নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

অভিধম্মপিটকে

ৰিভঙ্গপাল়ি

১. খন্ধৰিভঙ্গো

১. সুত্তন্তভাজনীযং

১. পঞ্চক্খন্ধা – রূপক্খন্ধো, ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো.

১. রূপক্খন্ধো

২. তত্থ কতমো রূপক্খন্ধো? যং কিঞ্চি রূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, তদেকজ্ঝং অভিসঞ্ঞূহিত্ৰা অভিসঙ্খিপিত্ৰা – অযং ৰুচ্চতি রূপক্খন্ধো.

৩. তত্থ কতমং রূপং অতীতং? যং রূপং অতীতং নিরুদ্ধং ৰিগতং ৰিপরিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতং উপ্পজ্জিত্ৰা ৰিগতং অতীতং অতীতংসেন সঙ্গহিতং, চত্তারো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদাযরূপং – ইদং ৰুচ্চতি রূপং অতীতং.

তত্থ কতমং রূপং অনাগতং? যং রূপং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতং অনুপ্পন্নং অসমুপ্পন্নং অনুট্ঠিতং অসমুট্ঠিতং অনাগতং অনাগতংসেন সঙ্গহিতং, চত্তারো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদাযরূপং – ইদং ৰুচ্চতি রূপং অনাগতং.

তত্থ কতমং রূপং পচ্চুপ্পন্নং? যং রূপং জাতং ভূতং সঞ্জাতং নিব্বত্তং অভিনিব্বত্তং পাতুভূতং উপ্পন্নং সমুপ্পন্নং উট্ঠিতং সমুট্ঠিতং পচ্চুপ্পন্নং পচ্চুপ্পন্নংসেন সঙ্গহিতং, চত্তারো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদাযরূপং – ইদং ৰুচ্চতি রূপং পচ্চুপ্পন্নং.

৪. তত্থ কতমং রূপং অজ্ঝত্তং? যং রূপং তেসং তেসং সত্তানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযকং পাটিপুগ্গলিকং উপাদিন্নং, চত্তারো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদাযরূপং – ইদং ৰুচ্চতি রূপং অজ্ঝত্তং.

তত্থ কতমং রূপং বহিদ্ধা? যং রূপং তেসং তেসং পরসত্তানং পরপুগ্গলানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযকং পাটিপুগ্গলিকং উপাদিন্নং, চত্তারো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদাযরূপং – ইদং ৰুচ্চতি রূপং বহিদ্ধা.

৫. তত্থ কতমং রূপং ওল়ারিকং? চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং – ইদং ৰুচ্চতি রূপং ওল়ারিকং.

তত্থ কতমং রূপং সুখুমং? ইত্থিন্দ্রিযং…পে… কবল়ীকারো [কবল়িংকারো (সী. স্যা.)] আহারো – ইদং ৰুচ্চতি রূপং সুখুমং.

৬. তত্থ কতমং রূপং হীনং? যং রূপং তেসং তেসং সত্তানং উঞ্ঞাতং অৰঞ্ঞাতং হীল়িতং পরিভূতং অচিত্তীকতং হীনং হীনমতং হীনসম্মতং অনিট্ঠং অকন্তং অমনাপং, রূপা সদ্দা গন্ধা রসা ফোট্ঠব্বা – ইদং ৰুচ্চতি রূপং হীনং.

তত্থ কতমং রূপং পণীতং? যং রূপং তেসং তেসং সত্তানং অনুঞ্ঞাতং অনৰঞ্ঞাতং অহীল়িতং অপরিভূতং চিত্তীকতং পণীতং পণীতমতং পণীতসম্মতং ইট্ঠং কন্তং মনাপং, রূপা সদ্দা গন্ধা রসা ফোট্ঠব্বা – ইদং ৰুচ্চতি রূপং পণীতং. তং তং ৰা পন রূপং উপাদাযুপাদায রূপং হীনং পণীতং দট্ঠব্বং.

৭. তত্থ কতমং রূপং দূরে? ইত্থিন্দ্রিযং…পে… কবল়ীকারো আহারো, যং ৰা পনঞ্ঞম্পি অত্থি রূপং অনাসন্নে অনুপকট্ঠে দূরে অসন্তিকে – ইদং ৰুচ্চতি রূপং দূরে.

