(২০) ৫. ব্রাহ্মণৰগ্গো

১. সোণসুত্তৰণ্ণনা

১৯১. পঞ্চমস্স পঠমে ব্রাহ্মণধম্মাতি ব্রাহ্মণসভাৰা. সুনখেসূতি কুক্কুরেসু. নেৰ কিণন্তি ন ৰিক্কিণন্তীতি ন গণ্হন্তা কিণন্তি, ন দদন্তা ৰিক্কিণন্তি. সম্পিযেনেৰ সংৰাসং সংবন্ধায সম্পৰত্তেন্তীতি পিযো পিযং উপসঙ্কমিত্ৰা পৰেণিযা বন্ধনত্থং সংৰাসং পৰত্তযন্তি. উদরাৰদেহকন্তি উদরং অৰদিহিত্ৰা উপচিনিত্ৰা পূরেত্ৰা. অৰসেসং আদায পক্কমন্তীতি যং ভুঞ্জিতুং ন সক্কোন্তি, তং ভণ্ডিকং কত্ৰা গহেত্ৰা গচ্ছন্তি. ইমস্মিং সুত্তে ৰট্টমেৰ কথিতং.

২. দোণব্রাহ্মণসুত্তৰণ্ণনা

১৯২. দুতিযে ত্ৰম্পি নোতি ত্ৰম্পি নু. পৰত্তারোতি পৰত্তযিতারো. যেসন্তি যেসং সন্তকং. মন্তপদন্তি ৰেদসঙ্খাতং মন্তমেৰ. গীতন্তি অট্ঠকাদীহি দসহি পোরাণকব্রাহ্মণেহি সরসম্পত্তিৰসেন সজ্ঝাযিতং. পৰুত্তন্তি অঞ্ঞেসং ৰুত্তং, ৰাচিতন্তি অত্থো. সমীহিতন্তি সমুপব্যূল়্হং রাসিকতং, পিণ্ডং কত্ৰা ঠপিতন্তি অত্থো. তদনুগাযন্তীতি এতরহি ব্রাহ্মণা তং তেহি পুব্বেহি গীতং অনুগাযন্তি অনুসজ্ঝাযন্তি. তদনুভাসন্তীতি তং অনুভাসন্তি. ইদং পুরিমস্সেৰ ৰেৰচনং. ভাসিতমনুভাসন্তীতি তেহি ভাসিতং অনুভাসন্তি. সজ্ঝাযিতমনুসজ্ঝাযন্তীতি তেহি সজ্ঝাযিতং অনুসজ্ঝাযন্তি. ৰাচিতমনুৰাচেন্তীতি তেহি অঞ্ঞেসং ৰাচিতং অনুৰাচেন্তি. সেয্যথিদন্তি তে কতমেতি অত্থো. অট্ঠকোতিআদীনি তেসং নামানি. তে কির দিব্বেন চক্খুনা ওলোকেত্ৰা পরূপঘাতং অকত্ৰা কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধস্স ভগৰতো পাৰচনেন সহ সংসন্দেত্ৰা মন্তে গন্থেসুং. অপরাপরে পন ব্রাহ্মণা পাণাতিপাতাদীনি পক্খিপিত্ৰা তযো ৰেদে ভিন্দিত্ৰা বুদ্ধৰচনেন সদ্ধিং ৰিরুদ্ধে অকংসু. ত্যাস্সু’মেতি এত্থ অস্সূতি নিপাতমত্তং, তে ব্রাহ্মণা ইমে পঞ্চ ব্রাহ্মণে পঞ্ঞাপেন্তীতি অত্থো.

মন্তে অধীযমানোতি ৰেদে সজ্ঝাযন্তো গণ্হন্তো. আচরিযধনন্তি আচরিযদক্খিণং আচরিযভাগং. ন ইস্সত্থেনাতি ন যোধাজীৰকম্মেন উপ্পাদেতি. ন রাজপোরিসেনাতি ন রাজুপট্ঠাকভাৰেন. কেৰলং ভিক্খাচরিযাযাতি সুদ্ধায ভিক্খাচরিযায এৰ. কপালং অনতিমঞ্ঞমানোতি তং ভিক্খাভাজনং অনতিমঞ্ঞমানো. সো হি পুণ্ণপত্তং আদায সীসং ন্হাতো কুলদ্ৰারেসু ঠত্ৰা ‘‘অহং অট্ঠচত্তালীস ৰস্সানি কোমারব্রহ্মচরিযং চরিং, মন্তাপি মে গহিতা, আচরিযস্স আচরিযধনং দস্সামি, ধনং মে দেথা’’তি যাচতি. তং সুত্ৰা মনুস্সা যথাসত্তি যথাবলং অট্ঠপি সোল়সপি সতম্পি সহস্সম্পি দেন্তি. এৰং সকলগামং চরিত্ৰা লদ্ধধনং আচরিযস্স নিয্যাদেতি. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. এৰং খো দোণ ব্রাহ্মণো ব্রহ্মসমো হোতীতি এৰং ব্রহ্মৰিহারেহি সমন্নাগতত্তা ব্রাহ্মণো ব্রহ্মসমো নাম হোতি.

