৩. ততিযপণ্ণাসকং
(১১) ১. ফাসুৰিহারৰগ্গো
১. সারজ্জসুত্তৰণ্ণনা
১০১. ততিযস্স পঠমে ৰেসারজ্জকরণাতি ৰিসারদভাৰাৰহা. সারজ্জং হোতীতি দোমনস্সং হোতি.
২. উস্সঙ্কিতসুত্তৰণ্ণনা
১০২. দুতিযে উস্সঙ্কিতপরিসঙ্কিতোতি উস্সঙ্কিতো চ পরিসঙ্কিতো চ. অপি অকুপ্পধম্মোপীতি অপি অকুপ্পধম্মো খীণাসৰো সমানোপি পরেহি পাপভিক্খূহি উস্সঙ্কিতপরিসঙ্কিতো হোতীতি অত্থো. ৰেসিযাগোচরোতিআদীসু ৰেসিযা ৰুচ্চন্তি রূপূপজীৰিনিযো, তা গোচরো অস্সাতি ৰেসিযাগোচরো, তাসং গেহং অভিণ্হগমনোতি অত্থো. সেসপদেসুপি এসেৰ নযো. তত্থ পন ৰিধৰাতি মতপতিকা. থুল্লকুমারিকাতি মহল্লিককুমারিকাযো.
৩. মহাচোরসুত্তৰণ্ণনা
১০৩. ততিযে ইতো ভোগেন পটিসন্থরিস্সামীতি ইতো মম সাপতেয্যতো ভোগং গহেত্ৰা তেন পটিসন্থারং করিস্সামি, তস্স চ মম চ অন্তরং পিদহিস্সামীতি অত্থো. গহণানীতি পরসন্তকানং ভণ্ডানং গহণানি. গুয্হমন্তাতি গুহিতব্বমন্তা. অন্তগ্গাহিকাযাতি সস্সতং ৰা উচ্ছেদং ৰা গহেত্ৰা ঠিতায. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৰ. চতুত্থে সব্বং হেট্ঠা ৰুত্তনযমেৰ.
৫. ফাসুৰিহারসুত্তৰণ্ণনা
১০৫. পঞ্চমে মেত্তং কাযকম্মন্তি মেত্তচিত্তেন পৰত্তিতং কাযকম্মং. আৰি চেৰ রহো চাতি সম্মুখে চেৰ পরম্মুখে চ. ইতরেসুপি এসেৰ নযো. যানি তানি সীলানীতিআদি চতুপারিসুদ্ধিসীলৰসেন ৰুত্তং. সমাধিসংৰত্তনিকানীতি মগ্গসমাধিফলসমাধিনিব্বত্তকানি. সীলসামঞ্ঞগতোতি সমানসীলতং গতো, একসদিসসীলো হুত্ৰাতি অত্থো. তক্করস্সাতি যো নং করোতি, তস্স. ইতি ইমস্মিং সুত্তে সীলং মিস্সকং কথিতং, দিট্ঠি ৰিপস্সনাসম্মাদিট্ঠীতি.
৬. আনন্দসুত্তৰণ্ণনা
১০৬. ছট্ঠে নো চ পরং অধিসীলে সম্পৰত্তা হোতীতি পরং সীলভাৰেন ন গরহতি ন উপৰদতি. অত্তানুপেক্খীতি অত্তনোৰ কতাকতং জাননৰসেন অত্তানং অনুপেক্খিতা. নো পরানুপেক্খীতি পরস্স কতাকতেসু অব্যাৰটো. অপঞ্ঞাতোতি অপাকটো অপ্পপুঞ্ঞো. অপঞ্ঞাতকেনাতি অপঞ্ঞাতভাৰেন অপাকটতায মন্দপুঞ্ঞতায. নো পরিতস্সতীতি পরিতাসং নাপজ্জতি. ইতি ইমস্মিং সুত্তে খীণাসৰোৰ কথিতো.
৭-৮. সীলসুত্তাদিৰণ্ণনা
১০৭-১০৮. সত্তমে সীলসমাধিপঞ্ঞা মিস্সিকা কথিতা, ৰিমুত্তি অরহত্তফলং, ৰিমুত্তিঞাণদস্সনং পচ্চৰেক্খণঞাণং লোকিযমেৰ. অট্ঠমেপি এসেৰ নযো. পচ্চৰেক্খণঞাণং পনেত্থ অসেখস্স পৰত্তত্তা অসেখন্তি ৰুত্তং.
