দুতিযবলনিদ্দেসো

৮১০. দুতিযবলনিদ্দেসে গতিসম্পত্তিপটিবাল়্হানীতি গতিসম্পত্তিযা পটিবাহিতানি নিৰারিতানি পটিসেধিতানি. সেসপদেসুপি এসেৰ নযো. এত্থ চ গতিসম্পত্তীতি সম্পন্না গতি দেৰলোকো চ মনুস্সলোকো চ. গতিৰিপত্তীতি ৰিপন্না গতি চত্তারো অপাযা. উপধিসম্পত্তীতি অত্তভাৰসমিদ্ধি. উপধিৰিপত্তীতি হীনঅত্তভাৰতা. কালসম্পত্তীতি সুরাজসুমনুস্সকালসঙ্খাতো সম্পন্নকালো. কালৰিপত্তীতি দুরাজদুমনুস্সকালসঙ্খাতো ৰিপন্নকালো. পযোগসম্পত্তীতি সম্মাপযোগো. পযোগৰিপত্তীতি মিচ্ছাপযোগো.

তত্থ একচ্চস্স বহূনি পাপকম্মানি হোন্তি. তানি গতিৰিপত্তিযং ঠিতস্স ৰিপচ্চেয্যুং. সো পন একেন কল্যাণকম্মেন গতিসম্পত্তিযং দেৰেসু ৰা মনুস্সেসু ৰা নিব্বত্তো. তাদিসে চ ঠানে অকুসলস্স ৰারো নত্থি, একন্তং কুসলস্সেৰ ৰারোতি. এৰমস্স তানি কম্মানি গতিসম্পত্তিপটিবাল়্হানি ন ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি.

অপরস্সাপি বহূনি পাপকম্মানি হোন্তি. তানি উপধিৰিপত্তিযং ঠিতস্স ৰিপচ্চেয্যুং. সো পন একেন কল্যাণকম্মেন উপধিসম্পত্তিযং ঠিতো সুসণ্ঠিতঙ্গপচ্চঙ্গো অভিরূপো দস্সনীযো ব্রহ্মৰচ্ছসদিসো. সচেপি দাসিযা কুচ্ছিস্মিং দাসজাতো হোতি ‘এৰরূপো অত্তভাৰো কিলিট্ঠকম্মস্স নানুচ্ছৰিকো’তি হত্থিমেণ্ডঅস্সবন্ধকগোপালককম্মাদীনি তং ন কারেন্তি; সুখুমৰত্থানি নিৰাসাপেত্ৰা ভণ্ডাগারিকট্ঠানাদীসু ঠপেন্তি. সচে ইত্থী হোতি, হত্থিভত্তপচনাদীনি ন কারেন্তি; ৰত্থালঙ্কারং দত্ৰা সযনপালিকং ৰা নং করোন্তি, সোমদেৰি ৰিয ৰল্লভট্ঠানে ৰা ঠপেন্তি. ভাতিকরাজকালে কির গোমংসখাদকে বহুজনে গহেত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেসুং. তে ‘দণ্ডং দাতুং সক্কোথা’তি পুট্ঠা ‘ন সক্কোমা’তি ৰদিংসু. অথ নে রাজঙ্গণে সোধকে অকংসু. তেসং একা ধীতা অভিরূপা দস্সনীযা পাসাদিকা. তং দিস্ৰা রাজা অন্তেপুরং অভিনেত্ৰা ৰল্লভট্ঠানে ঠপেসি. সেসঞাতকাপি তস্সা আনুভাৰেন সুখং জীৰিংসু. তাদিসস্মিঞ্হি অত্তভাৰে পাপকম্মানিপি ৰিপাকং দাতুং ন সক্কোন্তি. এৰং উপধিসম্পত্তিপটিবাল়্হানি ন ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি.

একস্স বহূনি পাপকম্মানি হোন্তি. তানি কালৰিপত্তিযং ঠিতস্স ৰিপচ্চেয্যুং. সো পন একেন কল্যাণকম্মেন পঠমকপ্পিকানং ৰা চক্কৰত্তিরঞ্ঞো ৰা বুদ্ধানং ৰা উপ্পত্তিসমযে সুরাজসুমনুস্সকালে নিব্বত্তো. তাদিসে চ কালে নিব্বত্তস্স অকুসলস্স ৰিপাকং দাতুং ওকাসো নত্থি, একন্তং কুসলস্সেৰ ওকাসোতি. এৰং কালসম্পত্তিপটিবাল়্হানি ন ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি.

অপরস্সাপি বহূনি পাপকম্মানি হোন্তি. তানি পযোগৰিপত্তিযং ঠিতস্স ৰিপচ্চেয্যুং. সো পন একেন কল্যাণকম্মেন পযোগসম্পত্তিযং ঠিতো পাণাতিপাতাদীহি ৰিরতো কাযৰচীমনোসুচরিতানি পূরেতি. তাদিসে ঠানে অকুসলস্স ৰিপচ্চনোকাসো নত্থি, একন্তং কুসলস্সেৰ ওকাসোতি. এৰং পযোগসম্পত্তিপটিবাল়্হানি ন ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি.

অপরস্সাপি বহূনি পাপকম্মানি হোন্তি. তানি গতিসম্পত্তিযং ঠিতস্স ন ৰিপচ্চেয্যুং. সো পনেকেন পাপকম্মেন গতিৰিপত্তিযংযেৰ নিব্বত্তো. তত্থস্স তানি কম্মানি উপগন্ত্ৰা ৰারেন ৰারেন ৰিপাকং দেন্তি – কালেন নিরযে নিব্বত্তাপেন্তি, কালেন তিরচ্ছানযোনিযং, কালেন পেত্তিৰিসযে, কালেন অসুরকাযে, দীঘেনাপি অদ্ধুনা অপাযতো সীসং উক্খিপিতুং ন দেন্তি. এৰং গতিসম্পত্তিপটিবাহিতত্তা ৰিপাকং দাতুং অসক্কোন্তানি গতিৰিপত্তিং আগম্ম ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি.

অপরস্সাপি বহূনি পাপকম্মানি হোন্তি. তানি উপধিসম্পত্তিযং ঠিতস্স ন ৰিপচ্চেয্যুং. সো পন একেন পাপকম্মেন উপধিৰিপত্তিযংযেৰ পতিট্ঠিতো দুব্বণ্ণো দুরূপো দুস্সণ্ঠিতো বীভচ্ছো পিসাচসদিসো. সো সচে দাসিযা কুচ্ছিযং দাসজাতো ‘ইমানি এতস্স অনুচ্ছৰিকানী’তি সব্বানি নং কিলিট্ঠকম্মানি কারেন্তি অন্তমসো পুপ্ফছড্ডককম্মং উপাদায. সচে ইত্থী হোতি ‘ইমানি এতিস্সা অনুচ্ছৰিকানী’তি সব্বানি নং হত্থিভত্তপচনাদীনি কিলিট্ঠকম্মানি কারেন্তি. কুলগেহে জাতম্পি বলিং সাধযমানা রাজপুরিসা ‘গেহদাসী’তি সঞ্ঞং কত্ৰা বন্ধিত্ৰা গচ্ছন্তি, কোতলৰাপীগামে মহাকুটুম্বিকস্স ঘরণী ৰিয. এৰং উপধিসম্পত্তিপটিবাহিতত্তা ৰিপাকং দাতুং অসক্কোন্তানি উপধিৰিপত্তিং আগম্ম ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি.

