মজ্ঝিমসীলৰণ্ণনা
১১. ইদানি মজ্ঝিমসীলং ৰিত্থারেন্তো ‘‘যথা ৰা পনেকে ভোন্তো’’তিআদিমাহ. তত্রাযং অনুত্তানপদৰণ্ণনা. সদ্ধাদেয্যানীতি কম্মঞ্চ ফলঞ্চ ইধলোকঞ্চ পরলোকঞ্চ সদ্দহিত্ৰা দিন্নানি. ‘অযং মে ঞাতী’তি ৰা, ‘মিত্তো’তি ৰা, ইদং পটিকরিস্সতি, ইদং ৰা তেন কতপুব্বন্তি ৰা, এৰং ন দিন্নানীতি অত্থো. এৰং দিন্নানি হি ন সদ্ধাদেয্যানি নাম হোন্তি. ভোজনানীতি দেসনাসীসমত্তমেতং, অত্থতো পন সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৰা চীৰরানি পারুপিত্ৰা সেনাসনানি সেৰমানা গিলানভেসজ্জং পরিভুঞ্জমানাতি সব্বমেতং ৰুত্তমেৰ হোতি.
সেয্যথিদন্তি নিপাতো. তস্সত্থো কতমো সো বীজগামভূতগামো, যস্স সমারম্ভং অনুযুত্তা ৰিহরন্তীতি. ততো তং দস্সেন্তো মূলবীজন্তিআদিমাহ. তত্থ মূলবীজং নাম হলিদ্দি, সিঙ্গিৰেরং, ৰচা, ৰচত্তং, অতিৰিসা, কটুকরোহিণী, উসীরং, ভদ্দমুত্তকন্তি এৰমাদি. খন্ধবীজং নাম অস্সত্থো, নিগ্রোধো, পিলক্খো, উদুম্বরো, কচ্ছকো, কপিত্থনোতি এৰমাদি. ফল়ুবীজং নাম উচ্ছু, নল়ো, ৰেল়ূতি এৰমাদি. অগ্গবীজং নাম অজ্জকং, ফণিজ্জকং, হিরিৰেরন্তি এৰমাদি. বীজবীজং নাম পুব্বণ্ণং অপরণ্ণন্তি এৰমাদি. সব্বঞ্হেতং রুক্খতো ৰিযোজিতং ৰিরুহনসমত্থমেৰ ‘‘বীজগামো’’তি ৰুচ্চতি. রুক্খতো পন অৰিযোজিতং অসুক্খং ‘‘ভূতগামো’’তি ৰুচ্চতি. তত্থ ভূতগামসমারম্ভো পাচিত্তিযৰত্থু, বীজগামসমারম্ভো দুক্কটৰত্থূতি ৰেদিতব্বো.
১২. সন্নিধিকারপরিভোগন্তি সন্নিধিকতস্স পরিভোগং. তত্থ দুৰিধা কথা, ৰিনযৰসেন চ সল্লেখৰসেন চ. ৰিনযৰসেন তাৰ যং কিঞ্চি অন্নং অজ্জ পটিগ্গহিতং অপরজ্জু সন্নিধিকারকং হোতি, তস্স পরিভোগে পাচিত্তিযং. অত্তনা লদ্ধং পন সামণেরানং দত্ৰা, তেহি লদ্ধং ঠপাপেত্ৰা দুতিযদিৰসে ভুঞ্জিতুং ৰট্টতি, সল্লেখো পন ন হোতি.
পানসন্নিধিম্হিপি এসেৰ নযো. তত্থ পানং নাম অম্বপানাদীনি অট্ঠ পানানি, যানি চ তেসং অনুলোমানি. তেসং ৰিনিচ্ছযো সমন্তপাসাদিকাযং ৰুত্তো.
