৪. কারণপালীসুত্তৰণ্ণনা
১৯৪. চতুত্থে কারণপালীতি পালোতি তস্স নামং, রাজকুলানং পন কম্মন্তে কারেতীতি কারণপালী নাম জাতো. কম্মন্তং কারেতীতি পাতোৰ উট্ঠায দ্ৰারট্টালকপাকারে অকতে কারেতি, জিণ্ণে পটিজগ্গাপেতি. পিঙ্গিযানিং ব্রাহ্মণন্তি এৰংনামকং অনাগামিফলে পতিট্ঠিতং অরিযসাৰকং ব্রাহ্মণং. সো কির পাতোৰ উট্ঠায গন্ধমালাদীনি গাহাপেত্ৰা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা গন্ধমালাদীহি পূজেত্ৰা নগরং আগচ্ছতি, ইদং ব্রাহ্মণস্স দেৰসিকং ৰত্তন্তি. তং সো এৰং ৰত্তং কত্ৰা আগচ্ছন্তং অদ্দস. এতদৰোচাতি ‘‘অযং ব্রাহ্মণো পঞ্ঞৰা ঞাণুত্তরো, কহং নু খো পাতোৰ গন্ত্ৰা আগচ্ছতী’’তি চিন্তেত্ৰা অনুক্কমেন সন্তিকং আগতং সঞ্জানিত্ৰা ‘‘হন্দ কুতো নূ’’তিআদিৰচনং অৰোচ.
তত্থ দিৰা দিৰস্সাতি দিৰসস্সাপি দিৰা, মজ্ঝন্হিককালেতি অত্থো. পণ্ডিতো মঞ্ঞেতি ভৰং পিঙ্গিযানী সমণং গোতমং পণ্ডিতোতি মঞ্ঞতি, উদাহু নোতি অযমেত্থ অত্থো. কো চাহং, ভোতি, ভো, সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞাৰেয্যত্তিযজাননে অহং কো নাম? কো চ সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞাৰেয্যত্তিযং জানিস্সামীতি কুতো চাহং সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞাৰেয্যত্তিযং জানিস্সামি, কেন নাম কারণেন জানিস্সামীতি এৰং সব্বথাপি অত্তনো অজাননভাৰং দীপেতি. সোপি নূনস্স তাদিসোৰাতি যো সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞাৰেয্যত্তিযং জানেয্য, সোপি নূন দস পারমিযো পূরেত্ৰা সব্বঞ্ঞুতং পত্তো তাদিসো বুদ্ধোযেৰ ভৰেয্য. সিনেরুং ৰা হি পথৰিং ৰা আকাসং ৰা পমেতুকামেন তপ্পমাণো দণ্ডো ৰা রজ্জু ৰা লদ্ধুং ৰট্টতি, সমণস্স গোতমস্স পঞ্ঞং জানন্তেনপি তস্স ঞাণসদিসমেৰ সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং লদ্ধুং ৰট্টতীতি দীপেতি. আদরৰসেন পনেত্থ আমেডিতং কতং. উল়ারাযাতি উত্তমায সেট্ঠায. কো চাহং, ভোতি, ভো, অহং সমণস্স গোতমস্স পসংসনে কো নাম. কো চ সমণং গোতমং পসংসিস্সামীতি কেন কারণেন পসংসিস্সামি.
পসত্থপ্পসত্থোতি সব্বগুণানং উপরি চরেহি সব্বলোকপসত্থেহি অত্তনো গুণেহেৰ পসত্থো, ন তস্স অঞ্ঞেহি পসংসনকিচ্চং অত্থি. যথা হি চম্পকপুপ্ফং ৰা নীলুপ্পলং ৰা পদুমং ৰা লোহিতচন্দনং ৰা অত্তনো ৰণ্ণগন্ধসিরিযাৰ পাসাদিকঞ্চেৰ সুগন্ধঞ্চ, ন তস্স আগন্তুকেহি ৰণ্ণগন্ধেহি থোমনকিচ্চং অত্থি. যথা চ মণিরতনং ৰা চন্দমণ্ডলং ৰা অত্তনো আলোকেনেৰ ওভাসতি, ন তস্স অঞ্ঞেন ওভাসনকিচ্চং অত্থি, এৰং সমণো গোতমো সব্বলোকপসত্থেহি অত্তনো গুণেহেৰ পসত্থো থোমিতো, সব্বলোকস্স সেট্ঠতং পাপিতো. ন তস্স অঞ্ঞেন পসংসনকিচ্চং অত্থি.