অপরস্সাপি বহূনি পাপকম্মানি হোন্তি. তানি কালসম্পত্তিযং নিব্বাতস্স ন ৰিপচ্চেয্যুং. সো পন একেন পাপকম্মেন কালৰিপত্তিযং দুরাজদুমনুস্সকালে কসটে নিরোজে দসৰস্সাযুককালে নিব্বত্তো, যদা পঞ্চ গোরসা পচ্ছিজ্জন্তি, কুদ্রূসকং অগ্গভোজনং হোতি. কিঞ্চাপি মনুস্সলোকে নিব্বত্তো, মিগপসুসরিক্খজীৰিকো পন হোতি. এৰরূপে কালে কুসলস্স ৰিপচ্চনোকাসো নত্থি, একন্তং অকুসলস্সেৰ হোতি. এৰং কালসম্পত্তিপটিবাহিতত্তা ৰিপাকং দাতুং অসক্কোন্তানি কালৰিপত্তিং আগম্ম ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি.

অপরস্সাপি বহূনি পাপকম্মানি হোন্তি. তানি পযোগসম্পত্তিযং ঠিতস্স ন ৰিপচ্চেয্যুং. সো পন পযোগৰিপত্তিযং ঠিতো পাণাতিপাতাদীনি দস অকুসলকম্মানি করোতি. তমেনং সহোড্ঢং গহেত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেন্তি. রাজা বহূকম্মকারণানি কারেত্ৰা ঘাতাপেতি. এৰং পযোগসম্পত্তিপটিবাহিতত্তা ৰিপাকং দাতুং অসক্কোন্তানি পযোগৰিপত্তিং আগম্ম ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি. এৰং চতূহি সম্পত্তীহি পটিবাহিতং পাপকম্মং ৰিপাকং অদত্ৰা চতস্সো ৰিপত্তিযো আগম্ম দেতি.

যথা হি কোচিদেৰ পুরিসো কেনচিদেৰ কম্মেন রাজানং আরাধেয্য. অথস্স রাজা ঠানন্তরং দত্ৰা জনপদং দদেয্য. সো তং সম্মা পরিভুঞ্জিতুং অসক্কোন্তো মক্কটেন গহিতভত্তপুটং ৰিয ভিন্দেয্য; যস্স যং যানং ৰা ৰাহনং ৰা দাসং ৰা দাসিং ৰা আরামং ৰা ৰত্থুং ৰা সম্পন্নরূপং পস্সতি, সব্বং বলক্কারেন গণ্হেয্য. মনুস্সা ‘রাজৰল্লভো’তি কিঞ্চি ৰত্তুং ন সক্কুণেয্যুং. সো অঞ্ঞস্স ৰল্লভতরস্স রাজমহামত্তস্স ৰিরুজ্ঝেয্য. সো তং গহেত্ৰা সুপোথিতং পোথাপেত্ৰা ভূমিং পিট্ঠিযা ঘংসাপেন্তো নিক্কড্ঢাপেত্ৰা রাজানং উপসঙ্কমিত্ৰা ‘অসুকো নাম তে, দেৰ, জনপদং ভিন্দতী’তি গণ্হাপেয্য. রাজা বন্ধনাগারে বন্ধাপেত্ৰা ‘অসুকেন নাম কস্স কিং অৰহট’ন্তি নগরে ভেরিং চরাপেয্য. মনুস্সা আগন্ত্ৰা ‘ময্হং ইদং গহিতং, ময্হং ইদং গহিত’ন্তি ৰিরৰসহস্সং উট্ঠাপেয্যুং. রাজা ভিয্যোসো মত্তায কুদ্ধো নানপ্পকারেন তং বন্ধনাগারে কিলমেত্ৰা ঘাতাপেত্ৰা ‘গচ্ছথ নং সুসানে ছড্ডেত্ৰা সঙ্খলিকা আহরথা’তি ৰদেয্য. এৰংসম্পদমিদং দট্ঠব্বং.

তস্স হি পুরিসস্স হি কেনচিদেৰ কম্মেন রাজানং আরাধেত্ৰা ঠানন্তরং লদ্ধকালো ৰিয পুথুজ্জনস্সাপি কেনচিদেৰ পুঞ্ঞকম্মেন সগ্গে নিব্বত্তকালো. তস্মিং জনপদং ভিন্দিত্ৰা মনুস্সানং সন্তকং গণ্হন্তে কস্সচি কিঞ্চি ৰত্তুং অৰিসহনকালো ৰিয ইমস্মিম্পি সগ্গে নিব্বত্তে অকুসলস্স ৰিপচ্চনোকাসং অলভনকালো. তস্স একদিৰসং একস্মিং রাজৰল্লভতরে ৰিরজ্ঝিত্ৰা তেন কুদ্ধেন নং পোথাপেত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেত্ৰা বন্ধনাগারে বন্ধাপিতকালো ৰিয ইমস্স সগ্গতো চৰিত্ৰা নিরযে নিব্বত্তকালো. মনুস্সানং ‘ময্হং ইদং গহিতং, ময্হং ইদং গহিত’ন্তি ৰিরৰকালো ৰিয তস্মিং নিরযে নিব্বত্তে সব্বাকুসলকম্মানং সন্নিপতিত্ৰা গহণকালো. সুসানে ছড্ডেত্ৰা সঙ্খলিকানং আহরণকালো ৰিয একেকস্মিং কম্মে খীণে ইতরস্স ইতরস্স ৰিপাকেন নিরযতো সীসং অনুক্খিপিত্ৰা সকলকপ্পং নিরযম্হি পচ্চনকালো. কপ্পট্ঠিতিককম্মঞ্হি কত্ৰা এককপ্পং নিরযম্হি পচ্চনকসত্তা নেৰ একো, ন দ্ৰে, ন সতং, ন সহস্সং. এৰং পচ্চনকসত্তা কির গণনপথং ৰীতিৰত্তা.

অত্থেকচ্চানি কল্যাণানি কম্মসমাদানানি গতিৰিপত্তিপটিবাল়্হানি ন ৰিপচ্চন্তীতিআদীসুপি এৰং যোজনা ৰেদিতব্বা. ইধেকচ্চস্স বহূনি কল্যাণকম্মানি হোন্তি. তানি গতিসম্পত্তিযং ঠিতস্স ৰিপচ্চেযুং. সো পন একেন পাপকম্মেন গতিৰিপত্তিযং নিরযে ৰা অসুরকাযে ৰা নিব্বত্তো. তাদিসে চ ঠানে কুসলং ৰিপাকং দাতুং ন সক্কোতি, একন্তং অকুসলমেৰ সক্কোতীতি. এৰমস্স তানি কম্মানি গতিৰিপত্তিপটিবাল়্হানি ন ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি.

