(২.) দুকনিদ্দেসৰণ্ণনা
৮৯১. দুকেসু কোধনিদ্দেসাদযো হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বা. হেট্ঠা অনাগতেসু পন উপনাহনিদ্দেসাদীসু পুব্বকালং কোধং উপনয্হতীতি অপরকালকোধো উপনাহো নাম. উপনয্হনাকারো উপনয্হনা. উপনয্হিতস্স ভাৰো উপনয্হিতত্তং. অট্ঠপনাতি পঠমুপ্পন্নস্স অনন্তরট্ঠপনা মরিযাদট্ঠপনা ৰা. ঠপনাতি পকতিঠপনা. সণ্ঠপনাতি সব্বতোভাগেন পুনপ্পুনং আঘাতট্ঠপনা. অনুসংসন্দনাতি পঠমুপ্পন্নেন কোধেন সদ্ধিং অন্তরং অদস্সেত্ৰা একীভাৰকরণা. অনুপ্পবন্ধনাতি পুরিমেন সদ্ধিং পচ্ছিমস্স ঘটনা. দল়্হীকম্মন্তি থিরকরণং. অযং ৰুচ্চতীতি অযং উপনন্ধনলক্খণো ৰেরং অপ্পটিনিস্সজ্জনরসো উপনাহোতি ৰুচ্চতি; যেন সমন্নাগতো পুগ্গলো ৰেরং নিস্সজ্জিতুং ন সক্কোতি; ‘এৰং নাম মং এস ৰত্তুং অননুচ্ছৰিকো’তি অপরাপরং অনুবন্ধতি; আদিত্তপূতিঅলাতং ৰিয জলতেৰ; ধোৰিযমানং অচ্ছচম্মং ৰিয, ৰসাতেলমক্খিতপিলোতিকা ৰিয চ ন পরিসুজ্ঝতি.
৮৯২. মক্খনভাৰৰসেন মক্খো; পরগুণমক্খনায পৰত্তেন্তোপি অত্তনো কারণং, গূথপহরণকং গূথো ৰিয, পঠমতরং মক্খেতীতি অত্থো. ততো পরা দ্ৰে আকারভাৰনিদ্দেসা. নিট্ঠুরভাৰো নিট্ঠুরিযং; ‘তং নিস্সায এত্তকম্পি নত্থী’তি খেল়পাতনন্তি অত্থো. নিট্ঠুরিযকম্মন্তি নিট্ঠুরিযকরণং. গহট্ঠো ৰা হি গহট্ঠং, ভিক্খু ৰা ভিক্খুং নিস্সায ৰসন্তো অপ্পমত্তকেনেৰ কুজ্ঝিত্ৰা ‘তং নিস্সায এত্তকম্পি নত্থী’তি খেল়ং পাতেত্ৰা পাদেন মদ্দন্তো ৰিয নিট্ঠুরিযং নাম করোতি. তস্স তং কম্মং নিট্ঠুরিযকম্মন্তি ৰুচ্চতি. লক্খণাদিতো পনেস পরগুণমক্খনলক্খণো মক্খো, তেসং ৰিনাসনরসো, পরেন সুকতানং কিরিযানং অৰচ্ছাদনপচ্চুপট্ঠানো.
পল়াসতীতি পল়াসো; পরস্স গুণে দস্সেত্ৰা অত্তনো গুণেহি সমং করোতীতি অত্থো. পল়াসস্স আযনা পল়াসাযনা. পল়াসো চ সো অত্তনো জযাহরণতো আহারো চাতি পল়াসাহারো. ৰিৰাদট্ঠানন্তি ৰিৰাদকারণং. যুগগ্গাহোতি সমধুরগ্গহণং. অপ্পটিনিস্সগ্গোতি অত্তনা গহিতস্স অপ্পটিনিস্সজ্জনং. লক্খণাদিতো পনেস যুগগ্গাহলক্খণো পল়াসো, পরগুণেহি অত্তনো গুণানং সমকরণরসো, পরেসং গুণপ্পমাণেন উপট্ঠানপচ্চুপট্ঠানো. পল়াসী হি পুগ্গলো দুতিযস্স ধুরং ন দেতি, সমং পসারেত্ৰা তিট্ঠতি, সাকচ্ছমণ্ডলে অঞ্ঞেন ভিক্খুনা বহূসু সুত্তেসু চ কারণেসু চ আভতেসুপি ‘তৰ চ মম চ ৰাদে কিং নাম নানাকরণং? ননু মজ্ঝে ভিন্নসুৰণ্ণং ৰিয একসদিসমেৰ অম্হাকং ৰচন’ন্তি ৰদতি. ইস্সামচ্ছরিযনিদ্দেসা ৰুত্তত্থা এৰ.
