সোণদণ্ডগুণকথা

৩০৩. নানাৰেরজ্জকানন্তি নানাৰিধেসু রজ্জেসু, অঞ্ঞেসু অঞ্ঞেসু কাসিকোসলাদীসু রজ্জেসু জাতা, তানি ৰা তেসং নিৰাসা, ততো ৰা আগতাতি নানাৰেরজ্জকা, তেসং নানাৰেরজ্জকানং. কেনচিদেৰ করণীযেনাতি তস্মিং কির নগরে দ্ৰীহি করণীযেহি ব্রাহ্মণা সন্নিপতন্তি – যঞ্ঞানুভৰনত্থং ৰা মন্তসজ্ঝাযনত্থং ৰা. তদা চ তস্মিং নগরে যমঞ্ঞা নত্থি. সোণদণ্ডস্স পন সন্তিকে মন্তসজ্ঝাযনত্থং এতে সন্নিপতিতা. তং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘কেনচিদেৰ করণীযেনা’’তি. তে তস্স গমনং সুত্ৰা চিন্তেসুং – ‘‘অযং সোণদণ্ডো উগ্গতব্রাহ্মণো যেভুয্যেন চ অঞ্ঞে ব্রাহ্মণা সমণং গোতমং সরণং গতা, অযমেৰ ন গতো. স্ৰাযং সচে তত্থ গমিস্সতি, অদ্ধা সমণস্স গোতমস্স আৰট্টনিযা মাযায আৰট্টিতো, তং সরণং গমিস্সতি. ততো এতস্সাপি গেহদ্ৰারে ব্রাহ্মণানং সন্নিপাতো ন ভৰিস্সতী’’তি. ‘‘হন্দস্স গমনন্তরাযং করোমা’’তি সম্মন্তযিত্ৰা তত্থ অগমংসু. তং সন্ধায – অথ খো তে ব্রাহ্মণাতিআদি ৰুত্তং.

তত্থ ইমিনাপঙ্গেনাতি ইমিনাপি কারণেন. এৰং এতং কারণং ৰত্ৰা পুন – ‘‘অত্তনো ৰণ্ণে ভঞ্ঞমানে অতুস্সনকসত্তো নাম নত্থি. হন্দস্স ৰণ্ণং ভণনেন গমনং নিৰারেস্সামা’’তি চিন্তেত্ৰা ভৰঞ্হি সোণদণ্ডো উভতো সুজাতোতিআদীনি কারণানি আহংসু.

উভতোতি দ্ৰীহি পক্খেহি. মাতিতো চ পিতিতো চাতি ভোতো মাতা ব্রাহ্মণী, মাতুমাতা ব্রাহ্মণী, তস্সাপি মাতা ব্রাহ্মণী; পিতা ব্রাহ্মণো, পিতুপিতা ব্রাহ্মণো, তস্সাপি পিতা ব্রাহ্মণোতি, এৰং ভৰং উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ. সংসুদ্ধগহণিকোতি সংসুদ্ধা তে মাতুগহণী কুচ্ছীতি অত্থো. সমৰেপাকিনিযা গহণিযাতি এত্থ পন কম্মজতেজোধাতু ‘‘গহণী’’তি ৰুচ্চতি.

যাৰ সত্তমা পিতামহযুগাতি এত্থ পিতুপিতা পিতামহো, পিতামহস্স যুগং পিতামহযুগং. যুগন্তি আযুপ্পমাণং ৰুচ্চতি. অভিলাপমত্তমেৰ চেতং. অত্থতো পন পিতামহোযেৰ পিতামহযুগং. ততো উদ্ধং সব্বেপি পুব্বপুরিসা পিতামহগ্গহণেনেৰ গহিতা. এৰং যাৰ সত্তমো পুরিসো, তাৰ সংসুদ্ধগহণিকো. অথ ৰা অক্খিত্তো অনুপকুট্ঠো জাতিৰাদেনাতি দস্সেন্তি. অক্খিত্তোতি – ‘‘অপনেথ এতং, কিং ইমিনা’’তি এৰং অক্খিত্তো অনৰক্খিত্তো. অনুপকুট্ঠোতি ন উপকুট্ঠো, ন অক্কোসং ৰা নিন্দং ৰা লদ্ধপুব্বো. কেন কারণেনাতি? জাতিৰাদেন. ইতিপি – ‘‘হীনজাতিকো এসো’’তি এৰরূপেন ৰচনেনাতি অত্থো.

অড্ঢোতি ইস্সরো. মহদ্ধনোতি মহতা ধনেন সমন্নাগতো. ভৰতো হি গেহে পথৰিযং পংসুৰালিকা ৰিয বহুধনং, সমণো পন গোতমো অধনো ভিক্খায উদরং পূরেত্ৰা যাপেতীতি দস্সেন্তি. মহাভোগোতি পঞ্চকামগুণৰসেন মহাউপভোগো. এৰং যং যং গুণং ৰদন্তি, তস্স তস্স পটিপক্খৰসেন ভগৰতো অগুণংযেৰ দস্সেমাতি মঞ্ঞমানা ৰদন্তি.

