ৰিৰট্টকথাদিৰণ্ণনা
১৪৫. এৰং দিট্ঠিগতিকাধিট্ঠানং ৰট্টং কথেত্ৰা ইদানি যুত্তযোগভিক্খুঅধিট্ঠানং কত্ৰা ৰিৰট্টং দস্সেন্তো – ‘‘যতো খো, ভিক্খৰে, ভিক্খূ’’তিআদিমাহ. তত্থ যতোতি যদা. ছন্নং ফস্সাযতনানন্তি যেহি ছহি ফস্সাযতনেহি ফুসিত্ৰা পটিসংৰেদযমানানং দিট্ঠিগতিকানং ৰট্টং ৰত্ততি, তেসংযেৰ ছন্নং ফস্সাযতনানং. সমুদযন্তিআদীসু অৰিজ্জাসমুদযা চক্খুসমুদযোতিআদিনা ৰেদনাকম্মট্ঠানে ৰুত্তনযেন ফস্সাযতনানং সমুদযাদযো ৰেদিতব্বা. যথা পন তত্থ ‘‘ফস্সসমুদযা ফস্সনিরোধা’’তি ৰুত্তং, এৰমিধ, তং চক্খাদীসু – ‘‘আহারসমুদযা আহারনিরোধা’’তি ৰেদিতব্বং. মনাযতনে ‘‘নামরূপসমুদযা নামরূপনিরোধা’’তি.
উত্তরিতরং পজানাতীতি দিট্ঠিগতিকো দিট্ঠিমেৰ জানাতি. অযং পন দিট্ঠিঞ্চ দিট্ঠিতো চ উত্তরিতরং সীলসমাধিপঞ্ঞাৰিমুত্তিন্তি যাৰ অরহত্তা জানাতি. কো এৰং জানাতীতি? খীণাসৰো জানাতি, অনাগামী, সকদাগামী, সোতাপন্নো, বহুস্সুতো, গন্থধরো ভিক্খু জানাতি, আরদ্ধৰিপস্সকো জানাতি. দেসনা পন অরহত্তনিকূটেনেৰ নিট্ঠাপিতাতি.
১৪৬. এৰং ৰিৰট্টং কথেত্ৰা ইদানি ‘‘দেসনাজালৰিমুত্তো দিট্ঠিগতিকো নাম নত্থী’’তি দস্সনত্থং পুন – ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৰে’’তি আরভি. তত্থ অন্তোজালীকতাতি ইমস্স ময্হং দেসনাজালস্স অন্তোযেৰ কতা. এত্থ সিতা ৰাতি এতস্মিং মম দেসনাজালে সিতা নিস্সিতা অৰসিতাৰ. উম্মুজ্জমানা উম্মুজ্জন্তীতি কিং ৰুত্তং হোতি? তে অধো ওসীদন্তাপি উদ্ধং উগ্গচ্ছন্তাপি মম দেসনাজালে সিতাৰ হুত্ৰা ওসীদন্তি চ উগ্গচ্ছন্তি চ. এত্থ পরিযাপন্নাতি এত্থ ময্হং দেসনাজালে পরিযাপন্না, এতেন আবদ্ধা অন্তোজালীকতা চ হুত্ৰা উম্মুজ্জমানা উম্মুজ্জন্তি, ন হেত্থ অসঙ্গহিতো দিট্ঠিগতিকো নাম অত্থীতি.
সুখুমচ্ছিকেনাতি সণ্হঅচ্ছিকেন সুখুমচ্ছিদ্দেনাতি অত্থো. কেৰট্টো ৰিয হি ভগৰা, জালং ৰিয দেসনা, পরিত্তউদকং ৰিয দসসহস্সিলোকধাতু, ওল়ারিকা পাণা ৰিয দ্ৰাসট্ঠিদিট্ঠিগতিকা. তস্স তীরে ঠত্ৰা ওলোকেন্তস্স ওল়ারিকানং পাণানং অন্তোজালীকতভাৰদস্সনং ৰিয ভগৰতো সব্বদিট্ঠিগতানং দেসনাজালস্স অন্তোকতভাৰদস্সনন্তি এৰমেত্থ ওপম্মসংসন্দনং ৰেদিতব্বং.
