(১৫) ৫. তিকণ্ডকীৰগ্গো
১. অৰজানাতিসুত্তৰণ্ণনা
১৪১. পঞ্চমস্স পঠমে সংৰাসেনাতি একতোৰাসেন. আদেয্যমুখোতি আদিযনমুখো, গহণমুখোতি অত্থো. তমেনং দত্ৰা অৰজানাতীতি ‘‘অযং দিন্নং পটিগ্গহেতুমেৰ জানাতী’’তি এৰং অৰমঞ্ঞতি. তমেনং সংৰাসেন অৰজানাতীতি অপ্পমত্তকে কিস্মিঞ্চিদেৰ কুজ্ঝিত্ৰা ‘‘জানামহং তযা কতকম্মং, এত্তকং অদ্ধানং অহং কিং করোন্তো ৰসিং, ননু তুয্হমেৰ কতাকতং ৰীমংসন্তো’’তিআদীনি ৰত্তা হোতি. অথ ইতরো ‘‘অদ্ধা কোচি ময্হং দোসো ভৰিস্সতী’’তি কিঞ্চি পটিপ্ফরিতুং ন সক্কোতি. তং খিপ্পঞ্ঞেৰ অধিমুচ্চিতা হোতীতি তং ৰণ্ণং ৰা অৰণ্ণং ৰা সীঘমেৰ সদ্দহতি. সদ্দহনট্ঠেন হি আদানেন এস আদিযনমুখোতি ৰুত্তো. আধেয্যমুখোতি পাল়িযা পন ঠপিতমুখোতি অত্থো. মগ্গে খটআৰাটো ৰিয আগতাগতং উদকং ৰণ্ণং ৰা অৰণ্ণং ৰা সদ্দহনৰসেন সম্পটিচ্ছিতুং ঠপিতমুখোতি ৰুত্তং হোতি.
ইত্তরসদ্ধোতি পরিত্তকসদ্ধো. কুসলাকুসলে ধম্মে ন জানাতীতিআদীসু কুসলে ধম্মে ‘‘ইমে কুসলা’’তি ন জানাতি, অকুসলে ধম্মে ‘‘ইমে অকুসলা’’তি ন জানাতি. তথা সাৰজ্জে সদোসধম্মে ‘‘ইমে সাৰজ্জা’’তি, অনৰজ্জে চ নিদ্দোসধম্মে ‘‘ইমে অনৰজ্জা’’তি, হীনে হীনাতি, পণীতে পণীতাতি. কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগেতি ‘‘ইমে কণ্হা সুক্কে পটিবাহেত্ৰা ঠিতত্তা সপ্পটিভাগা নাম, ইমে চ সুক্কা কণ্হে পটিবাহিত্ৰা ঠিতত্তা সপ্পটিভাগা’’তি ন জানাতি.
২. আরভতিসুত্তৰণ্ণনা
১৪২. দুতিযে আরভতি চ ৰিপ্পটিসারী চ হোতীতি আপত্তিৰীতিক্কমনৰসেন আরভতি চেৰ, তপ্পচ্চযা চ ৰিপ্পটিসারী হোতি. চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিন্তি অরহত্তসমাধিঞ্চেৰ অরহত্তফলঞাণঞ্চ. নপ্পজানাতীতি অনধিগতত্তা ন জানাতি. আরভতি ন ৰিপ্পটিসারী হোতীতি আপত্তিং আপজ্জতি, ৰুট্ঠিতত্তা পন ন ৰিপ্পটিসারী হোতি. নারভতি ৰিপ্পটিসারী হোতীতি সকিং আপত্তিং আপজ্জিত্ৰা ততো ৰুট্ঠায পচ্ছা কিঞ্চাপি নাপজ্জতি, ৰিপ্পটিসারং পন ৰিনোদেতুং ন সক্কোতি. নারভতি ন ৰিপ্পটিসারী হোতীতি ন চেৰ আপত্তিং আপজ্জতি, ন চ ৰিপ্পটিসারী হোতি. তঞ্চ চেতোৰিমুত্তিং…পে… নিরুজ্ঝন্তীতি অরহত্তং পন অপ্পত্তো হোতি. পঞ্চমনযেন খীণাসৰো কথিতো.