অভিরূপোতি অঞ্ঞেহি মনুস্সেহি অভিরূপো অধিকরূপো. দস্সনীযোতি দিৰসম্পি পস্সন্তানং অতিত্তিকরণতো দস্সনযোগ্গো. দস্সনেনেৰ চিত্তপসাদজননতো পাসাদিকো. পোক্খরতা ৰুচ্চতি সুন্দরভাৰো, ৰণ্ণস্স পোক্খরতা ৰণ্ণপোক্খরতা, তায ৰণ্ণসম্পত্তিযা যুত্তোতি অত্থো. পোরাণা পনাহু – ‘‘পোক্খরন্তি সরীরং ৰদন্তি, ৰণ্ণং ৰণ্ণমেৰা’’তি. তেসং মতেন ৰণ্ণঞ্চ পোক্খরঞ্চ ৰণ্ণপোক্খরানি. তেসং ভাৰো ৰণ্ণপোক্খরতা. ইতি পরমায ৰণ্ণপোক্খরতাযাতি উত্তমেন পরিসুদ্ধেন ৰণ্ণেন চেৰ সরীরসণ্ঠানসম্পত্তিযা চাতি অত্থো. ব্রহ্মৰণ্ণীতি সেট্ঠৰণ্ণী. পরিসুদ্ধৰণ্ণেসুপি সেট্ঠেন সুৰণ্ণৰণ্ণেন সমন্নাগতোতি অত্থো. ব্রহ্মৰচ্ছসীতি মহাব্রহ্মুনো সরীরসদিসেনেৰ সরীরেন সমন্নাগতো. অখুদ্দাৰকাসো দস্সনাযাতি ‘‘ভোতো সরীরে দস্সনস্স ওকাসো ন খুদ্দকো মহা, সব্বানেৰ তে অঙ্গপচ্চঙ্গানি দস্সনীযানেৰ, তানি চাপি মহন্তানেৰা’’তি দীপেন্তি.

সীলমস্স অত্থীতি সীলৰা. ৰুদ্ধং ৰদ্ধিতং সীলমস্সাতি ৰুদ্ধসীলী. ৰুদ্ধসীলেনাতি ৰুদ্ধেন ৰদ্ধিতেন সীলেন. সমন্নাগতোতি যুত্তো. ইদং ৰুদ্ধসীলীপদস্সেৰ ৰেৰচনং. সব্বমেতং পঞ্চসীলমত্তমেৰ সন্ধায ৰদন্তি.

কল্যাণৰাচোতিআদীসু কল্যাণা সুন্দরা পরিমণ্ডলপদব্যঞ্জনা ৰাচা অস্সাতি কল্যাণৰাচো. কল্যাণং মধুরং ৰাক্করণং অস্সাতি কল্যাণৰাক্করণো. ৰাক্করণন্তি উদাহরণঘোসো. গুণপরিপুণ্ণভাৰেন পুরে ভৰাতি পোরী. পুরে ৰা ভৰত্তা পোরী. পোরিযা নাগরিকিত্থিযা সুখুমালত্তনেন সদিসাতি পোরী, তায পোরিযা. ৰিস্সট্ঠাযাতি অপলিবুদ্ধায সন্দিট্ঠৰিলম্বিতাদিদোসরহিতায. অনেলগলাযাতি এলগল়েনৰিরহিতায. যস্স কস্সচি হি কথেন্তস্স এলা গল়ন্তি, লালা ৰা পগ্ঘরন্তি, খেল়ফুসিতানি ৰা নিক্খমন্তি, তস্স ৰাচা এলগল়ং নাম হোতি, তব্বিপরিতাযাতি অত্থো. অত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনিযাতি আদিমজ্ঝপরিযোসানং পাকটং কত্ৰা ভাসিতত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনসমত্থায.

জিণ্ণোতি জরাজিণ্ণতায জিণ্ণো. ৰুদ্ধোতি অঙ্গপচ্চঙ্গানং ৰুদ্ধিভাৰমরিযাদপ্পত্তো. মহল্লকোতি জাতিমহল্লকতায সমন্নাগতো. চিরকালপ্পসুতোতি ৰুত্তং হোতি. অদ্ধগতোতি অদ্ধানং গতো, দ্ৰে তযো রাজপরিৰট্টে অতীতোতি অধিপ্পাযো. ৰযোঅনুপ্পত্তোতি পচ্ছিমৰযং সম্পত্তো, পচ্ছিমৰযো নাম ৰস্সসতস্স পচ্ছিমো ততিযভাগো.

অপি চ জিণ্ণোতি পোরাণো, চিরকালপ্পৰত্তকুলন্ৰযোতি ৰুত্তং হোতি. ৰুদ্ধোতি সীলাচারাদিগুণৰুদ্ধিযা যুত্তো. মহল্লকোতি ৰিভৰমহন্তায সমন্নাগতো. অদ্ধগতোতি মগ্গপ্পটিপন্নো ব্রাহ্মণানং ৰতচরিযাদিমরিযাদং অৰীতিক্কম্ম চরণসীলো. ৰযোঅনুপ্পত্তোতি জাতিৰুদ্ধভাৰম্পি অন্তিমৰযং অনুপ্পত্তো.