১৪৭. এৰং ইমাহি দ্ৰাসট্ঠিযা দিট্ঠীহি সব্বদিট্ঠীনং সঙ্গহিতত্তা সব্বেসং দিট্ঠিগতিকানং এতস্মিং দেসনাজালে পরিযাপন্নভাৰং দস্সেত্ৰা ইদানি অত্তনো কত্থচি অপরিযাপন্নভাৰং দস্সেন্তো – ‘‘উচ্ছিন্নভৰনেত্তিকো, ভিক্খৰে, তথাগতস্স কাযো’’তিআদিমাহ. তত্থ নযন্তি এতাযাতি নেত্তি. নযন্তীতি গীৰায বন্ধিত্ৰা আকড্ঢন্তি, রজ্জুযা এতং নামং. ইধ পন নেত্তিসদিসতায ভৰতণ্হা নেত্তীতি অধিপ্পেতা. সা হি মহাজনং গীৰায বন্ধিত্ৰা তং তং ভৰং নেতি উপনেতীতি ভৰনেত্তি. অরহত্তমগ্গসত্থেন উচ্ছিন্না ভৰনেত্তি অস্সাতি উচ্ছিন্নভৰনেত্তিকো.
কাযস্স ভেদা উদ্ধন্তি কাযস্স ভেদতো উদ্ধং. জীৰিতপরিযাদানাতি জীৰিতস্স সব্বসো পরিযাদিন্নত্তা পরিক্খীণত্তা, পুন অপ্পটিসন্ধিকভাৰাতি অত্থো. ন তং দক্খন্তীতি তং তথাগতং. দেৰা ৰা মনুস্সা ৰা ন দক্খিস্সন্তি, অপণ্ণত্তিকভাৰং গমিস্সতীতি অত্থো.
সেয্যথাপি, ভিক্খৰেতি, উপমাযং পন ইদং সংসন্দনং. অম্বরুক্খো ৰিয হি তথাগতস্স কাযো, রুক্খে জাতমহাৰণ্টো ৰিয তং নিস্সায পুব্বে পৰত্ততণ্হা. তস্মিং ৰণ্টে উপনিবদ্ধা পঞ্চপক্কদ্ৰাদসপক্কঅট্ঠারসপক্কপরিমাণা অম্বপিণ্ডী ৰিয তণ্হায সতি তণ্হূপনিবন্ধনা হুত্ৰা আযতিং নিব্বত্তনকা পঞ্চক্খন্ধা দ্ৰাদসাযতনানি অট্ঠারস ধাতুযো. যথা পন তস্মিং ৰণ্টে ছিন্নে সব্বানি তানি অম্বানি তদন্ৰযানি হোন্তি, তংযেৰ ৰণ্টং অনুগতানি, ৰণ্টচ্ছেদা ছিন্নানি যেৰাতি অত্থো; এৰমেৰ যে ভৰনেত্তিৰণ্টস্স অনুপচ্ছিন্নত্তা আযতিং উপ্পজ্জেয্যুং পঞ্চক্খন্ধা দ্ৰাদসাযতনানি অট্ঠারসধাতুযো, সব্বে তে ধম্মা তদন্ৰযা হোন্তি ভৰনেত্তিং অনুগতা, তায ছিন্নায ছিন্না যেৰাতি অত্থো.
যথা পন তস্মিম্পি রুক্খে মণ্ডূককণ্টকৰিসসম্ফস্সং আগম্ম অনুপুব্বেন সুস্সিত্ৰা মতে – ‘‘ইমস্মিং ঠানে এৰরূপো নাম রুক্খো অহোসী’’তি ৰোহারমত্তমেৰ হোতি, ন তং রুক্খং কোচি পস্সতি, এৰং অরিযমগ্গসম্ফস্সং আগম্ম তণ্হাসিনেহস্স পরিযাদিন্নত্তা অনুপুব্বেন সুস্সিত্ৰা ৰিয ভিন্নে ইমস্মিং কাযে, কাযস্স ভেদা উদ্ধং জীৰিতপরিযাদানা ন তং দক্খন্তি, তথাগতম্পি দেৰমনুস্সা ন দক্খিস্সন্তি, এৰরূপস্স নাম কির সত্থুনো ইদং সাসনন্তি ৰোহারমত্তমেৰ ভৰিস্সতীতি অনুপাদিসেসনিব্বানধাতুং পাপেত্ৰা দেসনং নিট্ঠপেসি.
১৪৮. এৰং ৰুত্তে আযস্মা আনন্দোতি এৰং ভগৰতা ইমস্মিং সুত্তে ৰুত্তে থেরো আদিতো পট্ঠায সব্বং সুত্তং সমন্নাহরিত্ৰা এৰং বুদ্ধবলং দীপেত্ৰা কথিতসুত্তস্স ন ভগৰতা নামং গহিতং, হন্দস্স নামং গণ্হাপেস্সামীতি চিন্তেত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ.
