরট্ঠমুপাগমু’’ন্তি.

এৰং মহাসত্তো সাযন্হসমযং চেতরট্ঠে মাতুলনগরং পত্ৰা তস্স নগরস্স দ্ৰারসমীপে সালাযং নিসীদি. অথস্স মদ্দিদেৰী পাদেসু রজং পুঞ্ছিত্ৰা পাদে সম্বাহিত্ৰা ‘‘ৰেস্সন্তরস্স আগতভাৰং জানাপেস্সামী’’তি সালতো নিক্খমিত্ৰা তস্স চক্খুপথে সালদ্ৰারে অট্ঠাসি. নগরং পৰিসন্তিযো চ নিক্খমন্তিযো চ ইত্থিযো তং দিস্ৰা পরিৰারেসুং. মহাজনো তঞ্চ ৰেস্সন্তরঞ্চ পুত্তে চস্স তথা আগতে দিস্ৰা রাজূনং আচিক্খি. সট্ঠিসহস্সা রাজানো রোদন্তা পরিদেৰন্তা তস্স সন্তিকং আগন্ত্ৰা মগ্গপরিস্সমং ৰিনোদেত্ৰা তথা আগমনকারণং পুচ্ছিংসু.

মহাসত্তো হত্থিদানং আদিং কত্ৰা সব্বং কথেসি. তং সুত্ৰা তে অত্তনো রজ্জেন নিমন্তযিংসু. মহাপুরিসো ‘‘মযা তুম্হাকং রজ্জং পটিগ্গহিতমেৰ হোতু, রাজা পন মং রট্ঠা পব্বাজেতি, তস্মা ৰঙ্কপব্বতমেৰ গমিস্সামী’’তি ৰত্ৰা তেহি নানপ্পকারং তত্থ ৰাসং যাচিযমানোপি তং অনলঙ্করিত্ৰা তেহি গহিতারক্খো তং রত্তিং সালাযমেৰ ৰসিত্ৰা পুনদিৰসে পাতোৰ নানগ্গরসভোজনং ভুঞ্জিত্ৰা তেহি পরিৰুতো নিক্খমিত্ৰা পন্নরসযোজনমগ্গং গন্ত্ৰা ৰনদ্ৰারে ঠত্ৰা তে নিৰত্তেত্ৰা পুরতো পন্নরসযোজনমগ্গং তেহি আচিক্খিতনিযামেনেৰ অগমাসি. তেন ৰুত্তং –

১০৫. ‘‘সট্ঠিরাজসহস্সানি, তদা ৰসন্তি মাতুলে;

সব্বে পঞ্জলিকা হুত্ৰা, রোদমানা উপাগমুং.

১০৬. ‘‘তত্থ ৰত্তেত্ৰা সল্লাপং, চেতেহি চেতপুত্তেহি;

তে ততো নিক্খমিত্ৰান, ৰঙ্কং অগমু পব্বত’’ন্তি.

তত্থ তত্থ ৰত্তেত্ৰা সল্লাপন্তি তত্থ তেহি রাজূহি সমাগমেহি সদ্ধিং পটিসম্মোদমানা কথং পৰত্তেত্ৰা. চেতপুত্তেহীতি চেতরাজপুত্তেহি. তে ততো নিক্খমিত্ৰানাতি তে রাজানো ততো ৰনদ্ৰারট্ঠানে নিৰত্তেত্ৰা. ৰঙ্কং অগমু পব্বতন্তি অম্হে চত্তারো জনা ৰঙ্কপব্বতং উদ্দিস্স অগমম্হা.

অথ মহাসত্তো তেহি আচিক্খিতমগ্গেন গচ্ছন্তো গন্ধমাদনপব্বতং পত্ৰা তং দিৰসং তত্থ ৰসিত্ৰা ততো উত্তরদিসাভিমুখো ৰেপুল্লপব্বতপাদেন গন্ত্ৰা কেতুমতীনদীতীরে নিসীদিত্ৰা ৰনচরকেন দিন্নং মধুমংসং খাদিত্ৰা তস্স সুৰণ্ণসূচিং দত্ৰা ন্হত্ৰা পিৰিত্ৰা পটিপ্পস্সদ্ধদরথো নদিং উত্তরিত্ৰা সানুপব্বতসিখরে ঠিতস্স নিগ্রোধস্স মূলে থোকং নিসীদিত্ৰা উট্ঠায গচ্ছন্তো নালিকপব্বতং পরিহরন্তো মুচলিন্দসরং গন্ত্ৰা সরতীরেন পুব্বুত্তরকণ্ণং পত্ৰা একপদিকমগ্গেনেৰ ৰনঘটং পৰিসিত্ৰা তং অতিক্কম্ম গিরিৰিদুগ্গানং নদীপভৰানং পুরতো চতুরস্সপোক্খরণিং পাপুণি.

