মহাকস্সপত্থেরৰত্থুৰণ্ণনা
২৩১. পাৰায কুসিনারন্তি পাৰানগরে পিণ্ডায চরিত্ৰা ‘‘কুসিনারং গমিস্সামী’’তি অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নো হোতি. রুক্খমূলে নিসীদীতি এত্থ কস্মা দিৰাৰিহারন্তি ন ৰুত্তং? দিৰাৰিহারত্থায অনিসিন্নত্তা. থেরস্স হি পরিৰারা ভিক্খূ সব্বে সুখসংৰদ্ধিতা মহাপুঞ্ঞা. তে মজ্ঝন্হিকসমযে তত্তপাসাণসদিসায ভূমিযা পদসা গচ্ছন্তা কিলমিংসু. থেরো তে দিস্ৰা – ‘‘ভিক্খূ কিলমন্তি, গন্তব্বট্ঠানঞ্চ ন দূরং, থোকং ৰিস্সমিত্ৰা দরথং পটিপ্পস্সম্ভেত্ৰা সাযন্হসমযে কুসিনারং গন্ত্ৰা দসবলং পস্সিস্সামী’’তি মগ্গা ওক্কম্ম অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলে সঙ্ঘাটিং পঞ্ঞপেত্ৰা উদকতুম্বতো উদকেন হত্থপাদে সীতলে কত্ৰা নিসীদি. পরিৰারভিক্খূপিস্স রুক্খমূলে নিসীদিত্ৰা যোনিসো মনসিকারে কম্মং কুরুমানা তিণ্ণং রতনানং ৰণ্ণং ভণমানা নিসীদিংসু. ইতি দরথৰিনোদনত্থায নিসিন্নত্তা ‘‘দিৰাৰিহার’’ন্তি ন ৰুত্তং.
মন্দারৰপুপ্ফং গহেত্ৰাতি মহাপাতিপ্পমাণং পুপ্ফং আগন্তুকদণ্ডকে ঠপেত্ৰা ছত্তং ৰিয গহেত্ৰা. অদ্দস খোতি আগচ্ছন্তং দূরতো অদ্দস. দিস্ৰা চ পন চিন্তেসি –
‘‘এতং আজীৰকস্স হত্থে মন্দারৰপুপ্ফং পঞ্ঞাযতি, এতঞ্চ ন সব্বদা মনুস্সপথে পঞ্ঞাযতি, যদা পন কোচি ইদ্ধিমা ইদ্ধিং ৰিকুব্বতি, তদা সব্বঞ্ঞুবোধিসত্তস্স চ মাতুকুচ্ছিওক্কমনাদীসু হোতি. ন খো পন অজ্জ কেনচি ইদ্ধিৰিকুব্বনং কতং, ন মে সত্থা মাতুকুচ্ছিং ওক্কন্তো, ন কুচ্ছিতো নিক্খমন্তো, নাপিস্স অজ্জ অভিসম্বোধি, ন ধম্মচক্কপ্পৰত্তনং, ন যমকপাটিহারিযং, ন দেৰোরোহণং, ন আযুসঙ্খারোস্সজ্জনং. মহল্লকো পন মে সত্থা ধুৰং পরিনিব্বুতো ভৰিস্সতী’’তি.