তস্মাতিহ ত্ৰন্তিআদীসু অযমত্থযোজনা – আনন্দ, যস্মা ইমস্মিং ধম্মপরিযাযে ইধত্থোপি পরত্থোপি ৰিভত্তো, তস্মাতিহ ত্ৰং ইমং ধম্মপরিযাযং ‘‘অত্থজাল’’ন্তিপি নং ধারেহি; যস্মা পনেত্থ বহূ তন্তিধম্মা কথিতা, তস্মা ‘‘ধম্মজাল’’ন্তিপি নং ধারেহি; যস্মা চ এত্থ সেট্ঠট্ঠেন ব্রহ্মং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং ৰিভত্তং, তস্মা ‘‘ব্রহ্মজাল’’ন্তিপি নং ধারেহি; যস্মা এত্থ দ্ৰাসট্ঠিদিট্ঠিযো ৰিভত্তা, তস্মা ‘‘দিট্ঠিজাল’’ন্তিপি নং ধারেহি; যস্মা পন ইমং ধম্মপরিযাযং সুত্ৰা দেৰপুত্তমারম্পি খন্ধমারম্পি মচ্চুমারম্পি কিলেসমারম্পি সক্কা মদ্দিতুং, তস্মা ‘‘অনুত্তরো সঙ্গামৰিজযোতিপি নং ধারেহী’’তি.
ইদমৰোচ ভগৰাতি ইদং নিদানাৰসানতো পভুতি যাৰ ‘‘অনুত্তরো সঙ্গামৰিজযোতিপি নং ধারেহী’’তি সকলং সুত্তন্তং ভগৰা পরেসং পঞ্ঞায অলব্ভনেয্যপতিট্ঠং পরমগম্ভীরং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পকাসেন্তো সূরিযো ৰিয অন্ধকারং দিট্ঠিগতমহন্ধকারং ৰিধমন্তো অৰোচ.
১৪৯. অত্তমনা তে ভিক্খূতি তে ভিক্খূ অত্তমনা সকমনা, বুদ্ধগতায পীতিযা উদগ্গচিত্তা হুত্ৰাতি ৰুত্তং হোতি. ভগৰতো ভাসিতন্তি এৰং ৰিচিত্রনযদেসনাৰিলাসযুত্তং ইদং সুত্তং করৰীকরুতমঞ্জুনা কণ্ণসুখেন পণ্ডিতজনহদযানং অমতাভিসেকসদিসেন ব্রহ্মস্সরেন ভাসমানস্স ভগৰতো ৰচনং. অভিনন্দুন্তি অনুমোদিংসু চেৰ সম্পটিচ্ছিংসু চ. অযঞ্হি অভিনন্দসদ্দো – ‘‘অভিনন্দতি অভিৰদতী’’তিআদীসু (সং. নি. ৩.৫) তণ্হাযম্পি আগতো. ‘‘অন্নমেৰাভিনন্দন্তি, উভযে দেৰমানুসা’’তিআদীসু (সং. নি. ১.৪৩) উপগমনেপি.
‘‘চিরপ্পৰাসিং পুরিসং, দূরতো সোত্থিমাগতং;
ঞাতিমিত্তা সুহজ্জা চ, অভিনন্দন্তি আগত’’ন্তি. (ধ. প. ২১৯);
আদীসু সম্পটিচ্ছনেপি. ‘‘অভিনন্দিত্ৰা অনুমোদিত্ৰা’’তিআদীসু (ম. নি. ১.২০৫) অনুমোদনেপি. স্ৰাযমিধ অনুমোদনসম্পটিচ্ছনেসু যুজ্জতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘অভিনন্দুন্তি অনুমোদিংসু চেৰ সম্পটিচ্ছিংসু চা’’তি.
সুভাসিতং সুলপিতং, ‘‘সাধু সাধূ’’তি তাদিনো;
অনুমোদমানা সিরসা, সম্পটিচ্ছিংসু ভিক্খৰোতি.
ইমস্মিঞ্চ পন ৰেয্যাকরণস্মিন্তি ইমস্মিং নিগ্গাথকসুত্তে. নিগ্গাথকত্তা হি ইদং ৰেয্যাকরণন্তি ৰুত্তং.
দসসহস্সী লোকধাতূতি দসসহস্সচক্কৰাল়পরিমাণা লোকধাতু. অকম্পিত্থাতি ন সুত্তপরিযোসানেযেৰ অকম্পিত্থাতি ৰেদিতব্বা. ভঞ্ঞমানেতি হি ৰুত্তং. তস্মা দ্ৰাসট্ঠিযা দিট্ঠিগতেসু ৰিনিৰেঠেত্ৰা দেসিযমানেসু তস্স তস্স দিট্ঠিগতস্স পরিযোসানে পরিযোসানেতি দ্ৰাসট্ঠিযা ঠানেসু অকম্পিত্থাতি ৰেদিতব্বা.
