৩. গোতমকচেতিযসুত্তৰণ্ণনা

১২৬. ততিযে গোতমকে চেতিযেতি গোতমকযক্খস্স ভৰনে. তথাগতো হি পঠমবোধিযং ৰীসতি ৰস্সানি কদাচি চাপালে চেতিযে, কদাচি সারন্দদে, কদাচি বহুপুত্তে, কদাচি গোতমকেতি এৰং যেভুয্যেন দেৰকুলেসুযেৰ ৰিহাসি. ইমস্মিং পন কালে ৰেসালিং উপনিস্সায গোতমকস্স যক্খস্স ভৰনট্ঠানে ৰিহাসি. তেন ৰুত্তং – ‘‘গোতমকে চেতিযে’’তি. এতদৰোচাতি এতং ‘‘অভিঞ্ঞাযাহ’’ন্তিআদিকং সুত্তং অৰোচ.

ইদঞ্চ ভগৰতা সুত্তং অত্থুপ্পত্তিযং ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. কতরঅত্থুপ্পত্তিযন্তি? মূলপরিযাযঅত্থুপ্পত্তিযং (ম. নি. ১.১ আদযো). সম্বহুলা কির ব্রাহ্মণপব্বজিতা অত্তনা উগ্গহিতবুদ্ধৰচনং নিস্সায জাননমদং উপ্পাদেত্ৰা ধম্মস্সৰনগ্গং ন গচ্ছন্তি – ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো কথেন্তো অম্হেহি ঞাতমেৰ কথেস্সতি, নো অঞ্ঞাত’’ন্তি. ভিক্খূ তথাগতস্স আরোচেসুং. সত্থা তে ভিক্খূ পক্কোসাপেত্ৰা মুখপটিঞ্ঞং গহেত্ৰা মূলপরিযাযং দেসেসি. তে ভিক্খূ দেসনায নেৰ আগতট্ঠানং, ন গতট্ঠানং অদ্দসংসু. অপস্সন্তা ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো ‘ময্হং কথা নিয্যাতী’তি মুখসম্পত্তমেৰ কথেতী’’তি চিন্তযিংসু. সত্থা তেসং মনং জানিত্ৰা ইমং সুত্তন্তং আরভি.

তত্থ অভিঞ্ঞাযাতি ‘‘ইমে পঞ্চক্খন্ধা, দ্ৰাদসাযতনানি, অট্ঠারস ধাতুযো, বাৰীসতিন্দ্রিযানি, চত্তারি সচ্চানি, নৰ হেতূ, সত্ত ফস্সা, সত্ত ৰেদনা, সত্ত চেতনা, সত্ত সঞ্ঞা, সত্ত চিত্তানী’’তি জানিত্ৰা পটিৰিজ্ঝিত্ৰা পচ্চক্খং কত্ৰা, তথা – ‘‘ইমে চত্তারো সতিপট্ঠানা’’তিআদিনা নযেন তে তে ধম্মে জানিত্ৰা পটিৰিজ্ঝিত্ৰা পচ্চক্খমেৰ কত্ৰাতি অত্থো. সনিদানন্তি সপ্পচ্চযমেৰ কত্ৰা কথেমি, নো অপ্পচ্চযং. সপ্পাটিহারিযন্তি পচ্চনীকপটিহরণেন সপ্পাটিহারিযমেৰ কত্ৰা কথেমি, নো অপ্পাটিহারিযং. অলঞ্চ পন ৰোতি যুত্তঞ্চ পন তুম্হাকং. তুট্ঠিযাতি ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৰা, স্ৰাক্খাতো ধম্মো, সুপ্পটিপন্নো সঙ্ঘো’’তি তীণি রতনানি গুণতো অনুস্সরন্তানং তুম্হাকং যুত্তমেৰ তুট্ঠিং কাতুন্তি অত্থো. সেসপদদ্ৰযেপি এসেৰ নযো.

অকম্পিত্থাতি ছহি আকারেহি অকম্পিত্থ. এৰরূপো হি পথৰিকম্পো বোধিমণ্ডেপি অহোসি. বোধিসত্তে কির দক্খিণদিসাভাগেন বোধিমণ্ডং অভিরুল়্হে দক্খিণদিসাভাগো হেট্ঠা অৰীচিং পাপুণন্তো ৰিয অহোসি, উত্তরভাগো উগ্গন্ত্ৰা ভৰগ্গং অভিহনন্তো ৰিয. পচ্ছিমদিসং গতে পচ্ছিমভাগো হেট্ঠা অৰীচিং পাপুণন্তো ৰিয অহোসি, পাচীনভাগো উগ্গন্ত্ৰা ভৰগ্গং অভিহনন্তো ৰিয. উত্তরদিসং গতে উত্তরদিসাভাগো হেট্ঠা অৰীচিং পাপুণন্তো ৰিয, দক্খিণদিসাভাগো উগ্গন্ত্ৰা ভৰগ্গং অভিহনন্তো ৰিয. পাচীনদিসং গতে পাচীনদিসাভাগো হেট্ঠা অৰীচিং পাপুণন্তো ৰিয, পচ্ছিমভাগো উগ্গন্ত্ৰা ভৰগ্গং অভিহনন্তো ৰিয. বোধিরুক্খোপি সকিং হেট্ঠা অৰীচিং পাপুণন্তো ৰিয, সকিং উগ্গন্ত্ৰা ভৰগ্গং অভিহনন্তো ৰিয. তস্মিম্পি দিৰসে এৰং ছহি আকারেহি চক্কৰাল়সহস্সী মহাপথৰী অকম্পিত্থ.