ততো – ‘‘পুচ্ছামি ন’’ন্তি চিত্তং উপ্পাদেত্ৰা – ‘‘সচে খো পন নিসিন্নকোৰ পুচ্ছামি, সত্থরি অগারৰো কতো ভৰিস্সতী’’তি উট্ঠহিত্ৰা ঠিতট্ঠানতো অপক্কম্ম ছদ্দন্তো নাগরাজা মণিচম্মং ৰিয দসবলদত্তিযং মেঘৰণ্ণং পংসুকূলচীৰরং পারুপিত্ৰা দসনখসমোধানসমুজ্জলং অঞ্জলিং সিরস্মিং পতিট্ঠপেত্ৰা সত্থরি কতেন গারৰেন আজীৰকস্স অভিমুখো হুত্ৰা – ‘‘আৰুসো, অম্হাকং সত্থারং জানাসী’’তি আহ. কিং পন সত্থু পরিনিব্বানং জানন্তো পুচ্ছি অজানন্তোতি? আৰজ্জনপটিবদ্ধং খীণাসৰানং জাননং, অনাৰজ্জিতত্তা পনেস অজানন্তো পুচ্ছীতি একে. থেরো সমাপত্তিবহুলো, রত্তিট্ঠানদিৰাট্ঠানলেণমণ্ডপাদীসু নিচ্চং সমাপত্তিবলেনেৰ যাপেতি, কুলসন্তকম্পি গামং পৰিসিত্ৰা দ্ৰারে সমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৰা সমাপত্তিতো ৰুট্ঠিতোৰ ভিক্খং গণ্হাতি. থেরো কির ইমিনা পচ্ছিমেন অত্তভাৰেন মহাজনানুগ্গহং করিস্সামি – ‘‘যে ময্হং ভিক্খং ৰা দেন্তি গন্ধমালাদীহি ৰা সক্কারং করোন্তি, তেসং তং মহপ্ফলং হোতূ’’তি এৰং করোতি. তস্মা সমাপত্তিবহুলতায ন জানাতি. ইতি অজানন্তোৰ পুচ্ছতীতি ৰদন্তি, তং ন গহেতব্বং.
ন হেত্থ অজাননকারণং অত্থি. অভিলক্খিতং সত্থু পরিনিব্বানং অহোসি, দসসহস্সিলোকধাতুকম্পনাদীহি নিমিত্তেহি. থেরস্স পন পরিসায কেহিচি ভিক্খূহি ভগৰা দিট্ঠপুব্বো, কেহিচি ন দিট্ঠপুব্বো, তত্থ যেহিপি দিট্ঠপুব্বো, তেপি পস্সিতুকামাৰ, যেহিপি অদিট্ঠপুব্বো, তেপি পস্সিতুকামাৰ. তত্থ যেহি ন দিট্ঠপুব্বো, তে অতিদস্সনকামতায গন্ত্ৰা ‘‘কুহিং ভগৰা’’তি পুচ্ছন্তা ‘‘পরিনিব্বুতো’’তি সুত্ৰা সন্ধারেতুং নাসক্খিস্সন্তি. চীৰরঞ্চ পত্তঞ্চ ছড্ডেত্ৰা একৰত্থা ৰা দুন্নিৰত্থা ৰা দুপ্পারুতা ৰা উরানি পটিপিসন্তা পরোদিস্সন্তি. তত্থ মনুস্সা – ‘‘মহাকস্সপত্থেরেন সদ্ধিং আগতা পংসুকূলিকা সযম্পি ইত্থিযো ৰিয পরোদন্তি, তে কিং অম্হে সমস্সাসেস্সন্তী’’তি ময্হং দোসং দস্সন্তি. ইদং পন সুঞ্ঞং মহাঅরঞ্ঞং, ইধ যথা তথা রোদন্তেসু দোসো নত্থি. পুরিমতরং সুত্ৰা নাম সোকোপি তনুকো হোতীতি ভিক্খূনং সতুপ্পাদনত্থায জানন্তোৰ পুচ্ছি.
অজ্জ সত্তাহপরিনিব্বুতো সমণো গোতমোতি অজ্জ সমণো গোতমো সত্তাহপরিনিব্বুতো. ততো মে ইদন্তি ততো সমণস্স গোতমস্স পরিনিব্বুতট্ঠানতো.