তত্থ অট্ঠহি কারণেহি পথৰীকম্পো ৰেদিতব্বো – ধাতুক্খোভেন, ইদ্ধিমতো আনুভাৰেন, বোধিসত্তস্স গব্ভোক্কন্তিযা, মাতুকুচ্ছিতো নিক্খমনেন, সম্বোধিপ্পত্তিযা, ধম্মচক্কপ্পৰত্তনেন, আযুসঙ্খারোস্সজ্জনেন, পরিনিব্বানেনাতি. তেসং ৰিনিচ্ছযং – ‘‘অট্ঠ খো ইমে, আনন্দ, হেতূ অট্ঠ পচ্চযা মহতো ভূমিচালস্স পাতুভাৰাযা’’তি এৰং মহাপরিনিব্বানে আগতায তন্তিযা ৰণ্ণনাকালে ৰক্খাম. অযং পন মহাপথৰী অপরেসুপি অট্ঠসু ঠানেসু অকম্পিত্থ – মহাভিনিক্খমনে, বোধিমণ্ডূপসঙ্কমনে, পংসুকূলগ্গহণে, পংসুকূলধোৰনে, কাল়কারামসুত্তে, গোতমকসুত্তে, ৰেস্সন্তরজাতকে, ইমস্মিং ব্রহ্মজালেতি. তত্থ মহাভিনিক্খমনবোধিমণ্ডূপসঙ্কমনেসু ৰীরিযবলেন অকম্পিত্থ. পংসুকূলগ্গহণে দ্ৰিসহস্সদীপপরিৰারে চত্তারো মহাদীপে পহায পব্বজিত্ৰা সুসানং গন্ত্ৰা পংসুকূলং গণ্হন্তেন দুক্করং ভগৰতা কতন্তি অচ্ছরিযৰেগাভিহতা অকম্পিত্থ. পংসুকূলধোৰনৰেস্সন্তরজাতকেসু অকালকম্পনেন অকম্পিত্থ. কাল়কারামগোতমকসুত্তেসু – ‘‘অহং সক্খী ভগৰা’’তি সক্খিভাৰেন অকম্পিত্থ. ইমস্মিং পন ব্রহ্মজালে দ্ৰাসট্ঠিযা দিট্ঠিগতেসু ৰিজটেত্ৰা নিগ্গুম্বং কত্ৰা দেসিযমানেসু সাধুকারদানৰসেন অকম্পিত্থাতি ৰেদিতব্বা.
ন কেৰলঞ্চ এতেসু ঠানেসুযেৰ পথৰী অকম্পিত্থ, অথ খো তীসু সঙ্গহেসুপি মহামহিন্দত্থেরস্স ইমং দীপং আগন্ত্ৰা জোতিৰনে নিসীদিত্ৰা ধম্মং দেসিতদিৰসেপি অকম্পিত্থ. কল্যাণিযৰিহারে চ পিণ্ডপাতিযত্থেরস্স চেতিযঙ্গণং সম্মজ্জিত্ৰা তত্থেৰ নিসীদিত্ৰা বুদ্ধারম্মণং পীতিং গহেত্ৰা ইমং সুত্তন্তং আরদ্ধস্স সুত্তপরিযোসানে উদকপরিযন্তং কত্ৰা অকম্পিত্থ. লোহপাসাদস্স পাচীনঅম্বলট্ঠিকট্ঠানং নাম অহোসি. তত্থ নিসীদিত্ৰা দীঘভাণকত্থেরা ব্রহ্মজালসুত্তং আরভিংসু, তেসং সজ্ঝাযপরিযোসানেপি উদকপরিযন্তমেৰ কত্ৰা পথৰী অকম্পিত্থাতি.
এৰং যস্সানুভাৰেন, অকম্পিত্থ অনেকসো;
মেদনী সুত্তসেট্ঠস্স, দেসিতস্স সযম্ভুনা.
ব্রহ্মজালস্স তস্সীধ, ধম্মং অত্থঞ্চ পণ্ডিতা;
সক্কচ্চং উগ্গহেত্ৰান, পটিপজ্জন্তু যোনিসোতি.
ইতি সুমঙ্গলৰিলাসিনিযা দীঘনিকাযট্ঠকথাযং
ব্রহ্মজালসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.