৯-১০. চাতুদ্দিসসুত্তাদিৰণ্ণনা
১০৯-১১০. নৰমে চাতুদ্দিসোতি চতূসু দিসাসু অপ্পটিহতচারো. ইমস্মিম্পি সুত্তে খীণাসৰোৰ কথিতো. দসমে অলন্তি যুত্তো. ইধাপি খীণাসৰোৰ কথিতো.
ফাসুৰিহারৰগ্গো পঠমো.
(১২) ২. অন্ধকৰিন্দৰগ্গো
১. কুলূপকসুত্তৰণ্ণনা
১১১. দুতিযস্স পঠমে অসন্থৰৰিস্সাসীতি অত্তনা সদ্ধিং সন্থৰং অকরোন্তেসু ৰিস্সাসং অনাপজ্জন্তেসুযেৰ ৰিস্সাসং করোতি. অনিস্সরৰিকপ্পীতি অনিস্সরোৰ সমানো ‘‘ইমং দেথ, ইমং গণ্হথা’’তি ইস্সরো ৰিয ৰিকপ্পেতি. ৰিস্সট্ঠুপসেৰীতি ৰিস্সট্ঠানি ভিন্নকুলানি ঘটনত্থায উপসেৰতি. উপকণ্ণকজপ্পীতি কণ্ণমূলে মন্তং গণ্হাতি. সুক্কপক্খো ৰুত্তৰিপরিযাযেন ৰেদিতব্বো.
২. পচ্ছাসমণসুত্তৰণ্ণনা
১১২. দুতিযে পত্তপরিযাপন্নং ন গণ্হাতীতি উপজ্ঝাযে নিৰত্তিত্ৰা ঠিতে অত্তনো তুচ্ছপত্তং দত্ৰা তস্স পত্তং ন গণ্হাতি, ততো ৰা দীযমানং ন গণ্হাতি. ন নিৰারেতীতি ইদং ৰচনং আপত্তিৰীতিক্কমৰচনং নামাতি ন জানাতি. ঞত্ৰা ৰাপি, ‘‘ভন্তে, এৰরূপং নাম ৰত্তুং ন ৰট্টতী’’তি ন নিৰারেতি. কথং ওপাতেতীতি তস্স কথং ভিন্দিত্ৰা অত্তনো কথং পৰেসেতি. জল়োতি জডো. এল়মূগোতি পগ্ঘরিতখেল়মুখো. ততিযং উত্তানমেৰ.
৪. অন্ধকৰিন্দসুত্তৰণ্ণনা
১১৪. চতুত্থে সীলৰা হোথাতি সীলৰন্তা হোথ. আরক্খসতিনোতি দ্ৰাররক্খিকায সতিযা সমন্নাগতা. নিপক্কসতিনোতি দ্ৰাররক্খনকেনেৰ ঞাণেন সমন্নাগতস্সতিনো. সতারক্খেন চেতসা সমন্নাগতাতি সতারক্খেন চিত্তেন সমন্নাগতা. অপ্পভস্সাতি অপ্পকথা. সম্মাদিট্ঠিকাতি কম্মস্সকতজ্ঝান-ৰিপস্সনামগ্গ-ফলৰসেন পঞ্চৰিধায সম্মাদিট্ঠিযা সমন্নাগতা. অপিচ পচ্চৰেক্খণঞাণম্পি সম্মাদিট্ঠিযেৰাতি ৰেদিতব্বা.
৫. মচ্ছরিনীসুত্তৰণ্ণনা
১১৫. পঞ্চমে আৰাসমচ্ছরিনীতি আৰাসং মচ্ছরাযতি, তত্থ অঞ্ঞেসং ৰাসং ন সহতি. কুলমচ্ছরিনীতি উপট্ঠাককুলং মচ্ছরাযতি, অঞ্ঞেসং তত্থ উপসঙ্কমনং ন সহতি. লাভমচ্ছরিনীতি লাভং মচ্ছরাযতি, অঞ্ঞেসং তং উপ্পজ্জন্তং ন সহতি. ৰণ্ণমচ্ছরিনীতি গুণং মচ্ছরাযতি, অঞ্ঞেসং গুণকথং ন সহতি. ধম্মমচ্ছরিনীতি পরিযত্তিধম্মং মচ্ছরাযতি, অঞ্ঞেসং দাতুং ন ইচ্ছতি.