নেৰ কযেন ন ৰিক্কযেনাতি নেৰ অত্তনা কযং কত্ৰা গণ্হাতি, ন পরেন ৰিক্কযং কত্ৰা দিন্নং. উদকূপস্সট্ঠন্তি উদকেন উপস্সট্ঠং পরিচ্চত্তং. সো হি যস্মিং কুলে ৰযপ্পত্তা দারিকা অত্থি, গন্ত্ৰা তস্স দ্ৰারে তিট্ঠতি. ‘‘কস্মা ঠিতোসী’’তি ৰুত্তে ‘‘অহং অট্ঠচত্তালীস ৰস্সানি কোমারব্রহ্মচরিযং চরিং, তং সব্বং তুম্হাকং দেমি, তুম্হে ময্হং দারিকং দেথা’’তি ৰদতি. তে দারিকং আনেত্ৰা তস্স হত্থে উদকং পাতেত্ৰা দেন্তি. সো তং উদকূপস্সট্ঠং ভরিযং গণ্হিত্ৰা গচ্ছতি. অতিমীল়্হজোতি অতিমীল়্হে মহাগূথরাসিম্হি জাতো. তস্স সাতি তস্স এসা. ন দৰত্থাতি ন কীল়নত্থা. ন রতত্থাতি ন কামরতিঅত্থা. মেথুনং উপ্পাদেত্ৰাতি ধীতরং ৰা পুত্তং ৰা উপ্পাদেত্ৰা ‘‘ইদানি পৰেণি ঘটীযিস্সতী’’তি নিক্খমিত্ৰা পব্বজতি. সুগতিং সগ্গং লোকন্তি ব্রহ্মলোকমেৰ সন্ধাযেতং ৰুত্তং. দেৰসমো হোতীতি দিব্বৰিহারেহি সমন্নাগতত্তা দেৰসমো নাম হোতি.

তমেৰ পুত্তস্সাদং নিকামযমানোতি য্ৰাস্স ধীতরং ৰা পুত্তং ৰা জাতং দিস্ৰা পুত্তপেমং পুত্তস্সাদো উপ্পজ্জতি, তং পত্থযমানো ইচ্ছমানো. কুটুম্বং অজ্ঝাৰসতীতি কুটুম্বং সণ্ঠপেত্ৰা কুটুম্বমজ্ঝে ৰসতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৰাতি.

৩. সঙ্গারৰসুত্তৰণ্ণনা

১৯৩. ততিযে পগেৰাতি পঠমঞ্ঞেৰ. কামরাগপরিযুট্ঠিতেনাতি কামরাগগ্গহিতেন. কামরাগপরেতেনাতি কামরাগানুগতেন. নিস্সরণন্তি তিৰিধং কামরাগস্স নিস্সরণং ৰিক্খম্ভননিস্সরণং, তদঙ্গনিস্সরণং, সমুচ্ছেদনিস্সরণন্তি. তত্থ অসুভে পঠমজ্ঝানং ৰিক্খম্ভননিস্সরণং নাম, ৰিপস্সনা তদঙ্গনিস্সরণং নাম, অরহত্তমগ্গো সমুচ্ছেদনিস্সরণং নাম. তং তিৰিধম্পি নপ্পজানাতীতি অত্থো. অত্তত্থম্পীতিআদীসু অরহত্তসঙ্খাতো অত্তনো অত্থো অত্তত্থো নাম, পচ্চযদাযকানং অত্থো পরত্থো নাম, স্ৰেৰ দুৰিধো উভযত্থো নাম. ইমিনা নযেন সব্বৰারেসু অত্থো ৰেদিতব্বো.

অযং পন ৰিসেসো – ব্যাপাদস্স নিস্সরণন্তিআদীসু হি দ্ৰেৰ নিস্সরণানি ৰিক্খম্ভননিস্সরণঞ্চ সমুচ্ছেদনিস্সরণঞ্চ. তত্থ ব্যাপাদস্স তাৰ মেত্তায পঠমজ্ঝানং ৰিক্খম্ভননিস্সরণং নাম, অনাগামিমগ্গো সমুচ্ছেদনিস্সরণং, থিনমিদ্ধস্স আলোকসঞ্ঞা ৰিক্খম্ভননিস্সরণং, অরহত্তমগ্গো সমুচ্ছেদনিস্সরণং. উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চস্স যো কোচি সমথো ৰিক্খম্ভননিস্সরণং, উদ্ধচ্চস্স পনেত্থ অরহত্তমগ্গো, কুক্কুচ্চস্স অনাগামিমগ্গো সমুচ্ছেদনিস্সরণং. ৰিচিকিচ্ছায ধম্মৰৰত্থানং ৰিক্খম্ভননিস্সরণং, পঠমমগ্গো সমুচ্ছেদনিস্সরণং.