ৰত্থসন্নিধিম্হি অনধিট্ঠিতং অৰিকপ্পিতং সন্নিধি চ হোতি, সল্লেখঞ্চ কোপেতি, অযং পরিযাযকথা. নিপ্পরিযাযতো পন তিচীৰরসন্তুট্ঠেন ভৰিতব্বং, চতুত্থং লভিত্ৰা অঞ্ঞস্স দাতব্বং. সচে যস্স কস্সচি দাতুং ন সক্কোতি, যস্স পন দাতুকামো হোতি, সো উদ্দেসত্থায ৰা পরিপুচ্ছত্থায ৰা গতো, আগতমত্তে দাতব্বং, অদাতুং ন ৰট্টতি. চীৰরে পন অপ্পহোন্তে সতিযা পচ্চাসায অনুঞ্ঞাতকালং ঠপেতুং ৰট্টতি. সূচিসুত্তচীৰরকারকানং অলাভেন ততো পরম্পি ৰিনযকম্মং কত্ৰা ঠপেতুং ৰট্টতি. ‘‘ইমস্মিং জিণ্ণে পুন ঈদিসং কুতো লভিস্সামী’’তি পন ঠপেতুং ন ৰট্টতি, সন্নিধি চ হোতি, সল্লেখঞ্চ কোপেতি.
যানসন্নিধিম্হি যানং নাম ৰয্হং, রথো, সকটং, সন্দমানিকা, সিৰিকা, পাটঙ্কীতি; নেতং পব্বজিতস্স যানং. উপাহনা পন পব্বজিতস্স যানংযেৰ. একভিক্খুস্স হি একো অরঞ্ঞত্থায, একো ধোতপাদকত্থাযাতি, উক্কংসতো দ্ৰে উপাহনসঙ্ঘাটা ৰট্টন্তি. ততিযং লভিত্ৰা অঞ্ঞস্স দাতব্বো. ‘‘ইমস্মিং জিণ্ণে অঞ্ঞং কুতো লভিস্সামী’’তি হি ঠপেতুং ন ৰট্টতি, সন্নিধি চ হোতি, সল্লেখঞ্চ কোপেতি.
সযনসন্নিধিম্হি সযনন্তি মঞ্চো. একস্স ভিক্খুনো একো গব্ভে, একো দিৰাঠানেতি উক্কংসতো দ্ৰে মঞ্চা ৰট্টন্তি. ততো উত্তরি লভিত্ৰা অঞ্ঞস্স ভিক্খুনো ৰা গণস্স ৰা দাতব্বো; অদাতুং ন ৰট্টতি. সন্নিধি চ হোতি, সল্লেখঞ্চ কোপেতি.
গন্ধসন্নিধিম্হি ভিক্খুনো কণ্ডুকচ্ছুছৰিদোসাদিআবাধে সতি গন্ধা ৰট্টন্তি. তে গন্ধে আহরাপেত্ৰা তস্মিং রোগে ৰূপসন্তে অঞ্ঞেসং ৰা আবাধিকানং দাতব্বা, দ্ৰারে পঞ্চঙ্গুলিঘরধূপনাদীসু ৰা উপনেতব্বা. ‘‘পুন রোগে সতি ভৰিস্সন্তী’’তি পন ঠপেতুং ন ৰট্টতি, সন্নিধি চ হোতি, সল্লেখঞ্চ কোপেতি.
আমিসন্তি ৰুত্তাৰসেসং দট্ঠব্বং. সেয্যথিদং, ইধেকচ্চো ভিক্খু – ‘‘তথারূপে কালে উপকারায ভৰিস্সতী’’তি তিলতণ্ডুলমুগ্গমাসনাল়িকেরলোণমচ্ছমংসৰল্লূরসপ্পিতেলগুল়ভাজনাদীনি আহরাপেত্ৰা ঠপেতি. সো ৰস্সকালে কালস্সেৰ সামণেরেহি যাগুং পচাপেত্ৰা পরিভুঞ্জিত্ৰা ‘‘সামণের, উদককদ্দমে দুক্খং গামং পৰিসিতুং, গচ্ছ অসুকং কুলং গন্ত্ৰা ময্হং ৰিহারে নিসিন্নভাৰং আরোচেহি; অসুককুলতো দধিআদীনি আহরা’’তি পেসেতি. ভিক্খূহি – ‘‘কিং, ভন্তে, গামং পৰিসিস্সথা’’তি ৰুত্তেপি, ‘‘দুপ্পৰেসো, আৰুসো, ইদানি গামো’’তি ৰদতি. তে – ‘‘হোতু, ভন্তে, অচ্ছথ তুম্হে, মযং ভিক্খং পরিযেসিত্ৰা আহরিস্সামা’’তি গচ্ছন্তি. অথ সামণেরোপি দধিআদীনি আহরিত্ৰা ভত্তঞ্চ ব্যঞ্জনঞ্চ সম্পাদেত্ৰা উপনেতি, তং ভুঞ্জন্তস্সেৰ উপট্ঠাকা ভত্তং পহিণন্তি, ততোপি মনাপং মনাপং ভুঞ্জতি. অথ ভিক্খূ পিণ্ডপাতং গহেত্ৰা আগচ্ছন্তি, ততোপি মনাপং মনাপং গীৰাযামকং ভুঞ্জতিযেৰ. এৰং চতুমাসম্পি ৰীতিনামেতি. অযং ৰুচ্চতি – ‘‘ভিক্খু মুণ্ডকুটুম্বিকজীৰিকং জীৰতি, ন সমণজীৰিক’’ন্তি. এৰরূপো আমিসসন্নিধি নাম হোতি.