৬-৭. ৰণ্ণনাসুত্তাদিৰণ্ণনা
১১৬-১১৭. ছট্ঠে সদ্ধাদেয্যং ৰিনিপাতেতীতি পরেহি সদ্ধায দিন্নপিণ্ডপাততো অগ্গং অগ্গহেত্ৰা পরস্স দেতি. সত্তমে ইস্সুকিনীতি ইস্সায সমন্নাগতা. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰাতি.
অন্ধকৰিন্দৰগ্গো দুতিযো.
(১৩) ৩. গিলানৰগ্গো
৪. দুতিযউপট্ঠাকসুত্তৰণ্ণনা
১২৪. ততিযস্স চতুত্থে নপ্পটিবলোতি কাযবলেন চ ঞাণবলেন চ অসমন্নাগতো. আমিসন্তরোতি আমিসহেতুকো চীৰরাদীনি পচ্চাসীসমানো.
৫-৬. অনাযুস্সাসুত্তদ্ৰযৰণ্ণনা
১২৫-১২৬. পঞ্চমে অনাযুস্সাতি আযুপচ্ছেদনা, ন আযুৰড্ঢনা. ছট্ঠেপি এসেৰ নযো.
৭. ৰপকাসসুত্তৰণ্ণনা
১২৭. সত্তমে নালং সঙ্ঘম্হা ৰপকাসিতুন্তি সঙ্ঘতো নিক্খমিত্ৰা এককো ৰসিতুং ন যুত্তো. কামঞ্চেস সঙ্ঘমজ্ঝেপি ৰসিতুং অযুত্তোৰ অসঙ্ঘসোভনতায, ওৰাদানুসাসনিপ্পটিবদ্ধত্তা পন নিপ্পরিযাযেনেৰ সঙ্ঘম্হা ৰপকাসিতুং ন যুত্তো. অলং সঙ্ঘম্হা ৰপকাসিতুন্তি চাতুদ্দিসত্তা সঙ্ঘম্হা নিক্খম্ম এককো ৰসিতুং যুত্তো, সঙ্ঘসোভনতায পন সঙ্ঘেপি ৰসিতুং যুত্তোযেৰ. অট্ঠমং উত্তানত্থমেৰ.
৯. পরিকুপ্পসুত্তৰণ্ণনা
১২৯. নৰমে আপাযিকাতি অপাযগামিনো. নেরযিকাতি নিরযগামিনো. পরিকুপ্পাতি পরিকুপ্পনসভাৰা পুরাণৰণসদিসা. অতেকিচ্ছাতি অকত্তব্বপরিকম্মা. দসমং উত্তানত্থমেৰাতি.
গিলানৰগ্গো ততিযো.
(১৪) ৪. রাজৰগ্গো
১. পঠমচক্কানুৰত্তনসুত্তৰণ্ণনা
১৩১. চতুত্থস্স পঠমে ধম্মেনাতি দসকুসলধম্মেন. চক্কন্তি আণাচক্কং. অত্থঞ্ঞূতি রজ্জত্থং জানাতি. ধম্মঞ্ঞূতি পৰেণিধম্মং জানাতি. মত্তঞ্ঞূতি দণ্ডে ৰা বলম্হি ৰা পমাণং জানাতি. কালঞ্ঞূতি রজ্জসুখানুভৰনকালং, ৰিনিচ্ছযকরণকালং, জনপদচারিকাকালঞ্চ জানাতি. পরিসঞ্ঞূতি অযং পরিসা খত্তিযপরিসা, অযং ব্রাহ্মণৰেস্সসুদ্দসমণপরিসাতি জানাতি.
তথাগতৰারে অত্থঞ্ঞূতি পঞ্চ অত্থে জানাতি. ধম্মঞ্ঞূতি চত্তারো ধম্মে জানাতি. মত্তঞ্ঞূতি চতূসু পচ্চযেসু পটিগ্গহণপরিভোগমত্তং জানাতি. কালঞ্ঞূতি অযং কালো পটিসল্লীনস্স, অযং সমাপত্তিযা, অযং ধম্মদেসনায, অযং জনপদচারিকাযাতি এৰং কালং জানাতি. পরিসঞ্ঞূতি অযং পরিসা খত্তিযপরিসা…পে… অযং সমণপরিসাতি জানাতি. অনুত্তরন্তি নৰহি লোকুত্তরধম্মেহি অনুত্তরং. ধম্মচক্কন্তি সেট্ঠচক্কং.
