৬. মহাসুপিনসুত্তৰণ্ণনা

১৯৬. ছট্ঠে মহাসুপিনাতি মহন্তেহি পুরিসেহি পস্সিতব্বতো মহন্তানঞ্চ অত্থানং নিমিত্তভাৰতো মহাসুপিনা. পাতুরহেসুন্তি পাকটা অহেসুং. তত্থ সুপিনং পস্সন্তো চতূহি কারণেহি পস্সতি ধাতুক্খোভতো ৰা অনুভূতপুব্বতো ৰা দেৰতোপসংহারতো ৰা পুব্বনিমিত্ততো ৰাতি.

তত্থ পিত্তাদীনং খোভকরণপচ্চযপ্পযোগেন খুভিতধাতুকো ধাতুক্খোভতো সুপিনং পস্সতি. পস্সন্তো চ নানাৰিধং সুপিনং পস্সতি পব্বতা পতন্তো ৰিয, আকাসেন গচ্ছন্তো ৰিয, ৰাল়মিগহত্থিচোরাদীহি অনুবদ্ধো ৰিয চ. অনুভূতপুব্বতো পস্সন্তো পুব্বে অনুভূতপুব্বং আরম্মণং পস্সতি. দেৰতোপসংহারতো পস্সন্তস্স দেৰতা অত্থকামতায ৰা অনত্থকামতায ৰা অত্থায ৰা অনত্থায ৰা নানাৰিধানি আরম্মণানি উপসংহরন্তি. সো তাসং দেৰতানং আনুভাৰেন তানি আরম্মণানি পস্সতি. পুব্বনিমিত্ততো পস্সন্তো পুঞ্ঞাপুঞ্ঞৰসেন উপ্পজ্জিতুকামস্স অত্থস্স ৰা অনত্থস্স ৰা পুব্বনিমিত্তভূতং সুপিনং পস্সতি বোধিসত্তমাতা ৰিয পুত্তপটিলাভনিমিত্তং, কোসলরাজা ৰিয সোল়স সুপিনে, অযমেৰ ভগৰা বোধিসত্তভূতো ইমে পঞ্চ মহাসুপিনে ৰিয চাতি.

তত্থ যং ধাতুক্খোভতো অনুভূতপুব্বতো চ সুপিনে পস্সতি, ন তং সচ্চং হোতি. যং দেৰতোপসংহারতো পস্সতি, তং সচ্চং ৰা হোতি অলিকং ৰা. কুদ্ধা হি দেৰতা উপাযেন ৰিনাসেতুকামা ৰিপরীতম্পি কত্ৰা দস্সেন্তি. যং পন পুব্বনিমিত্ততো পস্সতি, তং একন্তং সচ্চমেৰ হোতি. এতেসং চতুন্নং মূলকারণানং সংসগ্গভেদতোপি সুপিনভেদো হোতিযেৰ.

তং পনেতং চতুব্বিধম্পি সুপিনং সেখপুথুজ্জনাৰ পস্সন্তি অপ্পহীনৰিপল্লাসত্তা, অসেখা ন পস্সন্তি পহীনৰিপল্লাসত্তা. কিং পনেতং পস্সন্তো সুত্তো পস্সতি পটিবুদ্ধো, উদাহু নেৰ সুত্তো ন পটিবুদ্ধোতি? কিঞ্চেত্থ যদি তাৰ সুত্তো পস্সতি, অভিধম্মৰিরোধো আপজ্জতি. ভৰঙ্গচিত্তেন হি সুপতি, তং রূপনিমিত্তাদিআরম্মণং রাগাদিসম্পযুত্তং ৰা ন হোতি. সুপিনং পস্সন্তস্স চ ঈদিসানি চিত্তানি উপ্পজ্জন্তি. অথ পটিবুদ্ধো পস্সতি, ৰিনযৰিরোধো আপজ্জতি. যঞ্হি পটিবুদ্ধো পস্সতি, তং সব্বোহারিকচিত্তেন পস্সতি. সব্বোহারিকচিত্তেন চ কতে ৰীতিক্কমে অনাপত্তি নাম নত্থি. সুপিনং পস্সন্তেন পন কতেপি ৰীতিক্কমে একন্তং অনাপত্তি এৰ. অথ নেৰ সুত্তো ন পটিবুদ্ধো পস্সতি, ন নাম পস্সতি. এৰঞ্চ সতি সুপিনস্স অভাৰো চ আপজ্জতি? ন অভাৰো. কস্মা? যস্মা কপিমিদ্ধপরেতো পস্সতি. ৰুত্তঞ্হেতং – ‘‘কপিমিদ্ধপরেতো খো, মহারাজ, সুপিনং পস্সতী’’তি.