ভিক্খুনো পন ৰসনট্ঠানে একা তণ্ডুলনাল়ি, একো গুল়পিণ্ডো, চতুভাগমত্তং সপ্পীতি এত্তকং নিধেতুং ৰট্টতি, অকালে সম্পত্তচোরানং অত্থায. তে হি এত্তকম্পি আমিসপটিসন্থারং অলভন্তা জীৰিতাপি ৰোরোপেয্যুং, তস্মা সচে এত্তকং নত্থি, আহরাপেত্ৰাপি ঠপেতুং ৰট্টতি. অফাসুককালে চ যদেত্থ কপ্পিযং, তং অত্তনাপি পরিভুঞ্জিতুং ৰট্টতি. কপ্পিযকুটিযং পন বহুং ঠপেন্তস্সাপি সন্নিধি নাম নত্থি. তথাগতস্স পন তণ্ডুলনাল়িআদীসু ৰা যং কিঞ্চি চতুরতনমত্তং ৰা পিলোতিকখণ্ডং ‘‘ইদং মে অজ্জ ৰা স্ৰে ৰা ভৰিস্সতী’’তি ঠপিতং নাম নত্থি.
১৩. ৰিসূকদস্সনেসু নচ্চং নাম যং কিঞ্চি নচ্চং, তং মগ্গং গচ্ছন্তেনাপি গীৰং পসারেত্ৰা দট্ঠুং ন ৰট্টতি. ৰিত্থারৰিনিচ্ছযো পনেত্থ সমন্তপাসাদিকাযং ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো. যথা চেত্থ, এৰং সব্বেসু সিক্খাপদপটিসংযুত্তেসু সুত্তপদেসু. ইতো পরঞ্হি এত্তকম্পি অৰত্ৰা তত্থ তত্থ পযোজনমত্তমেৰ ৰণ্ণযিস্সামাতি.
পেক্খন্তি নটসমজ্জং. অক্খানন্তি ভারতযুজ্ঝনাদিকং. যস্মিং ঠানে কথীযতি, তত্থ গন্তুম্পি ন ৰট্টতি. পাণিস্সরন্তি কংসতাল়ং, পাণিতাল়ন্তিপি ৰদন্তি. ৰেতাল়ন্তি ঘনতাল়ং, মন্তেন মতসরীরুট্ঠাপনন্তিপি একে. কুম্ভথূণন্তি চতুরস্সঅম্বণকতাল়ং, কুম্ভসদ্দন্তিপি একে. সোভনকন্তি নটানং অব্ভোক্কিরণং, সোভনকরং ৰা, পটিভানচিত্তন্তি ৰুত্তং হোতি. চণ্ডালন্তি অযোগুল়কীল়া, চণ্ডালানং সাণধোৰনকীল়াতিপি ৰদন্তি. ৰংসন্তি ৰেল়ুং উস্সাপেত্ৰা কীল়নং.
ধোৰনন্তি অট্ঠিধোৰনং, একচ্চেসু কির জনপদেসু কালঙ্কতে ঞাতকে ন ঝাপেন্তি, নিখণিত্ৰা ঠপেন্তি. অথ নেসং পূতিভূতং কাযং ঞত্ৰা নীহরিত্ৰা অট্ঠীনি ধোৰিত্ৰা গন্ধেহি মক্খেত্ৰা ঠপেন্তি. তে নক্খত্তকালে একস্মিং ঠানে অট্ঠীনি ঠপেত্ৰা একস্মিং ঠানে সুরাদীনি ঠপেত্ৰা রোদন্তা পরিদেৰন্তা সুরং পিৰন্তি. ৰুত্তম্পি চেতং – ‘‘অত্থি, ভিক্খৰে, দক্খিণেসু জনপদেসু অট্ঠিধোৰনং নাম, তত্থ হোতি অন্নম্পি পানম্পি খজ্জম্পি ভোজ্জম্পি লেয্যম্পি পেয্যম্পি নচ্চম্পি গীতম্পি ৰাদিতম্পি. অত্থেতং, ভিক্খৰে, ধোৰনং, নেতং নত্থীতি ৰদামী’’তি (অ. নি. ১০.১০৭). একচ্চে পন ইন্দজালেন অট্ঠিধোৰনং ধোৰনন্তিপি ৰদন্তি.
