(৫.) পঞ্চকনিদ্দেসৰণ্ণনা

৯৪০. পঞ্চকনিদ্দেসে যস্মা যেসং সক্কাযদিট্ঠিআদীনি অপ্পহীনানি, তে ভৰগ্গেপি নিব্বত্তে এতানি আকড্ঢিত্ৰা কামভৰেযেৰ পাতেন্তি, তস্মা ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানীতি ৰুত্তানি. ইতি এতানি পঞ্চ গচ্ছন্তং ন ৰারেন্তি, গতং পন আনেন্তি. রূপরাগাদীনিপি পঞ্চ গচ্ছন্তং ন ৰারেন্তি, আগন্তুং পন ন দেন্তি. রাগাদযো পঞ্চ লগ্গনট্ঠেন সঙ্গা, অনুপৰিট্ঠট্ঠেন পন সল্লাতি ৰুত্তা.

৯৪১. চেতোখিলাতি চিত্তস্স থদ্ধভাৰা কচৰরভাৰা খাণুকভাৰা. সত্থরি কঙ্খতীতি সত্থু সরীরে ৰা গুণে ৰা কঙ্খতি. সরীরে কঙ্খমানো ‘দ্ৰত্তিংসৰরলক্খণপটিমণ্ডিতং নাম সরীরং অত্থি নু খো নত্থী’তি কঙ্খতি. গুণে কঙ্খমানো ‘অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নজাননসমত্থং সব্বঞ্ঞুতঞাণং অত্থি নু খো নত্থী’তি কঙ্খতি. ৰিচিকিচ্ছতীতি ৰিচিনন্তো কিচ্ছতি, দুক্খং আপজ্জতি, ৰিনিচ্ছেতুং ন সক্কোতি. নাধিমুচ্চতীতি ‘এৰমেত’ন্তি অধিমোক্খং ন পটিলভতি. ন সম্পসীদতীতি গুণেসু ওতরিত্ৰা নিব্বিচিকিচ্ছভাৰেন পসীদিতুং অনাৰিলো ভৰিতুং ন সক্কোতি.

ধম্মেতি পরিযত্তিধম্মে চ পটিৰেধধম্মে চ. পরিযত্তিধম্মে কঙ্খমানো ‘তেপিটকং বুদ্ধৰচনং চতুরাসীতিধম্মক্খন্ধসহস্সানীতি ৰদন্তি, অত্থি নু খো এতং নত্থী’তি কঙ্খতি. পটিৰেধধম্মে কঙ্খমানো ‘ৰিপস্সনানিস্সন্দো মগ্গো নাম, মগ্গনিস্সন্দো ফলং নাম, সব্বসঙ্খারপটিনিস্সগ্গো নিব্বানং নামাতি ৰদন্তি, তং অত্থি নু খো নত্থীতি কঙ্খতি’.

সঙ্ঘে কঙ্খতীতি ‘উজুপ্পটিপন্নোতিআদীনং পদানং ৰসেন এৰরূপং পটিপদং পটিপন্না চত্তারো মগ্গট্ঠা চত্তারো ফলট্ঠাতি অট্ঠন্নং পুগ্গলানং সমূহভূতো সঙ্ঘো নাম অত্থি নু খো নত্থী’তি কঙ্খতি. সিক্খায কঙ্খমানো ‘অধিসীলসিক্খা নাম অধিচিত্তসিক্খা নাম অধিপঞ্ঞা সিক্খা নামাতি ৰদন্তি, সা অত্থি নু খো নত্থী’তি কঙ্খতি.