অপরস্সাপি বহূনি কল্যাণকম্মানি হোন্তি. তানি উপধিসম্পত্তিযং ঠিতস্স ৰিপচ্চেয্যুং. সো পন একেন পাপকম্মেন উপধিৰিপত্তিযং পতিট্ঠিতো দুব্বণ্ণো হোতি পিসাচসদিসো. সো সচেপি রাজকুলে নিব্বত্তো পিতুঅচ্চযেন ‘কিং ইমস্স নিস্সিরীকস্স রজ্জেনা’তি রজ্জং ন লভতি. সেনাপতিগেহাদীসু নিব্বত্তোপি সেনাপতিট্ঠানাদীনি ন লভতি.

ইমস্স পনত্থস্সাৰিভাৰত্থং দীপরাজৰত্থু কথেতব্বং – রাজা কির পুত্তে জাতে দেৰিযা পসীদিত্ৰা ৰরং অদাসি. সা ৰরং গহেত্ৰা ঠপেসি. কুমারো সত্তট্ঠৰস্সকালেৰ রাজঙ্গণে কুক্কুটে যুজ্ঝাপেসি. একো কুক্কুটো উপ্পতিত্ৰা কুমারস্স অক্খীনি ভিন্দি. কুমারমাতা দেৰী পুত্তস্স পন্নরসসোল়সৰস্সকালে ‘রজ্জং ৰারেস্সামী’তি রাজানং উপসঙ্কমিত্ৰা আহ – ‘‘দেৰ, তুম্হেহি কুমারস্স জাতকালে ৰরো দিন্নো. মযা সো গহেত্ৰা ঠপিতো; ইদানি নং গণ্হামী’’তি. ‘‘সাধু, দেৰি, গণ্হাহী’’তি. ‘‘মযা, দেৰ, তুম্হাকং সন্তিকা কিঞ্চি অলদ্ধং নাম নত্থি. ইদানি পন মম পুত্তস্স রজ্জং ৰারেমী’’তি. ‘‘দেৰি, তৰ পুত্তো অঙ্গৰিকলো. ন সক্কা তস্স রজ্জং দাতু’’ন্তি. ‘‘তুম্হে ময্হং রুচ্চনকৰরং অদাতুং অসক্কোন্তা কস্মা ৰরং অদত্থা’’তি? রাজা অতিৰিয নিপ্পীল়িযমানো ‘‘ন সক্কা তুয্হং পুত্তস্স সকললঙ্কাদীপে রজ্জং দাতুং; নাগদীপে পন ছত্তং অস্সাপেত্ৰা ৰসতূ’’তি নাগদীপং পেসেসি. সো দীপরাজা নাম অহোসি. সচে চক্খুৰিকলো নাভৰিস্সা তিযোজনসতিকে সকলতম্বপণ্ণিদীপে সব্বসম্পত্তিপরিৰারং রজ্জং অলভিস্সা. এৰং উপধিৰিপত্তিপটিবাল়্হানি ন ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি.

অপরস্সাপি বহূনি কল্যাণকম্মানি হোন্তি. তানি কালসম্পত্তিযং ঠিতস্স ৰিপচ্চেয্যুং. সো পন একেন পাপকম্মেন কালৰিপত্তিযং দুরাজদুমনুস্সকালে কসটে নিরোজে অপ্পাযুকে গতিকোটিকে নিব্বত্তো. তাদিসে চ কালে কল্যাণকম্মং ৰিপাকং দাতুং ন সক্কোতীতি. এৰং কালৰিপত্তিপটিবাল়্হানি ন ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি.

অপরস্সাপি বহূনি কল্যাণকম্মানি হোন্তি. তানি পযোগসম্পত্তিযং ঠিতস্স ৰিপচ্চেয্যুং. অযং পন পযোগৰিপত্তিযং ঠিতো পাণং হন্তি…পে… সব্বং দুস্সীল্যং পূরেতি. তথা তেন সদ্ধিং সমজাতিকানিপি কুলানি আৰাহৰিৰাহং ন করোন্তি; ‘ইত্থিধুত্তো সুরাধুত্তো অক্খধুত্তো অযং পাপপুরিসো’তি আরকা পরিৰজ্জেন্তি. কল্যাণকম্মানি ৰিপচ্চিতুং ন সক্কোন্তি. এৰং পযোগৰিপত্তিপটিবাল়্হানি ন ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি. এৰং চতস্সো সম্পত্তিযো আগম্ম ৰিপাকদাযকং কল্যাণকম্মং চতূহি ৰিপত্তীহি পটিবাহিতত্তা ন ৰিপচ্চতি.

অপরস্সাপি বহূনি কল্যাণকম্মানি হোন্তি. তানি গতিৰিপত্তিযং ঠিতস্স ন ৰিপচ্চেয্যুং. সো পন একেন কল্যাণকম্মেন গতিসম্পত্তিযংযেৰ নিব্বত্তো. তত্থস্স তানি কম্মানি উপগন্ত্ৰা ৰারেন ৰারেন ৰিপাকং দেন্তি – কালেন মনুস্সলোকে নিব্বত্তাপেন্তি, কালেন দেৰলোকে. এৰং গতিৰিপত্তিপটিবাহিতত্তা ৰিপাকং দাতুং অসক্কোন্তানি গতিমম্পত্তিং আগম্ম ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি.

অপরস্সাপি বহূনি কল্যাণকম্মানি হোন্তি. তানি উপধিৰিপত্তিযং ঠিতস্স ন ৰিপচ্চেয্যুং. সো পন একেন কল্যাণকম্মেন উপধিসম্পত্তিযংযেৰ পতিট্ঠিতো অভিরূপো দস্সনীযো পাসাদিকো ব্রহ্মৰচ্ছসদিসো. তস্স উপধিসম্পত্তিযং ঠিতত্তা কল্যাণকম্মানি ৰিপাকং দেন্তি. সচে রাজকুলে নিব্বত্ততি অঞ্ঞেসু জেট্ঠকভাতিকেসু সন্তেসুপি ‘এতস্স অত্তভাৰো সমিদ্ধো, এতস্স ছত্তে উস্সাপিতে লোকস্স ফাসু ভৰিস্সতী’তি তমেৰ রজ্জে অভিসিঞ্চন্তি. উপরাজগেহাদীসু নিব্বত্তো পিতুঅচ্চযেন ওপরজ্জং, সেনাপতিট্ঠানং, ভণ্ডাগারিকট্ঠানং, সেট্ঠিট্ঠানং লভতি. এৰং উপধিৰিপত্তিপটিবাহিতত্তা ৰিপাকং দাতুং অসক্কোন্তানি উপধিসম্পত্তিং আগম্ম ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি.

অপরস্সাপি বহূনি কল্যাণকম্মানি হোন্তি. তানি কালৰিপত্তিযং ঠিতস্স ন ৰিপচ্চেয্যুং. সো পন একেন কল্যাণকম্মেন কালসম্পত্তিযং নিব্বত্তো সুরাজসুমনুস্সকালে. তাদিসায কালসমিদ্ধিযা নিব্বত্তস্স কল্যাণকম্মং ৰিপাকং দেতি.

