২. অভিধম্মভাজনীযৰণ্ণনা

২০৬-২১৪. ইদানি অভিধম্মভাজনীযং হোতি. তত্থ ‘‘অরিযসচ্চানী’’তি অৰত্ৰা নিপ্পদেসতো পচ্চযসঙ্খাতং সমুদযং দস্সেতুং ‘‘চত্তারি সচ্চানী’’তি ৰুত্তং. অরিযসচ্চানীতি হি ৰুত্তে অৰসেসা চ কিলেসা, অৰসেসা চ অকুসলা ধম্মা, তীণি চ কুসলমূলানি সাসৰানি, অৰসেসা চ সাসৰা কুসলা ধম্মা ন সঙ্গয্হন্তি. ন চ কেৰলং তণ্হাৰ দুক্খং সমুদানেতি, ইমেপি অৰসেসা চ কিলেসাদযো পচ্চযা সমুদানেন্তিযেৰ. ইতি ইমেপি পচ্চযা দুক্খং সমুদানেন্তিযেৰাতি নিপ্পদেসতো পচ্চযসঙ্খাতং সমুদযং দস্সেতুং ‘‘অরিযসচ্চানী’’তি অৰত্ৰা ‘‘চত্তারি সচ্চানী’’তি ৰুত্তং.

নিদ্দেসৰারে চ নেসং পঠমং দুক্খং অনিদ্দিসিত্ৰা তস্সেৰ দুক্খস্স সুখনিদ্দেসত্থং দুক্খসমুদযো নিদ্দিট্ঠো. তস্মিঞ্হি নিদ্দিট্ঠে ‘‘অৰসেসা চ কিলেসা’’তিআদিনা নযেন দুক্খসচ্চং সুখনিদ্দেসং হোতি. নিরোধসচ্চম্পেত্থ তণ্হায পহানং ‘‘তণ্হায চ অৰসেসানঞ্চ কিলেসানং পহান’’ন্তি এৰং যথাৰুত্তস্স সমুদযস্স পহানৰসেন পঞ্চহাকারেহি নিদ্দিট্ঠং. মগ্গসচ্চং পনেত্থ পঠমজ্ঝানিকসোতাপত্তিমগ্গৰসেন ধম্মসঙ্গণিযং ৰিভত্তস্স দেসনানযস্স মুখমত্তমেৰ দস্সেন্তেন নিদ্দিট্ঠং. তত্থ নযভেদো ৰেদিতব্বো. তং উপরি পকাসযিস্সাম.

যস্মা পন ন কেৰলং অট্ঠঙ্গিকো মগ্গোৰ পটিপদা ‘‘পুব্বেৰ খো পনস্স কাযকম্মং ৰচীকম্মং আজীৰো সুপরিসুদ্ধো হোতী’’তি (ম. নি. ৩.৪৩৩) ৰচনতো পন পুগ্গলজ্ঝাসযৰসেন পঞ্চঙ্গিকোপি মগ্গো পটিপদা এৰাতি দেসিতো, তস্মা তং নযং দস্সেতুং পঞ্চঙ্গিকৰারোপি নিদ্দিট্ঠো. যস্মা চ ন কেৰলং অট্ঠঙ্গিকপঞ্চঙ্গিকমগ্গাৰ পটিপদা, সম্পযুত্তকা পন অতিরেকপঞ্ঞাসধম্মাপি পটিপদা এৰ, তস্মা তং নযং দস্সেতুং ততিযো সব্বসঙ্গাহিকৰারোপি নিদ্দিট্ঠো. তত্থ ‘‘অৰসেসা ধম্মা দুক্খনিরোধগামিনিযা পটিপদায সম্পযুত্তা’’তি ইদং পরিহাযতি. সেসং সব্বত্থ সদিসমেৰ.

তত্থ অট্ঠঙ্গিকৰারস্স ‘‘তণ্হায অৰসেসানঞ্চ কিলেসানং পহান’’ন্তিআদীসু পঞ্চসু কোট্ঠাসেসু পঠমকোট্ঠাসে তাৰ সোতাপত্তিমগ্গে ঝানাভিনিৰেসে সুদ্ধিকপটিপদা, সুদ্ধিকসুঞ্ঞতা, সুঞ্ঞতপটিপদা, সুদ্ধিকঅপ্পণিহিতং, অপ্পণিহিতপটিপদাতি ইমেসু পঞ্চসু ৰারেসু দ্ৰিন্নং দ্ৰিন্নং চতুক্কপঞ্চকনযানং ৰসেন দস নযা হোন্তি. এৰং সেসেসুপীতি ৰীসতিযা অভিনিৰেসেসু দ্ৰে নযসতানি. তানি চতূহি অধিপতীহি চতুগ্গুণিতানি অট্ঠ. ইতি সুদ্ধিকানি দ্ৰে সাধিপতী অট্ঠাতি সব্বম্পি নযসহস্সং হোতি. যথা চ সোতাপত্তিমগ্গে, এৰং সেসমগ্গেসুপীতি চত্তারি নযসহস্সানি হোন্তি. যথা চ পঠমকোট্ঠাসে চত্তারি, এৰং সেসেসুপীতি অট্ঠঙ্গিকৰারে পঞ্চসু কোট্ঠাসেসু ৰীসতি নযসহস্সানি হোন্তি. তথা পঞ্চঙ্গিকৰারে সব্বসঙ্গাহিকৰারে চাতি সব্বানিপি সট্ঠি নযসহস্সানি সত্থারা ৰিভত্তানি. পাল়ি পন সঙ্খেপেন আগতা. এৰমিদং তিৰিধমহাৰারং পঞ্চদসকোট্ঠাসং সট্ঠিনযসহস্সপটিমণ্ডিতং অভিধম্মভাজনীযং নাম নিদ্দিট্ঠন্তি ৰেদিতব্বং.

অভিধম্মভাজনীযৰণ্ণনা.