২৩২. সুভদ্দো নাম ৰুড্ঢপব্বজিতোতি ‘‘সুভদ্দো’’তি তস্স নামং. ৰুড্ঢকালে পন পব্বজিতত্তা ‘‘ৰুড্ঢপব্বজিতো’’তি ৰুচ্চতি. কস্মা পন সো এৰমাহ? ভগৰতি আঘাতেন. অযং কিরেসো খন্ধকে আগতে আতুমাৰত্থুস্মিং নহাপিতপুব্বকো ৰুড্ঢপব্বজিতো ভগৰতি কুসিনারতো নিক্খমিত্ৰা অড্ঢতেল়সেহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং আতুমং আগচ্ছন্তে ভগৰা আগচ্ছতীতি সুত্ৰা – ‘‘আগতকালে যাগুপানং করিস্সামী’’তি সামণেরভূমিযং ঠিতে দ্ৰে পুত্তে এতদৰোচ – ‘‘ভগৰা কির, তাতা, আতুমং আগচ্ছতি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং অড্ঢতেল়সেহি ভিক্খুসতেহি; গচ্ছথ তুম্হে, তাতা, খুরভণ্ডং আদায নাল়িযাৰাপকেন অনুঘরকং অনুঘরকং আহিণ্ডথ লোণম্পি তেলম্পি তণ্ডুলম্পি খাদনীযম্পি সংহরথ ভগৰতো আগতস্স যাগুপানং করিস্সামা’’তি (মহাৰ. ৩০৩). তে তথা অকংসু.
মনুস্সা তে দারকে মঞ্জুকে পটিভানেয্যকে দিস্ৰা কারেতুকামাপি অকারেতুকামাপি কারেন্তিযেৰ. কতকালে – ‘‘কিং গণ্হিস্সথ তাতা’’তি পুচ্ছন্তি. তে ৰদন্তি – ‘‘ন অম্হাকং অঞ্ঞেন কেনচি অত্থো, পিতা পন নো ভগৰতো, আগতকালে যাগুদানং দাতুকামো’’তি. তং সুত্ৰা মনুস্সা অপরিগণেত্ৰাৰ যং তে সক্কোন্তি আহরিতুং, সব্বং দেন্তি. যম্পি ন সক্কোন্তি, মনুস্সেহি পেসেন্তি. অথ ভগৰতি আতুমং আগন্ত্ৰা ভুসাগারং পৰিট্ঠে সুভদ্দো সাযন্হসমযং গামদ্ৰারং গন্ত্ৰা মনুস্সে আমন্তেসি – ‘‘উপাসকা, নাহং তুম্হাকং সন্তিকা অঞ্ঞং কিঞ্চি পচ্চাসীসামি, ময্হং দারকেহি আভতানি তণ্ডুলাদীনিযেৰ সঙ্ঘস্স পহোন্তি. যং হত্থকম্মং, তং মে দেথা’’তি. ‘‘ইদঞ্চিদঞ্চ গণ্হথা’’তি সব্বূপকরণানি গাহেত্ৰা ৰিহারে উদ্ধনানি কারেত্ৰা একং কাল়কং কাসাৰং নিৰাসেত্ৰা তাদিসমেৰ পারুপিত্ৰা – ‘‘ইদং করোথ, ইদং করোথা’’তি সব্বরত্তিং ৰিচারেন্তো সতসহস্সং ৰিস্সজ্জেত্ৰা ভোজ্জযাগুঞ্চ মধুগোল়কঞ্চ পটিযাদাপেসি. ভোজ্জযাগু নাম ভুঞ্জিত্ৰা পাতব্বযাগু, তত্থ সপ্পিমধুফাণিতমচ্ছমংসপুপ্ফফলরসাদি যং কিঞ্চি খাদনীযং নাম সব্বং পক্খিপতি কীল়িতুকামানং সীসমক্খনযোগ্গা হোতি সুগন্ধগন্ধা.
অথ ভগৰা কালস্সেৰ সরীরপটিজগ্গনং কত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো পিণ্ডায চরিতুং আতুমনগরাভিমুখো পাযাসি. মনুস্সা তস্স আরোচেসুং – ‘‘ভগৰা পিণ্ডায গামং পৰিসতি, তযা কস্স যাগু পটিযাদিতা’’তি. সো যথানিৰত্থপারুতেহেৰ তেহি কাল়ককাসাৰেহি একেন হত্থেন দব্বিঞ্চ কটচ্ছুঞ্চ গহেত্ৰা ব্রহ্মা ৰিয দক্খিণজাণুমণ্ডলং ভূমিযং পতিট্ঠপেত্ৰা ৰন্দিত্ৰা – ‘‘পটিগ্গণ্হাতু মে, ভন্তে, ভগৰা যাগু’’ন্তি আহ.
