১০. ফলঞাণকথাৰণ্ণনা
৪৪৩-৪৪৪. ইদানি ফলে ঞাণকথা নাম হোতি. তত্থ ‘‘বুদ্ধাপি সত্তানং অরিযফলপ্পত্তিযা ধম্মং দেসেন্তি সাৰকাপি, ইতি ইমিনা সামঞ্ঞেন বুদ্ধানং ৰিয সাৰকানম্পি তেন তেন সত্তেন পত্তব্বে ফলে ঞাণং অত্থী’’তি যেসং লদ্ধি, সেয্যথাপি অন্ধকানং; তে সন্ধায সাৰকস্সাতি পুচ্ছা সকৰাদিস্স, পটিঞ্ঞা ইতরস্স. অথ নং ‘‘যদি সাৰকস্স ফলে ঞাণং অত্থি, যথা বুদ্ধা সমানেপি সোতাপত্তিফলে অত্তনো ঞাণবলেন ‘অযং একবীজী, অযং কোলংকোলো, অযং সত্তক্খত্তুপরমো’তি ফলস্সকতং পঞ্ঞপেন্তি, কিং তে এৰং সাৰকোপী’’তি চোদেতুং সাৰকো ফলস্স কতং পঞ্ঞপেতীতি আহ. ইতরো পটিক্খিপতি.
অত্থি সাৰকস্স ফলপরোপরিযত্তীতিআদি ফলে ঞাণস্স অত্থিতায পচ্চযপুচ্ছনত্থং ৰুত্তং. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – বুদ্ধানং ‘‘ইদং ফলং পরং, ইদং ওপর’’ন্তি এৰং ফলানং উচ্চাৰচভাৰজাননসঙ্খাতা ফলে পরোপরিযত্তি নাম অত্থি. তথা ইন্দ্রিযপুগ্গলপরোপরিযত্তিযো, তাসং অত্থিতায তস্স তস্স পুগ্গলস্স তেসং তেসং ইন্দ্রিযানং ৰসেন তং তং ফলং জানন্তি, কিং তে সাৰকস্সাপি এতা পরোপরিযত্তিযো অত্থীতি.
অত্থি সাৰকস্স খন্ধপঞ্ঞত্তীতিআদীনিপি ‘‘যদি তে সাৰকস্স বুদ্ধানং ৰিয ফলে ঞাণং অত্থি, ইমা হি পিস্স পঞ্ঞত্তীহি ভৰিতব্বং. কিমস্স তা অত্থি, সক্কোতি সো এতা পঞ্ঞত্তিযো অত্তনো বলেন জানিতুং ৰা পঞ্ঞপেতুং ৰা’’তি চোদনত্থং ৰুত্তানি. সাৰকো জিনোতিআদি ‘‘যদি সাৰকস্স বুদ্ধানং ৰিয ফলে ঞাণং অত্থি, এৰং সন্তে স্ৰেৰ জিনো’’তি চোদনত্থং ৰুত্তং. সাৰকো অনুপ্পন্নস্সাতি পঞ্হেপি অযমেৰ নযো. অঞ্ঞাণীতি পঞ্হে অৰিজ্জাসঙ্খাতস্স অঞ্ঞাণস্স ৰিহতত্তা পটিক্খিত্তো, ন পনস্স বুদ্ধানং ৰিয ফলে ঞাণং অত্থি. তস্মা অপ্পতিট্ঠিতোৰ পরৰাদীৰাদোতি.
ফলঞাণকথাৰণ্ণনা.
পঞ্চমো ৰগ্গো.
মহাপণ্ণাসকো সমত্তো.