তত্থ কতমং রূপং সন্তিকে? চক্খাযতনং…পে… ফোট্ঠব্বাযতনং, যং ৰা পনঞ্ঞম্পি অত্থি রূপং আসন্নে উপকট্ঠে অৰিদূরে সন্তিকে – ইদং ৰুচ্চতি রূপং সন্তিকে. তং তং ৰা পন রূপং উপাদাযুপাদায রূপং দূরে সন্তিকে দট্ঠব্বং.

২. ৰেদনাক্খন্ধো

৮. তত্থ কতমো ৰেদনাক্খন্ধো? যা কাচি ৰেদনা অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্না অজ্ঝত্তা ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকা ৰা সুখুমা ৰা হীনা ৰা পণীতা ৰা যা দূরে সন্তিকে ৰা, তদেকজ্ঝং অভিসঞ্ঞূহিত্ৰা অভিসঙ্খিপিত্ৰা – অযং ৰুচ্চতি ৰেদনাক্খন্ধো.

৯. তত্থ কতমা ৰেদনা অতীতা? যা ৰেদনা অতীতা নিরুদ্ধা ৰিগতা ৰিপরিণতা অত্থঙ্গতা অব্ভত্থঙ্গতা উপ্পজ্জিত্ৰা ৰিগতা অতীতা অতীতংসেন সঙ্গহিতা, সুখা ৰেদনা দুক্খা ৰেদনা অদুক্খমসুখা ৰেদনা – অযং ৰুচ্চতি ৰেদনা অতীতা.

তত্থ কতমা ৰেদনা অনাগতা? যা ৰেদনা অজাতা অভূতা অসঞ্জাতা অনিব্বত্তা অনভিনিব্বত্তা অপাতুভূতা অনুপ্পন্না অসমুপ্পন্না অনুট্ঠিতা অসমুট্ঠিতা অনাগতা অনাগতংসেন সঙ্গহিতা, সুখা ৰেদনা দুক্খা ৰেদনা অদুক্খমসুখা ৰেদনা – অযং ৰুচ্চতি ৰেদনা অনাগতা.

তত্থ কতমা ৰেদনা পচ্চুপ্পন্না? যা ৰেদনা জাতা ভূতা সঞ্জাতা নিব্বত্তা অভিনিব্বত্তা পাতুভূতা উপ্পন্না সমুপ্পন্না উট্ঠিতা সমুট্ঠিতা পচ্চুপ্পন্না পচ্চুপ্পন্নংসেন সঙ্গহিতা, সুখা ৰেদনা দুক্খা ৰেদনা অদুক্খমসুখা ৰেদনা – অযং ৰুচ্চতি ৰেদনা পচ্চুপ্পন্না.

১০. তত্থ কতমা ৰেদনা অজ্ঝত্তা? যা ৰেদনা তেসং তেসং সত্তানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযকা পাটিপুগ্গলিকা উপাদিন্না, সুখা ৰেদনা দুক্খা ৰেদনা অদুক্খমসুখা ৰেদনা – অযং ৰুচ্চতি ৰেদনা অজ্ঝত্তা.

তত্থ কতমা ৰেদনা বহিদ্ধা? যা ৰেদনা তেসং তেসং পরসত্তানং পরপুগ্গলানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযকা পাটিপুগ্গলিকা উপাদিন্না, সুখা ৰেদনা দুক্খা ৰেদনা অদুক্খমসুখা ৰেদনা – অযং ৰুচ্চতি ৰেদনা বহিদ্ধা.

১১. তত্থ কতমা ৰেদনা ওল়ারিকা সুখুমা? অকুসলা ৰেদনা ওল়ারিকা, কুসলাব্যাকতা ৰেদনা সুখুমা. কুসলাকুসলা ৰেদনা ওল়ারিকা, অব্যাকতা ৰেদনা সুখুমা. দুক্খা ৰেদনা ওল়ারিকা, সুখা চ অদুক্খমসুখা চ ৰেদনা সুখুমা. সুখদুক্খা ৰেদনা ওল়ারিকা, অদুক্খমসুখা ৰেদনা সুখুমা. অসমাপন্নস্স ৰেদনা ওল়ারিকা, সমাপন্নস্স ৰেদনা সুখুমা. সাসৰা ৰেদনা ওল়ারিকা, অনাসৰা ৰেদনা সুখুমা. তং তং ৰা পন ৰেদনং উপাদাযুপাদায ৰেদনা ওল়ারিকা সুখুমা দট্ঠব্বা.