হত্থিযুদ্ধাদীসু ভিক্খুনো নেৰ হত্থিআদীহি সদ্ধিং যুজ্ঝিতুং, ন তে যুজ্ঝাপেতুং, ন যুজ্ঝন্তে দট্ঠুং ৰট্টতি. নিব্বুদ্ধন্তি মল্লযুদ্ধং. উয্যোধিকন্তি যত্থ সম্পহারো দিস্সতি. বলগ্গন্তি বলগণনট্ঠানং. সেনাব্যূহন্তি সেনানিৰেসো, সকটব্যূহাদিৰসেন সেনায নিৰেসনং. অনীকদস্সনন্তি – ‘‘তযো হত্থী পচ্ছিমং হত্থানীক’’ন্তিআদিনা (পাচি. ৩২৪) নযেন ৰুত্তস্স অনীকস্স দস্সনং.
১৪. পমাদো এত্থ তিট্ঠতীতি পমাদট্ঠানং. জূতঞ্চ তং পমাদট্ঠানঞ্চাতি জূতপ্পমাদট্ঠানং. একেকায পন্তিযা অট্ঠ অট্ঠ পদানি অস্সাতি অট্ঠপদং দসপদেপি এসেৰ নযো. আকাসন্তি অট্ঠপদদসপদেসু ৰিয আকাসেযেৰ কীল়নং. পরিহারপথন্তি ভূমিযং নানাপথমণ্ডলং কত্ৰা তত্থ তত্থ পরিহরিতব্বং, পথং পরিহরন্তানং কীল়নং. সন্তিকন্তি সন্তিককীল়নং. একজ্ঝং ঠপিতা সারিযো ৰা সক্খরাযো ৰা অচালেন্তা নখেনেৰ অপনেন্তি চ উপনেন্তি চ, সচে তত্থ কাচি চলতি, পরাজযো হোতি, এৰরূপায কীল়াযেতং অধিৰচনং. খলিকন্তি জূতফলকে পাসককীল়নং. ঘটিকা ৰুচ্চতি দীঘদণ্ডকেন রস্সদণ্ডকং পহরণকীল়নং. সলাকহত্থন্তি লাখায ৰা মঞ্জিট্ঠিকায ৰা পিট্ঠোদকেন ৰা সলাকহত্থং তেমেত্ৰা – ‘‘কিং হোতূ’’তি ভূমিযং ৰা ভিত্তিযং ৰা তং পহরিত্ৰা হত্থিঅস্সাদিরূপদস্সনকীল়নং. অক্খন্তি গুল়কীল়া. পঙ্গচীরং ৰুচ্চতি পণ্ণনাল়িকং, তং ধমন্তা কীল়ন্তি. ৰঙ্ককন্তি গামদারকানং কীল়নকং খুদ্দকনঙ্গলং. মোক্খচিকা ৰুচ্চতি সম্পরিৰত্তনকীল়া, আকাসে ৰা দণ্ডকং গহেত্ৰা ভূমিযং ৰা সীসং ঠপেত্ৰা হেট্ঠুপরিযভাৰেন পরিৰত্তনকীল়াতি ৰুত্তং হোতি. চিঙ্গুলিকং ৰুচ্চতি তালপণ্ণাদীহি কতং ৰাতপ্পহারেন পরিব্ভমনচক্কং. পত্তাল়্হকং ৰুচ্চতি পণ্ণনাল়িকা. তায ৰালুকাদীনি মিনন্তা কীল়ন্তি. রথকন্তি খুদ্দকরথং. ধনুকন্তি খুদ্দকধনুমেৰ. অক্খরিকা ৰুচ্চতি আকাসে ৰা পিট্ঠিযং ৰা অক্খরজাননকীল়া. মনেসিকা নাম মনসা চিন্তিতজাননকীল়া. যথাৰজ্জং নাম কাণকুণিখুজ্জাদীনং যং যং ৰজ্জং, তং তং পযোজেত্ৰা দস্সনকীল়া.