চেতসোৰিনিবন্ধাতি চিত্তং বন্ধিত্ৰা মুট্ঠিযং কত্ৰা ৰিয গণ্হন্তীতি চেতসোৰিনিবন্ধা. কামেতি ৰত্থুকামেপি কিলেসকামেপি. কাযেতি অত্তনো কাযে. রূপেতি বহিদ্ধা রূপে. যাৰদত্থন্তি যত্তকং ইচ্ছতি তত্তকং. উদরাৰদেহকন্তি উদরপূরং. তঞ্হি উদরং অৰদেহনতো উদরাৰদেহকন্তি ৰুচ্চতি. সেয্যসুখন্তি মঞ্চপীঠসুখং উতুসুখং ৰা. পস্সসুখন্তি যথা সম্পরিৰত্তকং সযন্তস্স দক্খিণপস্সৰামপস্সানং সুখং হোতি, এৰং উপ্পন্নসুখং. মিদ্ধসুখন্তি নিদ্দাসুখং. অনুযুত্তোতি যুত্তপযুত্তো ৰিহরতি. পণিধাযাতি পত্থযিত্ৰা. সীলেনাতিআদীসু সীলন্তি চতুপারিসুদ্ধিসীলং. ৰতন্তি ৰতসমাদানং. তপোতি তপচরণং. ব্রহ্মচরিযন্তি মেথুনৰিরতি. দেৰো ৰা ভৰিস্সামীতি মহেসক্খদেৰো ৰা ভৰিস্সামি. দেৰঞ্ঞতরো ৰাতি অপ্পেসক্খদেৰেসু ৰা অঞ্ঞতরো. কুসলধম্মে আৰরন্তি নিৰারেন্তীতি নীৰরণানি.

মাতা জীৰিতা ৰোরোপিতা হোতীতি মনুস্সেনেৰ সকজনিকা মনুস্সমাতা জীৰিতা ৰোরোপিতা হোতি. পিতাপি মনুস্সপিতাৰ. অরহাপি মনুস্সঅরহাৰ. দুট্ঠেন চিত্তেনাতি ৰধকচিত্তেন.

সঞ্ঞীতি সঞ্ঞাসমঙ্গী. অরোগোতি নিচ্চো. ইত্থেকে অভিৰদন্তীতি ইত্থং একে অভিৰদন্তি, এৰমেকে অভিৰদন্তীতি অত্থো. এত্তাৰতা সোল়স সঞ্ঞীৰাদা কথিতা. অসঞ্ঞীতি সঞ্ঞাৰিরহিতো. ইমিনা পদেন অট্ঠ অসঞ্ঞীৰাদা কথিতা. ততিযপদেন অট্ঠ নেৰসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৰাদা কথিতা. সতো ৰা পন সত্তস্সাতি অথৰা পন ৰিজ্জমানস্সেৰ সত্তস্স. উচ্ছেদন্তি উপচ্ছেদং. ৰিনাসন্তি অদস্সনং. ৰিভৰন্তি ভাৰৰিগমং. সব্বানেতানি অঞ্ঞমঞ্ঞৰেৰচনানেৰ. তত্থ দ্ৰে জনা উচ্ছেদদিট্ঠিং গণ্হন্তি – লাভী চ অলাভী চ. তত্থ লাভী অরহতো দিব্বেন চক্খুনা চুতিং দিস্ৰা উপপত্তিং অপস্সন্তো, যো ৰা চুতিমত্তমেৰ দট্ঠুং সক্কোতি ন উপপাতং, সো উচ্ছেদদিট্ঠিং গণ্হাতি. অলাভী ‘কো পরলোকং জানাতী’তি কামসুখগিদ্ধতায ৰা ‘যথা রুক্খতো পণ্ণানি পতিতানি ন পুন ৰিরুহন্তি, এৰং সত্তা’তিআদিনা ৰিতক্কেন ৰা উচ্ছেদং গণ্হাতি. ইধ পন তণ্হাদিট্ঠীনং ৰসেন তথা চ অঞ্ঞথা চ ৰিকপ্পেত্ৰাৰ উপ্পন্না সত্ত উচ্ছেদৰাদা কথিতা. তেসঞ্হি ইদং সঙ্গহৰচনং. দিট্ঠধম্মনিব্বানং ৰা পনেকেতি এত্থ দিট্ঠধম্মোতি পচ্চক্খধম্মো ৰুচ্চতি. তত্থ তত্থ পটিলদ্ধত্তভাৰস্সেতং অধিৰচনং. দিট্ঠধম্মে নিব্বানং দিট্ঠধম্মনিব্বানং; ইমস্মিংযেৰ অত্তভাৰে দুক্খা ৰূপসম্মন্তি অত্থো. ইদং পঞ্চন্নং দিট্ঠধম্মনিব্বানৰাদানং সঙ্গহৰচনং.