১২. তত্থ কতমা ৰেদনা হীনা পণীতা? অকুসলা ৰেদনা হীনা, কুসলাব্যাকতা ৰেদনা পণীতা. কুসলাকুসলা ৰেদনা হীনা, অব্যাকতা ৰেদনা পণীতা. দুক্খা ৰেদনা হীনা, সুখা চ অদুক্খমসুখা চ ৰেদনা পণীতা. সুখদুক্খা ৰেদনা হীনা, অদুক্খমসুখা ৰেদনা পণীতা. অসমাপন্নস্স ৰেদনা হীনা, সমাপন্নস্স ৰেদনা পণীতা. সাসৰা ৰেদনা হীনা, অনাসৰা ৰেদনা পণীতা. তং তং ৰা পন ৰেদনং উপাদাযুপাদায ৰেদনা হীনা পণীতা দট্ঠব্বা.

১৩. তত্থ কতমা ৰেদনা দূরে? অকুসলা ৰেদনা কুসলাব্যাকতাহি ৰেদনাহি দূরে; কুসলাব্যাকতা ৰেদনা অকুসলায ৰেদনায দূরে; কুসলা ৰেদনা অকুসলাব্যাকতাহি ৰেদনাহি দূরে; অকুসলাব্যাকতা ৰেদনা কুসলায ৰেদনায দূরে; অব্যাকতা ৰেদনা কুসলাকুসলাহি ৰেদনাহি দূরে; কুসলাকুসলা ৰেদনা অব্যাকতায ৰেদনায দূরে. দুক্খা ৰেদনা সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি দূরে; সুখা চ অদুক্খমসুখা চ ৰেদনা দুক্খায ৰেদনায দূরে; সুখা ৰেদনা দুক্খায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি দূরে; দুক্খা চ অদুক্খমসুখা চ ৰেদনা সুখায ৰেদনায দূরে; অদুক্খমসুখা ৰেদনা সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি দূরে; সুখদুক্খা ৰেদনা অদুক্খমসুখায ৰেদনায দূরে. অসমাপন্নস্স ৰেদনা সমাপন্নস্স ৰেদনায দূরে; সমাপন্নস্স ৰেদনা অসমাপন্নস্স ৰেদনায দূরে. সাসৰা ৰেদনা অনাসৰায ৰেদনায দূরে; অনাসৰা ৰেদনা সাসৰায ৰেদনায দূরে – অযং ৰুচ্চতি ৰেদনা দূরে.

তত্থ কতমা ৰেদনা সন্তিকে? অকুসলা ৰেদনা অকুসলায ৰেদনায সন্তিকে; কুসলা ৰেদনা কুসলায ৰেদনায সন্তিকে; অব্যাকতা ৰেদনা অব্যাকতায ৰেদনায সন্তিকে. দুক্খা ৰেদনা দুক্খায ৰেদনায সন্তিকে; সুখা ৰেদনা সুখায ৰেদনায সন্তিকে; অদুক্খমসুখা ৰেদনা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সন্তিকে. অসমাপন্নস্স ৰেদনা অসমাপন্নস্স ৰেদনায সন্তিকে; সমাপন্নস্স ৰেদনা সমাপন্নস্স ৰেদনায সন্তিকে. সাসৰা ৰেদনা সাসৰায ৰেদনায সন্তিকে; অনাসৰা ৰেদনা অনাসৰায ৰেদনায সন্তিকে. অযং ৰুচ্চতি ৰেদনা সন্তিকে. তং তং ৰা পন ৰেদনং উপাদাযুপাদায ৰেদনা দূরে সন্তিকে দট্ঠব্বা.

৩. সঞ্ঞাক্খন্ধো

১৪. তত্থ কতমো সঞ্ঞাক্খন্ধো? যা কাচি সঞ্ঞা অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্না অজ্ঝত্তা ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকা ৰা সুখুমা ৰা হীনা ৰা পণীতা ৰা যা দূরে সন্তিকে ৰা তদেকজ্ঝং অভিসঞ্ঞূহিত্ৰা অভিসঙ্খিপিত্ৰা – অযং ৰুচ্চতি সঞ্ঞাক্খন্ধো.

১৫. তত্থ কতমা সঞ্ঞা অতীতা? যা সঞ্ঞা অতীতা নিরুদ্ধা ৰিগতা ৰিপরিণতা অত্থঙ্গতা অব্ভত্থঙ্গতা উপ্পজ্জিত্ৰা ৰিগতা অতীতা অতীতংসেন সঙ্গহিতা, চক্খুসম্ফস্সজা সঞ্ঞা সোতসম্ফস্সজা সঞ্ঞা ঘানসম্ফস্সজা সঞ্ঞা জিৰ্হাসম্ফস্সজা সঞ্ঞা কাযসম্ফস্সজা সঞ্ঞা মনোসম্ফস্সজা সঞ্ঞা – অযং ৰুচ্চতি সঞ্ঞা অতীতা.