ততো ‘‘জানন্তাপি তথাগতা পুচ্ছন্তী’’তি খন্ধকে আগতনযেন ভগৰা পুচ্ছিত্ৰা চ সুত্ৰা চ তং ৰুড্ঢপব্বজিতং ৰিগরহিত্ৰা তস্মিং ৰত্থুস্মিং অকপ্পিযসমাদানসিক্খাপদঞ্চ, খুরভণ্ডপরিহরণসিক্খাপদঞ্চাতি দ্ৰে সিক্খাপদানি পঞ্ঞপেত্ৰা – ‘‘ভিক্খৰে, অনেককপ্পকোটিযো ভোজনং পরিযেসন্তেহেৰ ৰীতিনামিতা, ইদং পন তুম্হাকং অকপ্পিযং অধম্মেন উপ্পন্নং ভোজনং, ইমং পরিভুত্তানং অনেকানি অত্তভাৰসহস্সানি অপাযেস্ৰেৰ নিব্বত্তিস্সন্তি, অপেথ মা গণ্হথা’’তি ভিক্খাচারাভিমুখো অগমাসি. একভিক্খুনাপি ন কিঞ্চি গহিতং.
সুভদ্দো অনত্তমনো হুত্ৰা অযং ‘‘সব্বং জানামী’’তি আহিণ্ডতি. সচে ন গহিতুকামো, পেসেত্ৰা আরোচেতব্বং. অযং পক্কাহারো নাম সব্বচিরং তিট্ঠন্তো সত্তাহমত্তং তিট্ঠেয্য. ইদঞ্হি মম যাৰজীৰং পরিযত্তং অস্স. সব্বং তেন নাসিতং, অহিতকামো অযং ময্হন্তি ভগৰতি আঘাতং বন্ধিত্ৰা দসবলে ধরন্তে কিঞ্চি ৰত্তুং নাসক্খি. এৰং কিরস্স অহোসি – ‘‘অযং উচ্চা কুলা পব্বজিতো মহাপুরিসো, সচে কিঞ্চি ৰক্খামি, মংযেৰ সন্তজ্জেস্সতী’’তি. স্ৰাযং অজ্জ ‘‘পরিনিব্বুতো ভগৰা’’তি সুত্ৰা লদ্ধস্সাসো ৰিয হট্ঠতুট্ঠো এৰমাহ.
থেরো তং সুত্ৰা হদযে পহারদানং ৰিয মত্থকে পতিতসুক্খাসনি ৰিয মঞ্ঞি, ধম্মসংৰেগো চস্স উপ্পজ্জি – ‘‘সত্তাহমত্তপরিনিব্বুতো ভগৰা, অজ্জাপিস্স সুৰণ্ণৰণ্ণং সরীরং ধরতিযেৰ, দুক্খেন ভগৰতা আরাধিতসাসনে নাম এৰং লহু মহন্তং পাপকসটং কণ্টকো উপ্পন্নো, অলং খো পনেস পাপো ৰড্ঢমানো অঞ্ঞেপি এৰরূপে সহাযে লভিত্ৰা সক্কা সাসনং ওসক্কাপেতু’’ন্তি. ততো থেরো চিন্তেসি –
‘‘সচে খো পনাহং ইমং মহল্লকং ইধেৰ পিলোতিকং নিৰাসাপেত্ৰা ছারিকায ওকিরাপেত্ৰা নীহরাপেস্সামি, মনুস্সা ‘সমণস্স গোতমস্স সরীরে ধরমানেযেৰ সাৰকা ৰিৰদন্তী’তি অম্হাকং দোসং দস্সেস্সন্তি অধিৰাসেমি তাৰ.