১৫. আসন্দিন্তি পমাণাতিক্কন্তাসনং. অনুযুত্তা ৰিহরন্তীতি ইদং অপেক্খিত্ৰা পন সব্বপদেসু উপযোগৰচনং কতং. পল্লঙ্কোতি পাদেসু ৰাল়রূপানি ঠপেত্ৰা কতো. গোনকোতি দীঘলোমকো মহাকোজৰো, চতুরঙ্গুলাধিকানি কির তস্স লোমানি. চিত্তকন্তি ৰানৰিচিত্তং উণ্ণামযত্থরণং. পটিকাতি উণ্ণামযো সেতত্থরণো. পটলিকাতি ঘনপুপ্ফকো উণ্ণামযত্থরণো. যো আমলকপত্তোতিপি ৰুচ্চতি. তূলিকাতি তিণ্ণং তূলানং অঞ্ঞতরপুণ্ণা তূলিকা. ৰিকতিকাতি সীহব্যগ্ঘাদিরূপৰিচিত্রো উণ্ণামযত্থরণো. উদ্দলোমীতি উভযতোদসং উণ্ণামযত্থরণং, কেচি ‘‘একতোউগ্গতপুপ্ফ’’ন্তি ৰদন্তি. একন্তলোমীতি একতোদসং উণ্ণামযত্থরণং. কেচি ‘‘উভতোউগ্গতপুপ্ফ’’ন্তি ৰদন্তি. কট্টিস্সন্তি রতনপরিসিব্বিতং কোসেয্যকট্টিস্সমযপচ্চত্থরণং. কোসেয্যন্তি রতনপরিসিব্বিতমেৰ কোসিযসুত্তমযপচ্চত্থরণং. সুদ্ধকোসেয্যং পন ৰট্টতীতি ৰিনযে ৰুত্তং. দীঘনিকাযট্ঠকথাযং পন ‘‘ঠপেত্ৰা তূলিকং সব্বানেৰ গোনকাদীনি রতনপরিসিব্বিতানি ন ৰট্টন্তী’’তি ৰুত্তং.
কুত্তকন্তি সোল়সন্নং নাটকিত্থীনং ঠত্ৰা নচ্চনযোগ্গং উণ্ণামযত্থরণং. হত্থত্থরং অস্সত্থরন্তি হত্থিঅস্সপিট্ঠীসু অত্থরণঅত্থরকাযেৰ. রথত্থরেপি এসেৰ নযো. অজিনপ্পৰেণীতি অজিনচম্মেহি মঞ্চপ্পমাণেন সিব্বিত্ৰা কতা পৰেণী. কদলীমিগপৰরপচ্চত্থরণন্তি কদলীমিগচম্মং নাম অত্থি, তেন কতং পৰরপচ্চত্থরণং; উত্তমপচ্চত্থরণন্তি অত্থো. তং কির সেতৰত্থস্স উপরি কদলীমিগচম্মং পত্থরিত্ৰা সিব্বেত্ৰা করোন্তি. সউত্তরচ্ছদন্তি সহ উত্তরচ্ছদেন, উপরিবদ্ধেন রত্তৰিতানেন সদ্ধিন্তি অত্থো. সেতৰিতানম্পি হেট্ঠা অকপ্পিযপচ্চত্থরণে সতি ন ৰট্টতি, অসতি পন ৰট্টতি. উভতোলোহিতকূপধানন্তি সীসূপধানঞ্চ পাদূপধানঞ্চাতি মঞ্চস্স উভতোলোহিতকং উপধানং, এতং ন কপ্পতি. যং পন একমেৰ উপধানং উভোসু পস্সেসু রত্তং ৰা হোতি পদুমৰণ্ণং ৰা ৰিচিত্রং ৰা, সচে পমাণযুত্তং, ৰট্টতি. মহাউপধানং পন পটিক্খিত্তং. অলোহিতকানি দ্ৰেপি ৰট্টন্তিযেৰ. ততো উত্তরি লভিত্ৰা অঞ্ঞেসং দাতব্বানি. দাতুং অসক্কোন্তো মঞ্চে তিরিযং অত্থরিত্ৰা উপরি পচ্চত্থরণং দত্ৰা নিপজ্জিতুম্পি লভতি. আসন্দীআদীসু পন ৰুত্তনযেনেৰ পটিপজ্জিতব্বং. ৰুত্তঞ্হেতং – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, আসন্দিযা পাদে ছিন্দিত্ৰা পরিভুঞ্জিতুং, পল্লঙ্কস্স ৰাল়ে ভিন্দিত্ৰা পরিভুঞ্জিতুং, তূলিকং ৰিজটেত্ৰা বিম্বোহনং কাতুং, অৰসেসং ভুম্মত্থরণং কাতু’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৯৭).