৮৯৪. মাযানিদ্দেসে ৰাচং ভাসতীতি জানংযেৰ ‘পণ্ণত্তিং ৰীতিক্কমন্তা ভিক্খূ ভারিযং করোন্তি, অম্হাকং পন ৰীতিক্কমট্ঠানং নাম নত্থী’তি উপসন্তো ৰিয ভাসতি. কাযেন পরক্কমতীতি ‘মযা কতং ইদং পাপকম্মং মা কেচি জানিংসূ’তি কাযেন ৰত্তং করোতি. ৰিজ্জমানদোসপটিচ্ছাদনতো চক্খুমোহনমাযা ৰিযাতি মাযা. মাযাৰিনো ভাৰো মাযাৰিতা. কত্ৰা পাপং পুন পটিচ্ছাদনতো অতিচ্চ আসরন্তি এতায সত্তাতি অচ্চাসরা. কাযৰাচাকিরিযাহি অঞ্ঞথা দস্সনতো ৰঞ্চেতীতি ৰঞ্চনা. এতায সত্তা নিকরোন্তীতি নিকতি; মিচ্ছাকরোন্তীতি অত্থো. ‘নাহং এৰং করোমী’তি পাপানং ৰিক্খিপনতো ৰিকিরণা. ‘নাহং এৰং করোমী’তি পরিৰজ্জনতো পরিহরণা. কাযাদীহি সংৰরণতো গূহনা. সব্বতোভাগেন গূহনা পরিগূহনা. তিণপণ্ণেহি ৰিয গূথং কাযৰচীকম্মেহি পাপং ছাদেতীতি ছাদনা. সব্বতোভাগেন ছাদনা পটিচ্ছাদনা. ন উত্তানং কত্ৰা দস্সেতীতি অনুত্তানীকম্মং. ন পাকটং কত্ৰা দস্সেতীতি অনাৰিকম্মং. সুট্ঠু ছাদনা ৰোচ্ছাদনা. কতপটিচ্ছাদনৰসেন পুনপি পাপস্স করণতো পাপকিরিযা. অযং ৰুচ্চতীতি অযং কতপটিচ্ছাদনলক্খণা মাযা নাম ৰুচ্চতি; যায সমন্নাগতো পুগ্গলো ভস্মাপটিচ্ছন্নো ৰিয অঙ্গারো, উদকপটিচ্ছন্নো ৰিয খাণু, পিলোতিকাপলিৰেঠিতং ৰিয চ সত্থং হোতি.
সাঠেয্যনিদ্দেসে সঠোতি অসন্তগুণপরিদীপনতো ন সম্মা ভাসিতা. সব্বতোভাগেন সঠো পরিসঠো. যং তত্থাতি যং তস্মিং পুগ্গলে. সঠন্তি অসন্তগুণদীপনং কেরাটিযং. সঠতাতি সঠাকারো. কক্করতাতি পদুমনালিস্স ৰিয অপরামসনক্খমো খরফরুসভাৰো. কক্করিযন্তিপি তস্সেৰ ৰেৰচনং. পরিক্খত্ততা পারিক্খত্তিযন্তি পদদ্ৰযেন নিখণিত্ৰা ঠপিতং ৰিয দল়্হকেরাটিযং ৰুত্তং. ইদং ৰুচ্চতীতি ইদং অত্তনো অৰিজ্জমানগুণপ্পকাসনলক্খণং সাঠেয্যং নাম ৰুচ্চতি; যেন সমন্নাগতস্স পুগ্গলস্স কুচ্ছিং ৰা পিট্ঠিং ৰা জানিতুং ন সক্কা.
