(৬.) ছক্কনিদ্দেসৰণ্ণনা
৯৪৪. ছক্কনিদ্দেসে যস্মা কুদ্ধো ৰা কোধৰসেন, সন্দিট্ঠিপরামাসী ৰা সন্দিট্ঠিপরামাসিতায কলহং ৰিগ্গহং ৰিৰাদং আপজ্জতি, তস্মা কোধাদযো ‘ৰিৰাদমূলানী’তি ৰুত্তা.
ছন্দরাগনিদ্দেসে কামগেহসিতত্তা ছন্দরাগা গেহস্সিতা ধম্মাতি সঙ্গহতো ৰত্ৰা পুন পভেদতো দস্সেতুং মনাপিযেসু রূপেসূতিআদি ৰুত্তং. তত্থ মনাপিযেসূতি মনৰড্ঢনকেসু ইট্ঠেসু. ৰিরোধা এৰ ৰিরোধৰত্থূনি. অমনাপিযেসূতি অনিট্ঠেসু.
৯৪৫. অগারৰেসু অগারৰোতি গারৰৰিরহিতো. অপ্পতিস্সোতি অপ্পতিস্সযো অনীচৰুত্তি. এত্থ পন যো ভিক্খু সত্থরি ধরমানে তীসু কালেসু উপট্ঠানং ন যাতি, সত্থরি অনুপাহনে চঙ্কমন্তে সউপাহনো চঙ্কমতি, নীচে চঙ্কমে চঙ্কমন্তে উচ্চে চঙ্কমে চঙ্কমতি, হেট্ঠা ৰসন্তে উপরি ৰসতি, সত্থুদস্সনট্ঠানে উভো অংসে পারুপতি, ছত্তং ধারেতি, উপাহনং ধারেতি, ন্হাযতি, উচ্চারং ৰা পস্সাৰং ৰা করোতি, পরিনিব্বুতে ৰা পন চেতিযং ৰন্দিতুং ন গচ্ছতি, চেতিযস্স পঞ্ঞাযনট্ঠানে সত্থুদস্সনট্ঠানে ৰুত্তং সব্বং করোতি – অযং সত্থরি অগারৰো নাম. যো পন ধম্মসৰনে সঙ্ঘুট্ঠে সক্কচ্চং ন গচ্ছতি, সক্কচ্চং ধম্মং ন সুণাতি, সমুল্লপন্তো নিসীদতি, ন সক্কচ্চং গণ্হাতি, ন সক্কচ্চং ৰাচেতি – ‘অযং ধম্মে অগারৰো নাম. যো পন থেরেন ভিক্খুনা অনজ্ঝিট্ঠো ধম্মং দেসেতি, পঞ্হং কথেতি, ৰুড্ঢে ভিক্খূ ঘট্টেন্তো গচ্ছতি, তিট্ঠতি, নিসীদতি, দুস্সপল্লত্থিকং ৰা হত্থপল্লত্থিকং ৰা করোতি, সঙ্ঘমজ্ঝে উভো অংসে পারুপতি, ছত্তুপাহনং ধারেতি – অযং সঙ্ঘে অগারৰো নাম. একভিক্খুস্মিম্পি হি অগারৰে কতে সঙ্ঘে অগারৰো কতোৰ হোতি. তিস্সো সিক্খা পন অপূরযমানোৰ সিক্খায অগারৰো নাম. অপ্পমাদলক্খণং অননুব্রূহযমানো অপ্পমাদে অগারৰো নাম. দুৰিধং পটিসন্থারং অকরোন্তো পটিসন্থারে অগারৰো নাম.
পরিহানিযা ধম্মাতি পরিহানকরা ধম্মা. কম্মারামতাতি নৰকম্মে ৰা চীৰরৰিচারণাদীসু ৰা কম্মেসু অভিরতি যুত্তপযুত্ততা. ভস্সারামতাতি তিরচ্ছানকথাৰসেন ভস্সে যুত্তপযুত্ততা. নিদ্দারামতাতি নিদ্দায যুত্তপযুত্ততা. সঙ্গণিকারামতাতি সঙ্গণিকায যুত্তপযুত্ততা. সংসগ্গারামতাতি সৰনসংসগ্গে, দস্সনসংসগ্গে, সমুল্লাপসংসগ্গে, পরিভোগসংসগ্গে, কাযসংসগ্গেতি পঞ্চৰিধে সংসগ্গে যুত্তপযুত্ততা. পপঞ্চারামতাতি তণ্হামানদিট্ঠিপপঞ্চেসু যুত্তপযুত্ততা.
৯৪৬. সোমনস্সুপৰিচারাদীসু সোমনস্সেন সদ্ধিং উপৰিচরন্তীতি সোমনস্সুপৰিচারা. চক্খুনা রূপং দিস্ৰাতি চক্খুৰিঞ্ঞাণেন রূপং পস্সিত্ৰা. সোমনস্সট্ঠানিযন্তি সোমনস্সস্স আরম্মণৰসেন কারণভূতং. উপৰিচরতীতি তত্থ ৰিচারপ্পৰত্তনেন উপৰিচরতি. ৰিতক্কো পন তংসম্পযুত্তো ৰাতি ইমিনা নযেন তীসুপি ছক্কেসু অত্থো ৰেদিতব্বো.