৯৪২. ৰেরাতি ৰেরচেতনা. ব্যসনাতি ৰিনাসা. অক্খন্তিযাতি অনধিৰাসনায. অপ্পিযোতি দস্সনসৰনপটিকূলতায ন পিযাযিতব্বো. চিন্তেতুম্পি পটিকূলত্তা মনো এতস্মিং ন অপ্পেতীতি অমনাপো. ৰেরবহুলোতি বহুৰেরো. ৰজ্জবহুলোতি বহুদোসো.

আজীৰকভযন্তি আজীৰং জীৰিতৰুত্তিং পটিচ্চ উপ্পন্নং ভযং. তং অগারিকস্সপি হোতি অনগারিকস্সপি. তত্থ অগারিকেন তাৰ আজীৰহেতু বহুং অকুসলং কতং হোতি. অথস্স মরণসমযে নিরযে উপট্ঠহন্তে ভযং উপ্পজ্জতি. অনগারিকেনাপি বহু অনেসনা কতা হোতি. অথস্স মরণকালে নিরযে উপট্ঠহন্তে ভযং উপ্পজ্জতি. ইদং আজীৰকভযং নাম. অসিলোকভযন্তি গরহভযং পরিসসারজ্জভযন্তি কতপাপস্স পুগ্গলস্স সন্নিপতিতং পরিসং উপসঙ্কমন্তস্স সারজ্জসঙ্খাতং ভযং উপ্পজ্জতি. ইদং পরিসসারজ্জভযং নাম. ইতরদ্ৰযং পাকটমেৰ.

৯৪৩. দিট্ঠধম্মনিব্বানৰারেসু পঞ্চহি কামগুণেহীতি মনাপিযরূপাদীহি পঞ্চহি কামকোট্ঠাসেহি বন্ধনেহি ৰা. সমপ্পিতোতি সুট্ঠু অপ্পিতো অল্লীনো হুত্ৰা. সমঙ্গীভূতোতি সমন্নাগতো. পরিচারেতীতি তেসু কামগুণেসু যথাসুখং ইন্দ্রিযানি চারেতি সঞ্চারেতি ইতো চিতো চ উপনেতি; অথ ৰা পন লল়তি রমতি কীল়তীতি. এত্থ চ দুৰিধা কামগুণা – মানুস্সকা চেৰ দিব্বা চ. মানুস্সকা মন্ধাতুকামগুণসদিসা দট্ঠব্বা; দিব্বা পরনিম্মিতৰসৰত্তিদেৰরাজস্স কামগুণসদিসাতি. এৰরূপে কামে উপগতঞ্হি তে পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো হোতীতি ৰদন্তি. তত্থ পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানন্তি পরমং দিট্ঠধম্মনিব্বানং, উত্তমন্তি অত্থো.

দুতিযৰারে হুত্ৰা অভাৰট্ঠেন অনিচ্চা; পটিপীল়নট্ঠেন দুক্খা; পকতিজহনট্ঠেন ৰিপরিণামধম্মাতি ৰেদিতব্বা. তেসং ৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰাতি তেসং কামানং ৰিপরিণামসঙ্খাতা অঞ্ঞথাভাৰা. ‘যম্পি মে অহোসি তম্পি মে নত্থী’তি ৰুত্তনযেন উপ্পজ্জন্তি সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা. তত্থ অন্তোনিজ্ঝাযনলক্খণো সোকো; তন্নিস্সিতলালপ্পলক্খণো পরিদেৰো; কাযপটিপীল়নলক্খণং দুক্খং; মনোৰিঘাতলক্খণং দোমনস্সং; ৰিঘাতলক্খণো উপাযাসো.

ৰিতক্কিতন্তি অভিনিরোপনৰসেন পৰত্তো ৰিতক্কো. ৰিচারিতন্তি অনুমজ্জনৰসেন পৰত্তো ৰিচারো. এতেন এতন্তি এতেন ৰিতক্কেন চ ৰিচারেন চ এতং পঠমজ্ঝানং ওল়ারিকং সকণ্টকং ৰিয খাযতি.

পীতিগতন্তি পীতিমেৰ. চেতসো উপ্পিলাৰিতন্তি চিত্তস্স উপ্পিলভাৰকরণং. চেতসো আভোগোতি ঝানা ৰুট্ঠায তস্মিং সুখে পুনপ্পুনং চিত্তস্স আভোগো মনসিকারোতি. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

পঞ্চকনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.