১০৭. তস্মিং খণে সক্কো আৰজ্জেন্তো ‘‘মহাসত্তো হিমৰন্তং পৰিট্ঠো, ৰসনট্ঠানং লদ্ধুং ৰট্টতী’’তি চিন্তেত্ৰা ৰিস্সকম্মং পেসেসি – ‘‘গচ্ছ ৰঙ্কপব্বতকুচ্ছিম্হি রমণীযে ঠানে অস্সমপদং মাপেহী’’তি. সো তত্থ দ্ৰে পণ্ণসালাযো দ্ৰে চঙ্কমে দ্ৰে চ রত্তিট্ঠানদিৰাট্ঠানানি মাপেত্ৰা তেসু তেসু ঠানেসু নানাপুপ্ফৰিচিত্তে রুক্খে ফলিতে রুক্খে পুপ্ফগচ্ছে কদলিৰনাদীনি চ দস্সেত্ৰা সব্বে পব্বজিতপরিক্খারে পটিযাদেত্ৰা ‘‘যেকেচি পব্বজিতুকামা, তে গণ্হন্তূ’’তি অক্খরানি লিখিত্ৰা অমনুস্সে চ ভেরৰসদ্দে মিগপক্খিনো চ পটিক্কমাপেত্ৰা সকট্ঠানমেৰ গতো.

মহাসত্তো একপদিকমগ্গং দিস্ৰা ‘‘পব্বজিতানং ৰসনট্ঠানং ভৰিস্সতী’’তি মদ্দিঞ্চ পুত্তে চ তত্থেৰ ঠপেত্ৰা অস্সমপদং পৰিসিত্ৰা অক্খরানি ওলোকেত্ৰা ‘‘সক্কেন দিন্নোস্মী’’তি পণ্ণসালদ্ৰারং ৰিৰরিত্ৰা পৰিট্ঠো খগ্গঞ্চ ধনুঞ্চ অপনেত্ৰা সাটকে ওমুঞ্চিত্ৰা ইসিৰেসং গহেত্ৰা কত্তরদণ্ডং আদায নিক্খমিত্ৰা পচ্চেকবুদ্ধসদিসেন উপসমেন দারকানং সন্তিকং অগমাসি. মদ্দিদেৰীপি মহাসত্তং দিস্ৰা পাদেসু পতিত্ৰা রোদিত্ৰা তেনেৰ সদ্ধিং অস্সমং পৰিসিত্ৰা অত্তনো পণ্ণসালং গন্ত্ৰা ইসিৰেসং গণ্হি. পচ্ছা পুত্তেপি তাপসকুমারকে করিংসু. বোধিসত্তো মদ্দিং ৰরং যাচি ‘‘মযং ইতো পট্ঠায পব্বজিতা নাম, ইত্থী চ নাম ব্রহ্মচরিযস্স মলং, মা দানি অকালে মম সন্তিকং আগচ্ছা’’তি. সা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা মহাসত্তম্পি ৰরং যাচি ‘‘দেৰ, তুম্হে পুত্তে গহেত্ৰা ইধেৰ হোথ, অহং ফলাফলং আহরিস্সামী’’তি. সা ততো পট্ঠায অরঞ্ঞতো ফলাফলানি আহরিত্ৰা তযো জনে পটিজগ্গি. ইতি চত্তারো খত্তিযা ৰঙ্কপব্বতকুচ্ছিযং সত্তমাসমত্তং ৰসিংসু. তেন ৰুত্তং ‘‘আমন্তযিত্ৰা দেৰিন্দো, ৰিস্সকম্মং মহিদ্ধিক’’ন্তিআদি.