পসত্থেহি ৰা পসত্থোতিপি পসত্থপ্পসত্থো. কে পন পসত্থা নাম? রাজা পসেনদি কোসলো কাসিকোসলৰাসিকেহি পসত্থো, বিম্বিসারো অঙ্গমগধৰাসীহি, ৰেসালিকা লিচ্ছৰী ৰজ্জিতট্ঠৰাসীহি পসত্থা, পাৰেয্যকা মল্লা কোসিনারকা মল্লা অঞ্ঞেপি তে তে খত্তিযা তেহি তেহি জানপদেহি পসত্থা, চঙ্কিআদযো ব্রাহ্মণা ব্রাহ্মণগণেহি, অনাথপিণ্ডিকাদযো উপাসকা উপাসকগণেহি, ৰিসাখাআদিকা উপাসিকা অনেকসতাহি উপাসিকাহি, সকুলুদাযিআদযো পরিব্বাজকা অনেকেহি পরিব্বাজকসতেহি, উপ্পলৰণ্ণত্থেরিআদিকা মহাসাৰিকা অনেকেহি ভিক্খুনিসতেহি, সারিপুত্তত্থেরাদযো মহাথেরা অনেকসতেহি ভিক্খূহি, সক্কাদযো দেৰা অনেকসহস্সেহি দেৰেহি, মহাব্রহ্মাদযো ব্রহ্মানো অনেকসহস্সেহি ব্রহ্মেহি পসত্থা. তে সব্বেপি দসবলং থোমেন্তি ৰণ্ণেন্তি পসংসন্তীতি ভগৰা ‘‘পসত্থপ্পসত্থো’’তি ৰুচ্চতি. অত্থৰসন্তি অত্থানিসংসং.
অথস্স সো অত্তনো পসাদকারণং আচিক্খন্তো সেয্যথাপি, ভো, পুরিসোতিআদিমাহ. তত্থ অগ্গরসপরিতিত্তোতি ভোজনরসেসু পাযাসো স্নেহরসেসু গোসপ্পি, কসাৰরসেসু খুদ্দকমধু অনেল়কং, মধুররসেসু সক্করাতি এৰমাদযো অগ্গরসা নাম. তেসু যেন কেনচি পরিতিত্তো আকণ্ঠপ্পমাণং ভুঞ্জিত্ৰা ঠিতো. অঞ্ঞেসং হীনানন্তি অগ্গরসেহি অঞ্ঞেসং হীনরসানং. সুত্তসোতি সুত্ততো, সুত্তভাৰেনাতি অত্থো. সেসুপি এসেৰ নযো. ততো ততোতি সুত্তাদীসু ততো ততো. অঞ্ঞেসং পুথুসমণব্রাহ্মণাপ্পৰাদানন্তি যে অঞ্ঞেসং পুথূনং সমণব্রাহ্মণানং লদ্ধিসঙ্খাতপ্পৰাদা, তেসং. ন পিহেতীতি ন পত্থেতি, তে কথিযমানে সোতুম্পি ন ইচ্ছতি. জিঘচ্ছাদুব্বল্যপরেতোতি জিঘচ্ছায চেৰ দুব্বলভাৰেন চ অনুগতো. মধুপিণ্ডিকন্তি সালিপিট্ঠং ভজ্জিত্ৰা চতুমধুরেন যোজেত্ৰা কতং বদ্ধসত্তুপিণ্ডিকং, মধুরপূৰমেৰ ৰা. অধিগচ্ছেয্যাতি লভেয্য. অসেচনকন্তি মধুরভাৰকরণত্থায অঞ্ঞেন রসেন অনাসিত্তকং ওজৰন্তং পণীতরসং.
হরিচন্দনস্সাতি সুৰণ্ণৰণ্ণচন্দনস্স. লোহিতচন্দনস্সাতি রত্তৰণ্ণচন্দনস্স. সুরভিগন্ধন্তি সুগন্ধং. দরথাদযো ৰট্টদরথা, ৰট্টকিলমথা, ৰট্টপরিল়াহা এৰ. উদানং উদানেসীতি উদাহারং উদাহরি. যথা হি যং তেলং মানং গহেতুং ন সক্কোতি, ৰিস্সন্দিত্ৰা গচ্ছতি, তং অৰসেকোতি ৰুচ্চতি. যঞ্চ জলং তল়াকং গহেতুং ন সক্কোতি, অজ্ঝোত্থরিত্ৰা গচ্ছতি, তং ওঘোতি ৰুচ্চতি. এৰমেৰং যং পীতিৰচনং হদযং গহেতুং ন সক্কোতি, অধিকং হুত্ৰা অন্তো অসণ্ঠহিত্ৰা বহি নিক্খমতি, তং উদানন্তি ৰুচ্চতি. এৰরূপং পীতিমযৰচনং নিচ্ছারেসীতি অত্থো.