কপিমিদ্ধপরেতোতি মক্কটনিদ্দায যুত্তো. যথা হি মক্কটস্স নিদ্দা লহুপরিৰত্তা হোতি, এৰং যা নিদ্দা পুনপ্পুনং কুসলাদিচিত্তৰোকিণ্ণত্তা লহুপরিৰত্তা, যস্সা পৰত্তিযং পুনপ্পুনং ভৰঙ্গতো উত্তরণং হোতি, তায যুত্তো সুপিনং পস্সতি. তেনাযং সুপিনো কুসলোপি হোতি অকুসলোপি অব্যাকতোপি. তত্থ সুপিনন্তে চেতিযৰন্দনধম্মস্সৰনধম্মদেসনাদীনি করোন্তস্স কুসলো, পাণাতিপাতাদীনি করোন্তস্স অকুসলো, দ্ৰীহি অন্তেহি মুত্তো আৰজ্জনতদারম্মণক্খণে অব্যাকতোতি ৰেদিতব্বো. স্ৰাযং দুব্বলৰত্থুকত্তা চেতনায পটিসন্ধিং আকড্ঢিতুং অসমত্থো. পৰত্তে পন অঞ্ঞেহি কুসলাকুসলেহি উপত্থম্ভিতো ৰিপাকং দেতি. কিঞ্চাপি ৰিপাকং দেতি, অথ খো অৰিসযে উপ্পন্নত্তা অব্বোহারিকাৰ সুপিনন্তচেতনা. সো পনেস সুপিনো কালৰসেনপি দিৰা তাৰ দিট্ঠো ন সমেতি, তথা পঠমযামে মজ্ঝিমযামে পচ্ছিমযামে চ. বলৰপচ্চূসে পন অসিতপীতখাযিতে সম্মা পরিণামং গতে কাযস্মিং ওজায পতিট্ঠিতায অরুণে উগ্গচ্ছমানেৰ দিট্ঠো সুপিনো সমেতি. ইট্ঠনিমিত্তং সুপিনং পস্সন্তো ইট্ঠং পটিলভতি, অনিট্ঠনিমিত্তং পস্সন্তো অনিট্ঠং.

ইমে পন পঞ্চ মহাসুপিনে নেৰ লোকিযমহাজনো পস্সতি, ন মহারাজানো, ন চক্কৰত্তিরাজানো, ন অগ্গসাৰকা, ন পচ্চেকবুদ্ধা, ন সম্মাসম্বুদ্ধা, একো সব্বঞ্ঞুবোধিসত্তোযেৰ পস্সতি. অম্হাকং পন বোধিসত্তো কদা ইমে সুপিনে পস্সীতি? ‘‘স্ৰে বুদ্ধো ভৰিস্সামী’’তি চাতুদ্দসিযং পক্খস্স রত্তিৰিভাযনকালে পস্সি. তেরসিযন্তিপি ৰদন্তিযেৰ. সো ইমে সুপিনে দিস্ৰা উট্ঠায পল্লঙ্কং আভুঞ্জিত্ৰা নিসিন্নো চিন্তেসি – ‘‘সচে মযা কপিলৰত্থুনগরে ইমে সুপিনা দিট্ঠা অস্সু, পিতু মহারাজস্স কথেয্যং. সচে পন মে মাতা জীৰেয্য, তস্সা কথেয্যং. ইমস্মিং খো পন ঠানে ইমেসং পটিগ্গাহকো নাম নত্থি, অহমেৰ পটিগণ্হিস্সামী’’তি. ততো ‘‘ইদং ইমস্স পুব্বনিমিত্তং ইদং ইমস্সা’’তি সযমেৰ সুপিনে পটিগ্গণ্হিত্ৰা উরুৰেলগামে সুজাতায দিন্নং পাযাসং পরিভুঞ্জিত্ৰা বোধিমণ্ডং আরুয্হ বোধিং পত্ৰা অনুক্কমেন জেতৰনে ৰিহরন্তো অত্তনো মকুলবুদ্ধকালে দিট্ঠে পঞ্চ মহাসুপিনে ৰিত্থারেতুং ভিক্খূ আমন্তেত্ৰা ইমং দেসনং আরভি.