৯৪৭. গেহসিতানীতি কামগুণনিস্সিতানি. সোমনস্সানীতি চেতসিকসুখানি. দোমনস্সানীতি চেতসিকদুক্খানি. উপেক্খাতি অঞ্ঞাণসম্পযুত্তা উপেক্খা ৰেদনা, অঞ্ঞাণুপেক্খাতিপি এতাসংযেৰ নামং.
৯৪৮. অত্থি মে অত্তাতি ৰাতি সব্বপদেসু ৰা-সদ্দো ৰিকপ্পত্থো; এৰং ৰা দিট্ঠি উপ্পজ্জতীতি ৰুত্তং হোতি. অত্থি মে অত্তাতি চেত্থ সস্সতদিট্ঠি সব্বকালেসু অত্তনো অত্থিতং গণ্হাতি. সচ্চতো থেততোতি ভূততো চ থিরতো চ; ইদং সচ্চন্তি সুট্ঠু দল়্হভাৰেনাতি ৰুত্তং হোতি. নত্থি মে অত্তাতি অযং পন উচ্ছেদদিট্ঠি, সতো সত্তস্স তত্থ তত্থ ৰিভৰগ্গহণতো. অথ ৰা পুরিমাপি তীসু কালেসু অত্থীতি গহণতো সস্সতদিট্ঠি, পচ্চুপ্পন্নমেৰ অত্থীতি গণ্হন্তী উচ্ছেদদিট্ঠি. পচ্ছিমাপি অতীতানাগতেসু নত্থীতি গহণতো ‘ভস্মন্তা আহুতিযো’তি গহিতদিট্ঠিকানং ৰিয উচ্ছেদদিট্ঠি, অতীতেযেৰ নত্থীতি গণ্হন্তী অধিচ্চসমুপ্পন্নিকস্সেৰ সস্সতদিট্ঠি. অত্তনা ৰা অত্তানং সঞ্জানামীতি সঞ্ঞাক্খন্ধসীসেন খন্ধে অত্তাতি গহেত্ৰা সঞ্ঞায অৰসেসক্খন্ধে সঞ্জাননতো ‘ইমিনা অত্তনা ইমং অত্তানং সঞ্জানামী’তি এৰং হোতি. অত্তনা ৰা অনত্তানন্তি সঞ্ঞাক্খন্ধংযেৰ অত্তাতি গহেত্ৰা ইতরে চত্তারো খন্ধে অনত্তাতি গহেত্ৰা সঞ্ঞায তেসং জাননতো এৰং হোতি. অনত্তনা ৰা অত্তানন্তি সঞ্ঞাক্খন্ধং অনত্তাতি ইতরে চ চত্তারো খন্ধে অত্তাতি গহেত্ৰা সঞ্ঞায তেসং জাননতো এৰং হোতি. সব্বাপি সস্সতুচ্ছেদদিট্ঠিযোৰ.
ৰদো ৰেদেয্যোতি আদযো পন সস্সতদিট্ঠিযা এৰ অভিনিৰেসাকারা. তত্থ ৰদতীতি ৰদো; ৰচীকম্মস্স কারকোতি ৰুত্তং হোতি. ৰেদযতীতি ৰেদেয্যো; জানাতি অনুভৰতি চাতি ৰুত্তং হোতি. ইদানি যং সো ৰেদেতি তং দস্সেতুং তত্র তত্র দীঘরত্তং কল্যাণপাপকানন্তিআদি ৰুত্তং. তত্থ তত্র তত্রাতি তেসু তেসু যোনিগতিঠিতিনিৰাসনিকাযেসু আরম্মণেসু ৰা. দীঘরত্তন্তি চিররত্তং. পচ্চনুভোতীতি পটিসংৰেদযতি. ন সো জাতো নাহোসীতি সো অত্তা অজাতিধম্মতো ন জাতো নাম; সদা ৰিজ্জমানো যেৰাতি অত্থো. তেনেৰ অতীতে নাহোসি, অনাগতেপি ন ভৰিস্সতি. যো হি জাতো সো অহোসি, যো চ জাযিস্সতি সো ভৰিস্সতীতি. অথৰা ‘ন সো জাতো নাহোসী’তি সো সদা ৰিজ্জমানত্তা অতীতেপি ন জাতু নাহোসি, অনাগতেপি ন জাতু ন ভৰিস্সতি. নিচ্চোতি উপ্পাদৰযরহিতো. ধুৰোতি থিরো সারভূতো. সস্সতোতি সব্বকালিকো. অৰিপরিণামধম্মোতি অত্তনো পকতিভাৰং অৰিজহনধম্মো ককণ্টকো ৰিয নানপ্পকারত্তং নাপজ্জতি. এৰমযং সব্বাসৰদিট্ঠি (ম. নি. ১.১৭ আদযো) নাম কথিতা. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.
ছক্কনিদ্দেসৰণ্ণনা.