১৬. উচ্ছাদনাদীসু মাতুকুচ্ছিতো নিক্খন্তদারকানং সরীরগন্ধো দ্ৰাদসৰস্সপত্তকালে নস্সতি, তেসং সরীরদুগ্গন্ধহরণত্থায গন্ধচুণ্ণাদীহি উচ্ছাদেন্তি, এৰরূপং উচ্ছাদনং ন ৰট্টতি. পুঞ্ঞৰন্তে পন দারকে ঊরূসু নিপজ্জাপেত্ৰা তেলেন মক্খেত্ৰা হত্থপাদঊরুনাভিআদীনং সণ্ঠানসম্পাদনত্থং পরিমদ্দন্তি, এৰরূপং পরিমদ্দনং ন ৰট্টতি.
ন্হাপনন্তি তেসংযেৰ দারকানং গন্ধাদীহি ন্হাপনং. সম্বাহনন্তি মহামল্লানং ৰিয হত্থপাদে মুগ্গরাদীহি পহরিত্ৰা বাহুৰড্ঢনং. আদাসন্তি যং কিঞ্চি আদাসং পরিহরিতুং ন ৰট্টতি. অঞ্জনন্তি অলঙ্কারঞ্জনমেৰ. মালাতি বদ্ধমালা ৰা অবদ্ধমালা ৰা. ৰিলেপনন্তি যং কিঞ্চি ছৰিরাগকরণং. মুখচুণ্ণং মুখলেপনন্তি মুখে কাল়পীল়কাদীনং হরণত্থায মত্তিককক্কং দেন্তি, তেন লোহিতে চলিতে সাসপকক্কং দেন্তি, তেন দোসে খাদিতে তিলকক্কং দেন্তি, তেন লোহিতে সন্নিসিন্নে হলিদ্দিকক্কং দেন্তি, তেন ছৰিৰণ্ণে আরূল়্হে মুখচুণ্ণকেন মুখং চুণ্ণেন্তি, তং সব্বং ন ৰট্টতি.
হত্থবন্ধাদীসু হত্থে ৰিচিত্রসঙ্খকপালাদীনি বন্ধিত্ৰা ৰিচরন্তি, তং ৰা অঞ্ঞং ৰা সব্বম্পি হত্থাভরণং ন ৰট্টতি, অপরে সিখং বন্ধিত্ৰা ৰিচরন্তি. সুৰণ্ণচীরকমুত্তলতাদীহি চ তং পরিক্খিপন্তি; তং সব্বং ন ৰট্টতি. অপরে চতুহত্থদণ্ডং ৰা অঞ্ঞং ৰা পন অলঙ্কতদণ্ডকং গহেত্ৰা ৰিচরন্তি, তথা ইত্থিপুরিসরূপাদিৰিচিত্তং ভেসজ্জনাল়িকং সুপরিক্খিত্তং ৰামপস্সে ওলগ্গিতং; অপরে কণ্ণিকরতনপরিক্খিত্তকোসং অতিতিখিণং অসিং, পঞ্চৰণ্ণসুত্তসিব্বিতং মকরদন্তকাদিৰিচিত্তং ছত্তং, সুৰণ্ণরজতাদিৰিচিত্রা মোরপিঞ্ছাদিপরিক্খিত্তা উপাহনা, কেচি রতনমত্তাযামং চতুরঙ্গুলৰিত্থতং কেসন্তপরিচ্ছেদং দস্সেত্ৰা মেঘমুখে ৰিজ্জুলতং ৰিয নলাটে উণ্হীসপট্টং বন্ধন্তি, চূল়ামণিং ধারেন্তি, চামরৰালবীজনিং ধারেন্তি, তং সব্বং ন ৰট্টতি.