২. দুতিযচক্কানুৰত্তনসুত্তৰণ্ণনা
১৩২. দুতিযে পিতরা পৰত্তিতং চক্কন্তি চক্কৰত্তিম্হি পব্বজিতে ৰা কালকতে ৰা চক্করতনং সত্তাহমত্তং ঠত্ৰা অন্তরধাযতি, কথমেস তং অনুপ্পৰত্তেতি নাম? পিতু পৰেণিযং ঠত্ৰা চক্কৰত্তিৰত্তং পূরেত্ৰা চক্কৰত্তিরজ্জং কারেন্তোপি পিতরা পৰত্তিতমেৰ অনুপ্পৰত্তেতি নাম.
৩. ধম্মরাজাসুত্তৰণ্ণনা
১৩৩. ততিযং তিকনিপাতে ৰুত্তনযমেৰ. সেৰিতব্বাসেৰিতব্বে পনেত্থ পচ্ছিমপদদ্ৰযমেৰ ৰিসেসো. তত্থ সম্মাআজীৰো সেৰিতব্বো, মিচ্ছাআজীৰো ন সেৰিতব্বো. সপ্পাযো গামনিগমো সেৰিতব্বো, অসপ্পাযো ন সেৰিতব্বো.
৪. যস্সংদিসংসুত্তৰণ্ণনা
১৩৪. চতুত্থে উভতোতি দ্ৰীহিপি পক্খেহি. মাতিতো চ পিতিতো চাতি যস্স হি মাতা খত্তিযা, মাতুমাতা খত্তিযা, তস্সাপি মাতা খত্তিযা. পিতা খত্তিযো, পিতুপিতা খত্তিযো, তস্সপি পিতা খত্তিযো. সো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ. সংসুদ্ধগহণিকোতি সংসুদ্ধায মাতুকুচ্ছিযা সমন্নাগতো. ‘‘সমৰেপাকিনিযা গহণিযা’’তি এত্থ পন কম্মজতেজোধাতু গহণীতি ৰুচ্চতি. যাৰ সত্তমা পিতামহযুগাতি এত্থ পিতুপিতা পিতামহো, পিতামহস্স যুগং পিতামহযুগং. যুগন্তি আযুপ্পমাণং ৰুচ্চতি. অভিলাপমত্তমেৰ চেতং, অত্থতো পন পিতামহোযেৰ পিতামহযুগং. ততো উদ্ধং সব্বেপি পুব্বপুরিসা পিতামহগ্গহণেনেৰ গহিতা. এৰং যাৰ সত্তমো পুরিসো, তাৰ সংসুদ্ধগহণিকো, অথ ৰা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৰাদেনাতি দস্সেতি. অক্খিত্তোতি ‘‘অপনেথ এতং, কিং ইমিনা’’তি এৰং অক্খিত্তো অনৰক্খিত্তো. অনুপক্কুট্ঠোতি ন উপক্কুট্ঠো ন অক্কোসং ৰা নিন্দং ৰা পত্তপুব্বো. কেন কারণেনাতি? জাতিৰাদেন, ‘‘ইতিপি হীনজাতিকো এসো’’তি এৰরূপেন ৰচনেনাতি অত্থো.