যা পনেত্থ সেয্যথাপি, ব্রাহ্মণ, উদপত্তো সংসট্ঠো লাখায ৰাতিআদিকা উপমা ৰুত্তা, তাসু উদপত্তোতি উদকভরিতা পাতি. সংসট্ঠোতি ৰণ্ণভেদকরণৰসেন সংসট্ঠো. উক্কুধিতোতি কুধিতো. উস্সদকজাতোতি উসুমকজাতো. সেৰালপণকপরিযোনদ্ধোতি তিলবীজকাদিভেদেন সেৰালেন ৰা নীলমণ্ডূকপিট্ঠিৰণ্ণেন ৰা উদকপিট্ঠিং ছাদেত্ৰা নিব্বত্তেন পণকেন পরিযোনদ্ধো. ৰাতেরিতোতি ৰাতেন এরিতো কম্পিতো. আৰিলোতি অপ্পসন্নো. লুল়িতোতি অসন্নিসিন্নো. কললীভূতোতি কদ্দমীভূতো. অন্ধকারে নিক্খিত্তোতি কোট্ঠকন্তরাদিভেদে অনালোকট্ঠানে ঠপিতো. ইমস্মিং সুত্তে ভগৰা তীহি ভৰেহি দেসনং নিৰট্টেত্ৰা অরহত্তনিকূটেন নিট্ঠপেসি, ব্রাহ্মণো পন সরণমত্তে পতিট্ঠিতোতি.

৪. কারণপালীসুত্তৰণ্ণনা

১৯৪. চতুত্থে কারণপালীতি পালোতি তস্স নামং, রাজকুলানং পন কম্মন্তে কারেতীতি কারণপালী নাম জাতো. কম্মন্তং কারেতীতি পাতোৰ উট্ঠায দ্ৰারট্টালকপাকারে অকতে কারেতি, জিণ্ণে পটিজগ্গাপেতি. পিঙ্গিযানিং ব্রাহ্মণন্তি এৰংনামকং অনাগামিফলে পতিট্ঠিতং অরিযসাৰকং ব্রাহ্মণং. সো কির পাতোৰ উট্ঠায গন্ধমালাদীনি গাহাপেত্ৰা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা গন্ধমালাদীহি পূজেত্ৰা নগরং আগচ্ছতি, ইদং ব্রাহ্মণস্স দেৰসিকং ৰত্তন্তি. তং সো এৰং ৰত্তং কত্ৰা আগচ্ছন্তং অদ্দস. এতদৰোচাতি ‘‘অযং ব্রাহ্মণো পঞ্ঞৰা ঞাণুত্তরো, কহং নু খো পাতোৰ গন্ত্ৰা আগচ্ছতী’’তি চিন্তেত্ৰা অনুক্কমেন সন্তিকং আগতং সঞ্জানিত্ৰা ‘‘হন্দ কুতো নূ’’তিআদিৰচনং অৰোচ.

তত্থ দিৰা দিৰস্সাতি দিৰসস্সাপি দিৰা, মজ্ঝন্হিককালেতি অত্থো. পণ্ডিতো মঞ্ঞেতি ভৰং পিঙ্গিযানী সমণং গোতমং পণ্ডিতোতি মঞ্ঞতি, উদাহু নোতি অযমেত্থ অত্থো. কো চাহং, ভোতি, ভো, সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞাৰেয্যত্তিযজাননে অহং কো নাম? কো চ সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞাৰেয্যত্তিযং জানিস্সামীতি কুতো চাহং সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞাৰেয্যত্তিযং জানিস্সামি, কেন নাম কারণেন জানিস্সামীতি এৰং সব্বথাপি অত্তনো অজাননভাৰং দীপেতি. সোপি নূনস্স তাদিসোৰাতি যো সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞাৰেয্যত্তিযং জানেয্য, সোপি নূন দস পারমিযো পূরেত্ৰা সব্বঞ্ঞুতং পত্তো তাদিসো বুদ্ধোযেৰ ভৰেয্য. সিনেরুং ৰা হি পথৰিং ৰা আকাসং ৰা পমেতুকামেন তপ্পমাণো দণ্ডো ৰা রজ্জু ৰা লদ্ধুং ৰট্টতি, সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞং জানন্তেনপি তস্স ঞাণসদিসমেৰ সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং লদ্ধুং ৰট্টতীতি দীপেতি. আদরৰসেন পনেত্থ আমেডিতং কতং. উল়ারাযাতি উত্তমায সেট্ঠায. কো চাহং, ভোতি, ভো, অহং সমণস্স গোতমস্স পসংসনে কো নাম. কো চ সমণং গোতমং পসংসিস্সামীতি কেন কারণেন পসংসিস্সামি.

পসত্থপ্পসত্থোতি সব্বগুণানং উপরি চরেহি সব্বলোকপসত্থেহি অত্তনো গুণেহেৰ পসত্থো, ন তস্স অঞ্ঞেহি পসংসনকিচ্চং অত্থি. যথা হি চম্পকপুপ্ফং ৰা নীলুপ্পলং ৰা পদুমং ৰা লোহিতচন্দনং ৰা অত্তনো ৰণ্ণগন্ধসিরিযাৰ পাসাদিকঞ্চেৰ সুগন্ধঞ্চ, ন তস্স আগন্তুকেহি ৰণ্ণগন্ধেহি থোমনকিচ্চং অত্থি. যথা চ মণিরতনং ৰা চন্দমণ্ডলং ৰা অত্তনো আলোকেনেৰ ওভাসতি, ন তস্স অঞ্ঞেন ওভাসনকিচ্চং অত্থি, এৰং সমণো গোতমো সব্বলোকপসত্থেহি অত্তনো গুণেহেৰ পসত্থো থোমিতো, সব্বলোকস্স সেট্ঠতং পাপিতো. ন তস্স অঞ্ঞেন পসংসনকিচ্চং অত্থি.