তত্থ আমন্তযিত্ৰাতি পক্কোসাপেত্ৰা. মহিদ্ধিকন্তি মহতিযা দেৰিদ্ধিযা সমন্নাগতং. অস্সমং সুকতন্তি অস্সমপদং সুকতং কত্ৰা. রম্মং ৰেস্সন্তরস্স ৰসনানুচ্ছৰিকং পণ্ণসালং. সুমাপযাতি সুট্ঠু মাপয. আণাপেসীতি ৰচনসেসো. সুমাপযীতি সম্মা মাপেসি.

১১১. অসুঞ্ঞোতি যথা সো অস্সমো অসুঞ্ঞো হোতি, এৰং তস্স অসুঞ্ঞভাৰকরণেন অসুঞ্ঞো হোমি. ‘‘অসুঞ্ঞে’’তি ৰা পাঠো, মম ৰসনেনেৰ অসুঞ্ঞে অস্সমে দারকে অনুরক্খন্তো ৰসামি তত্থ তিট্ঠামি. বোধিসত্তস্স মেত্তানুভাৰেন সমন্তা তিযোজনে সব্বে তিরচ্ছানাপি মেত্তং পটিলভিংসু.

এৰং তেসু তত্থ ৰসন্তেসু কলিঙ্গরট্ঠৰাসী জূজকো নাম ব্রাহ্মণো অমিত্ততাপনায নাম ভরিযায ‘‘নাহং তে নিচ্চং ধঞ্ঞকোট্টনউদকাহরণযাগুভত্তপচনাদীনি কাতুং সক্কোমি, পরিচারকং মে দাসং ৰা দাসিং ৰা আনেহী’’তি ৰুত্তে ‘‘কুতোহং তে ভোতি দুগ্গতো দাসং ৰা দাসিং ৰা লভিস্সামী’’তি ৰত্ৰা তায ‘‘এস ৰেস্সন্তরো রাজা ৰঙ্কপব্বতে ৰসতি. তস্স পুত্তে ময্হং পরিচারকে যাচিত্ৰা আনেহী’’তি ৰুত্তে কিলেসৰসেন তস্সা পটিবদ্ধচিত্ততায তস্সা ৰচনং অতিক্কমিতুং অসক্কোন্তো পাথেয্যং পটিযাদাপেত্ৰা অনুক্কমেন জেতুত্তরনগরং পত্ৰা ‘‘কুহিং ৰেস্সন্তরমহারাজা’’তি পুচ্ছি.

মহাজনো ‘‘ইমেসং যাচকানং অতিদানেন অম্হাকং রাজা রট্ঠা পব্বাজিতো, এৰং অম্হাকং রাজানং নাসেত্ৰা পুনপি ইধেৰ আগচ্ছতী’’তি লেড্ডুদণ্ডাদিহত্থো উপক্কোসন্তো ব্রাহ্মণং অনুবন্ধি. সো দেৰতাৰিগ্গহিতো হুত্ৰা ততো নিক্খমিত্ৰা ৰঙ্কপব্বতগামিমগ্গং অভিরুল়্হো অনুক্কমেন ৰনদ্ৰারং পত্ৰা মহাৰনং অজ্ঝোগাহেত্ৰা মগ্গমূল়্হো হুত্ৰা ৰিচরন্তো তেহি রাজূহি বোধিসত্তস্স আরক্খণত্থায ঠপিতেন চেতপুত্তেন সমাগঞ্ছি. তেন ‘‘কহং, ভো ব্রাহ্মণ, গচ্ছসী’’তি পুট্ঠো ‘‘ৰেস্সন্তরমহারাজস্স সন্তিক’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘অদ্ধা অযং ব্রাহ্মণো তস্স পুত্তে ৰা দেৰিং ৰা যাচিতুং গচ্ছতী’’তি চিন্তেত্ৰা ‘‘মা খো, ত্ৰং ব্রাহ্মণ, তত্থ গঞ্ছি, সচে গচ্ছসি, এত্থেৰ তে সীসং ছিন্দিত্ৰা ময্হং সুনখানং ঘাসং করিস্সামী’’তি তেন সন্তজ্জিতো মরণভযভীতো ‘‘অহমস্স পিতরা পেসিতো দূতো, ‘তং আনেস্সামী’তি আগতো’’তি মুসাৰাদং অভাসি. তং সুত্ৰা চেতপুত্তো তুট্ঠহট্ঠো ব্রাহ্মণস্স সক্কারসম্মানং কত্ৰা ৰঙ্কপব্বতগামিমগ্গং আচিক্খি. সো ততো পরং গচ্ছন্তো অন্তরামগ্গে অচ্চুতেন নাম তাপসেন সদ্ধিং সমাগন্ত্ৰা তম্পি মগ্গং পুচ্ছিত্ৰা তেনাপি মগ্গে আচিক্খিতে তেন আচিক্খিতসঞ্ঞায মগ্গং গচ্ছন্তো অনুক্কমেন বোধিসত্তস্স অস্সমপদট্ঠানসমীপং গন্ত্ৰা মদ্দিদেৰিযা ফলাফলত্থং গতকালে বোধিসত্তং উপসঙ্কমিত্ৰা উভো দারকে যাচি. তেন ৰুত্তং –