অড্ঢোতিআদীসু যো কোচি অত্তনো সন্তকেন ৰিভৰেন অড্ঢো হোতি. ইধ পন ন কেৰলং অড্ঢোযেৰ, মহদ্ধনো মহতা অপরিমাণসঙ্খেন ধনেন সমন্নাগতোতি অত্থো. পঞ্চকামগুণৰসেন মহন্তা উল়ারা ভোগা অস্সাতি মহাভোগো. পরিপুণ্ণকোসকোট্ঠাগারোতি কোসো ৰুচ্চতি ভণ্ডাগারং, নিদহিত্ৰা ঠপিতেন ধনেন পরিপুণ্ণকোসো, ধঞ্ঞেন চ পরিপুণ্ণকোট্ঠাগারোতি অত্থো. অথ ৰা চতুব্বিধো কোসো হত্থী অস্সা রথা রট্ঠন্তি, তিৰিধং কোট্ঠাগারং ধনকোট্ঠাগারং ধঞ্ঞকোট্ঠাগারং ৰত্থকোট্ঠাগারন্তি. তং সব্বম্পি পরিপুণ্ণমস্সাতি পরিপুণ্ণকোসকোট্ঠাগারো. অস্সৰাযাতি কস্সচি বহুম্পি ধনং দেন্তস্স সেনা ন সুণাতি, সা অনস্সৰা নাম হোতি. কস্সচি অদেন্তস্সাপি সুণাতিযেৰ, অযং অস্সৰা নাম. ওৰাদপটিকরাযাতি ‘‘ইদং ৰো কত্তব্ব, ইদং ন কত্তব্ব’’ন্তি দিন্নওৰাদকরায. পণ্ডিতোতি পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতো. ব্যত্তোতি পঞ্ঞাৰেয্যত্তিযেন যুত্তো. মেধাৰীতি ঠানুপ্পত্তিকপঞ্ঞায সমন্নাগতো. পটিবলোতি সমত্থো. অত্থে চিন্তেতুন্তি ৰড্ঢিঅত্থে চিন্তেতুং. সো হি পচ্চুপ্পন্নঅত্থৰসেনেৰ ‘‘অতীতেপি এৰং অহেসুং, অনাগতেপি এৰং ভৰিস্সন্তী’’তি চিন্তেতি. ৰিজিতাৰীনন্তি ৰিজিতৰিজযানং, মহন্তেন ৰা ৰিজযেন সমন্নাগতানং. ৰিমুত্তচিত্তানন্তি পঞ্চহি ৰিমুত্তীহি ৰিমুত্তমানসানং.
৫-৬. পত্থনাসুত্তদ্ৰযৰণ্ণনা
১৩৫-১৩৬. পঞ্চমে নেগমজানপদস্সাতি নিগমৰাসিনো চ রট্ঠৰাসিনো চ জনস্স. হত্থিস্মিন্তিআদীহি হত্থিঅস্সরথথরুধনুলেখমুদ্দাগণনাদীনি সোল়স মহাসিপ্পানি দস্সিতানি. অনৰযোতি সমত্থো পরিপুণ্ণো. সেসমেত্থ হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. ছট্ঠে ওপরজ্জন্তি উপরাজভাৰং.
৭. অপ্পংসুপতিসুত্তৰণ্ণনা
১৩৭. সত্তমে পুরিসাধিপ্পাযাতি অস্সদ্ধম্মৰসেন পুরিসে উপ্পন্নাধিপ্পাযা পুরিসজ্ঝাসযা. আদানাধিপ্পাযোতি ইদানি গহেতুং সক্খিস্সামি, ইদানি সক্খিস্সামীতি এৰং গহণাধিপ্পাযো. ৰিসংযোগাধিপ্পাযোতি ইদানি নিব্বানং পাপুণিস্সামি, ইদানি পাপুণিস্সামীতি এৰং নিব্বানজ্ঝাসযো.
৮. ভত্তাদকসুত্তৰণ্ণনা
১৩৮. অট্ঠমে ভত্তাদকোতি ভত্তক্খাদকো, বহুভত্তভুঞ্জোতি অত্থো. ওকাসফরণোতি ওকাসং ফরিত্ৰা অঞ্ঞেসং সম্বাধং কত্ৰা ঠানেন ওকাসফরণো. তত্থ তত্থ লণ্ডং সারেতি পাতেতীতি লণ্ডসারণো. এত্তকা হত্থীতি গণনকালে সলাকং গণ্হাতীতি সলাকগ্গাহী. নিসীদনসযনৰসেন মঞ্চপীঠং মদ্দতীতি মঞ্চপীঠমদ্দনো. ভিক্খুগণনকালে সলাকং গণ্হাতীতি সলাকগ্গাহী.
৯. অক্খমসুত্তৰণ্ণনা
১৩৯. নৰমে হত্থিকাযন্তি হত্থিঘটং. সেসেসুপি এসেৰ নযো. সঙ্গামে অৰচরন্তীতি সঙ্গামাৰচরা. একিস্সা ৰা তিণোদকদত্তিযা ৰিমানিতোতি একদিৰসং একেন তিণোদকদানেন ৰিমানিতো, একদিৰসমত্তং অলদ্ধতিণোদকোতি অত্থো. ইতো পরম্পি এসেৰ নযো. ন সক্কোতি চিত্তং সমাদহিতুন্তি আরম্মণে চিত্তং সম্মা ঠপেতুং ন সক্কোতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. ইমস্মিং পন সুত্তে ৰট্টৰিৰট্টং কথিতন্তি ৰেদিতব্বং.