তত্রিদং মহাসোণত্থেরস্স ৰত্থু কথেতব্বং – ব্রাহ্মণতিস্সভযে কির চিত্তলপব্বতে দ্ৰাদস ভিক্খুসহস্সানিং পটিৰসন্তি. তথা তিস্সমহাৰিহারে. দ্ৰীসুপি মহাৰিহারেসু তিণ্ণং ৰস্সানং ৰট্টং একরত্তমেৰ মহামূসিকাযো খাদিত্ৰা থুসমত্তমেৰ ঠপেসুং. চিত্তলপব্বতে ভিক্খুসঙ্ঘো ‘তিস্সমহাৰিহারে ৰট্টং ৰত্তিস্সতি, তত্থ গন্ত্ৰা ৰসিস্সামা’তি ৰিহারতো নিক্খমি. তিস্সমহাৰিহারেপি ভিক্খুসঙ্ঘো ‘চিত্তলপব্বতে ৰট্টং ৰত্তিস্সতি, তত্থ গন্ত্ৰা ৰসিস্সামা’তি ৰিহারতো নিক্খমি. উভতোপি একিস্সা গম্ভীরকন্দরায তীরে সমাগতা পুচ্ছিত্ৰা ৰট্টস্স খীণভাৰং ঞত্ৰা ‘তত্থ গন্ত্ৰা কিং করিস্সামা’তি চতুৰীসতি ভিক্খুসহস্সানি গম্ভীরকন্দরৰনং পৰিসিত্ৰা নিসীদিত্ৰা নিসিন্ননীহারেনেৰ অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পরিনিব্বাযিংসু. পচ্ছা ভযে ৰূপসন্তে ভিক্খুসঙ্ঘো সক্কং দেৰরাজানং গহেত্ৰা ধাতুযো সংহরিত্ৰা চেতিযং অকাসি.

ব্রাহ্মণতিস্সচোরোপি জনপদং ৰিদ্ধংসেসি. সঙ্ঘো সন্নিপতিত্ৰা মন্তেত্ৰা ‘‘চোরং পটিবাহতূ’’তি সক্কসন্তিকং অট্ঠ থেরে পেসেসি. সক্কো দেৰরাজা ‘‘মযা, ভন্তে, উপ্পন্নো চোরো ন সক্কা পটিবাহিতুং. সঙ্ঘো পরসমুদ্দং গচ্ছতু. অহং সমুদ্দারক্খং করিস্সামী’’তি. সঙ্ঘো সব্বদিসাহি নাগদীপং গন্ত্ৰা জম্বুকোলপট্টনে তিভূমিকং মহাউল়ুম্পং বন্ধাপেসি. একা ভূমিকা উদকে ওসীদি. একিস্সা ভিক্খুসঙ্ঘো নিসিন্নো. একিস্সা পত্তচীৰরানি ঠপযিংসু. সংযুত্তভাণকচূল়সীৰত্থেরো, ইসিদত্তত্থেরো, মহাসোণত্থেরোতি তযো থেরা তাসং পরিসানং পামোক্খা. তেসু দ্ৰে থেরা মহাসোণত্থেরং আহংসু – ‘‘আৰুসো মহাসোণ, অভিরুহ মহাউল়ুম্প’’ন্তি. ‘‘তুম্হে পন, ভন্তে’’তি? ‘‘আৰুসো, উদকে মরণম্পি থলে মরণম্পি একমেৰ. ন মযং গমিস্সাম. তং নিস্সায পন অনাগতে সাসনস্স পৰেণী ঠস্সতি. গচ্ছ ত্ৰং, আৰুসো’’তি. ‘‘নাহং, ভন্তে, তুম্হেসু অগচ্ছন্তেসু গমিস্সামী’’তি যাৰততিযং কথেত্ৰাপি থেরং আরোপেতুং অসক্কোন্তা নিৰত্তিংসু.

অথ চূল়সীৰত্থেরো ইসিদত্তত্থেরং আহ – ‘‘আৰুসো ইসিদত্ত, অনাগতে মহাসোণত্থেরং নিস্সায সাসনপৰেণী ঠস্সতি; মা খো তং হত্থতো ৰিস্সজ্জেহী’’তি. ‘‘তুম্হে পন, ভন্তে’’তি? ‘‘অহং মহাচেতিযং ৰন্দিস্সামী’’তি দ্ৰে থেরে অনুসাসিত্ৰা অনুপুব্বেন চারিকং চরন্তো মহাৰিহারং সম্পাপুণি. তস্মিং সমযে মহাৰিহারো সুঞ্ঞো. চেতিযঙ্গণে এরণ্ডা জাতা. চেতিযং গচ্ছেহি পরিৰারিতং, সেৰালেন পরিযোনদ্ধং. থেরো ধরমানকবুদ্ধস্স নিপচ্চাকারং দস্সেন্তো ৰিয মহাচেতিযং ৰন্দিত্ৰা পচ্ছিমদিসায সালং পৰিসিত্ৰা ওলোকেন্তো ‘এৰরূপস্স নাম লাভগ্গযসগ্গপ্পত্তস্স সরীরধাতুচেতিযট্ঠানং অনাথং জাত’ন্তি চিন্তযমানো নিসীদি.

অথ অৰিদূরে রুক্খে অধিৰত্থা দেৰতা অদ্ধিকমনুস্সরূপেন তণ্ডুলনাল়িঞ্চ গুল়পিণ্ডঞ্চ আদায থেরস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘কত্থ গচ্ছথ, ভন্তে’’তি? ‘‘অহং দক্খিণদিসং, উপাসকা’’তি. ‘‘অহম্পি তত্থেৰ গন্তুকামো, সহ গচ্ছাম, ভন্তে’’তি. ‘‘অহং দুব্বলো; তৰ গতিযা গন্তুং ন সক্খিস্সামি; ত্ৰং পুরতো গচ্ছ, উপাসকা’’তি. ‘‘অহম্পি তুম্হাকং গতিযা গমিস্সামী’’তি থেরস্স পত্তচীৰরং অগ্গহেসি. তিস্সৰাপিপাল়িং আরুল়্হকালে চ পত্তং আহরাপেত্ৰা পানকং কত্ৰা অদাসি. থেরস্স পীতমত্তেযেৰ বলমত্তা সণ্ঠাতি. দেৰতা পথৰিং সঙ্খিপিত্ৰা ৰেণুনদীসন্তিকে একং ছড্ডিতৰিহারং পত্ৰা থেরস্স ৰসনট্ঠানং পটিজগ্গিত্ৰা অদাসি.

পুনদিৰসে থেরেন মুখে ধোৰিতমত্তে যাগুং পচিত্ৰা অদাসি; যাগুং পীতস্স ভত্তং পচিত্ৰা উপনামেসি. থেরো ‘‘তুয্হং ঠপেহি, উপাসকা’’তি পত্তং হত্থেন পিদহি. ‘‘অহং ন দূরং গমিস্সামী’’তি দেৰতা থেরস্সেৰ পত্তে ভত্তং পক্খিপিত্ৰা কতভত্তকিচ্চস্স থেরস্স পত্তচীৰরমাদায মগ্গং পটিপন্না পথৰিং সঙ্খিপিত্ৰা জজ্জরনদীসন্তিকং নেত্ৰা ‘‘ভন্তে, এতং পণ্ণখাদকমনুস্সানং ৰসনট্ঠানং, ধূমো পঞ্ঞাযতি. অহং পুরতো গমিস্সামী’’তি থেরং ৰন্দিত্ৰা অত্তনো ভৰনং অগমাসি. থেরো সব্বম্পি ভযকালং পণ্ণখাদকমনুস্সে নিস্সায ৰসি.