তত্থ কতমা সঞ্ঞা অনাগতা? যা সঞ্ঞা অজাতা অভূতা অসঞ্জাতা অনিব্বত্তা অনভিনিব্বত্তা অপাতুভূতা অনুপ্পন্না অসমুপ্পন্না অনুট্ঠিতা অসমুট্ঠিতা অনাগতা অনাগতংসেন সঙ্গহিতা, চক্খুসম্ফস্সজা সঞ্ঞা সোতসম্ফস্সজা সঞ্ঞা ঘানসম্ফস্সজা সঞ্ঞা জিৰ্হাসম্ফস্সজা সঞ্ঞা কাযসম্ফস্সজা সঞ্ঞা মনোসম্ফস্সজা সঞ্ঞা – অযং ৰুচ্চতি সঞ্ঞা অনাগতা.

তত্থ কতমা সঞ্ঞা পচ্চুপ্পন্না? যা সঞ্ঞা জাতা ভূতা সঞ্জাতা নিব্বত্তা অভিনিব্বত্তা পাতুভূতা উপ্পন্না সমুপ্পন্না উট্ঠিতা সমুট্ঠিতা পচ্চুপ্পন্না পচ্চুপ্পন্নংসেন সঙ্গহিতা, চক্খুসম্ফস্সজা সঞ্ঞা সোতসম্ফস্সজা সঞ্ঞা ঘানসম্ফস্সজা সঞ্ঞা জিৰ্হাসম্ফস্সজা সঞ্ঞা কাযসম্ফস্সজা সঞ্ঞা মনোসম্ফস্সজা সঞ্ঞা – অযং ৰুচ্চতি সঞ্ঞা পচ্চুপ্পন্না.

১৬. তত্থ কতমা সঞ্ঞা অজ্ঝত্তা? যা সঞ্ঞা তেসং তেসং সত্তানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযকা পাটিপুগ্গলিকা উপাদিন্না, চক্খুসম্ফস্সজা সঞ্ঞা সোতসম্ফস্সজা সঞ্ঞা ঘানসম্ফস্সজা সঞ্ঞা জিৰ্হাসম্ফস্সজা সঞ্ঞা কাযসম্ফস্সজা সঞ্ঞা মনোসম্ফস্সজা সঞ্ঞা – অযং ৰুচ্চতি সঞ্ঞা অজ্ঝত্তা.

তত্থ কতমা সঞ্ঞা বহিদ্ধা? যা সঞ্ঞা তেসং তেসং পরসত্তানং পরপুগ্গলানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযকা পাটিপুগ্গলিকা উপাদিন্না, চক্খুসম্ফস্সজা সঞ্ঞা সোতসম্ফস্সজা সঞ্ঞা ঘানসম্ফস্সজা সঞ্ঞা জিৰ্হাসম্ফস্সজা সঞ্ঞা কাযসম্ফস্সজা সঞ্ঞা মনোসম্ফস্সজা সঞ্ঞা – অযং ৰুচ্চতি সঞ্ঞা বহিদ্ধা.

১৭. তত্থ কতমা সঞ্ঞা ওল়ারিকা সুখুমা? পটিঘসম্ফস্সজা সঞ্ঞা ওল়ারিকা, অধিৰচনসম্ফস্সজা সঞ্ঞা সুখুমা. অকুসলা সঞ্ঞা ওল়ারিকা, কুসলাব্যাকতা সঞ্ঞা সুখুমা. কুসলাকুসলা সঞ্ঞা ওল়ারিকা, অব্যাকতা সঞ্ঞা সুখুমা. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঞ্ঞা ওল়ারিকা, সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা সঞ্ঞা সুখুমা. সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তা সঞ্ঞা ওল়ারিকা, অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঞ্ঞা সুখুমা. অসমাপন্নস্স সঞ্ঞা ওল়ারিকা, সমাপন্নস্স সঞ্ঞা সুখুমা. সাসৰা সঞ্ঞা ওল়ারিকা, অনাসৰা সঞ্ঞা সুখুমা. তং তং ৰা পন সঞ্ঞং উপাদাযুপাদায সঞ্ঞা ওল়ারিকা সুখুমা দট্ঠব্বা.