১১২. ‘‘পৰনে ৰসমানস্স, অদ্ধিকো মং উপাগমি;

অযাচি পুত্তকে ময্হং, জালিং কণ্হাজিনং চুভো’’তি.

এৰং ব্রাহ্মণেন দারকেসু যাচিতেসু মহাসত্তো ‘‘চিরস্সং ৰত মে যাচকো অধিগতো, অজ্জাহং অনৰসেসতো দানপারমিং পূরেস্সামী’’তি অধিপ্পাযেন সোমনস্সজাতো পসারিতহত্থে সহস্সত্থৰিকং ঠপেন্তো ৰিয ব্রাহ্মণস্স চিত্তং পরিতোসেন্তো সকলঞ্চ তং পব্বতকুচ্ছিং উন্নাদেন্তো ‘‘দদামি তৰ ময্হং পুত্তকে, অপি চ মদ্দিদেৰী পন পাতোৰ ফলাফলত্থায ৰনং গন্ত্ৰা সাযং আগমিস্সতি, তায আগতায তে পুত্তকে দস্সেত্ৰা ত্ৰঞ্চ মূলফলাফলং খাদিত্ৰা একরত্তিং ৰসিত্ৰা ৰিগতপরিস্সমো পাতোৰ গমিস্সসী’’তি আহ. ব্রাহ্মণো ‘‘কামঞ্চেস উল়ারজ্ঝাসযতায পুত্তকে দদাতি, মাতা পন ৰচ্ছগিদ্ধা আগন্ত্ৰা দানস্স অন্তরাযম্পি করেয্য, যংনূনাহং ইমং নিপ্পীল়েত্ৰা দারকে গহেত্ৰা অজ্জেৰ গচ্ছেয্য’’ন্তি চিন্তেত্ৰা ‘‘পুত্তা চে তে ময্হং দিন্না, কিং দানি মাতরং দস্সেত্ৰা পেসিতেহি, দারকে গহেত্ৰা অজ্জেৰ গমিস্সামী’’তি আহ. ‘‘সচে, ত্ৰং ব্রাহ্মণ, রাজপুত্তিং মাতরং দট্ঠুং ন ইচ্ছসি, ইমে দারকে গহেত্ৰা জেতুত্তরনগরং গচ্ছ, তত্থ সঞ্জযমহারাজা দারকে গহেত্ৰা মহন্তং তে ধনং দস্সতি, তেন দাসদাসিযো গণ্হিস্সসি, সুখঞ্চ জীৰিস্সসি, অঞ্ঞথা ইমে সুখুমালা রাজদারকা, কিং তে ৰেয্যাৰচ্চং করিস্সন্তী’’তি আহ.