পসত্থেহি ৰা পসত্থোতিপি পসত্থপ্পসত্থো. কে পন পসত্থা নাম? রাজা পসেনদি কোসলো কাসিকোসলৰাসিকেহি পসত্থো, বিম্বিসারো অঙ্গমগধৰাসীহি, ৰেসালিকা লিচ্ছৰী ৰজ্জিতট্ঠৰাসীহি পসত্থা, পাৰেয্যকা মল্লা কোসিনারকা মল্লা অঞ্ঞেপি তে তে খত্তিযা তেহি তেহি জানপদেহি পসত্থা, চঙ্কিআদযো ব্রাহ্মণা ব্রাহ্মণগণেহি, অনাথপিণ্ডিকাদযো উপাসকা উপাসকগণেহি, ৰিসাখাআদিকা উপাসিকা অনেকসতাহি উপাসিকাহি, সকুলুদাযিআদযো পরিব্বাজকা অনেকেহি পরিব্বাজকসতেহি, উপ্পলৰণ্ণত্থেরিআদিকা মহাসাৰিকা অনেকেহি ভিক্খুনিসতেহি, সারিপুত্তত্থেরাদযো মহাথেরা অনেকসতেহি ভিক্খূহি, সক্কাদযো দেৰা অনেকসহস্সেহি দেৰেহি, মহাব্রহ্মাদযো ব্রহ্মানো অনেকসহস্সেহি ব্রহ্মেহি পসত্থা. তে সব্বেপি দসবলং থোমেন্তি ৰণ্ণেন্তি পসংসন্তীতি ভগৰা ‘‘পসত্থপ্পসত্থো’’তি ৰুচ্চতি. অত্থৰসন্তি অত্থানিসংসং.

অথস্স সো অত্তনো পসাদকারণং আচিক্খন্তো সেয্যথাপি, ভো, পুরিসোতিআদিমাহ. তত্থ অগ্গরসপরিতিত্তোতি ভোজনরসেসু পাযাসো স্নেহরসেসু গোসপ্পি, কসাৰরসেসু খুদ্দকমধু অনেল়কং, মধুররসেসু সক্করাতি এৰমাদযো অগ্গরসা নাম. তেসু যেন কেনচি পরিতিত্তো আকণ্ঠপ্পমাণং ভুঞ্জিত্ৰা ঠিতো. অঞ্ঞেসং হীনানন্তি অগ্গরসেহি অঞ্ঞেসং হীনরসানং. সুত্তসোতি সুত্ততো, সুত্তভাৰেনাতি অত্থো. সেসুপি এসেৰ নযো. ততো ততোতি সুত্তাদীসু ততো ততো. অঞ্ঞেসং পুথুসমণব্রাহ্মণাপ্পৰাদানন্তি যে অঞ্ঞেসং পুথূনং সমণব্রাহ্মণানং লদ্ধিসঙ্খাতপ্পৰাদা, তেসং. ন পিহেতীতি ন পত্থেতি, তে কথিযমানে সোতুম্পি ন ইচ্ছতি. জিঘচ্ছাদুব্বল্যপরেতোতি জিঘচ্ছায চেৰ দুব্বলভাৰেন চ অনুগতো. মধুপিণ্ডিকন্তি সালিপিট্ঠং ভজ্জিত্ৰা চতুমধুরেন যোজেত্ৰা কতং বদ্ধসত্তুপিণ্ডিকং, মধুরপূৰমেৰ ৰা. অধিগচ্ছেয্যাতি লভেয্য. অসেচনকন্তি মধুরভাৰকরণত্থায অঞ্ঞেন রসেন অনাসিত্তকং ওজৰন্তং পণীতরসং.

হরিচন্দনস্সাতি সুৰণ্ণৰণ্ণচন্দনস্স. লোহিতচন্দনস্সাতি রত্তৰণ্ণচন্দনস্স. সুরভিগন্ধন্তি সুগন্ধং. দরথাদযো ৰট্টদরথা, ৰট্টকিলমথা, ৰট্টপরিল়াহা এৰ. উদানং উদানেসীতি উদাহারং উদাহরি. যথা হি যং তেলং মানং গহেতুং ন সক্কোতি, ৰিস্সন্দিত্ৰা গচ্ছতি, তং অৰসেকোতি ৰুচ্চতি. যঞ্চ জলং তল়াকং গহেতুং ন সক্কোতি, অজ্ঝোত্থরিত্ৰা গচ্ছতি, তং ওঘোতি ৰুচ্চতি. এৰমেৰং যং পীতিৰচনং হদযং গহেতুং ন সক্কোতি, অধিকং হুত্ৰা অন্তো অসণ্ঠহিত্ৰা বহি নিক্খমতি, তং উদানন্তি ৰুচ্চতি. এৰরূপং পীতিমযৰচনং নিচ্ছারেসীতি অত্থো.