১০. সোতসুত্তৰণ্ণনা
১৪০. দসমে দুরুত্তানন্তি ন সুট্ঠু ৰুত্তানং দোসৰসেন পৰত্তিতানং ফরুসৰচনানং. দুরাগতানন্তি দুক্খুপ্পাদনাকারেন সোতদ্ৰারং আগতানং. ৰচনপথানন্তি ৰচনানং. দুক্খানন্তি দুক্খমানং. তিব্বানন্তি বহলানং তাপনসভাৰানং ৰা. খরানন্তি ফরুসানং. কটুকানন্তি তিখিণানং. অসাতানন্তি অমধুরানং. অমনাপানন্তি মনং অপ্পাযিতুং ৰড্ঢেতুং অসমত্থানং. পাণহরানন্তি জীৰিতহরানং. যা সা দিসাতি সব্বসঙ্খারসমথাদিৰসেন দিস্সতি অপদিস্সতীতি নিব্বানং দিসাতি ৰেদিতব্বং. যস্মা পন তং আগম্ম সব্বে সঙ্খারা সমথং গচ্ছন্তি, তস্মা সব্বসঙ্খারসমথোতি ৰুত্তং. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰ. ইমস্মিং পন সুত্তে সীলসমাধিপঞ্ঞা মিস্সিকা কথিতাতি.
রাজৰগ্গো চতুত্থো.
(১৫) ৫. তিকণ্ডকীৰগ্গো
১. অৰজানাতিসুত্তৰণ্ণনা
১৪১. পঞ্চমস্স পঠমে সংৰাসেনাতি একতোৰাসেন. আদেয্যমুখোতি আদিযনমুখো, গহণমুখোতি অত্থো. তমেনং দত্ৰা অৰজানাতীতি ‘‘অযং দিন্নং পটিগ্গহেতুমেৰ জানাতী’’তি এৰং অৰমঞ্ঞতি. তমেনং সংৰাসেন অৰজানাতীতি অপ্পমত্তকে কিস্মিঞ্চিদেৰ কুজ্ঝিত্ৰা ‘‘জানামহং তযা কতকম্মং, এত্তকং অদ্ধানং অহং কিং করোন্তো ৰসিং, ননু তুয্হমেৰ কতাকতং ৰীমংসন্তো’’তিআদীনি ৰত্তা হোতি. অথ ইতরো ‘‘অদ্ধা কোচি ময্হং দোসো ভৰিস্সতী’’তি কিঞ্চি পটিপ্ফরিতুং ন সক্কোতি. তং খিপ্পঞ্ঞেৰ অধিমুচ্চিতা হোতীতি তং ৰণ্ণং ৰা অৰণ্ণং ৰা সীঘমেৰ সদ্দহতি. সদ্দহনট্ঠেন হি আদানেন এস আদিযনমুখোতি ৰুত্তো. আধেয্যমুখোতি পাল়িযা পন ঠপিতমুখোতি অত্থো. মগ্গে খটআৰাটো ৰিয আগতাগতং উদকং ৰণ্ণং ৰা অৰণ্ণং ৰা সদ্দহনৰসেন সম্পটিচ্ছিতুং ঠপিতমুখোতি ৰুত্তং হোতি.
ইত্তরসদ্ধোতি পরিত্তকসদ্ধো. কুসলাকুসলে ধম্মে ন জানাতীতিআদীসু কুসলে ধম্মে ‘‘ইমে কুসলা’’তি ন জানাতি, অকুসলে ধম্মে ‘‘ইমে অকুসলা’’তি ন জানাতি. তথা সাৰজ্জে সদোসধম্মে ‘‘ইমে সাৰজ্জা’’তি, অনৰজ্জে চ নিদ্দোসধম্মে ‘‘ইমে অনৰজ্জা’’তি, হীনে হীনাতি, পণীতে পণীতাতি. কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগেতি ‘‘ইমে কণ্হা সুক্কে পটিবাহেত্ৰা ঠিতত্তা সপ্পটিভাগা নাম, ইমে চ সুক্কা কণ্হে পটিবাহিত্ৰা ঠিতত্তা সপ্পটিভাগা’’তি ন জানাতি.
