মহাভূমিচালৰণ্ণনা
১৭১. যং মহাৰাতাতি যেন সমযেন যস্মিং ৰা সমযে মহাৰাতা ৰাযন্তি, মহাৰাতা ৰাযন্তাপি উক্খেপকৰাতা নাম উট্ঠহন্তি, তে ৰাযন্তা সট্ঠিসহস্সাধিকনৰযোজনসতসহস্সবহলং উদকসন্ধারকং ৰাতং উপচ্ছিন্দন্তি, ততো আকাসে উদকং ভস্সতি, তস্মিং ভস্সন্তে পথৰী ভস্সতি. পুন ৰাতো অত্তনো বলেন অন্তোধমকরণে ৰিয উদকং আবন্ধিত্ৰা গণ্হাতি, ততো উদকং উগ্গচ্ছতি, তস্মিং উগ্গচ্ছন্তে পথৰী উগ্গচ্ছতি. এৰং উদকং কম্পিতং পথৰিং কম্পেতি. এতঞ্চ কম্পনং যাৰ অজ্জকালাপি হোতিযেৰ, বহলভাৰেন পন ন ওগচ্ছনুগ্গচ্ছনং পঞ্ঞাযতি.
মহিদ্ধিকো মহানুভাৰোতি ইজ্ঝনস্স মহন্ততায মহিদ্ধিকো, অনুভৰিতব্বস্স মহন্ততায মহানুভাৰো. পরিত্তাতি দুব্বলা. অপ্পমাণাতি বলৰা. সো ইমং পথৰিং কম্পেতীতি সো ইদ্ধিং নিব্বত্তেত্ৰা সংৰেজেন্তো মহামোগ্গল্লানো ৰিয, ৰীমংসন্তো ৰা মহানাগত্থেরস্স ভাগিনেয্যো সঙ্ঘরক্খিতসামণেরো ৰিয পথৰিং কম্পেতি. সো কিরাযস্মা খুরগ্গেযেৰ অরহত্তং পত্ৰা চিন্তেসি – ‘‘অত্থি নু খো কোচি ভিক্খু, যেন পব্বজিতদিৰসেযেৰ অরহত্তং পত্ৰা ৰেজযন্তো পাসাদো কম্পিতপুব্বো’’তি? ততো – ‘‘নত্থি কোচী’’তি ঞত্ৰা – ‘‘অহং কম্পেস্সামী’’তি অভিঞ্ঞাবলেন ৰেজযন্তমত্থকে ঠত্ৰা পাদেন পহরিত্ৰা কম্পেতুং নাসক্খি. অথ নং সক্কস্স নাটকিত্থিযো আহংসু – ‘‘পুত্ত সঙ্ঘরক্খিত, ত্ৰং পূতিগন্ধেনেৰ সীসেন ৰেজযন্তং কম্পেতুং ইচ্ছসি, সুপ্পতিট্ঠিতো তাত পাসাদো, কথং কম্পেতুং সক্খিস্সসী’’তি?
সামণেরো – ‘‘ইমা দেৰতা মযা সদ্ধিং কেল়িং করোন্তি, অহং খো পন আচরিযং নালত্থং, কহং নু খো মে আচরিযো সামুদ্দিকমহানাগত্থেরো’’তি আৰজ্জেন্তো মহাসমুদ্দে উদকলেণং মাপেত্ৰা দিৰাৰিহারং নিসিন্নোতি ঞত্ৰা তত্থ গন্ত্ৰা থেরং ৰন্দিত্ৰা অট্ঠাসি. ততো নং থেরো – ‘‘কিং, তাত সঙ্ঘরক্খিত, অসিক্খিত্ৰাৰ যুদ্ধং পৰিট্ঠোসী’’তি ৰত্ৰা ‘‘নাসক্খি, তাত, ৰেজযন্তং কম্পেতু’’ন্তি পুচ্ছি. আচরিযং, ভন্তে, নালত্থন্তি. অথ নং থেরো – ‘‘তাত তুম্হাদিসে অকম্পেন্তে কো অঞ্ঞো কম্পেস্সতি. দিট্ঠপুব্বং তে, তাত, উদকপিট্ঠে গোমযখণ্ডং পিলৰন্তং, তাত, কপল্লকপূৰং পচন্তা অন্তন্তেন পরিচ্ছিন্দন্তি, ইমিনা ওপম্মেন জানাহী’’তি আহ. সো – ‘‘ৰট্টিস্সতি, ভন্তে, এত্তকেনা’’তি ৰত্ৰা পাসাদেন পতিট্ঠিতোকাসং উদকং হোতূতি অধিট্ঠায ৰেজযন্তাভিমুখো অগমাসি.