১৮. তত্থ কতমা সঞ্ঞা হীনা পণীতা? অকুসলা সঞ্ঞা হীনা, কুসলাব্যাকতা সঞ্ঞা পণীতা. কুসলাকুসলা সঞ্ঞা হীনা, অব্যাকতা সঞ্ঞা পণীতা. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঞ্ঞা হীনা, সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা সঞ্ঞা পণীতা. সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তা সঞ্ঞা হীনা, অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঞ্ঞা পণীতা. অসমাপন্নস্স সঞ্ঞা হীনা, সমাপন্নস্স সঞ্ঞা পণীতা. সাসৰা সঞ্ঞা হীনা, অনাসৰা সঞ্ঞা পণীতা. তং তং ৰা পন সঞ্ঞং উপাদাযুপাদায সঞ্ঞা হীনা পণীতা দট্ঠব্বা.

১৯. তত্থ কতমা সঞ্ঞা দূরে? অকুসলা সঞ্ঞা কুসলাব্যাকতাহি সঞ্ঞাহি দূরে; কুসলাব্যাকতা সঞ্ঞা অকুসলায সঞ্ঞায দূরে; কুসলা সঞ্ঞা অকুসলাব্যাকতাহি সঞ্ঞাহি দূরে; অকুসলাব্যাকতা সঞ্ঞা কুসলায সঞ্ঞায দূরে. অব্যাকতা সঞ্ঞা কুসলাকুসলাহি সঞ্ঞাহি দূরে; কুসলাকুসলা সঞ্ঞা অব্যাকতায সঞ্ঞায দূরে. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঞ্ঞা সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তাহি সঞ্ঞাহি দূরে; সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা সঞ্ঞা দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তায সঞ্ঞায দূরে; সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঞ্ঞা দুক্খায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তাহি সঞ্ঞাহি দূরে; দুক্খায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা সঞ্ঞা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তায সঞ্ঞায দূরে; অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঞ্ঞা সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তাহি সঞ্ঞাহি দূরে; সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তা সঞ্ঞা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তায সঞ্ঞায দূরে. অসমাপন্নস্স সঞ্ঞা সমাপন্নস্স সঞ্ঞায দূরে; সমাপন্নস্স সঞ্ঞা অসমাপন্নস্স সঞ্ঞায দূরে. সাসৰা সঞ্ঞা অনাসৰায সঞ্ঞায দূরে; অনাসৰা সঞ্ঞা সাসৰায সঞ্ঞায দূরে – অযং ৰুচ্চতি সঞ্ঞা দূরে.

তত্থ কতমা সঞ্ঞা সন্তিকে? অকুসলা সঞ্ঞা অকুসলায সঞ্ঞায সন্তিকে; কুসলা সঞ্ঞা কুসলায সঞ্ঞায সন্তিকে; অব্যাকতা সঞ্ঞা অব্যাকতায সঞ্ঞায সন্তিকে. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঞ্ঞা দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তায সঞ্ঞায সন্তিকে; সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঞ্ঞা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তায সঞ্ঞায সন্তিকে; অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঞ্ঞা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তায সঞ্ঞায সন্তিকে. অসমাপন্নস্স সঞ্ঞা অসমাপন্নস্স সঞ্ঞায সন্তিকে; সমাপন্নস্স সঞ্ঞা সমাপন্নস্স সঞ্ঞায সন্তিকে. সাসৰা সঞ্ঞা সাসৰায সঞ্ঞায সন্তিকে; অনাসৰা সঞ্ঞা অনাসৰায সঞ্ঞায সন্তিকে. অযং ৰুচ্চতি সঞ্ঞা সন্তিকে. তং তং ৰা পন সঞ্ঞং উপাদাযুপাদায সঞ্ঞা দূরে সন্তিকে দট্ঠব্বা.

৪. সঙ্খারক্খন্ধো

২০. তত্থ কতমো সঙ্খারক্খন্ধো? যে কেচি সঙ্খারা অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্না অজ্ঝত্তা ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকা ৰা সুখুমা ৰা হীনা ৰা পণীতা ৰা যে দূরে সন্তিকে ৰা, তদেকজ্ঝং অভিসঞ্ঞূহিত্ৰা অভিসঙ্খিপিত্ৰা – অযং ৰুচ্চতি সঙ্খারক্খন্ধো.