২. আরভতিসুত্তৰণ্ণনা
১৪২. দুতিযে আরভতি চ ৰিপ্পটিসারী চ হোতীতি আপত্তিৰীতিক্কমনৰসেন আরভতি চেৰ, তপ্পচ্চযা চ ৰিপ্পটিসারী হোতি. চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিন্তি অরহত্তসমাধিঞ্চেৰ অরহত্তফলঞাণঞ্চ. নপ্পজানাতীতি অনধিগতত্তা ন জানাতি. আরভতি ন ৰিপ্পটিসারী হোতীতি আপত্তিং আপজ্জতি, ৰুট্ঠিতত্তা পন ন ৰিপ্পটিসারী হোতি. নারভতি ৰিপ্পটিসারী হোতীতি সকিং আপত্তিং আপজ্জিত্ৰা ততো ৰুট্ঠায পচ্ছা কিঞ্চাপি নাপজ্জতি, ৰিপ্পটিসারং পন ৰিনোদেতুং ন সক্কোতি. নারভতি ন ৰিপ্পটিসারী হোতীতি ন চেৰ আপত্তিং আপজ্জতি, ন চ ৰিপ্পটিসারী হোতি. তঞ্চ চেতোৰিমুত্তিং…পে… নিরুজ্ঝন্তীতি অরহত্তং পন অপ্পত্তো হোতি. পঞ্চমনযেন খীণাসৰো কথিতো.
আরম্ভজাতি আপত্তিৰীতিক্কমসম্ভৰা. ৰিপ্পটিসারজাতি ৰিপ্পটিসারতো জাতা. পৰড্ঢন্তীতি পুনপ্পুনং উপ্পজ্জনেন ৰড্ঢন্তি. আরম্ভজে আসৰে পহাযাতি ৰীতিক্কমসম্ভৰে আসৰে আপত্তিদেসনায ৰা আপত্তিৰুট্ঠানেন ৰা পজহিত্ৰা. পটিৰিনোদেত্ৰাতি সুদ্ধন্তে ঠিতভাৰপচ্চৰেক্খণেন নীহরিত্ৰা. চিত্তং পঞ্ঞঞ্চ ভাৰেতূতি ৰিপস্সনাচিত্তঞ্চ তংসম্পযুত্তং পঞ্ঞঞ্চ ভাৰেতু. সেসং ইমিনা উপাযেনেৰ ৰেদিতব্বন্তি.
৩. সারন্দদসুত্তৰণ্ণনা
১৪৩. ততিযে কামাধিমুত্তানন্তি ৰত্থুকামকিলেসকামেসু অধিমুত্তানং. ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নোতি নৰলোকুত্তরধম্মত্থায সহসীলকং পুব্বভাগপ্পটিপদং পটিপন্নো পটিপত্তিপূরকো পুগ্গলো দুল্লভো লোকস্মিং.
৪. তিকণ্ডকীসুত্তৰণ্ণনা
১৪৪. চতুত্থে অপ্পটিকূলেতি অপ্পটিকূলারম্মণে. পটিকূলসঞ্ঞীতি পটিকূলন্তি এৰংসঞ্ঞী. এস নযো সব্বত্থ. কথং পনাযং এৰং ৰিহরতীতি? ইট্ঠস্মিং ৰত্থুস্মিং পন অসুভায ৰা ফরতি, অনিচ্চতো ৰা উপসংহরতি. এৰং তাৰ অপ্পটিকূলে পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরতি. অনিট্ঠস্মিং ৰত্থুস্মিং মেত্তায ৰা ফরতি, ধাতুতো ৰা উপসংহরতি. এৰং পটিকূলে অপ্পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরতি. উভযস্মিং পন পুরিমনযস্স চ পচ্ছিমনযস্স চ ৰসেন ততিযচতুত্থৰারা ৰুত্তা, ছল়ঙ্গুপেক্খাৰসেন পঞ্চমো. ছল়ঙ্গুপেক্খা চেসা খীণাসৰস্স উপেক্খাসদিসা, ন পন খীণাসৰুপেক্খা. তত্থ উপেক্খকো ৰিহরেয্যাতি মজ্ঝত্তভাৰে ঠিতো ৰিহরেয্য. ক্ৰচনীতি কিস্মিঞ্চি আরম্মণে. কত্থচীতি কিস্মিঞ্চি পদেসে. কিঞ্চনতি কোচি অপ্পমত্তকোপি. ইতি ইমস্মিং সুত্তে পঞ্চসু ঠানেসু ৰিপস্সনাৰ কথিতা. তং আরদ্ধৰিপস্সকো ভিক্খু কাতুং সক্কোতি, ঞাণৰা পঞ্ঞুত্তরো বহুস্সুতসমণোপি কাতুং সক্কোতি. সোতাপন্নসকদাগামিঅনাগামিনো কাতুং সক্কোন্তিযেৰ, খীণাসৰে ৰত্তব্বমেৰ নত্থীতি. পঞ্চমং উত্তানমেৰ.