৫. পিঙ্গিযানীসুত্তৰণ্ণনা

১৯৫. পঞ্চমে নীলাতি ইদং সব্বসঙ্গাহিকং. নীলৰণ্ণাতিআদি তস্সেৰ ৰিভাগদস্সনং. তত্থ ন তেসং পকতিৰণ্ণো নীলো, নীলৰিলেপনৰিলিত্তত্তা পনেতং ৰুত্তং. নীলৰত্থাতি পটদুকূলকোসেয্যাদীনিপি তেসং নীলানেৰ হোন্তি. নীলালঙ্কারাতি নীলমণীহি নীলপুপ্ফেহি অলঙ্কতা, তেসং হত্থালঙ্কার-অস্সালঙ্কার-রথালঙ্কার-সাণিৰিতানকঞ্চুকাপি সব্বে নীলাযেৰ হোন্তি. ইমিনা নযেন সব্বপদেসু অত্থো ৰেদিতব্বো.

পদুমং যথাতি যথা সতপত্তং রত্তপদুমং. কোকনদন্তি তস্সেৰ ৰেৰচনং. পাতোতি পগেৰ সুরিযুগ্গমনকালে. সিযাতি ভৰেয্য. অৰীতগন্ধন্তি অৰিগতগন্ধং. অঙ্গীরসন্তি ভগৰতো অঙ্গমঙ্গেহি রস্মিযো নিচ্ছরন্তি, তস্মা অঙ্গীরসোতি ৰুচ্চতি. তপন্তমাদিচ্চমিৰন্তলিক্খেতি দ্ৰিসহস্সদীপপরিৰারেসু চতূসু মহাদীপেসু আলোককরণৰসেন অন্তলিক্খে তপন্তং আদিচ্চং ৰিয ৰিরোচমানং. অঙ্গীরসং পস্সাতি অত্তানমেৰ ৰা মহাজনং ৰা সন্ধায এৰং ৰদতি.

৬. মহাসুপিনসুত্তৰণ্ণনা

১৯৬. ছট্ঠে মহাসুপিনাতি মহন্তেহি পুরিসেহি পস্সিতব্বতো মহন্তানঞ্চ অত্থানং নিমিত্তভাৰতো মহাসুপিনা. পাতুরহেসুন্তি পাকটা অহেসুং. তত্থ সুপিনং পস্সন্তো চতূহি কারণেহি পস্সতি ধাতুক্খোভতো ৰা অনুভূতপুব্বতো ৰা দেৰতোপসংহারতো ৰা পুব্বনিমিত্ততো ৰাতি.

তত্থ পিত্তাদীনং খোভকরণপচ্চযপ্পযোগেন খুভিতধাতুকো ধাতুক্খোভতো সুপিনং পস্সতি. পস্সন্তো চ নানাৰিধং সুপিনং পস্সতি পব্বতা পতন্তো ৰিয, আকাসেন গচ্ছন্তো ৰিয, ৰাল়মিগহত্থিচোরাদীহি অনুবদ্ধো ৰিয চ. অনুভূতপুব্বতো পস্সন্তো পুব্বে অনুভূতপুব্বং আরম্মণং পস্সতি. দেৰতোপসংহারতো পস্সন্তস্স দেৰতা অত্থকামতায ৰা অনত্থকামতায ৰা অত্থায ৰা অনত্থায ৰা নানাৰিধানি আরম্মণানি উপসংহরন্তি. সো তাসং দেৰতানং আনুভাৰেন তানি আরম্মণানি পস্সতি. পুব্বনিমিত্ততো পস্সন্তো পুঞ্ঞাপুঞ্ঞৰসেন উপ্পজ্জিতুকামস্স অত্থস্স ৰা অনত্থস্স ৰা পুব্বনিমিত্তভূতং সুপিনং পস্সতি বোধিসত্তমাতা ৰিয পুত্তপটিলাভনিমিত্তং, কোসলরাজা ৰিয সোল়স সুপিনে, অযমেৰ ভগৰা বোধিসত্তভূতো ইমে পঞ্চ মহাসুপিনে ৰিয চাতি.

তত্থ যং ধাতুক্খোভতো অনুভূতপুব্বতো চ সুপিনে পস্সতি, ন তং সচ্চং হোতি. যং দেৰতোপসংহারতো পস্সতি, তং সচ্চং ৰা হোতি অলিকং ৰা. কুদ্ধা হি দেৰতা উপাযেন ৰিনাসেতুকামা ৰিপরীতম্পি কত্ৰা দস্সেন্তি. যং পন পুব্বনিমিত্ততো পস্সতি, তং একন্তং সচ্চমেৰ হোতি. এতেসং চতুন্নং মূলকারণানং সংসগ্গভেদতোপি সুপিনভেদো হোতিযেৰ.