ব্রাহ্মণো ‘‘এৰম্পি মযা ন সক্কা কাতুং, রাজদণ্ডতো ভাযামি, ময্হমেৰ গামং নেস্সামী’’তি আহ. ইমং তেসং কথাসল্লাপং সুত্ৰা দারকা ‘‘পিতা নো খো অম্হে ব্রাহ্মণস্স দাতুকামো’’তি পক্কমিত্ৰা পোক্খরণিং গন্ত্ৰা পদুমিনিগচ্ছে নিলীযিংসু. ব্রাহ্মণো তে অদিস্ৰাৰ ‘‘ত্ৰং ‘দারকে দদামী’তি ৰত্ৰা তে অপক্কমাপেসি, এসো তে সাধুভাৰো’’তি আহ. অথ মহাসত্তো সহসাৰ উট্ঠহিত্ৰা দারকে গৰেসন্তো পদুমিনিগচ্ছে নিলীনে দিস্ৰা ‘‘এথ, তাতা, মা ময্হং দানপারমিযা অন্তরাযং অকত্থ, মম দানজ্ঝাসযং মত্থকং পাপেথ, অযঞ্চ ব্রাহ্মণো তুম্হে গহেত্ৰা তুম্হাকং অয্যকস্স সঞ্জযমহারাজস্স সন্তিকং গমিস্সতি, তাত জালি, ত্ৰং ভুজিস্সো হোতুকামো ব্রাহ্মণস্স নিক্খসহস্সং দত্ৰা ভুজিস্সো ভৰেয্যাসি, কণ্হাজিনে ত্ৰং দাসসতং দাসিসতং হত্থিসতং অস্সসতং উসভসতং নিক্খসতন্তি সব্বসতং দত্ৰা ভুজিস্সা ভৰেয্যাসী’’তি কুমারে অগ্ঘাপেত্ৰা সমস্সাসেত্ৰা গহেত্ৰা অস্সমপদং গন্ত্ৰা কমণ্ডলুনা উদকং গহেত্ৰা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স পচ্চযং কত্ৰা ব্রাহ্মণস্স হত্থে উদকং পাতেত্ৰা অতিৰিয পীতিসোমনস্সজাতো হুত্ৰা পথৰিং উন্নাদেন্তো পিযপুত্তদানং অদাসি. ইধাপি পুব্বে ৰুত্তনযেনেৰ পথৰিকম্পাদযো অহেসুং. তেন ৰুত্তং –

১১৩. ‘‘যাচকং উপগতং দিস্ৰা, হাসো মে উপপজ্জথ;

উভো পুত্তে গহেত্ৰান, অদাসিং ব্রাহ্মণে তদা.

১১৪. ‘‘সকে পুত্তে চজন্তস্স, জূজকে ব্রাহ্মণে যদা;

তদাপি পথৰী কম্পি, সিনেরুৰনৰটংসকা’’তি.

অথ ব্রাহ্মণো দারকে অগন্তুকামে লতায হত্থেসু বন্ধিত্ৰা আকড্ঢি. তেসং বন্ধট্ঠানে ছৰিং ছিন্দিত্ৰা লোহিতং পগ্ঘরি. সো লতাদণ্ডেন পহরন্তো আকড্ঢি. তে পিতরং ওলোকেত্ৰা.

‘‘অম্মা চ তাত নিক্খন্তা, ত্ৰঞ্চ নো তাত দস্সসি;

মা নো ত্ৰং তাত অদদা, যাৰ অম্মাপি এতু নো;

তদাযং ব্রাহ্মণো কামং, ৰিক্কিণাতু হনাতু ৰা’’তি. (জা. ২.২২.২১২৬) –

ৰত্ৰা পুনপি অযং এৰরূপো ঘোরদস্সনো কুরূরকম্মন্তো –

‘‘মনুস্সো উদাহু যক্খো, মংসলোহিতভোজনো;

গামা অরঞ্ঞমাগম্ম, ধনং তং তাত যাচতি;

নীযমানে পিসাচেন, কিং নু তাত উদিক্খসী’’তি. (জা. ২.২২.২১৩০-২১৩১) –

আদীনি ৰদন্তা পরিদেৰিংসু. তত্থ ধনন্তি পুত্তধনং.