আরম্ভজাতি আপত্তিৰীতিক্কমসম্ভৰা. ৰিপ্পটিসারজাতি ৰিপ্পটিসারতো জাতা. পৰড্ঢন্তীতি পুনপ্পুনং উপ্পজ্জনেন ৰড্ঢন্তি. আরম্ভজে আসৰে পহাযাতি ৰীতিক্কমসম্ভৰে আসৰে আপত্তিদেসনায ৰা আপত্তিৰুট্ঠানেন ৰা পজহিত্ৰা. পটিৰিনোদেত্ৰাতি সুদ্ধন্তে ঠিতভাৰপচ্চৰেক্খণেন নীহরিত্ৰা. চিত্তং পঞ্ঞঞ্চ ভাৰেতূতি ৰিপস্সনাচিত্তঞ্চ তংসম্পযুত্তং পঞ্ঞঞ্চ ভাৰেতু. সেসং ইমিনা উপাযেনেৰ ৰেদিতব্বন্তি.
৩. সারন্দদসুত্তৰণ্ণনা
১৪৩. ততিযে কামাধিমুত্তানন্তি ৰত্থুকামকিলেসকামেসু অধিমুত্তানং. ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নোতি নৰলোকুত্তরধম্মত্থায সহসীলকং পুব্বভাগপ্পটিপদং পটিপন্নো পটিপত্তিপূরকো পুগ্গলো দুল্লভো লোকস্মিং.
৪. তিকণ্ডকীসুত্তৰণ্ণনা
১৪৪. চতুত্থে অপ্পটিকূলেতি অপ্পটিকূলারম্মণে. পটিকূলসঞ্ঞীতি পটিকূলন্তি এৰংসঞ্ঞী. এস নযো সব্বত্থ. কথং পনাযং এৰং ৰিহরতীতি? ইট্ঠস্মিং ৰত্থুস্মিং পন অসুভায ৰা ফরতি, অনিচ্চতো ৰা উপসংহরতি. এৰং তাৰ অপ্পটিকূলে পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরতি. অনিট্ঠস্মিং ৰত্থুস্মিং মেত্তায ৰা ফরতি, ধাতুতো ৰা উপসংহরতি. এৰং পটিকূলে অপ্পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরতি. উভযস্মিং পন পুরিমনযস্স চ পচ্ছিমনযস্স চ ৰসেন ততিযচতুত্থৰারা ৰুত্তা, ছল়ঙ্গুপেক্খাৰসেন পঞ্চমো. ছল়ঙ্গুপেক্খা চেসা খীণাসৰস্স উপেক্খাসদিসা, ন পন খীণাসৰুপেক্খা. তত্থ উপেক্খকো ৰিহরেয্যাতি মজ্ঝত্তভাৰে ঠিতো ৰিহরেয্য. ক্ৰচনীতি কিস্মিঞ্চি আরম্মণে. কত্থচীতি কিস্মিঞ্চি পদেসে. কিঞ্চনতি কোচি অপ্পমত্তকোপি. ইতি ইমস্মিং সুত্তে পঞ্চসু ঠানেসু ৰিপস্সনাৰ কথিতা. তং আরদ্ধৰিপস্সকো ভিক্খু কাতুং সক্কোতি, ঞাণৰা পঞ্ঞুত্তরো বহুস্সুতসমণোপি কাতুং সক্কোতি. সোতাপন্নসকদাগামিঅনাগামিনো কাতুং সক্কোন্তিযেৰ, খীণাসৰে ৰত্তব্বমেৰ নত্থীতি. পঞ্চমং উত্তানমেৰ.