তং পনেতং চতুব্বিধম্পি সুপিনং সেখপুথুজ্জনাৰ পস্সন্তি অপ্পহীনৰিপল্লাসত্তা, অসেখা ন পস্সন্তি পহীনৰিপল্লাসত্তা. কিং পনেতং পস্সন্তো সুত্তো পস্সতি পটিবুদ্ধো, উদাহু নেৰ সুত্তো ন পটিবুদ্ধোতি? কিঞ্চেত্থ যদি তাৰ সুত্তো পস্সতি, অভিধম্মৰিরোধো আপজ্জতি. ভৰঙ্গচিত্তেন হি সুপতি, তং রূপনিমিত্তাদিআরম্মণং রাগাদিসম্পযুত্তং ৰা ন হোতি. সুপিনং পস্সন্তস্স চ ঈদিসানি চিত্তানি উপ্পজ্জন্তি. অথ পটিবুদ্ধো পস্সতি, ৰিনযৰিরোধো আপজ্জতি. যঞ্হি পটিবুদ্ধো পস্সতি, তং সব্বোহারিকচিত্তেন পস্সতি. সব্বোহারিকচিত্তেন চ কতে ৰীতিক্কমে অনাপত্তি নাম নত্থি. সুপিনং পস্সন্তেন পন কতেপি ৰীতিক্কমে একন্তং অনাপত্তি এৰ. অথ নেৰ সুত্তো ন পটিবুদ্ধো পস্সতি, ন নাম পস্সতি. এৰঞ্চ সতি সুপিনস্স অভাৰো চ আপজ্জতি? ন অভাৰো. কস্মা? যস্মা কপিমিদ্ধপরেতো পস্সতি. ৰুত্তঞ্হেতং – ‘‘কপিমিদ্ধপরেতো খো, মহারাজ, সুপিনং পস্সতী’’তি.

কপিমিদ্ধপরেতোতি মক্কটনিদ্দায যুত্তো. যথা হি মক্কটস্স নিদ্দা লহুপরিৰত্তা হোতি, এৰং যা নিদ্দা পুনপ্পুনং কুসলাদিচিত্তৰোকিণ্ণত্তা লহুপরিৰত্তা, যস্সা পৰত্তিযং পুনপ্পুনং ভৰঙ্গতো উত্তরণং হোতি, তায যুত্তো সুপিনং পস্সতি. তেনাযং সুপিনো কুসলোপি হোতি অকুসলোপি অব্যাকতোপি. তত্থ সুপিনন্তে চেতিযৰন্দনধম্মস্সৰনধম্মদেসনাদীনি করোন্তস্স কুসলো, পাণাতিপাতাদীনি করোন্তস্স অকুসলো, দ্ৰীহি অন্তেহি মুত্তো আৰজ্জনতদারম্মণক্খণে অব্যাকতোতি ৰেদিতব্বো. স্ৰাযং দুব্বলৰত্থুকত্তা চেতনায পটিসন্ধিং আকড্ঢিতুং অসমত্থো. পৰত্তে পন অঞ্ঞেহি কুসলাকুসলেহি উপত্থম্ভিতো ৰিপাকং দেতি. কিঞ্চাপি ৰিপাকং দেতি, অথ খো অৰিসযে উপ্পন্নত্তা অব্বোহারিকাৰ সুপিনন্তচেতনা. সো পনেস সুপিনো কালৰসেনপি দিৰা তাৰ দিট্ঠো ন সমেতি, তথা পঠমযামে মজ্ঝিমযামে পচ্ছিমযামে চ. বলৰপচ্চূসে পন অসিতপীতখাযিতে সম্মা পরিণামং গতে কাযস্মিং ওজায পতিট্ঠিতায অরুণে উগ্গচ্ছমানেৰ দিট্ঠো সুপিনো সমেতি. ইট্ঠনিমিত্তং সুপিনং পস্সন্তো ইট্ঠং পটিলভতি, অনিট্ঠনিমিত্তং পস্সন্তো অনিট্ঠং.

ইমে পন পঞ্চ মহাসুপিনে নেৰ লোকিযমহাজনো পস্সতি, ন মহারাজানো, ন চক্কৰত্তিরাজানো, ন অগ্গসাৰকা, ন পচ্চেকবুদ্ধা, ন সম্মাসম্বুদ্ধা, একো সব্বঞ্ঞুবোধিসত্তোযেৰ পস্সতি. অম্হাকং পন বোধিসত্তো কদা ইমে সুপিনে পস্সীতি? ‘‘স্ৰে বুদ্ধো ভৰিস্সামী’’তি চাতুদ্দসিযং পক্খস্স রত্তিৰিভাযনকালে পস্সি. তেরসিযন্তিপি ৰদন্তিযেৰ. সো ইমে সুপিনে দিস্ৰা উট্ঠায পল্লঙ্কং আভুঞ্জিত্ৰা নিসিন্নো চিন্তেসি – ‘‘সচে মযা কপিলৰত্থুনগরে ইমে সুপিনা দিট্ঠা অস্সু, পিতু মহারাজস্স কথেয্যং. সচে পন মে মাতা জীৰেয্য, তস্সা কথেয্যং. ইমস্মিং খো পন ঠানে ইমেসং পটিগ্গাহকো নাম নত্থি, অহমেৰ পটিগণ্হিস্সামী’’তি. ততো ‘‘ইদং ইমস্স পুব্বনিমিত্তং ইদং ইমস্সা’’তি সযমেৰ সুপিনে পটিগ্গণ্হিত্ৰা উরুৰেলগামে সুজাতায দিন্নং পাযাসং পরিভুঞ্জিত্ৰা বোধিমণ্ডং আরুয্হ বোধিং পত্ৰা অনুক্কমেন জেতৰনে ৰিহরন্তো অত্তনো মকুলবুদ্ধকালে দিট্ঠে পঞ্চ মহাসুপিনে ৰিত্থারেতুং ভিক্খূ আমন্তেত্ৰা ইমং দেসনং আরভি.