জূজকো দারকে তথা পরিদেৰন্তেযেৰ পোথেন্তোৰ গহেত্ৰা পক্কামি. মহাসত্তস্স দারকানং করুণং পরিদেৰিতেন তস্স চ ব্রাহ্মণস্স অকারুঞ্ঞভাৰেন বলৰসোকো উপ্পজ্জি, ৰিপ্পটিসারো চ উদপাদি. সো তঙ্খণঞ্ঞেৰ বোধিসত্তানং পৰেণিং অনুস্সরি. ‘‘সব্বেৰ হি বোধিসত্তা পঞ্চ মহাপরিচ্চাগে পরিচ্চজিত্ৰা বুদ্ধা ভৰিস্সন্তি, অহম্পি তেসং অব্ভন্তরো, পুত্তদানঞ্চ মহাপরিচ্চাগানং অঞ্ঞতরং, তস্মা ৰেস্সন্তর দানং দত্ৰা পচ্ছানুতাপো ন তে অনুচ্ছৰিকো’’তি অত্তানং পরিভাসেত্ৰা ‘‘দিন্নকালতো পট্ঠায মম তে ন কিঞ্চি হোন্তী’’তি অত্তানং উপত্থম্ভেত্ৰা দল়্হসমাদানং অধিট্ঠায পণ্ণসালদ্ৰারে পাসাণফলকে কঞ্চনপটিমা ৰিয নিসীদি.

অথ মদ্দিদেৰী অরঞ্ঞতো ফলাফলং গহেত্ৰা নিৰত্তন্তী ‘‘মা মহাসত্তস্স দানন্তরাযো হোতূ’’তি ৰাল়মিগরূপধরাহি দেৰতাহি উপরুদ্ধমগ্গা তেসু অপগতেসু চিরেন অস্সমং পত্ৰা ‘‘অজ্জ মে দুস্সুপিনং দিট্ঠং, দুন্নিমিত্তানি চ উপ্পন্নানি, কিং নু খো ভৰিস্সতী’’তি চিন্তেন্তী অস্সমং পৰিসিত্ৰা পুত্তকে অপস্সন্তী বোধিসত্তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘দেৰ, ন খো অম্হাকং পুত্তকে পস্সামি, কুহিং তে গতা’’তি আহ. সো তুণ্হী অহোসি. সা পুত্তকে উপধারেন্তী তহিং তহিং উপধাৰিত্ৰা গৰেসন্তী অদিস্ৰা পুনপি গন্ত্ৰা পুচ্ছি. বোধিসত্তো ‘‘কক্খল়কথায নং পুত্তসোকং জহাপেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা –

‘‘নূন মদ্দী ৰরারোহা, রাজপুত্তী যসস্সিনী;

পাতো গতাসি উঞ্ছায, কিমিদং সাযমাগতা’’তি. (জা. ২.২২.২২২৫) –

ৰত্ৰা তায চিরাযনকারণে কথিতে পুনপি দারকে সন্ধায ন কিঞ্চি আহ. সা পুত্তসোকেন তে উপধারেন্তী পুনপি ৰাতৰেগেন ৰনানি ৰিচরি. তায একরত্তিযং ৰিচরিতট্ঠানং পরিগ্গণ্হন্তং পন্নরসযোজনমত্তং অহোসি. অথ ৰিভাতায রত্তিযা মহাসত্তস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ঠিতা দারকানং অদস্সনেন বলৰসোকাভিভূতা তস্স পাদমূলে ছিন্নকদলী ৰিয ভূমিযং ৰিসঞ্ঞী হুত্ৰা পতি. সো ‘‘মতা’’তি সঞ্ঞায কম্পমানো উপ্পন্নবলৰসোকোপি সতিং পচ্চুপট্ঠপেত্ৰা ‘‘জানিস্সামি তাৰ জীৰতি, ন জীৰতী’’তি সত্তমাসে কাযসংসগ্গং অনাপন্নপুব্বোপি অঞ্ঞস্স অভাৰেন তস্সা সীসং উক্খিপিত্ৰা ঊরূসু ঠপেত্ৰা উদকেন পরিপ্ফোসিত্ৰা উরঞ্চ মুখঞ্চ হদযঞ্চ পরিমজ্জি. মদ্দীপি খো থোকং ৰীতিনামেত্ৰা সতিং পটিলভিত্ৰা হিরোত্তপ্পং পচ্চুপট্ঠপেত্ৰা ‘‘দেৰ, দারকা তে কুহিং গতা’’তি পুচ্ছি. সো আহ – ‘‘দেৰি, একস্স মে ব্রাহ্মণস্স মং যাচিত্ৰা আগতস্স দাসত্থায দিন্না’’তি ৰত্ৰা তায ‘‘কস্মা, দেৰ, পুত্তে ব্রাহ্মণস্স দত্ৰা মম সব্বরত্তিং পরিদেৰিত্ৰা ৰিচরন্তিযা নাচিক্খী’’তি ৰুত্তে ‘‘পঠমমেৰ ৰুত্তে তৰ চিত্তদুক্খং বহু ভৰিস্সতি, ইদানি পন সরীরদুক্খেন তনুকং ভৰিস্সতী’’তি ৰত্ৰা –