ইসিদত্তত্থেরোপি অনুপুব্বেন চারিকং চরন্তো অল়জনপদং সম্পাপুণি. তত্থ মনুস্সা নাতিপক্কানি মধুকফলানি ভিন্দিত্ৰা অট্ঠিং আদায তচং ছড্ডেত্ৰা অগমংসু. থেরো ‘‘আৰুসো মহাসোণ, ভিক্খাহারো পঞ্ঞাযতী’’তি ৰত্ৰা পত্তচীৰরং আহরাপেত্ৰা চীৰরং পারুপিত্ৰা পত্তং নীহরিত্ৰা অট্ঠাসি. তরুণদারকা থেরং ঠিতং দিস্ৰা ‘ইমিনা কোচি অত্থো ভৰিস্সতী’তি ৰালুকং পুঞ্ছিত্ৰা মধুকফলত্তচং পত্তে পক্খিপিত্ৰা অদংসু; থেরা পরিভুঞ্জিংসু. সত্তাহমত্তং সোযেৰ আহারো অহোসি.

অনুপুব্বেন চোরিযস্সরং সম্পাপুণিংসু. মনুস্সা কুমুদানি গহেত্ৰা কুমুদনালে ছড্ডেত্ৰা অগমংসু. থেরো ‘‘আৰুসো মহাসোণ, ভিক্খাহারো পঞ্ঞাযতী’’তি ৰত্ৰা পত্তচীৰরং আহরাপেত্ৰা চীৰরং পারুপিত্ৰা পত্তং নীহরিত্ৰা অট্ঠাসি. গামদারকা কুমুদনালে সোধেত্ৰা পত্তে পক্খিপিত্ৰা অদংসু; থেরা পরিভুঞ্জিংসু. সত্তাহমত্তং সোৰ আহারো অহোসি.

অনুপুব্বেন চরন্তা পণ্ণখাদকমনুস্সানং ৰসনট্ঠানে একং গামদ্ৰারং সম্পাপুণিংসু. তত্থ একিস্সা দারিকায মাতাপিতরো অরঞ্ঞং গচ্ছন্তা ‘‘সচে কোচি অয্যো আগচ্ছতি, কত্থচি গন্তুং মা অদাসি; অয্যস্স ৰসনট্ঠানং আচিক্খেয্যাসি, অম্মা’’তি আহংসু. সা থেরে দিস্ৰা পত্তং গহেত্ৰা নিসীদাপেসি. গেহে ধঞ্ঞজাতি নাম নত্থি. ৰাসিং পন গহেত্ৰা গুঞ্জচোচরুক্খত্তচং গুঞ্জলতাপত্তেহি সদ্ধিং একতো কোট্টেত্ৰা তযো পিণ্ডে কত্ৰা একং ইসিদত্তত্থেরস্স একং মহাসোণত্থেরস্স পত্তে ঠপেত্ৰা ‘অতিরেকপিণ্ডং ইসিদত্তত্থেরস্স পত্তে ঠপেস্সামী’তি হত্থং পসারেসি. হত্থো পরিৰত্তিত্ৰা মহাসোণত্থেরস্স পত্তে পতিট্ঠাপেসি. ইসিদত্তত্থেরো ‘ব্রাহ্মণতিস্সভযে গুঞ্জচোচপিণ্ডে ৰিপাকদাযককম্মং দেসকালসম্পদায কীৰপমাণং ৰিপাকং দস্সতী’তি আহ. তে তং পরিভুঞ্জিত্ৰা ৰসনট্ঠানং অগমংসু. সাপি অরঞ্ঞতো আগতানং মাতাপিতূনং আচিক্খি ‘‘দ্ৰে থেরা আগতা. তেসং মে ৰসনট্ঠানং আচিক্খিত’’ন্তি. তে উভোপি থেরানং সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ‘‘ভন্তে, যং মযং লভাম, তেন তুম্হে পটিজগ্গিস্সাম; ইধেৰ ৰসথা’’তি পটিঞ্ঞং গণ্হিংসু. থেরাপি সব্বভযকালং তে উপনিস্সায ৰসিংসু.

ব্রাহ্মণতিস্সচোরে মতে পিতুমহারাজা ছত্তং উস্সাপেসি. ‘ভযং ৰূপসন্তং, জনপদো সম্পুণ্ণো’তি সুত্ৰা পরসমুদ্দতো ভিক্খুসঙ্ঘো নাৰায মহাতিত্থপট্টনে ওরুয্হ ‘মহাসোণত্থেরো কহং ৰসতী’তি পুচ্ছিত্ৰা থেরস্স সন্তিকং অগমাসি. থেরো পঞ্চসতভিক্খুপরিৰারো কালকগামে মণ্ডলারামৰিহারং সম্পাপুণি. তস্মিং সমযে কালকগামে সত্তমত্তানি কুলসতানি পটিৰসন্তি. রত্তিভাগে দেৰতা আহিণ্ডিত্ৰা ‘‘মহাসোণত্থেরো পঞ্চভিক্খুসতপরিৰারো মণ্ডলারামৰিহারং পত্তো. একেকো নৰহত্থসাটকেন সদ্ধিং একেককহাপণগ্ঘনকং পিণ্ডপাতং দেতূ’’তি মনুস্সে অৰোচুং. পুনদিৰসে চ থেরা কালকগামং পিণ্ডায পৰিসিংসু. মনুস্সা নিসীদাপেত্ৰা যাগুং অদংসু. মণ্ডলারামৰাসী তিস্সভূতিত্থেরো সঙ্ঘত্থেরো হুত্ৰা নিসীদি. একো মহাউপাসকো তং ৰন্দিত্ৰা ‘‘ভন্তে, মহাসোণত্থেরো নাম কতরো’’তি পুচ্ছি. তেন সমযেন থেরো নৰকো হোতি পরিযন্তে নিসিন্নো. থেরো হত্থং পসারেত্ৰা ‘‘মহাসোণো নাম এস, উপাসকা’’তি আহ. উপাসকো তং ৰন্দিত্ৰা পত্তং গণ্হাতি. থেরো ন দেতি. তিস্সভূতিত্থেরো ‘‘আৰুসো সোণ, যথা ত্ৰং ন জানাসি, মযম্পি এৰমেৰ ন জানাম; পুঞ্ঞৰন্তানং দেৰতা পরিপাচেন্তি; পত্তং দেহি, সব্রহ্মচারীনং সঙ্গহং করোহী’’তি আহ. থেরো পত্তং অদাসি. মহাউপাসকো পত্তং আদায গন্ত্ৰা কহাপণগ্ঘনকস্স পিণ্ডপাতস্স পূরেত্ৰা নৰহত্থসাটকং আধারকং কত্ৰা আহরিত্ৰা থেরস্স হত্থে ঠপেসি; অপরোপি উপাসকো থেরস্সাতি সত্ত সাটকসতানি সত্ত চ পিণ্ডপাতসতানি থেরস্সেৰ অদংসু.