২১. তত্থ কতমে সঙ্খারা অতীতা? যে সঙ্খারা অতীতা নিরুদ্ধা ৰিগতা ৰিপরিণতা অত্থঙ্গতা অব্ভত্থঙ্গতা উপ্পজ্জিত্ৰা ৰিগতা অতীতা অতীতংসেন সঙ্গহিতা, চক্খুসম্ফস্সজা চেতনা সোতসম্ফস্সজা চেতনা ঘানসম্ফস্সজা চেতনা জিৰ্হাসম্ফস্সজা চেতনা কাযসম্ফস্সজা চেতনা মনোসম্ফস্সজা চেতনা – ইমে ৰুচ্চন্তি সঙ্খারা অতীতা.

তত্থ কতমে সঙ্খারা অনাগতা? যে সঙ্খারা অজাতা অভূতা অসঞ্জাতা অনিব্বত্তা অনভিনিব্বত্তা অপাতুভূতা অনুপ্পন্না অসমুপ্পন্না অনুট্ঠিতা অসমুট্ঠিতা অনাগতা অনাগতংসেন সঙ্গহিতা, চক্খুসম্ফস্সজা চেতনা সোতসম্ফস্সজা চেতনা ঘানসম্ফস্সজা চেতনা জিৰ্হাসম্ফস্সজা চেতনা কাযসম্ফস্সজা চেতনা মনোসম্ফস্সজা চেতনা – ইমে ৰুচ্চন্তি সঙ্খারা অনাগতা.

তত্থ কতমে সঙ্খারা পচ্চুপ্পন্না? যে সঙ্খারা জাতা ভূতা সঞ্জাতা নিব্বত্তা অভিনিব্বত্তা পাতুভূতা উপ্পন্না সমুপ্পন্না উট্ঠিতা সমুট্ঠিতা পচ্চুপ্পন্না পচ্চুপ্পন্নংসেন সঙ্গহিতা, চক্খুসম্ফস্সজা চেতনা সোতসম্ফস্সজা চেতনা ঘানসম্ফস্সজা চেতনা জিৰ্হাসম্ফস্সজা চেতনা কাযসম্ফস্সজা চেতনা মনোসম্ফস্সজা চেতনা – ইমে ৰুচ্চন্তি সঙ্খারা পচ্চুপ্পন্না.

২২. তত্থ কতমে সঙ্খারা অজ্ঝত্তা? যে সঙ্খারা তেসং তেসং সত্তানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযকা পাটিপুগ্গলিকা উপাদিন্না, চক্খুসম্ফস্সজা চেতনা সোতসম্ফস্সজা চেতনা ঘানসম্ফস্সজা চেতনা জিৰ্হাসম্ফস্সজা চেতনা কাযসম্ফস্সজা চেতনা মনোসম্ফস্সজা চেতনা – ইমে ৰুচ্চন্তি সঙ্খারা অজ্ঝত্তা.

তত্থ কতমে সঙ্খারা বহিদ্ধা? যে সঙ্খারা তেসং তেসং পরসত্তানং পরপুগ্গলানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযকা পাটিপুগ্গলিকা উপাদিন্না, চক্খুসম্ফস্সজা চেতনা সোতসম্ফস্সজা চেতনা ঘানসম্ফস্সজা চেতনা জিৰ্হাসম্ফস্সজা চেতনা কাযসম্ফস্সজা চেতনা মনোসম্ফস্সজা চেতনা – ইমে ৰুচ্চন্তি সঙ্খারা বহিদ্ধা.

২৩. তত্থ কতমে সঙ্খারা ওল়ারিকা সুখুমা? অকুসলা সঙ্খারা ওল়ারিকা, কুসলাব্যাকতা সঙ্খারা সুখুমা. কুসলাকুসলা সঙ্খারা ওল়ারিকা, অব্যাকতা সঙ্খারা সুখুমা. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঙ্খারা ওল়ারিকা, সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা সঙ্খারা সুখুমা. সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তা সঙ্খারা ওল়ারিকা, অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঙ্খারা সুখুমা. অসমাপন্নস্স সঙ্খারা ওল়ারিকা, সমাপন্নস্স সঙ্খারা সুখুমা. সাসৰা সঙ্খারা ওল়ারিকা, অনাসৰা সঙ্খারা সুখুমা. তে তে ৰা পন সঙ্খারে উপাদাযুপাদায সঙ্খারা ওল়ারিকা সুখুমা দট্ঠব্বা.