৬. মিত্তসুত্তৰণ্ণনা
১৪৬. ছট্ঠে কম্মন্তং কারেতীতি খেত্তাদিকম্মন্তং কারেতি. অধিকরণং আদিযতীতি চত্তারি অধিকরণানি আদিযতি. পামোক্খেসু ভিক্খূসূতি দিসাপামোক্খেসু ভিক্খূসু. পটিৰিরুদ্ধো হোতীতি পচ্চনীকগ্গাহিতায ৰিরুদ্ধো হোতি. অনৰত্থচারিকন্তি অনৰত্থানচারিকং.
৭. অসপ্পুরিসদানসুত্তৰণ্ণনা
১৪৭. সত্তমে অসক্কচ্চং দেতীতি ন সক্করিত্ৰা সুচিং কত্ৰা দেতি. অচিত্তীকত্ৰা দেতীতি অচিত্তীকারেন অগারৰৰসেন দেতি. অপৰিদ্ধং দেতীতি ন নিরন্তরং দেতি, অথ ৰা ছড্ডেতুকামো ৰিয দেতি. অনাগমনদিট্ঠিকো দেতীতি কতস্স নাম ফলং আগমিস্সতীতি ন এৰং আগমনদিট্ঠিং ন উপ্পাদেত্ৰা দেতি.
সুক্কপক্খে চিত্তীকত্ৰা দেতীতি দেয্যধম্মে চ দক্খিণেয্যেসু চ চিত্তীকারং উপট্ঠপেত্ৰা দেতি. তত্থ দেয্যধম্মং পণীতং ওজৰন্তং কত্ৰা দেন্তো দেয্যধম্মে চিত্তীকারং উপট্ঠপেতি নাম. পুগ্গলং ৰিচিনিত্ৰা দেন্তো দক্খিণেয্যেসু চিত্তীকারং উপট্ঠপেতি নাম. সহত্থা দেতীতি আণত্তিযা পরহত্থেন অদত্ৰা ‘‘অনমতগ্গে সংসারে ৰিচরন্তেন মে হত্থপাদানং অলদ্ধকালস্স পমাণং নাম নত্থি, ৰট্টমোক্খং ভৰনিস্সরণং করিস্সামী’’তি সহত্থেনেৰ দেতি. আগমনদিট্ঠিকোতি ‘‘অনাগতভৰস্স পচ্চযো ভৰিস্সতী’’তি কম্মঞ্চ ৰিপাকঞ্চ সদ্দহিত্ৰা দেতীতি.
৮. সপ্পুরিসদানসুত্তৰণ্ণনা
১৪৮. অট্ঠমে সদ্ধাযাতি দানঞ্চ দানফলঞ্চ সদ্দহিত্ৰা. কালেনাতি যুত্তপ্পত্তকালেন. অনগ্গহিতচিত্তোতি অগ্গহিতচিত্তো মুত্তচাগো হুত্ৰা. অনুপহচ্চাতি অনুপঘাতেত্ৰা গুণে অমক্খেত্ৰা. কালাগতা চস্স অত্থা পচুরা হোন্তীতি অত্থা আগচ্ছমানা ৰযোৰুড্ঢকালে অনাগন্ত্ৰা যুত্তপ্পত্তকালে পঠমৰযস্মিংযেৰ আগচ্ছন্তি চেৰ বহূ চ হোন্তি.
৯. পঠমসমযৰিমুত্তসুত্তৰণ্ণনা
১৪৯. নৰমে সমযৰিমুত্তস্সাতি অপ্পিতপ্পিতক্খণেযেৰ ৰিক্খম্ভিতেহি কিলেসেহি ৰিমুত্তত্তা সমযৰিমুত্তিসঙ্খাতায লোকিযৰিমুত্তিযা ৰিমুত্তচিত্তস্স. দসমং উত্তানত্থমেৰ.
তিকণ্ডকীৰগ্গো পঞ্চমো.