ৰামেন সূকরো হোতি, দক্খিণেন অজামিগো;
সরেন নেলকো হোতি, ৰিসাণেন জরগ্গৰোতি.
এৰং ৰুত্তযক্খসূকরসদিসো হোতি. অৰিজ্জাদিনিদ্দেসা ৰুত্তত্থা এৰ.
৯০২. অনজ্জৰনিদ্দেসে অনজ্জৰোতি অনুজুতাকারো. অনজ্জৰভাৰো অনজ্জৰতা. জিম্হতাতি চন্দৰঙ্কতা. ৰঙ্কতাতি গোমুত্তৰঙ্কতা. কুটিলতাতি নঙ্গলকোটিৰঙ্কতা. সব্বেহিপি ইমেহি পদেহি কাযৰচীচিত্তৰঙ্কতাৰ কথিতা.
অমদ্দৰনিদ্দেসে ন মুদুভাৰো অমুদুতা. অমদ্দৰাকারো অমদ্দৰতা. কক্খল়ভাৰো কক্খল়িযং. মদ্দৰকরস্স সিনেহস্স অভাৰতো ফরুসভাৰো ফারুসিযং. অনীচৰুত্তিতায উজুকমেৰ ঠিতচিত্তভাৰো উজুচিত্ততা. পুন অমুদুতাগহণং তস্সা ৰিসেসনত্থং ‘অমুদুতাসঙ্খাতা উজুচিত্ততা, ন অজ্জৰসঙ্খাতা উজুচিত্ততা’তি.
৯০৩. অক্খন্তিনিদ্দেসাদযো খন্তিনিদ্দেসাদিপটিপক্খতো ৰেদিতব্বা.
৯০৮. সংযোজননিদ্দেসে অজ্ঝত্তন্তি কামভৰো. বহিদ্ধাতি রূপারূপভৰো. কিঞ্চাপি হি সত্তা কামভৰে অপ্পং কালং ৰসন্তি কপ্পস্স চতুত্থমেৰ কোট্ঠাসং, ইতরেসু তীসু কোট্ঠাসেসু কামভৰো সুঞ্ঞো হোতি তুচ্ছো, রূপারূপভৰে বহুং কালং ৰসন্তি, তথাপি নেসং যস্মা কামভৰে চুতিপটিসন্ধিযো বহুকা হোন্তি, অপ্পা রূপারূপভৰেসু, যত্থ চ চুতিপটিসন্ধিযো বহুকা তত্থ আলযোপি পত্থনাপি অভিলাসোপি বহু হোতি, যত্থ অপ্পা তত্থ অপ্পো, তস্মা কামভৰো অজ্ঝত্তং নাম জাতো, রূপারূপভৰা বহিদ্ধা নাম. ইতি অজ্ঝত্তসঙ্খাতে কামভৰে বন্ধনং অজ্ঝত্তসংযোজনং নাম, বহিদ্ধাসঙ্খাতেসু রূপারূপভৰেসু বন্ধনং বহিদ্ধাসংযোজনং নাম. তত্থ একেকং পঞ্চপঞ্চৰিধং হোতি. তেন ৰুত্তং ‘‘পঞ্চোরম্ভাগিযানি পঞ্চুদ্ধম্ভাগিযানী’’তি. তত্রাযং ৰচনত্থো – ওরং ৰুচ্চতি কামধাতু, তত্থ উপপত্তিনিপ্ফাদনতো তং ওরং ভজন্তীতি ওরম্ভাগিযানি. উদ্ধং ৰুচ্চতি রূপারূপধাতু, তত্থ উপপত্তিনিপ্ফাদনতো তং উদ্ধং ভজন্তীতি উদ্ধম্ভাগিযানীতি.
দুকনিদ্দেসৰণ্ণনা.