তত্থ মহাপথৰীতি চক্কৰাল়গব্ভং পূরেত্ৰা ঠিতা মহাপথৰী. মহাসযনং অহোসীতি সিরিসযনং অহোসি. ওহিতোতি ঠপিতো. সো পন ন উদকস্মিংযেৰ ঠপিতো অহোসি, অথ খো পাচীনসমুদ্দস্স উপরূপরিভাগেন গন্ত্ৰা পাচীনচক্কৰাল়মত্থকে ঠপিতো অহোসীতি ৰেদিতব্বো. পচ্ছিমে সমুদ্দে দক্খিণে সমুদ্দেতি এতেসুপি এসেৰ নযো. তিরিযা নাম তিণজাতীতি দব্বতিণং ৰুচ্চতি. নাভিযা উগ্গন্ত্ৰা নভং আহচ্চ ঠিতা অহোসীতি নঙ্গলমত্তেন রত্তদণ্ডেন নাভিতো উগ্গন্ত্ৰা পস্সন্তস্স পস্সন্তস্সেৰ ৰিদত্থিমত্তং রতনমত্তং ব্যামমত্তং যট্ঠিমত্তং গাৰুতমত্তং অড্ঢযোজনমত্তং যোজনমত্তন্তি এৰং উগ্গন্ত্ৰা উগ্গন্ত্ৰা অনেকযোজনসহস্সং নভং আহচ্চ ঠিতা অহোসি. পাদেহি উস্সক্কিত্ৰাতি অগ্গনখতো পট্ঠায পাদেহি অভিরুহিত্ৰা. নানাৰণ্ণাতি একো নীলৰণ্ণো, একো পীতৰণ্ণো, একো লোহিতৰণ্ণো, একো পণ্ডুপলাসৰণ্ণোতি এৰং নানাৰণ্ণা. সেতাতি পণ্ডরা পরিসুদ্ধা. মহতো মীল়্হপব্বতস্সাতি তিযোজনুব্বেধস্স গূথপব্বতস্স. উপরূপরি চঙ্কমতীতি মত্থকমত্থকে চঙ্কমতি. দীঘাযুকবুদ্ধা পন তিযোজনিকে মীল়্হপব্বতে অনুপৰিসিত্ৰা নিসিন্না ৰিয হোন্তি.

এৰং এত্তকেন ঠানেন পুব্বনিমিত্তানি দস্সেত্ৰা ইদানি সহ পুব্বনিমিত্তেহি পটিলাভং দস্সেতুং যম্পি, ভিক্খৰেতিআদিমাহ. তত্থ সব্বগুণদাযকত্তা বুদ্ধানং অরহত্তমগ্গো অনুত্তরা সম্মাসম্বোধি নাম. তস্মা যং সো চক্কৰাল়মহাপথৰিং সিরিসযনভূতং অদ্দস, তং বুদ্ধভাৰস্স পুব্বনিমিত্তং. যং হিমৰন্তপব্বতরাজানং বিম্বোহনং অদ্দস, তং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণবিম্বোহনস্স পুব্বনিমিত্তং. যং চত্তারো হত্থপাদে চক্কৰাল়মত্থকে ঠিতে অদ্দস, তং ধম্মচক্কস্স অপ্পটিৰত্তিযভাৰে পুব্বনিমিত্তং. যং অত্তানং উত্তানকং নিপন্নং অদ্দস, তং তীসু ভৰেসু অৰকুজ্জানং সত্তানং উত্তানমুখভাৰস্স পুব্বনিমিত্তং. যং অক্খীনি উম্মীলেত্ৰা পস্সন্তো ৰিয অহোসি, তং দিব্বচক্খুপটিলাভস্স পুব্বনিমিত্তং. যং যাৰ ভৰগ্গা একালোকং অহোসি, তং অনাৰরণঞাণস্স পুব্বনিমিত্তং. সেসং পাল়িৰসেনেৰ ৰেদিতব্বন্তি.