সোকনিদ্দেসো
১৯৪. সোকনিদ্দেসে ব্যসতীতি ব্যসনং; হিতসুখং খিপতি ৰিদ্ধংসেতীতি অত্থো. ঞাতীনং ব্যসনং ঞাতিব্যসনং; চোররোগভযাদীহি ঞাতিক্খযো ঞাতিৰিনাসোতি অত্থো. তেন ঞাতিব্যসনেন ফুট্ঠস্সাতি অজ্ঝোত্থটস্স অভিভূতস্স সমন্নাগতস্সাতি অত্থো. সেসেসুপি এসেৰ নযো. অযং পন ৰিসেসো – ভোগানং ব্যসনং ভোগব্যসনং; রাজচোরাদিৰসেন ভোগক্খযো ভোগৰিনাসোতি অত্থো. রোগোযেৰ ব্যসনং রোগব্যসনং; রোগো হি আরোগ্যং ব্যসতি ৰিনাসেতীতি ব্যসনং. সীলস্স ব্যসনং সীলব্যসনং; দুস্সীল্যস্সেতং নামং. সম্মাদিট্ঠিং ৰিনাসযমানা উপ্পন্না দিট্ঠিযেৰ ব্যসনং দিট্ঠিব্যসনং. এত্থ চ পুরিমানি দ্ৰে অনিপ্ফন্নানি, পচ্ছিমানি তীণি নিপ্ফন্নানি তিলক্খণব্ভাহতানি. পুরিমানি চ তীণি নেৰ কুসলানি ন অকুসলানি. সীলদিট্ঠিব্যসনদ্ৰযং অকুসলং.
অঞ্ঞতরঞ্ঞতরেনাতি গহিতেসু ৰা যেন কেনচি অগ্গহিতেসু ৰা মিত্তামচ্চব্যসনাদীসু যেন কেনচি. সমন্নাগতস্সাতি সমনুবন্ধস্স অপরিমুচ্চমানস্স. অঞ্ঞতরঞ্ঞতরেন দুক্খধম্মেনাতি যেন কেনচি সোকদুক্খস্স উপ্পত্তিহেতুনা. সোকোতি সোচনকৰসেন সোকো; ইদং তেহি কারণেহি উপজ্জনকসোকস্স সভাৰপচ্চত্তং. সোচনাতি সোচনাকরো. সোচিতত্তন্তি সোচিতভাৰো. অন্তোসোকোতি অব্ভন্তরে সোকো. দুতিযপদং উপসগ্গৰসেন ৰড্ঢিতং. সো হি অব্ভন্তরে সুক্খাপেন্তো ৰিয পরিসুক্খাপেন্তো ৰিয উপ্পজ্জতীতি ‘‘অন্তোসোকো অন্তোপরিসোকো’’তি ৰুচ্চতি.
চেতসো পরিজ্ঝাযনাতি চিত্তস্স ঝাযনাকারো. সোকো হি উপ্পজ্জমানো অগ্গি ৰিয চিত্তং ঝাপেতি পরিদহতি, ‘‘চিত্তং মে ঝামং, ন মে কিঞ্চি পটিভাতী’’তি ৰদাপেতি. দুক্খিতো মনো দুম্মনো, তস্স ভাৰো দোমনস্সং. অনুপৰিট্ঠট্ঠেন সোকোৰ সল্লন্তি সোকসল্লং. অযং ৰুচ্চতি সোকোতি অযং সোকো নাম কথিযতি. সো পনাযং কিঞ্চাপি অত্থতো দোমনস্সৰেদনাৰ হোতি, এৰং সন্তেপি অন্তোনিজ্ঝানলক্খণো, চেতসো পরিনিজ্ঝাযনরসো, অনুসোচনপচ্চুপট্ঠানো.
‘সোকস্স দুক্খট্ঠো ৰেদিতব্বো’তি এত্থ পন অযং সভাৰদুক্খত্তা চেৰ দুক্খস্স চ ৰত্থুভাৰেন দুক্খোতি ৰুত্তো. কতরদুক্খস্সাতি? কাযিকদুক্খস্স চেৰ জৰনক্খণে চ দোমনস্সদুক্খস্স. সোকৰেগেন হি হদযে মহাগণ্ডো উট্ঠহিত্ৰা পরিপচ্চিত্ৰা ভিজ্জতি, মুখতো ৰা কাল়লোহিতং নিক্খমতি, বলৰং কাযদুক্খং উপ্পজ্জতি. ‘‘এত্তকা মে ঞাতযো খযং গতা, এত্তকা মে ভোগা’’তি চিন্তেন্তস্স চ বলৰং দোমনস্সং উপ্পজ্জতি. ইতি ইমেসং দ্ৰিন্নং দুক্খানং ৰত্থুভাৰেনপেস দুক্খোতি ৰেদিতব্বো. অপিচ –
সত্তানং হদযং সোকো, সল্লং ৰিয ৰিতুজ্জতি;
অগ্গিতত্তোৰ নারাচো, ভুসঞ্চ ডহতে পুন.
সমাৰহতি চ ব্যাধি-জরামরণভেদনং;
দুক্খম্পি ৰিৰিধং যস্মা, তস্মা দুক্খোতি ৰুচ্চতীতি.