ভগৰতা হি দেসিতো ধম্মো অসঙ্গহিতপুপ্ফরাসিসদিসো. তত্থ যথা ৰাতেন পহটপুপ্ফানি যতো ৰা ততো ৰা গচ্ছন্তি, এৰমেৰ এৰরূপানং পাপপুগ্গলানং ৰসেন গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে ৰিনযে একং দ্ৰে সিক্খাপদানি নস্সিস্সন্তি, সুত্তে একো দ্ৰে পঞ্হাৰারা নস্সিস্সন্তি, অভিধম্মে একং দ্ৰে ভূমন্তরানি নস্সিস্সন্তি, এৰং অনুক্কমেন মূলে নট্ঠে পিসাচসদিসা ভৰিস্সাম; তস্মা ধম্মৰিনযসঙ্গহং করিস্সাম. এৰঞ্হি সতি দল়্হং সুত্তেন সঙ্গহিতানি পুপ্ফানি ৰিয অযং ধম্মৰিনযো নিচ্চলো ভৰিস্সতি.
এতদত্থঞ্হি ভগৰা ময্হং তীণি গাৰুতানি পচ্চুগ্গমনং অকাসি, তীহি ওৰাদেহি উপসম্পদং অদাসি, কাযতো অপনেত্ৰা কাযে চীৰরপরিৰত্তনং অকাসি, আকাসে পাণিং চালেত্ৰা চন্দূপমং পটিপদং কথেন্তো মং কাযসক্খিং কত্ৰা কথেসি, তিক্খত্তুং সকলসাসনদাযজ্জং পটিচ্ছাপেসি. মাদিসে ভিক্খুম্হি তিট্ঠমানে অযং পাপো সাসনে ৰুড্ঢিং মা অলত্থ. যাৰ অধম্মো ন দিপ্পতি, ধম্মো ন পটিবাহিযতি. অৰিনযো ন দিপ্পতি ৰিনযো ন পটিবাহিযতি. অধম্মৰাদিনো ন বলৰন্তো হোন্তি, ধম্মৰাদিনো ন দুব্বলা হোন্তি; অৰিনযৰাদিনো ন বলৰন্তো হোন্তি, ৰিনযৰাদিনো ন দুব্বলা হোন্তি. তাৰ ধম্মঞ্চ ৰিনযঞ্চ সঙ্গাযিস্সামি. ততো ভিক্খূ অত্তনো অত্তনো পহোনকং গহেত্ৰা কপ্পিযাকপ্পিযং কথেস্সন্তি. অথাযং পাপো সযমেৰ নিগ্গহং পাপুণিস্সতি, পুন সীসং উক্খিপিতুং ন সক্খিস্সতি, সাসনং ইদ্ধঞ্চেৰ ফীতঞ্চ ভৰিস্সতী’’তি.
সো এৰং নাম ময্হং চিত্তং উপ্পন্নন্তি কস্সচি অনারোচেত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘং সমস্সাসেসি. তেন ৰুত্তং – ‘‘অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো…পে… নেতং ঠানং ৰিজ্জতী’’তি.
২৩৩. চিতকন্তি ৰীসরতনসতিকং চন্দনচিতকং. আল়িম্পেস্সামাতি অগ্গিং গাহাপেস্সাম. ন সক্কোন্তি আল়িম্পেতুন্তি অট্ঠপি সোল়সপি দ্ৰত্তিংসপি জনা জালনত্থায যমকযমকউক্কাযো গহেত্ৰা তালৰণ্টেহি বীজন্তা ভস্তাহি ধমন্তা তানি তানি কারণানি করোন্তাপি ন সক্কোন্তিযেৰ অগ্গিং গাহাপেতুং. দেৰতানং অধিপ্পাযোতি এত্থ তা কির দেৰতা থেরস্স উপট্ঠাকদেৰতাৰ. অসীতিমহাসাৰকেসু হি চিত্তানি পসাদেত্ৰা তেসং উপট্ঠাকানি অসীতিকুলসহস্সানি সগ্গে নিব্বত্তানি. তত্থ থেরে চিত্তং পসাদেত্ৰা সগ্গে নিব্বত্তা দেৰতা তস্মিং সমাগমে থেরং অদিস্ৰা – ‘‘কুহিং নু খো অম্হাকং কুলূপকত্থেরো’’তি অন্তরামগ্গে পটিপন্নং দিস্ৰা ‘‘অম্হাকং কুলূপকত্থেরেন অৰন্দিতে চিতকো মা পজ্জলিত্থা’’তি অধিট্ঠহিংসু.
