২. ৰেদনানুপস্সনানিদ্দেসো
৩৬৩. কথঞ্চ ভিক্খু অজ্ঝত্তং ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরতি? ইধ ভিক্খু সুখং ৰেদনং ৰেদযমানো ‘‘সুখং ৰেদনং ৰেদযামী’’তি পজানাতি, দুক্খং ৰেদনং ৰেদযমানো ‘‘দুক্খং ৰেদনং ৰেদযামী’’তি পজানাতি, অদুক্খমসুখং ৰেদনং ৰেদযমানো ‘‘অদুক্খমসুখং ৰেদনং ৰেদযামী’’তি পজানাতি, সামিসং ৰা সুখং ৰেদনং ৰেদযমানো ‘‘সামিসং সুখং ৰেদনং ৰেদযামী’’তি পজানাতি, নিরামিসং ৰা সুখং ৰেদনং ৰেদযমানো ‘‘নিরামিসং সুখং ৰেদনং ৰেদযামী’’তি পজানাতি, সামিসং ৰা দুক্খং ৰেদনং ৰেদযমানো ‘‘সামিসং দুক্খং ৰেদনং ৰেদযামী’’তি পজানাতি, নিরামিসং ৰা দুক্খং ৰেদনং ৰেদযমানো ‘‘নিরামিসং দুক্খং ৰেদনং ৰেদযামী’’তি পজানাতি, সামিসং ৰা অদুক্খমসুখং ৰেদনং ৰেদযমানো ‘‘সামিসং অদুক্খমসুখং ৰেদনং ৰেদযামী’’তি পজানাতি, নিরামিসং ৰা অদুক্খমসুখং ৰেদনং ৰেদযমানো ‘‘নিরামিসং অদুক্খমসুখং ৰেদনং ৰেদযামী’’তি পজানাতি. সো তং নিমিত্তং আসেৰতি ভাৰেতি বহুলীকরোতি স্ৰাৰত্থিতং ৰৰত্থপেতি. সো তং নিমিত্তং আসেৰিত্ৰা ভাৰেত্ৰা বহুলীকরিত্ৰা স্ৰাৰত্থিতং ৰৰত্থপেত্ৰা বহিদ্ধা ৰেদনাসু চিত্তং উপসংহরতি.
কথঞ্চ ভিক্খু বহিদ্ধা ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরতি? ইধ ভিক্খু সুখং ৰেদনং ৰেদযমানং ‘‘সুখং ৰেদনং ৰেদযতী’’তি পজানাতি, দুক্খং ৰেদনং ৰেদযমানং ‘‘দুক্খং ৰেদনং ৰেদযতী’’তি পজানাতি, অদুক্খমসুখং ৰেদনং ৰেদযমানং ‘‘অদুক্খমসুখং ৰেদনং ৰেদযতী’’তি পজানাতি, সামিসং ৰা সুখং ৰেদনং ৰেদযমানং ‘‘সামিসং সুখং ৰেদনং ৰেদযতী’’তি পজানাতি, নিরামিসং ৰা সুখং ৰেদনং ৰেদযমানং ‘‘নিরামিসং সুখং ৰেদনং ৰেদযতী’’তি পজানাতি, সামিসং ৰা দুক্খং ৰেদনং ৰেদযমানং ‘‘সামিসং দুক্খং ৰেদনং ৰেদযতী’’তি পজানাতি, নিরামিসং ৰা দুক্খং ৰেদনং ৰেদযমানং ‘‘নিরামিসং দুক্খং ৰেদনং ৰেদযতী’’তি পজানাতি, সামিসং ৰা অদুক্খমসুখং ৰেদনং ৰেদযমানং ‘‘সামিসং অদুক্খমসুখং ৰেদনং ৰেদযতী’’তি পজানাতি, নিরামিসং ৰা অদুক্খমসুখং ৰেদনং ৰেদযমানং ‘‘নিরামিসং অদুক্খমসুখং ৰেদনং ৰেদযতী’’তি পজানাতি. সো তং নিমিত্তং আসেৰতি ভাৰেতি বহুলীকরোতি স্ৰাৰত্থিতং ৰৰত্থপেতি. সো তং নিমিত্তং আসেৰিত্ৰা ভাৰেত্ৰা বহুলীকরিত্ৰা স্ৰাৰত্থিতং ৰৰত্থপেত্ৰা অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৰেদনাসু চিত্তং উপসংহরতি.
কথঞ্চ ভিক্খু অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরতি? ইধ ভিক্খু সুখং ৰেদনং ‘‘সুখা ৰেদনা’’তি পজানাতি, দুক্খং ৰেদনং ‘‘দুক্খা ৰেদনা’’তি পজানাতি, অদুক্খমসুখং ৰেদনং ‘‘অদুক্খমসুখা ৰেদনা’’তি পজানাতি, সামিসং ৰা সুখং ৰেদনং ‘‘সামিসা সুখা ৰেদনা’’তি পজানাতি, নিরামিসং ৰা সুখং ৰেদনং ‘‘নিরামিসা সুখা ৰেদনা’’তি পজানাতি, সামিসং ৰা দুক্খং ৰেদনং ‘‘সামিসা দুক্খা ৰেদনা’’তি পজানাতি, নিরামিসং ৰা দুক্খং ৰেদনং ‘‘নিরামিসা দুক্খা ৰেদনা’’তি পজানাতি, সামিসং ৰা অদুক্খমসুখং ৰেদনং ‘‘সামিসা অদুক্খমসুখা ৰেদনা’’তি পজানাতি, নিরামিসং ৰা অদুক্খমসুখং ৰেদনং ‘‘নিরামিসা অদুক্খমসুখা ৰেদনা’’তি পজানাতি. এৰং ভিক্খু অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.
৩৬৪. অনুপস্সীতি …পে… ৰিহরতীতি…পে… আতাপীতি…পে… সম্পজানোতি…পে… সতিমাতি…পে… ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সন্তি. তত্থ কতমো লোকো? সাযেৰ ৰেদনা লোকো. পঞ্চপি উপাদানক্খন্ধা লোকো. অযং ৰুচ্চতি ‘‘লোকো’’. তত্থ কতমা অভিজ্ঝা? যো রাগো সারাগো…পে… চিত্তস্স সারাগো – অযং ৰুচ্চতি ‘‘অভিজ্ঝা’’. তত্থ কতমং দোমনস্সং? যং চেতসিকং অসাতং চেতসিকং দুক্খং চেতোসম্ফস্সজং অসাতং দুক্খং ৰেদযিতং চেতোসম্ফস্সজা অসাতা দুক্খা ৰেদনা – ইদং ৰুচ্চতি ‘‘দোমনস্সং’’. ইতি অযঞ্চ অভিজ্ঝা ইদঞ্চ দোমনস্সং ইমম্হি লোকে ৰিনীতা হোন্তি পটিৰিনীতা সন্তা সমিতা ৰূপসন্তা অত্থঙ্গতা অব্ভত্থঙ্গতা অপ্পিতা ব্যপ্পিতা সোসিতা ৰিসোসিতা ব্যন্তীকতা. তেন ৰুচ্চতি ‘‘ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্স’’ন্তি.
ৰেদনানুপস্সনানিদ্দেসো.