তত্থ মহাপথৰীতি চক্কৰাল়গব্ভং পূরেত্ৰা ঠিতা মহাপথৰী. মহাসযনং অহোসীতি সিরিসযনং অহোসি. ওহিতোতি ঠপিতো. সো পন ন উদকস্মিংযেৰ ঠপিতো অহোসি, অথ খো পাচীনসমুদ্দস্স উপরূপরিভাগেন গন্ত্ৰা পাচীনচক্কৰাল়মত্থকে ঠপিতো অহোসীতি ৰেদিতব্বো. পচ্ছিমে সমুদ্দে দক্খিণে সমুদ্দেতি এতেসুপি এসেৰ নযো. তিরিযা নাম তিণজাতীতি দব্বতিণং ৰুচ্চতি. নাভিযা উগ্গন্ত্ৰা নভং আহচ্চ ঠিতা অহোসীতি নঙ্গলমত্তেন রত্তদণ্ডেন নাভিতো উগ্গন্ত্ৰা পস্সন্তস্স পস্সন্তস্সেৰ ৰিদত্থিমত্তং রতনমত্তং ব্যামমত্তং যট্ঠিমত্তং গাৰুতমত্তং অড্ঢযোজনমত্তং যোজনমত্তন্তি এৰং উগ্গন্ত্ৰা উগ্গন্ত্ৰা অনেকযোজনসহস্সং নভং আহচ্চ ঠিতা অহোসি. পাদেহি উস্সক্কিত্ৰাতি অগ্গনখতো পট্ঠায পাদেহি অভিরুহিত্ৰা. নানাৰণ্ণাতি একো নীলৰণ্ণো, একো পীতৰণ্ণো, একো লোহিতৰণ্ণো, একো পণ্ডুপলাসৰণ্ণোতি এৰং নানাৰণ্ণা. সেতাতি পণ্ডরা পরিসুদ্ধা. মহতো মীল়্হপব্বতস্সাতি তিযোজনুব্বেধস্স গূথপব্বতস্স. উপরূপরি চঙ্কমতীতি মত্থকমত্থকে চঙ্কমতি. দীঘাযুকবুদ্ধা পন তিযোজনিকে মীল়্হপব্বতে অনুপৰিসিত্ৰা নিসিন্না ৰিয হোন্তি.

এৰং এত্তকেন ঠানেন পুব্বনিমিত্তানি দস্সেত্ৰা ইদানি সহ পুব্বনিমিত্তেহি পটিলাভং দস্সেতুং যম্পি, ভিক্খৰেতিআদিমাহ. তত্থ সব্বগুণদাযকত্তা বুদ্ধানং অরহত্তমগ্গো অনুত্তরা সম্মাসম্বোধি নাম. তস্মা যং সো চক্কৰাল়মহাপথৰিং সিরিসযনভূতং অদ্দস, তং বুদ্ধভাৰস্স পুব্বনিমিত্তং. যং হিমৰন্তপব্বতরাজানং বিম্বোহনং অদ্দস, তং সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণবিম্বোহনস্স পুব্বনিমিত্তং. যং চত্তারো হত্থপাদে চক্কৰাল়মত্থকে ঠিতে অদ্দস, তং ধম্মচক্কস্স অপ্পটিৰত্তিযভাৰে পুব্বনিমিত্তং. যং অত্তানং উত্তানকং নিপন্নং অদ্দস, তং তীসু ভৰেসু অৰকুজ্জানং সত্তানং উত্তানমুখভাৰস্স পুব্বনিমিত্তং. যং অক্খীনি উম্মীলেত্ৰা পস্সন্তো ৰিয অহোসি, তং দিব্বচক্খুপটিলাভস্স পুব্বনিমিত্তং. যং যাৰ ভৰগ্গা একালোকং অহোসি, তং অনাৰরণঞাণস্স পুব্বনিমিত্তং. সেসং পাল়িৰসেনেৰ ৰেদিতব্বন্তি.

