(৮.) অট্ঠকনিদ্দেসৰণ্ণনা

৯৫২. অট্ঠকনিদ্দেসে কিলেসাযেৰ কিলেসৰত্থূনি. কুসীতৰত্থূনীতি কুসীতস্স অলসস্স ৰত্থূনি, পতিট্ঠা, কোসজ্জকারণানীতি অত্থো. কম্মং কাতব্বং হোতীতি চীৰরৰিচারণাদিকম্মং কাতব্বং হোতি. ন ৰীরিযং আরভতীতি দুৰিধম্পি ৰীরিযং নারভতি. অপ্পত্তস্সাতি ঝানৰিপস্সনামগ্গফলধম্মস্স অপ্পত্তস্স পত্তিযা. অনধিগতস্সাতি তস্সেৰ অনধিগতস্স অধিগমত্থায. অসচ্ছিকতস্সাতি তস্সেৰ অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকরণত্থায. ইদং পঠমন্তি ‘ইদং হন্দাহং নিপজ্জামী’তি এৰং ওসীদনং পঠমং কুসীতৰত্থু. ইমিনা নযেন সব্বত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো.

মাসাচিতং মঞ্ঞেতি এত্থ পন মাসাচিতং নাম তিন্তমাসো; যথা তিন্তমাসো গরুকো হোতি, এৰং গরুকোতি অধিপ্পাযো. গিলানা ৰুট্ঠিতো হোতীতি গিলানো হুত্ৰা পচ্ছা ৰুট্ঠিতো হোতি.

৯৫৪. অট্ঠসু লোকধম্মেসূতি এত্থ লোকস্স ধম্মাতি লোকধম্মা. এতেহি ৰিমুত্তো নাম নত্থি, বুদ্ধানম্পি হোন্তি এৰ. তস্মা ‘লোকধম্মা’তি ৰুচ্চন্তি. পটিঘাতোতি পটিহঞ্ঞনাকারো. লাভে সারাগোতি ‘অহং লাভং লভামী’তি এৰং গেহসিতসোমনস্সৰসেন উপ্পন্নো সারাগো; সো চিত্তং পটিহনতি. অলাভে পটিৰিরোধোতি ‘অহং লাভং ন লভামী’তি দোমনস্সৰসেন উপ্পন্নৰিরোধো; সোপি চিত্তং পটিহনতি. তস্মা ‘পটিঘাতো’তি ৰুত্তো. যসাদীসুপি ‘অহং মহাপরিৰারো, অহং অপ্পপরিৰারো, অহং পসংসপ্পত্তো, অহং গরহপ্পত্তো, অহং সুখপ্পত্তো, অহং দুক্খপ্পতো’তি এৰমেতেসং উপ্পত্তি ৰেদিতব্বা. অনরিযৰোহারাতি অনরিযানং ৰোহারা.

৯৫৭. পুরিসদোসাতি পুরিসানং দোসা. ন সরামীতি ‘মযা এতস্স কম্মস্স কতট্ঠানং ন সরামি ন সল্লক্খেমী’তি এৰং অস্সতিভাৰেন নিব্বেঠেতি মোচেতি. চোদকংযেৰ পটিপ্ফরতীতি পটিৰিরুদ্ধো হুত্ৰা ফরতি, পটিভাণিতভাৰেন তিট্ঠতি. কিং নু খো তুয্হন্তি ‘তুয্হং বালস্স অব্যত্তস্স ভণিতেন নাম কিং’ যো ত্ৰং নেৰ ৰত্থুনা আপত্তিং, ন চোদনং জানাসী’তি দীপেতি; ‘ত্ৰং পি নাম এৰং কিঞ্চি অজানন্তো ভণিতব্বং মঞ্ঞিস্সসী’তি অজ্ঝোত্থরতি. পচ্চারোপেতীতি ‘ত্ৰং পি খোসী’তিআদীনি ৰদন্তো পটিআরোপেতি. পটিকরোহীতি দেসনাগামিনিং দেসেহি, ৰুট্ঠানগামিনিতো ৰুট্ঠাহি ততো সুদ্ধন্তে পতিট্ঠিতো অঞ্ঞং চোদেস্সসী’তি দীপেতি.