মনুস্সা তং সুত্ৰা – ‘‘মহাকস্সপো কির নাম ভো ভিক্খু পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং ‘দসবলস্স পাদে ৰন্দিস্সামী’তি আগচ্ছতি. তস্মিং কির অনাগতে চিতকো ন পজ্জলিস্সতি. কীদিসো ভো সো ভিক্খু কাল়ো ওদাতো দীঘো রস্সো, এৰরূপে নাম ভো ভিক্খুম্হি ঠিতে কিং দসবলস্স পরিনিব্বানং নামা’’তি কেচি গন্ধমালাদিহত্থা পটিপথং গচ্ছিংসু. কেচি ৰীথিযো ৰিচিত্তা কত্ৰা আগমনমগ্গং ওলোকযমানা অট্ঠংসু.
২৩৪. অথ খো আযস্মা মহাকস্সপো যেন কুসিনারা…পে… সিরসা ৰন্দীতি থেরো কির চিতকং পদক্খিণং কত্ৰা আৰজ্জন্তোৰ সল্লক্খেসি – ‘‘ইমস্মিং ঠানে সীসং, ইমস্মিং ঠানে পাদা’’তি. ততো পাদানং সমীপে ঠত্ৰা অভিঞ্ঞাপাদকং চতুত্থজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠায – ‘‘অরাসহস্সপটিমণ্ডিতচক্কলক্খণপতিট্ঠিতা দসবলস্স পাদা সদ্ধিং কপ্পাসপটলেহি পঞ্চ দুস্সযুগসতানি সুৰণ্ণদোণিং চন্দনচিতকঞ্চ দ্ৰেধা কত্ৰা ময্হং উত্তমঙ্গে সিরস্মিং পতিট্ঠহন্তূ’’তি অধিট্ঠাসি. সহ অধিট্ঠানচিত্তেন তানি পঞ্চ দুস্সযুগসতানি দ্ৰেধা কত্ৰা ৰলাহকন্তরা পুণ্ণচন্দো ৰিয পাদা নিক্খমিংসু. থেরো ৰিকসিতরত্তপদুমসদিসে হত্থে পসারেত্ৰা সুৰণ্ণৰণ্ণে সত্থুপাদে যাৰ গোপ্ফকা দল়্হং গহেত্ৰা অত্তনো সিরৰরে পতিট্ঠপেসি. তেন ৰুত্তং – ‘‘ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দী’’তি.
মহাজনো তং অচ্ছরিযং দিস্ৰা একপ্পহারেনেৰ মহানাদং নদি, গন্ধমালাদীহি পূজেত্ৰা যথারুচি ৰন্দি. এৰং পন থেরেন চ মহাজনেন চ তেহি চ পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি ৰন্দিতমত্তে পুন অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থি. পকতিঅধিট্ঠানৰসেনেৰ থেরস্স হত্থতো মুচ্চিত্ৰা অলত্তকৰণ্ণানি ভগৰতো পাদতলানি চন্দনদারুআদীসু কিঞ্চি অচালেত্ৰাৰ যথাঠানে পতিট্ঠহিংসু, যথাঠানে ঠিতানেৰ অহেসুং. ভগৰতো হি পাদেসু নিক্খমন্তেসু ৰা পৰিসন্তেসু ৰা কপ্পাসঅংসু ৰা দসিকতন্তং ৰা তেলবিন্দু ৰা দারুক্খন্ধং ৰা ঠানা চলিতং নাম নাহোসি. সব্বং যথাঠানে ঠিতমেৰ অহোসি. উট্ঠহিত্ৰা পন অত্থঙ্গতে চন্দে ৰিয সূরিযে ৰিয চ তথাগতস্স পাদেসু অন্তরহিতেসু মহাজনো মহাকন্দিতং কন্দি. পরিনিব্বানকালতো অধিকতরং কারুঞ্ঞং অহোসি.