দেৰধীতরো তং দিস্ৰা – ‘‘একৰারং লজ্জিত্ৰা গতো, পুনপি সামণেরো এতি, পুনপি এতী’’তি ৰদিংসু. সক্কো দেৰরাজা – ‘‘মা ময্হং পুত্তেন সদ্ধিং কথযিত্থ, ইদানি তেন আচরিযো লদ্ধো, খণেন পাসাদং কম্পেস্সতী’’তি আহ. সামণেরোপি পাদঙ্গুট্ঠেন পাসাদথূপিকং পহরি. পাসাদো চতূহি দিসাহি ওণমতি. দেৰতা – ‘‘পতিট্ঠাতুং দেহি, তাত, পাসাদস্স পতিট্ঠাতুং দেহি, তাত, পাসাদস্সা’’তি ৰিরৰিংসু. সামণেরো পাসাদং যথাঠানে ঠপেত্ৰা পাসাদমত্থকে ঠত্ৰা উদানং উদানেসি –
‘‘অজ্জেৰাহং পব্বজিতো, অজ্জ পত্তাসৰক্খযং;
অজ্জ কম্পেমি পাসাদং, অহো বুদ্ধস্সুল়ারতা.
অজ্জেৰাহং পব্বজিতো…পে… অহো ধম্মস্সুল়ারতা.
অজ্জেৰাহং পব্বজিতো…পে… অহো সঙ্ঘস্সুল়ারতাতি.
ইতো পরেসু ছসু পথৰীকম্পেসু যং ৰত্তব্বং, তং মহাপদানে ৰুত্তমেৰ.
ইতি ইমেসু অট্ঠসু পথৰীকম্পেসু পঠমো ধাতুকোপেন, দুতিযো ইদ্ধানুভাৰেন, ততিযচতুত্থা পুঞ্ঞতেজেন, পঞ্চমো ঞাণতেজেন, ছট্ঠো সাধুকারদানৰসেন, সত্তমো কারুঞ্ঞভাৰেন, অট্ঠমো আরোদনেন. মাতুকুচ্ছিং ওক্কমন্তে চ ততো নিক্খমন্তে চ মহাসত্তে তস্স পুঞ্ঞতেজেন পথৰী অকম্পিত্থ. অভিসম্বোধিযং ঞাণতেজেন অভিহতা হুত্ৰা অকম্পিত্থ. ধম্মচক্কপ্পৰত্তনে সাধুকারভাৰসণ্ঠিতা সাধুকারং দদমানা অকম্পিত্থ. আযুসঙ্খারোস্সজ্জনে কারুঞ্ঞসভাৰসণ্ঠিতা চিত্তসঙ্খোভং অসহমানা অকম্পিত্থ. পরিনিব্বানে আরোদনৰেগতুন্না হুত্ৰা অকম্পিত্থ. অযং পনত্থো পথৰীদেৰতায ৰসেন ৰেদিতব্বো, মহাভূতপথৰিযা পনেতং নত্থি অচেতনত্তাতি.
ইমে খো, আনন্দ, অট্ঠ হেতূতি এত্থ ইমেতি নিদ্দিট্ঠনিদস্সনং. এত্তাৰতা চ পনাযস্মা আনন্দো – ‘‘অদ্ধা অজ্জ ভগৰতা আযুসঙ্খারো ওস্সট্ঠো’’তি সল্লক্খেসি. ভগৰা পন সল্লক্খিতভাৰং জানন্তোপি ওকাসং অদত্ৰাৰ অঞ্ঞানিপি অট্ঠকানি সম্পিণ্ডেন্তো – ‘‘অট্ঠ খো ইমা’’তিআদিমাহ.