৬. মিত্তসুত্তৰণ্ণনা
১৪৬. ছট্ঠে কম্মন্তং কারেতীতি খেত্তাদিকম্মন্তং কারেতি. অধিকরণং আদিযতীতি চত্তারি অধিকরণানি আদিযতি. পামোক্খেসু ভিক্খূসূতি দিসাপামোক্খেসু ভিক্খূসু. পটিৰিরুদ্ধো হোতীতি পচ্চনীকগ্গাহিতায ৰিরুদ্ধো হোতি. অনৰত্থচারিকন্তি অনৰত্থানচারিকং.
৭. অসপ্পুরিসদানসুত্তৰণ্ণনা
১৪৭. সত্তমে অসক্কচ্চং দেতীতি ন সক্করিত্ৰা সুচিং কত্ৰা দেতি. অচিত্তীকত্ৰা দেতীতি অচিত্তীকারেন অগারৰৰসেন দেতি. অপৰিদ্ধং দেতীতি ন নিরন্তরং দেতি, অথ ৰা ছড্ডেতুকামো ৰিয দেতি. অনাগমনদিট্ঠিকো দেতীতি কতস্স নাম ফলং আগমিস্সতীতি ন এৰং আগমনদিট্ঠিং ন উপ্পাদেত্ৰা দেতি.
সুক্কপক্খে চিত্তীকত্ৰা দেতীতি দেয্যধম্মে চ দক্খিণেয্যেসু চ চিত্তীকারং উপট্ঠপেত্ৰা দেতি. তত্থ দেয্যধম্মং পণীতং ওজৰন্তং কত্ৰা দেন্তো দেয্যধম্মে চিত্তীকারং উপট্ঠপেতি নাম. পুগ্গলং ৰিচিনিত্ৰা দেন্তো দক্খিণেয্যেসু চিত্তীকারং উপট্ঠপেতি নাম. সহত্থা দেতীতি আণত্তিযা পরহত্থেন অদত্ৰা ‘‘অনমতগ্গে সংসারে ৰিচরন্তেন মে হত্থপাদানং অলদ্ধকালস্স পমাণং নাম নত্থি, ৰট্টমোক্খং ভৰনিস্সরণং করিস্সামী’’তি সহত্থেনেৰ দেতি. আগমনদিট্ঠিকোতি ‘‘অনাগতভৰস্স পচ্চযো ভৰিস্সতী’’তি কম্মঞ্চ ৰিপাকঞ্চ সদ্দহিত্ৰা দেতীতি.
৮. সপ্পুরিসদানসুত্তৰণ্ণনা
১৪৮. অট্ঠমে সদ্ধাযাতি দানঞ্চ দানফলঞ্চ সদ্দহিত্ৰা. কালেনাতি যুত্তপ্পত্তকালেন. অনগ্গহিতচিত্তোতি অগ্গহিতচিত্তো মুত্তচাগো হুত্ৰা. অনুপহচ্চাতি অনুপঘাতেত্ৰা গুণে অমক্খেত্ৰা. কালাগতা চস্স অত্থা পচুরা হোন্তীতি অত্থা আগচ্ছমানা ৰযোৰুড্ঢকালে অনাগন্ত্ৰা যুত্তপ্পত্তকালে পঠমৰযস্মিংযেৰ আগচ্ছন্তি চেৰ বহূ চ হোন্তি.
৯. পঠমসমযৰিমুত্তসুত্তৰণ্ণনা
১৪৯. নৰমে সমযৰিমুত্তস্সাতি অপ্পিতপ্পিতক্খণেযেৰ ৰিক্খম্ভিতেহি কিলেসেহি ৰিমুত্তত্তা সমযৰিমুত্তিসঙ্খাতায লোকিযৰিমুত্তিযা ৰিমুত্তচিত্তস্স. দসমং উত্তানত্থমেৰ.
তিকণ্ডকীৰগ্গো পঞ্চমো.
ততিযপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.