সযমেৰ ভগৰতো চিতকো পজ্জলীতি ইদং পন কস্সচি পজ্জলাপেতুং ৰাযমন্তস্স অদস্সনৰসেন ৰুত্তং. দেৰতানুভাৰেন পনেস সমন্ততো একপ্পহারেনেৰ পজ্জলি.
২৩৫. সরীরানেৰ অৰসিস্সিংসূতি পুব্বে একগ্ঘনেন ঠিতত্তা সরীরং নাম অহোসি. ইদানি ৰিপ্পকিণ্ণত্তা সরীরানীতি ৰুত্তং সুমনমকুল়সদিসা চ ধোতমুত্তসদিসা চ সুৰণ্ণসদিসা চ ধাতুযো অৰসিস্সিংসূতি অত্থো. দীঘাযুকবুদ্ধানঞ্হি সরীরং সুৰণ্ণক্খন্ধসদিসং একমেৰ হোতি. ভগৰা পন – ‘‘অহং ন চিরং ঠত্ৰা পরিনিব্বাযামি, ময্হং সাসনং তাৰ সব্বত্থ ন ৰিত্থারিতং, তস্মা পরিনিব্বুতস্সাপি মে সাসপমত্তম্পি ধাতুং গহেত্ৰা অত্তনো অত্তনো ৰসনট্ঠানে চেতিযং কত্ৰা পরিচরন্তো মহাজনো সগ্গপরাযণো হোতূ’’তি ধাতূনং ৰিকিরণং অধিট্ঠাসি. কতি, পনস্স ধাতুযো ৰিপ্পকিণ্ণা, কতি ন ৰিপ্পকিণ্ণাতি. চতস্সো দাঠা, দ্ৰে অক্খকা, উণ্হীসন্তি ইমা সত্ত ধাতুযো ন ৰিপ্পকিরিংসু, সেসা ৰিপ্পকিরিংসূতি. তত্থ সব্বখুদ্দকা ধাতু সাসপবীজমত্তা অহোসি, মহাধাতু মজ্ঝে ভিন্নতণ্ডুলমত্তা, অতিমহতী মজ্ঝে ভিন্নমুগ্গমত্তাতি.
উদকধারাতি অগ্গবাহুমত্তাপি জঙ্ঘমত্তাপি তালক্খন্ধমত্তাপি উদকধারা আকাসতো পতিত্ৰা নিব্বাপেসি. উদকসালতোতি পরিৰারেত্ৰা ঠিতসালরুক্খে সন্ধাযেতং ৰুত্তং, তেসম্পি হি খন্ধন্তরৰিটপন্তরেহি উদকধারা নিক্খমিত্ৰা নিব্বাপেসুং. ভগৰতো চিতকো মহন্তো. সমন্তা পথৰিং ভিন্দিত্ৰাপি নঙ্গলসীসমত্তা উদকৰট্টি ফলিকৰটংসকসদিসা উগ্গন্ত্ৰা চিতকমেৰ গণ্হন্তি. গন্ধোদকেনাতি সুৰণ্ণঘটে রজতঘটে চ পূরেত্ৰা আভতনানাগন্ধোদকেন. নিব্বাপেসুন্তি সুৰণ্ণমযরজতমযেহি অট্ঠদণ্ডকেহি ৰিকিরিত্ৰা চন্দনচিতকং নিব্বাপেসুং.