৭. ৰস্সসুত্তৰণ্ণনা

১৯৭. সত্তমে নেমিত্তাতি নিমিত্তপাঠকা. তেজোধাতু পকুপ্পতীতি মহাঅগ্গিক্খন্ধো উপ্পজ্জতি. পাণিনা উদকং সম্পটিচ্ছিত্ৰাতি উপ্পন্নং উতুসমুট্ঠানং উদকং তিযোজনসতেন হত্থেন পটিগ্গহেত্ৰা. পমত্তা হোন্তীতি অত্তনো কীল়ায পমত্তা হোন্তি ৰিপ্পৰুট্ঠসতিনো. তেসঞ্হি সকায রতিযা ‘‘রমামা’’তি চিত্তে উপ্পন্নে অকালেপি দেৰো ৰস্সতি, তদভাৰে ন ৰস্সতি. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং – ‘‘ন কালৰস্স’’ন্তি. অট্ঠমনৰমানি উত্তানত্থানেৰ.

১০. নিস্সারণীযসুত্তৰণ্ণনা

২০০. দসমে নিস্সারণীযাতি নিস্সটা ৰিসঞ্ঞুত্তা. ধাতুযোতি অত্তসুঞ্ঞসভাৰা. কামং মনসিকরোতোতি কামং মনসিকরোন্তস্স, অসুভজ্ঝানতো ৰুট্ঠায অগদং গহেত্ৰা ৰিসং ৰীমংসন্তো ৰিয ৰীমংসনত্থং কামাভিমুখং চিত্তং পেসেন্তস্সাতি অত্থো. ন পক্খন্দতীতি নপ্পৰিসতি. নপ্পসীদতীতি পসাদং নাপজ্জতি. ন সন্তিট্ঠতীতি নপ্পতিট্ঠহতি. ন ৰিমুচ্চতীতি ন অধিমুচ্চতি. যথা পন কুক্কুটপত্তং ৰা ন্হারুদদ্দুলং ৰা অগ্গিম্হি পক্খিত্তং পটিলীযতি পতিকুটতি পতিৰট্টতি ন সংপসারীযতি, এৰং পটিলীযতি ন সংপসারীযতি. নেক্খম্মং খো পনাতি ইধ নেক্খম্মং নাম অসুভেসু পঠমজ্ঝানং, তদস্স মনসিকরোতো চিত্তং পক্খন্দতি. তস্স তং চিত্তন্তি তস্স তং অসুভজ্ঝানচিত্তং. সুগতন্তি গোচরে গতত্তা সুট্ঠু গতং. সুভাৰিতন্তি অহানভাগিযত্তা সুট্ঠু ভাৰিতং. সুৰুট্ঠিতন্তি কামতো ৰুট্ঠিতং. সুৰিমুত্তন্তি কামেহি সুট্ঠু ৰিমুত্তং. কামপচ্চযা আসৰা নাম কামহেতুকা চত্তারো আসৰা. ৰিঘাতাতি দুক্খা. পরিল়াহাতি কামরাগপরিল়াহা. ন সো তং ৰেদনং ৰেদিযতীতি সো তং কামৰেদনং ৰিঘাতপরিল়াহৰেদনঞ্চ ন ৰেদিযতি. ইদমক্খাতং কামানং নিস্সরণন্তি ইদং অসুভজ্ঝানং কামেহি নিস্সটত্তা কামানং নিস্সরণন্তি অক্খাতং. যো পন তং ঝানং পাদকং কত্ৰা সঙ্খারে সম্মসন্তো ততিযমগ্গং পত্ৰা অনাগামিফলেন নিব্বানং দিস্ৰা ‘‘পুন কামা নাম নত্থী’’তি জানাতি. তস্স চিত্তং অচ্চন্তনিস্সরণমেৰ. সেসপদেসুপি এসেৰ নযো.

অযং পন ৰিসেসো – দুতিযৰারে মেত্তাঝানানি ব্যাপাদস্স নিস্সরণং নাম. ততিযৰারে করুণাঝানানি ৰিহিংসায নিস্সরণং নাম. চতুত্থৰারে অরূপজ্ঝানানি রূপানং নিস্সরণং নাম. অচ্চন্তনিস্সরণঞ্চেত্থ অরহত্তফলং যোজেতব্বং. পঞ্চমৰারে সক্কাযং মনসিকরোতোতি সুদ্ধসঙ্খারে পরিগ্গণ্হিত্ৰা অরহত্তং পত্তস্স সুক্খৰিপস্সকস্স ফলসমাপত্তিতো ৰুট্ঠায ৰীমংসনত্থং পঞ্চুপাদানক্খন্ধাভিমুখং চিত্তং পেসেন্তস্স. ইদমক্খাতং সক্কাযস্স নিস্সরণন্তি ইদং অরহত্তমগ্গেন চ ফলেন চ নিব্বানং দিস্ৰা ঠিতস্স ভিক্খুনো ‘‘পুন সক্কাযো নত্থী’’তি উপ্পন্নং অরহত্তফলসমাপত্তিচিত্তং সক্কাযস্স নিস্সরণন্তি অক্খাতং. ইদানি এৰং সক্কাযনিস্সরণং নিরোধং পত্ৰা ঠিতস্স খীণাসৰস্স ৰণ্ণং কথেন্তো তস্স কামনন্দীপি নানুসেতীতিআদিমাহ. তত্থ নানুসেতীতি ন নিব্বত্ততি. অননুসযাতি অনিব্বত্তিযা. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৰাতি.

ব্রাহ্মণৰগ্গো পঞ্চমো.