অঞ্ঞেনাঞ্ঞং পটিচরতীতি অঞ্ঞেন কারণেন ৰচনেন ৰা অঞ্ঞং কারণং ৰচনং ৰা পটিচ্ছাদেতি. ‘আপত্তিং আপন্নোসী’তি ৰুত্তো ‘কো আপন্নো? কিং আপন্নো? কথং আপন্নো? কিস্মিং আপন্নো? কং ভণথ? কিং ভণথা’তি ৰদতি. ‘এৰরূপং কিঞ্চি তযা দিট্ঠ’ন্তি ৰুত্তে ‘ন সুণামী’তি সোতং ৰা উপনেতি. বহিদ্ধা কথং অপনামেতীতি ‘ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নোসী’তি পুট্ঠো ‘পাটলিপুত্তং গতোম্হী’তি ৰত্ৰা পুন ‘তৰ পাটলিপুত্তগমনং ন পুচ্ছামা’তি ৰুত্তে ‘ততো রাজগহং গতোম্হী’তি ‘রাজগহং ৰা যাহি, ব্রাহ্মণগেহং ৰা; আপত্তিং আপন্নোসী’তি? ‘তত্থ মে সূকরমংসং লদ্ধ’ন্তিআদীনি ৰদন্তো কথং বহিদ্ধা ৰিক্খিপতি. কোপন্তি কুপিতভাৰং. দোসন্তি দুট্ঠভাৰং. উভযম্পেতং কোধস্সেৰ নামং. অপ্পচ্চযন্তি অসন্তুট্ঠাকারং; দোমনস্সস্সেতং নামং. পাতুকরোতীতি দস্সেতি পকাসেতি. বাহাৰিক্খেপকং ভণতীতি বাহা ৰিক্খিপিত্ৰা অলজ্জিৰচনং ৰদতি. ৰিহেসেতীতি ৰিহেঠেতি বাধতি. অনাদিযিত্ৰাতি চিত্তীকারেন অগ্গহেত্ৰা অৰজানিত্ৰা; অনাদরো হুত্ৰাতি অত্থো.

অতিবাল়্হন্তি অতিদল়্হং অতিপ্পমাণং. মযি ব্যাৰটাতি মযি ব্যাপারং আপন্না. হীনাযাৰত্তিত্ৰাতি হীনস্স গিহিভাৰস্স অত্থায আৰত্তিত্ৰা; গিহী হুত্ৰাতি অত্থো. অত্তমনা হোথাতি তুট্ঠচিত্তা হোথ, ‘মযা লভিতব্বং লভথ, মযা ৰসিতব্বট্ঠানে ৰসথ, ফাসুৰিহারো ৰো মযা কতো’তি অধিপ্পাযেন ৰদতি.

৯৫৮. অসঞ্ঞীতি পৰত্তো ৰাদো অসঞ্ঞীৰাদো; সো তেসং অত্থীতি অসঞ্ঞীৰাদা. রূপী অত্তাতিআদীসু লাভিনো কসিণরূপং অত্তাতি গহেত্ৰা রূপীতি দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; অলাভিনো তক্কমত্তেনেৰ, আজীৰকানং ৰিয. লাভিনোযেৰ চ পন অরূপসমাপত্তিনিমিত্তং অত্তাতি গহেত্ৰা অরূপীতি দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; অলাভিনো তক্কমত্তেনেৰ, নিগণ্ঠানং ৰিয. অসঞ্ঞীভাৰে পনেত্থ একন্তেনেৰ কারণং ন পরিযেসিতব্বং. দিট্ঠিগতিকো হি উম্মত্তকো ৰিয যং ৰা তং ৰা গণ্হাতি. রূপী চ অরূপী চাতি রূপারূপমিস্সকগাহৰসেন ৰুত্তং. অযং দিট্ঠি রূপাৰচরারূপাৰচরসমাপত্তিলাভিনোপি তক্কিকস্সাপি উপ্পজ্জতি. নেৰ রূপী নারূপীতি পন একন্ততো তক্কিকদিট্ঠিযেৰ. অন্তৰাতি পরিত্তকসিণং অত্ততো গণ্হন্তস্স দিট্ঠি. অনন্তৰাতি অপ্পমাণকসিণং. অন্তৰা চ অনন্তৰা চাতি উদ্ধমধো সপরিযন্তং তিরিযং অপরিযন্তং কসিণং অত্তাতি গহেত্ৰা উপ্পন্নদিট্ঠি. নেৰন্তৰা নানন্তৰাতি তক্কিকদিট্ঠিযেৰ. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

অট্ঠকনিদ্দেসৰণ্ণনা.