এত্থ চ চিতকে ঝাযমানে পরিৰারেত্ৰা ঠিতসালরুক্খানং সাখন্তরেহি ৰিটপন্তরেহি পত্তন্তরেহি জালা উগ্গচ্ছন্তি, পত্তং ৰা সাখা ৰা পুপ্ফং ৰা দড্ঢা নাম নত্থি, কিপিল্লিকাপি মক্কটকাপি জালানং অন্তরেনেৰ ৰিচরন্তি. আকাসতো পতিতউদকধারাসুপি সালরুক্খেহি নিক্খন্তউদকধারাসুপি পথৰিং ভিন্দিত্ৰা নিক্খন্তউদকধারাসুপি ধম্মকথাৰ পমাণং. এৰং চিতকং নিব্বাপেত্ৰা পন মল্লরাজানো সন্থাগারে চতুজ্জাতিযগন্ধপরিভণ্ডং কারেত্ৰা লাজপঞ্চমানি পুপ্ফানি ৰিকিরিত্ৰা উপরি চেলৰিতানং বন্ধিত্ৰা সুৰণ্ণতারকাদীহি খচিত্ৰা তত্থ গন্ধদামমালাদামরতনদামানি ওলম্বেত্ৰা সন্থাগারতো যাৰ মকুটবন্ধনসঙ্খাতা সীসপসাধনমঙ্গলসালা, তাৰ উভোহি পস্সেহি সাণিকিলঞ্জপরিক্খেপং কারেত্ৰা উপরি চেলৰিতানং বন্ধাপেত্ৰা সুৰণ্ণতারকাদীহি খচিত্ৰা তত্থপি গন্ধদামমালাদামরতনদামানি ওলম্বেত্ৰা মণিদণ্ডৰণ্ণেহি ৰেণূহি চ পঞ্চৰণ্ণদ্ধজে উস্সাপেত্ৰা সমন্তা ৰাতপটাকা পরিক্খিপিত্ৰা সুসম্মট্ঠাসু ৰীথীসু কদলিযো চ পুণ্ণঘটে চ ঠপেত্ৰা দণ্ডকদীপিকা জালেত্ৰা অলঙ্কতহত্থিক্খন্ধে সহ ধাতূহি সুৰণ্ণদোণিং ঠপেত্ৰা মালাগন্ধাদীহি পূজেন্তা সাধুকীল়িতং কীল়ন্তা অন্তোনগরং পৰেসেত্ৰা সন্থাগারে সরভমযপল্লঙ্কে ঠপেত্ৰা উপরি সেতচ্ছত্তং ধারেসুং. এৰং কত্ৰা – ‘‘অথ খো কোসিনারকা মল্লা ভগৰতো সরীরানি সত্তাহং সন্থাগারে সত্তিপঞ্জরং করিত্ৰা’’তি সব্বং ৰেদিতব্বং.
তত্থ সত্তিপঞ্জরং করিত্ৰাতি সত্তিহত্থেহি পুরিসেহি পরিক্খিপাপেত্ৰা. ধনুপাকারন্তি পঠমং তাৰ হত্থিকুম্ভেন কুম্ভং পহরন্তে পরিক্খিপাপেসুং, ততো অস্সে গীৰায গীৰং পহরন্তে, ততো রথে আণিকোটিযা আণিকোটিং পহরন্তে, ততো যোধে বাহুনা বাহুং পহরন্তে. তেসং পরিযন্তে কোটিযা কোটিং পহরমানানি ধনূনি পরিক্খিপাপেসুং. ইতি সমন্তা যোজনপ্পমাণং ঠানং সত্তাহং সন্নাহগৰচ্ছিকং ৰিয কত্ৰা আরক্খং সংৰিদহিংসু. তং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘ধনুপাকারং পরিক্খিপাপেত্ৰা’’তি.
কস্মা পনেতে এৰমকংসূতি? ইতো পুরিমেসু হি দ্ৰীসু সত্তাহেসু তে ভিক্খুসঙ্ঘস্স ঠাননিসজ্জোকাসং করোন্তা খাদনীযং ভোজনীযং সংৰিদহন্তা সাধুকীল়িকায ওকাসং ন লভিংসু. ততো নেসং অহোসি – ‘‘ইমং সত্তাহং সাধুকীল়িতং কীল়িস্সাম, ঠানং খো পনেতং ৰিজ্জতি যং অম্হাকং পমত্তভাৰং ঞত্ৰা কোচিদেৰ আগন্ত্ৰা ধাতুযো গণ্হেয্য, তস্মা আরক্খং ঠপেত্ৰা কীল়িস্সামা’’তি. তে তথা এৰমকংসু.