১৭. অনিয্যানিকত্তা সগ্গমোক্খমগ্গানং তিরচ্ছানভূতা কথাতি তিরচ্ছানকথা. তত্থ রাজানং আরব্ভ মহাসম্মতো মন্ধাতা ধম্মাসোকো এৰং মহানুভাৰোতিআদিনা নযেন পৰত্তা কথা রাজকথা. এস নযো চোরকথাদীসু. তেসু অসুকো রাজা অভিরূপো দস্সনীযোতিআদিনা নযেন গেহস্সিতকথাৰ তিরচ্ছানকথা হোতি. সোপি নাম এৰং মহানুভাৰো খযং গতোতি এৰং পৰত্তা পন কম্মট্ঠানভাৰে তিট্ঠতি. চোরেসু মূলদেৰো এৰং মহানুভাৰো, মেঘমালো এৰং মহানুভাৰোতি তেসং কম্মং পটিচ্চ অহো সূরাতি গেহস্সিতকথাৰ তিরচ্ছানকথা. যুদ্ধেপি ভারতযুদ্ধাদীসু অসুকেন অসুকো এৰং মারিতো, এৰং ৰিদ্ধোতি কামস্সাদৰসেনেৰ কথা তিরচ্ছানকথা. তেপি নাম খযং গতাতি এৰং পৰত্তা পন সব্বত্থ কম্মট্ঠানমেৰ হোতি. অপি চ অন্নাদীসু এৰং ৰণ্ণৰন্তং গন্ধৰন্তং রসৰন্তং ফস্সসম্পন্নং খাদিম্হ ভুঞ্জিম্হাতি কামস্সাদৰসেন কথেতুং ন ৰট্টতি. সাত্থকং পন কত্ৰা পুব্বে এৰং ৰণ্ণাদিসম্পন্নং অন্নং পানং ৰত্থং সযনং মালং গন্ধং সীলৰন্তানং অদম্হ, চেতিযে পূজং করিম্হাতি কথেতুং ৰট্টতি. ঞাতিকথাদীসু পন ‘‘অম্হাকং ঞাতকা সূরা সমত্থা’’তি ৰা ‘‘পুব্বে মযং এৰং ৰিচিত্রেহি যানেহি ৰিচরিম্হা’’তি ৰা অস্সাদৰসেন ৰত্তুং ন ৰট্টতি. সাত্থকং পন কত্ৰা ‘‘তেপি নো ঞাতকা খযং গতা’’তি ৰা ‘‘পুব্বে মযং এৰরূপা উপাহনা সঙ্ঘস্স অদম্হা’’তি ৰা কথেতুং ৰট্টতি. গামকথাপি সুনিৰিট্ঠদুন্নিৰিট্ঠসুভিক্খদুব্ভিক্খাদিৰসেন ৰা ‘‘অসুকগামৰাসিনো সূরা সমত্থা’’তি ৰা এৰং অস্সাদৰসেন ন ৰট্টতি. সাত্থকং পন কত্ৰা ‘‘সদ্ধা পসন্না’’তি ৰা ‘‘খযৰযং গতা’’তি ৰা ৰত্তুং ৰট্টতি. নিগমনগরজনপদকথাদীসুপি এসেৰ নযো.
ইত্থিকথাপি ৰণ্ণসণ্ঠানাদীনি পটিচ্চ অস্সাদৰসেন ন ৰট্টতি, সদ্ধা পসন্না খযৰযং গতাতি এৰমেৰ ৰট্টতি. সূরকথাপি ‘নন্দিমিত্তো নাম যোধো সূরো অহোসী’তি অস্সাদৰসেন ন ৰট্টতি. সদ্ধো অহোসি খযং গতোতি এৰমেৰ ৰট্টতি. ৰিসিখাকথাপি ‘‘অসুকা ৰিসিখা সুনিৰিট্ঠা দুন্নিৰিট্ঠা সূরা সমত্থা’’তি অস্সাদৰসেন ন ৰট্টতি. সদ্ধা পসন্না খযৰযং গতাতি এৰমেৰ ৰট্টতি.
কুম্ভট্ঠানকথাতি উদকট্ঠানকথা, উদকতিত্থকথাতিপি ৰুচ্চতি, কুম্ভদাসিকথা ৰা, সাপি ‘‘পাসাদিকা নচ্চিতুং গাযিতুং ছেকা’’তি অস্সাদৰসেন ন ৰট্টতি; সদ্ধা পসন্নাতিআদিনা নযেনেৰ ৰট্টতি. পুব্বপেতকথাতি অতীতঞাতিকথা. তত্থ ৰত্তমানঞাতিকথাসদিসো ৰিনিচ্ছযো.