থেরো ভিক্খুসঙ্ঘস্স সংৰিভাগং কত্ৰা অনুপুব্বেন মহাৰিহারং পাপুণিত্ৰা মুখং ধোৰিত্ৰা মহাবোধিং ৰন্দিত্ৰা মহাচেতিযং ৰন্দিত্ৰা থূপারামে ঠিতো চীৰরং পারুপিত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰারো দক্খিণদ্ৰারেন নগরং পৰিসিত্ৰা দ্ৰারতো যাৰ ৰল়ঞ্জনকসালা এতস্মিং অন্তরে সট্ঠিকহাপণগ্ঘনকং পিণ্ডপাতং লভি. ততো পট্ঠায পন সক্কারস্স পমাণং নত্থি. এৰং কালৰিপত্তিযং মধুকফলত্তচোপি কুমুদনাল়িপি দুল্লভা জাতা. কালসম্পত্তিযং এৰরূপো মহালাভো উদপাদি.

ৰত্তব্বকনিগ্রোধত্থেরস্সাপি সামণেরকালে ব্রাহ্মণতিস্সভযং উদপাদি. সামণেরো চ উপজ্ঝাযো চস্স পরসমুদ্দং নাগমিংসু; ‘পণ্ণখাদকমনুস্সে উপনিস্সায ৰসিস্সামা’তি পচ্চন্তাভিমুখা অহেসুং. সামণেরো সত্তাহমত্তং অনাহারো হুত্ৰা একস্মিং গামট্ঠানে তালরুক্খে তালপক্কং দিস্ৰা উপজ্ঝাযং আহ – ‘‘ভন্তে, থোকং আগমেথ; তালপক্কং পাতেস্সামী’’তি. ‘‘দুব্বলোসি ত্ৰং, সামণের, মা অভিরুহী’’তি. ‘‘অভিরুহিস্সামি, ভন্তে’’তি খুদ্দকৰাসিং গহেত্ৰা তালং আরুয্হ তালপিণ্ডং ছিন্দিতুং আরভি. ৰাসিফলং নিক্খমিত্ৰা ভূমিযং পতি.

থেরো চিন্তেসি ‘‘অযং কিলন্তোৰ রুক্খং আরুল়্হো; কিং নু খো ইদানি করিস্সতী’’তি সামণেরো তালপণ্ণং ফালেত্ৰা ফালেত্ৰা ৰাসিদণ্ডকে বন্ধিত্ৰা ঘট্টেন্তো ঘট্টেন্তো ভূমিযং পাতেত্ৰা ‘‘ভন্তে, সাধু ৰতস্স সচে ৰাসিফলং এত্থ পৰেসেয্যাথা’’তি আহ. থেরো ‘উপাযসম্পন্নো সামণেরো’তি ৰাসিফলং পৰেসেত্ৰা অদাসি. সো ৰাসিং উক্খিপিত্ৰা তালফলানি পাতেসি. থেরো ৰাসিং পাতাপেত্ৰা পৰট্টিত্ৰা গতং তালফলং ভিন্দিত্ৰা সামণেরং ওতিণ্ণকালে আহ ‘‘সামণের, ত্ৰং দুব্বলো, ইদং তাৰ খাদাহী’’তি. ‘‘নাহং, ভন্তে, তুম্হেহি অখাদিতে খাদিস্সামী’’তি ৰাসিং গহেত্ৰা তালফলানি ভিন্দিত্ৰা পত্তং নীহরিত্ৰা তালমিঞ্জং পক্খিপিত্ৰা থেরস্স দত্ৰা সযং খাদি. যাৰ তালফলানি অহেসুং, তাৰ তত্থেৰ ৰসিত্ৰা ফলেসু খীণেসু অনুপুব্বেন পণ্ণখাদকমনুস্সানং ৰসনট্ঠানে একং ছড্ডিতৰিহারং পৰিসিংসু. সামণেরো থেরস্স ৰসনট্ঠানং পটিজগ্গি. থেরো সামণেরস্স ওৰাদং দত্ৰা ৰিহারং পাৰিসি. সামণেরো ‘অনাযতনে নট্ঠানং অত্তভাৰানং পমাণং নত্থি, বুদ্ধানং উপট্ঠানং করিস্সামী’তি চেতিযঙ্গণং গন্ত্ৰা অপ্পহরিতং করোতি; সত্তাহমত্তং নিরাহারতায পৰেধমানো পতিত্ৰা নিপন্নকোৰ তিণানি উদ্ধরতি. একচ্চে চ মনুস্সা অরঞ্ঞে চরন্তা মধুং লভিত্ৰা দারূনি চেৰ সাকপণ্ণঞ্চ গহেত্ৰা তিণচলনসঞ্ঞায ‘মিগো নু খো এসো’তি সামণেরস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা ‘‘কিং করোসি, সামণেরা’’তি আহংসু. ‘‘তিণগণ্ঠিং গণ্হামি, উপাসকা’’তি. ‘‘অঞ্ঞোপি কোচি অত্থি, ভন্তে’’তি? ‘‘আম, উপাসকা, উপজ্ঝাযো মে অন্তোগব্ভে’’তি. ‘‘মহাথেরস্স দত্ৰা খাদেয্যাসি, ভন্তে’’তি সামণেরস্স মধুং দত্ৰা অত্তনো ৰসনট্ঠানং আচিক্খিত্ৰা ‘‘মযং সাখাভঙ্গং করোন্তা গমিস্সাম. এতায সঞ্ঞায থেরং গহেত্ৰা আগচ্ছেয্যাসি, অয্যা’’তি ৰত্ৰা অগমংসু.

সামণেরো মধুং গহেত্ৰা থেরস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা বহি ঠত্ৰা ‘‘ৰন্দামি, ভন্তে’’তি আহ. থেরো ‘সামণেরো জিঘচ্ছায অনুডয্হমানো আগতো ভৰিস্সতী’তি তুণ্হী অহোসি. সো পুনপি ‘‘ৰন্দামি, ভন্তে’’তি আহ. ‘‘কস্মা, সামণের, দুব্বলভিক্খূনং সুখেন নিপজ্জিতুং ন দেসী’’তি? ‘‘দ্ৰারং ৰিৰরিতুং সারুপ্পং, ভন্তে’’তি? থেরো উট্ঠহিত্ৰা দ্ৰারং ৰিৰরিত্ৰা ‘‘কিং তে, সামণের, লদ্ধং’’তি আহ. মনুস্সেহি মধু দিন্নং, খাদিতুং সারুপ্পং, ভন্তে’’তি? ‘‘সামণের, এৰমেৰ খাদিতুং কিলমিস্সাম, পানকং কত্ৰা পিৰিস্সামা’’তি. সামণেরো পানকং কত্ৰা অদাসি. অথ নং থেরো ‘‘মনুস্সানং ৰসনট্ঠানং পুচ্ছসি, সামণেরা’’তি আহ. সযমেৰ আচিক্খিংসু, ভন্তে’’তি. ‘‘সামণের, পাতোৰ গচ্ছন্তা কিলমিস্সাম; অজ্জেৰ গমিস্সামা’’তি পত্তচীৰরং গণ্হাপেত্ৰা নিক্খমি. তে গন্ত্ৰা মনুস্সানং ৰসনট্ঠানস্স অৰিদূরে নিপজ্জিংসু.