‘‘মং পস্স মদ্দি মা পুত্তে, মা বাল়্হং পরিদেৰসি;

লচ্ছাম পুত্তে জীৰন্তা, অরোগা চ ভৰামসে’’তি. (জা. ২.২২.২২৬০) –

সো সমস্সাসেত্ৰা পুন –

‘‘পুত্তে পসুঞ্চ ধঞ্ঞঞ্চ, যঞ্চ অঞ্ঞং ঘরে ধনং;

দজ্জা সপ্পুরিসো দানং, দিস্ৰা যাচকমাগতং;

অনুমোদাহি মে মদ্দি, পুত্তকে দানমুত্তম’’ন্তি. (জা. ২.২২.২২৬১) –

ৰত্ৰা অত্তনো পুত্তদানং তং অনুমোদাপেসি.

সাপি –

‘‘অনুমোদামি তে দেৰ, পুত্তকে দানমুত্তমং;

দত্ৰা চিত্তং পসাদেহি, ভিয্যো দানং দদো ভৰা’’তি. (জা. ২.২২.২২৬২) –

ৰত্ৰা অনুমোদি.

এৰং তেসু অঞ্ঞমঞ্ঞং সম্মোদনীযং কথং কথেন্তেসু সক্কো চিন্তেসি – ‘‘মহাপুরিসো হিয্যো জূজকস্স পথৰিং উন্নাদেত্ৰা দারকে অদাসি. ইদানি নং কোচি হীনপুরিসো উপসঙ্কমিত্ৰা মদ্দিদেৰিং যাচিত্ৰা গহেত্ৰা গচ্ছেয্য, ততো রাজা নিপ্পচ্চযো ভৰেয্য, হন্দাহং ব্রাহ্মণৰণ্ণেন নং উপসঙ্কমিত্ৰা মদ্দিং যাচিত্ৰা পারমিকূটং গাহাপেত্ৰা কস্সচি অৰিস্সজ্জিযং কত্ৰা পুন নং তস্সেৰ দত্ৰা আগমিস্সামী’’তি. সো সূরিযুগ্গমনৰেলাযং ব্রাহ্মণৰণ্ণেন তস্স সন্তিকং অগমাসি. তং দিস্ৰা মহাপুরিসো ‘‘অতিথি নো আগতো’’তি পীতিসোমনস্সজাতো তেন সদ্ধিং মধুরপটিসন্থারং কত্ৰা ‘‘ব্রাহ্মণ, কেনত্থেন ইধাগতোসী’’তি পুচ্ছি. অথ নং সক্কো মদ্দিদেৰিং যাচি. তেন ৰুত্তং –

১১৫. ‘‘পুনদেৰ সক্কো ওরুয্হ, হুত্ৰা ব্রাহ্মণসন্নিভো;

অযাচি মং মদ্দিদেৰিং, সীলৰন্তিং পতিব্বত’’ন্তি.

তত্থ পুনদেৰাতি দারকে দিন্নদিৰসতো পচ্ছা এৰ. তদনন্তরমেৰাতি অত্থো. ওরুয্হাতি দেৰলোকতো ওতরিত্ৰা. ব্রাহ্মণসন্নিভোতি ব্রাহ্মণসমানৰণ্ণো.

অথ মহাসত্তো ‘‘হিয্যো মে দ্ৰেপি দারকে ব্রাহ্মণস্স দিন্না, অহম্পি অরঞ্ঞে এককোৰ, কথং তে মদ্দিং সীলৰন্তিং পতিব্বতং দস্সামী’’তি অৰত্ৰাৰ পসারিতহত্থে অনগ্ঘরতনং ঠপেন্তো ৰিয অসজ্জিত্ৰা অবজ্ঝিত্ৰা অনোলীনমানসো ‘‘অজ্জ মে দানপারমী মত্থকং পাপুণিস্সতী’’তি হট্ঠতুট্ঠো গিরিং উন্নাদেন্তো ৰিয –