নানত্তকথাতি পুরিমপচ্ছিমকথাহি ৰিমুত্তা অৰসেসা নানাসভাৰা নিরত্থককথা. লোকক্খাযিকাতি অযং লোকো কেন নিম্মিতো, অসুকেন নাম নিম্মিতো. কাকো সেতো, অট্ঠীনং সেতত্তা; বলাকা রত্তা. লোহিতস্স রত্তত্তাতি এৰমাদিকা লোকাযতৰিতণ্ডসল্লাপকথা.
সমুদ্দক্খাযিকা নাম কস্মা সমুদ্দো সাগরো? সাগরদেৰেন খতো, তস্মা সাগরো. খতো মেতি হত্থমুদ্দায সযং নিৰেদিতত্তা ‘‘সমুদ্দো’’তি এৰমাদিকা নিরত্থকা সমুদ্দক্খাযনকথা. ভৰোতি ৰুড্ঢি. অভৰোতি হানি. ইতি ভৰো, ইতি অভৰোতি যং ৰা তং ৰা নিরত্থককারণং ৰত্ৰা পৰত্তিতকথা ইতিভৰাভৰকথা.
১৮. ৰিগ্গাহিককথাতি ৰিগ্গহকথা, সারম্ভকথা. তত্থ সহিতং মেতি ময্হং ৰচনং সহিতং সিলিট্ঠং অত্থযুত্তং কারণযুত্তন্তি অত্থো. অসহিতং তেতি তুয্হং ৰচনং অসহিতং অসিলিট্ঠং. অধিচিণ্ণং তে ৰিপরাৰত্তন্তি যং তুয্হং দীঘরত্তাচিণ্ণৰসেন সুপ্পগুণং, তং ময্হং একৰচনেনেৰ ৰিপরাৰত্তং পরিৰত্তিত্ৰা ঠিতং, ন কিঞ্চি জানাসীতি অত্থো.
আরোপিতো তে ৰাদোতি মযা তৰ দোসো আরোপিতো. চর ৰাদপ্পমোক্খাযাতি দোসমোচনত্থং চর, ৰিচর; তত্থ তত্থ গন্ত্ৰা সিক্খাতি অত্থো. নিব্বেঠেহি ৰা সচে পহোসীতি অথ সযং পহোসি, ইদানিমেৰ নিব্বেঠেহীতি.
১৯. দূতেয্যকথাযং ইধ গচ্ছাতি ইতো অসুকং নাম ঠানং গচ্ছ. অমুত্রাগচ্ছাতি ততো অসুকং নাম ঠানং আগচ্ছ. ইদং হরাতি ইতো ইদং নাম হর. অমুত্র ইদং আহরাতি অসুকট্ঠানতো ইদং নাম ইধ আহর. সঙ্খেপতো পন ইদং দূতেয্যং নাম ঠপেত্ৰা পঞ্চ সহধম্মিকে রতনত্তযস্স উপকারপটিসংযুত্তঞ্চ গিহীসাসনং অঞ্ঞেসং ন ৰট্টতি.
২০. কুহকাতিআদীসু তিৰিধেন কুহনৰত্থুনা লোকং কুহযন্তি, ৰিম্হাপযন্তীতি কুহকা. লাভসক্কারত্থিকা হুত্ৰা লপন্তীতি লপকা. নিমিত্তং সীলমেতেসন্তি নেমিত্তিকা. নিপ্পেসো সীলমেতেসন্তি নিপ্পেসিকা. লাভেন লাভং নিজিগীসন্তি মগ্গন্তি পরিযেসন্তীতি লাভেন লাভং নিজিগীসিতারো. কুহনা, লপনা, নেমিত্তিকতা, নিপ্পেসিকতা, লাভেন লাভং নিজিগীসনতাতি এতাহি সমন্নাগতানং পুগ্গলানং এতং অধিৰচনং. অযমেত্থ সঙ্খেপো. ৰিত্থারেন পনেতা কুহনাদিকা ৰিসুদ্ধিমগ্গে সীলনিদ্দেসেযেৰ পাল়িঞ্চ অট্ঠকথঞ্চ আহরিত্ৰা পকাসিতাতি.
এত্তাৰতা মজ্ঝিমসীলং নিট্ঠিতং হোতি.