সামণেরো রত্তিভাগে চিন্তেসি – ‘মযা পব্বজিতকালতো পট্ঠায গামন্তে অরুণং নাম ন উট্ঠাপিতপুব্ব’ন্তি. সো পত্তং গহেত্ৰা অরুণং উট্ঠাপেতুং অরঞ্ঞং অগমাসি. মহাথেরো সামণেরং নিপন্নট্ঠানে অপস্সন্তো ‘মনুস্সখাদকেহি গহিতো ভৰিস্সতী’তি চিন্তেসি. সামণেরো অরঞ্ঞে অরুণং উট্ঠাপেত্ৰা পত্তেন উদকঞ্চ দন্তকট্ঠঞ্চ গহেত্ৰা আগমি. ‘‘সামণের, কুহিং গতোসি? মহল্লকভিক্খূনং তে ৰিতক্কো উপ্পাদিতো; দণ্ডকম্মং আহরা’’তি. ‘‘আহরিস্সামি, ভন্তে’’তি. থেরো মুখং ধোৰিত্ৰা চীৰরং পারুপি. উভোপি মনুস্সানং ৰসনট্ঠানং অগমংসু. মনুস্সাপি অত্তনো পরিভোগং কন্দমূলফলপণ্ণং অদংসু. থেরোপি পরিভুঞ্জিত্ৰা ৰিহারং অগমাসি. সামণেরো উদকং আহরিত্ৰা ‘‘পাদে ধোৰামি, ভন্তে’’তি আহ. ‘‘সামণের, ত্ৰং রত্তিং কুহিং গতো? অম্হাকং ৰিতক্কং উপ্পাদেসী’’তি. ‘‘ভন্তে, গামন্তে মে অরুণং ন উট্ঠাপিতপুব্বং; অরুণুট্ঠাপনত্থায অরঞ্ঞং অগমাসি’’ন্তি. ‘‘সামণের, ন তুয্হং দণ্ডকম্মং অনুচ্ছৰিকং অম্হাকমেৰ অনুচ্ছৰিক’’ন্তি ৰত্ৰা থেরো তস্মিংযেৰ ঠানে ৰসি; সামণেরস্স চ সঞ্ঞং অদাসি ‘‘মযং তাৰ মহল্লকা; ‘ইদং নাম ভৰিস্সতী’তি ন সক্কা জানিতুং. তুৰং অত্তানং রক্খেয্যাসী’’তি. থেরো কির অনাগামী. তং অপরভাগে মনুস্সখাদকা খাদিংসু. সামণেরো অত্তানং রক্খিত্ৰা ভযে ৰূপসন্তে তথারূপে ঠানে উপজ্ঝং গাহাপেত্ৰা উপসম্পন্নো বুদ্ধৰচনং উগ্গহেত্ৰা তিপিটকধরো হুত্ৰা ৰত্তব্বকনিগ্রোধত্থেরো নাম জাতো.

পিতুমহারাজা রজ্জং পটিপজ্জি. পরসমুদ্দা আগতাগতা ভিক্খূ ‘‘কহং ৰত্তব্বকনিগ্রোধত্থেরো, কহং ৰত্তব্বকনিগ্রোধত্থেরো’’তি পুচ্ছিত্ৰা তস্স সন্তিকং অগমংসু. মহাভিক্খুসঙ্ঘো থেরং পরিৰারেসি. সো মহাভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো অনুপুব্বেন মহাৰিহারং পত্ৰা মহাবোধিং মহাচেতিযং থূপারামঞ্চ ৰন্দিত্ৰা নগরং পাযাসি. যাৰ দক্খিণদ্ৰারা গচ্ছন্তস্সেৰ নৰসু ঠানেসু তিচীৰরং উপপজ্জি; অন্তোনগরং পৰিট্ঠকালতো পট্ঠায মহাসক্কারো উপ্পজ্জি. ইতি কালৰিপত্তিযং তালফলকন্দমূলপণ্ণম্পি দুল্লভং জাতং. কালসম্পত্তিযং এৰরূপো মহালাভো উপ্পন্নোতি. এৰং কালৰিপত্তিপটিবাহিতত্তা ৰিপাকং দাতুং অসক্কোন্তানি কালসম্পত্তিং আগম্ম ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি.

অপরস্সাপি বহূনি কল্যাণকম্মানি হোন্তি. তানি পযোগৰিপত্তিযং ঠিতস্স ন ৰিপচ্চেয্যুং. সো পন একেন কল্যাণকম্মেন সম্মাপযোগে পতিট্ঠিতো তীণি সুচরিতানি পূরেতি, পঞ্চসীলং দসসীলং রক্খতি. কালসম্পত্তিযং নিব্বত্তস্স রাজানো সব্বালঙ্কারপতিমণ্ডিতা রাজকঞ্ঞাযো ‘এতস্স অনুচ্ছৰিকা’তি পেসেন্তি, যানৰাহনমণিসুৰণ্ণরজতাদিভেদং তং তং পণ্ণাকারং ‘এতস্স অনুচ্ছৰিক’ন্তি পেসেন্তি.

পব্বজ্জূপগতোপি মহাযসো হোতি মহানুভাৰো. তত্রিদং ৰত্থু – কূটকণ্ণরাজা কির গিরিগামকণ্ণৰাসিকং চূল়সুধম্মত্থেরং মমাযতি. সো উপ্পলৰাপিযং ৰসমানো থেরং পক্কোসাপেসি. থেরো আগন্ত্ৰা মালারামৰিহারে ৰসতি. রাজা থেরস্স মাতরং পুচ্ছি – ‘‘কিং থেরো পিযাযতী’’তি? ‘‘কন্দং মহারাজা’’তি. রাজা কন্দং গাহাপেত্ৰা ৰিহারং গন্ত্ৰা থেরস্স দদমানো মুখং উল্লোকেতুং নাসক্খি. সো নিক্খমিত্ৰা চ বহিপরিৰেণে দেৰিং পুচ্ছি – ‘‘কীদিসো থেরো’’তি? ‘‘ত্ৰং পুরিসো হুত্ৰা উল্লোকেতুং ন সক্কোসি; অহং কথং সক্খিস্সামি? নাহং জানামি কীদিসো’’তি. রাজা ‘মম রট্ঠে বলিকারগহপতিপুত্তং উল্লোকেতুং ন ৰিসহামি. মহন্তং ৰত ভো বুদ্ধসাসনং নামা’তি অপ্ফোটেসি. তিপিটকচূল়নাগত্থেরম্পি মমাযতি. তস্স অঙ্গুলিযং একা পিল়কা উট্ঠহি. রাজা ‘থেরং পস্সিস্সামী’তি ৰিহারং গন্ত্ৰা বলৰপেমেন অঙ্গুলিং মুখেন গণ্হি. অন্তোমুখেযেৰ পিল়কা ভিন্না, পুব্বলোহিতং অনুট্ঠুভিত্ৰা থেরে সিনেহেন অমতং ৰিয অজ্ঝোহরি. সোযেৰ থেরো অপরভাগে মরণমঞ্চে নিপজ্জি. রাজা গন্ত্ৰা অসুচিকপল্লকং সীসে ঠপেত্ৰা ‘ধম্মসকটস্স অক্খো ভিজ্জতি অক্খো ভিজ্জতী’তি পরিদেৰমানো ৰিচরি. পথৰিস্সরস্স অসুচিকপল্লকং সীসেন উক্খিপিত্ৰা ৰিচরণং নাম কস্স গতমগ্গো? সম্মাপযোগস্স গতমগ্গোতি. এৰং পযোগৰিপত্তিপটিবাহিতত্তা ৰিপাকং দাতুং অসক্কোন্তানি পযোগসম্পত্তিং আগম্ম ৰিপচ্চন্তীতি পজানাতি. এৰং চতূহি ৰিপত্তীহি পটিবাহিতং কল্যাণকম্মং ৰিপাকং অদত্ৰা চতস্সো সম্পত্তিযো আগম্ম দেতি.

তত্রিদং ভূতমত্থং কত্ৰা ওপম্মং – একো কির মহারাজা একস্স অমচ্চস্স অপ্পমত্তেন কুজ্ঝিত্ৰা তং বন্ধনাগারে বন্ধাপেসি. তস্স ঞাতকা রঞ্ঞো কুদ্ধভাৰং ঞত্ৰা কিঞ্চি অৰত্ৰা চণ্ডকোপে ৰিগতে রাজানং তস্স নিরপরাধভাৰং জানাপেসুং. রাজা মুঞ্চিত্ৰা তস্স ঠানন্তরং পটিপাকতিকং অকাসি. অথস্স ততো ততো আগচ্ছন্তানং পণ্ণাকারানং পমাণং নাহোসি. মনুস্সা সম্পটিচ্ছিতুং নাসক্খিংসু. তত্থ রঞ্ঞো অপ্পমত্তকেন কুজ্ঝিত্ৰা তস্স বন্ধনাগারে বন্ধাপিতকালো ৰিয পুথুজ্জনস্স নিরযে নিব্বত্তকালো. অথস্স ঞাতকেহি রাজানং সঞ্ঞাপেত্ৰা ঠানন্তরস্স পটিপাকতিককরণকালো ৰিয তস্স সগ্গে নিব্বত্তকালো. পণ্ণাকারং সম্পটিচ্ছিতুং অসমত্থকালো ৰিয চতস্সো সম্পত্তিযো আগম্ম কল্যাণকম্মানং দেৰলোকতো মনুস্সলোকং, মনুস্সলোকতো দেৰলোকন্তি এৰং সুখট্ঠানতো সুখট্ঠানমেৰ নেত্ৰা কপ্পসতসহস্সম্পি সুখৰিপাকং দত্ৰা নিব্বানসম্পাপনং ৰেদিতব্বং.

এৰং তাৰ পাল়িৰসেনেৰ দুতিযং বলং দীপেত্ৰা পুন ‘‘অহোসি কম্মং অহোসি কম্মৰিপাকো’’তি (পটি. ম. ১.২৩৪) ইমিনা পটিসম্ভিদানযেনাপি দীপেতব্বং. তত্থ ‘অহোসি কম্ম’ন্তি অতীতে আযূহিতং কম্মং অতীতেযেৰ অহোসি. যেন পন অতীতে ৰিপাকো দিন্নো, তং সন্ধায ‘অহোসি কম্মৰিপাকো’তি ৰুত্তং. দিট্ঠধম্মৰেদনীযাদীসু পন বহূসুপি আযূহিতেসু একং দিট্ঠধম্মৰেদনীযং ৰিপাকং দেতি, সেসানি অৰিপাকানি. একং উপপজ্জৰেদনীযং পটিসন্ধিং আকড্ঢতি, সেসানি অৰিপাকানি. একেনানন্তরিযেন নিরযে উপপজ্জতি, সেসানি অৰিপাকানি. অট্ঠসু সমাপত্তীসু একায ব্রহ্মলোকে নিব্বত্ততি, সেসা অৰিপাকা. ইদং সন্ধায ‘নাহোসি কম্মৰিপাকো’তি ৰুত্তং. যো পন বহুম্পি কুসলাকুসলং কম্মং কত্ৰা কল্যাণমিত্তং নিস্সায অরহত্তং পাপুণাতি, এতস্স কম্মৰিপাকো ‘নাহোসি’ নাম. যং অতীতে আযূহিতং এতরহি ৰিপাকং দেতি তং ‘অহোসি কম্মং অত্থি কম্মৰিপাকো’ নাম. যং পুরিমনযেনেৰ অৰিপাকতং আপজ্জতি তং ‘অহোসি কম্মং নত্থি কম্মৰিপাকো’ নাম. যং অতীতে আযূহিতং অনাগতে ৰিপাকং দস্সতি তং ‘অহোসি কম্মং ভৰিস্সতি কম্মৰিপাকো’ নাম. যং পুরিমনযেন অৰিপাকতং আপজ্জিস্সতি তং ‘অহোসি কম্মং ন ভৰিস্সতি কম্মৰিপাকো’ নাম.

যং এতরহি আযূহিতং এতরহিযেৰ ৰিপাকং দেতি তং ‘অত্থি কম্মং অত্থি কম্মৰিপাকো’ নাম. যং পুরিমনযেনেৰ অৰিপাকতং আপজ্জতি তং ‘অত্থি কম্মং নত্থি কম্মৰিপাকো’ নাম. যং এতরহি আযূহিতং অনাগতে ৰিপাকং দস্সতি তং ‘অত্থি কম্মং ভৰিস্সতি কম্মৰিপাকো’ নাম. যং পুরিমনযেনেৰ অৰিপাকতং আপজ্জিস্সতি তং ‘অত্থি কম্মং ন ভৰিস্সতি কম্মৰিপাকো’ নাম.

যং সযম্পি অনাগতং, ৰিপাকোপিস্স অনাগতো তং ‘ভৰিস্সতি কম্মং ভৰিস্সতি কম্মৰিপাকো’ নাম. যং সযং ভৰিস্সতি, পুরিমনযেনেৰ অৰিপাকতং আপজ্জিস্সতি তং ‘ভৰিস্সতি কম্মং ন ভৰিস্সতি কম্মৰিপাকো’ নাম.

ইদং তথাগতস্সাতি ইদং সব্বেহিপি এতেহি আকারেহি তথাগতস্স কম্মন্তরৰিপাকন্তরজাননঞাণং অকম্পিযট্ঠেন দুতিযবলং ৰেদিতব্বন্তি.

দুতিযবলনিদ্দেসৰণ্ণনা.