২৪. তত্থ কতমে সঙ্খারা হীনা পণীতা? অকুসলা সঙ্খারা হীনা, কুসলাব্যাকতা সঙ্খারা পণীতা. কুসলাকুসলা সঙ্খারা হীনা, অব্যাকতা সঙ্খারা পণীতা. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঙ্খারা হীনা, সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা সঙ্খারা পণীতা. সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তা সঙ্খারা হীনা, অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঙ্খারা পণীতা. অসমাপন্নস্স সঙ্খারা হীনা, সমাপন্নস্স সঙ্খারা পণীতা. সাসৰা সঙ্খারা হীনা, অনাসৰা সঙ্খারা পণীতা. তে তে ৰা পন সঙ্খারে উপাদাযুপাদায সঙ্খারা হীনা পণীতা দট্ঠব্বা.

২৫. তত্থ কতমে সঙ্খারা দূরে? অকুসলা সঙ্খারা কুসলাব্যাকতেহি সঙ্খারেহি দূরে; কুসলাব্যাকতা সঙ্খারা অকুসলেহি সঙ্খারেহি দূরে; কুসলা সঙ্খারা অকুসলাব্যাকতেহি সঙ্খারেহি দূরে; অকুসলাব্যাকতা সঙ্খারা কুসলেহি সঙ্খারেহি দূরে; অব্যাকতা সঙ্খারা কুসলাকুসলেহি সঙ্খারেহি দূরে; কুসলাকুসলা সঙ্খারা অব্যাকতেহি সঙ্খারেহি দূরে. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঙ্খারা সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তেহি সঙ্খারেহি দূরে; সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা সঙ্খারা দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তেহি সঙ্খারেহি দূরে; সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঙ্খারা দুক্খায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তেহি সঙ্খারেহি দূরে; দুক্খায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা সঙ্খারা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তেহি সঙ্খারেহি দূরে; অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঙ্খারা সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তেহি সঙ্খারেহি দূরে; সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তা সঙ্খারা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তেহি সঙ্খারেহি দূরে. অসমাপন্নস্স সঙ্খারা সমাপন্নস্স সঙ্খারেহি দূরে; সমাপন্নস্স সঙ্খারা অসমাপন্নস্স সঙ্খারেহি দূরে. সাসৰা সঙ্খারা অনাসৰেহি সঙ্খারেহি দূরে; অনাসৰা সঙ্খারা সাসৰেহি সঙ্খারেহি দূরে. ইমে ৰুচ্চন্তি সঙ্খারা দূরে.

তত্থ কতমে সঙ্খারা সন্তিকে? অকুসলা সঙ্খারা অকুসলানং সঙ্খারানং সন্তিকে; কুসলা সঙ্খারা কুসলানং সঙ্খারানং সন্তিকে; অব্যাকতা সঙ্খারা অব্যাকতানং সঙ্খারানং সন্তিকে. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঙ্খারা দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তানং সঙ্খারানং সন্তিকে; সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঙ্খারা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তানং সঙ্খারানং সন্তিকে; অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা সঙ্খারা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তানং সঙ্খারানং সন্তিকে. অসমাপন্নস্স সঙ্খারা অসমাপন্নস্স সঙ্খারানং সন্তিকে; সমাপন্নস্স সঙ্খারা সমাপন্নস্স সঙ্খারানং সন্তিকে. সাসৰা সঙ্খারা সাসৰানং সঙ্খারানং সন্তিকে; অনাসৰা সঙ্খারা অনাসৰানং সঙ্খারানং সন্তিকে. ইমে ৰুচ্চন্তি সঙ্খারা সন্তিকে. তে তে ৰা পন সঙ্খারে উপাদাযুপাদায সঙ্খারা দূরে সন্তিকে দট্ঠব্বা.

৫. ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো

২৬. তত্থ কতমো ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো? যং কিঞ্চি ৰিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, তদেকজ্ঝং অভিসঞ্ঞূহিত্ৰা অভিসঙ্খিপিত্ৰা – অযং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো.

২৭. তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং অতীতং? যং ৰিঞ্ঞাণং অতীতং নিরুদ্ধং ৰিগতং ৰিপরিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতং উপ্পজ্জিত্ৰা ৰিগতং অতীতং অতীতংসেন সঙ্গহিতং, চক্খুৰিঞ্ঞাণং সোতৰিঞ্ঞাণং ঘানৰিঞ্ঞাণং জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং কাযৰিঞ্ঞাণং মনোৰিঞ্ঞাণং – ইদং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণং অতীতং.

তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং অনাগতং? যং ৰিঞ্ঞাণং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতং অনুপ্পন্নং অসমুপ্পন্নং অনুট্ঠিতং অসমুট্ঠিতং অনাগতং অনাগতংসেন সঙ্গহিতং, চক্খুৰিঞ্ঞাণং সোতৰিঞ্ঞাণং ঘানৰিঞ্ঞাণং জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং কাযৰিঞ্ঞাণং মনোৰিঞ্ঞাণং – ইদং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণং অনাগতং.

তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং পচ্চুপ্পন্নং? যং ৰিঞ্ঞাণং জাতং ভূতং সঞ্জাতং নিব্বত্তং অভিনিব্বত্তং পাতুভূতং উপ্পন্নং সমুপ্পন্নং উট্ঠিতং সমুট্ঠিতং পচ্চুপ্পন্নং পচ্চুপ্পন্নংসেন সঙ্গহিতং, চক্খুৰিঞ্ঞাণং সোতৰিঞ্ঞাণং ঘানৰিঞ্ঞাণং জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং কাযৰিঞ্ঞাণং মনোৰিঞ্ঞাণং – ইদং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণং পচ্চুপ্পন্নং.

২৮. তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং অজ্ঝত্তং? যং ৰিঞ্ঞাণং তেসং তেসং সত্তানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযকং পাটিপুগ্গলিকং উপাদিন্নং, চক্খুৰিঞ্ঞাণং সোতৰিঞ্ঞাণং ঘানৰিঞ্ঞাণং জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং কাযৰিঞ্ঞাণং মনোৰিঞ্ঞাণং – ইদং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণং অজ্ঝত্তং.

তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং বহিদ্ধা? যং ৰিঞ্ঞাণং তেসং তেসং পরসত্তানং পরপুগ্গলানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযকং পাটিপুগ্গলিকং উপাদিন্নং, চক্খুৰিঞ্ঞাণং সোতৰিঞ্ঞাণং ঘানৰিঞ্ঞাণং জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং কাযৰিঞ্ঞাণং মনোৰিঞ্ঞাণং – ইদং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণং বহিদ্ধা.

২৯. তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং ওল়ারিকং সুখুমং? অকুসলং ৰিঞ্ঞাণং ওল়ারিকং, কুসলাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণা সুখুমা. কুসলাকুসলা ৰিঞ্ঞাণা ওল়ারিকা, অব্যাকতং ৰিঞ্ঞাণং সুখুমং. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং ওল়ারিকং, সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা সুখুমা. সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা ওল়ারিকা, অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং সুখুমং. অসমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং ওল়ারিকং, সমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং সুখুমং. সাসৰং ৰিঞ্ঞাণং ওল়ারিকং, অনাসৰং ৰিঞ্ঞাণং সুখুমং. তং তং ৰা পন ৰিঞ্ঞাণং উপাদাযুপাদায ৰিঞ্ঞাণং ওল়ারিকং সুখুমং দট্ঠব্বং.

৩০. তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং হীনং পণীতং? অকুসলং ৰিঞ্ঞাণং হীনং, কুসলাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণা পণীতা. কুসলাকুসলা ৰিঞ্ঞাণা হীনা, অব্যাকতং ৰিঞ্ঞাণং পণীতং. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং হীনং, সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা পণীতা. সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা হীনা, অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং পণীতং. অসমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং হীনং, সমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং পণীতং. সাসৰং ৰিঞ্ঞাণং হীনং, অনাসৰং ৰিঞ্ঞাণং পণীতং. তং তং ৰা পন ৰিঞ্ঞাণং উপাদাযুপাদায ৰিঞ্ঞাণং হীনং পণীতং দট্ঠব্বং.

৩১. তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং দূরে? অকুসলং ৰিঞ্ঞাণং কুসলাব্যাকতেহি ৰিঞ্ঞাণেহি দূরে; কুসলাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণা অকুসলা ৰিঞ্ঞাণা দূরে; কুসলং ৰিঞ্ঞাণং অকুসলাব্যাকতেহি ৰিঞ্ঞাণেহি দূরে; অকুসলাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণা কুসলা ৰিঞ্ঞাণা দূরে; অব্যাকতং ৰিঞ্ঞাণং কুসলাকুসলেহি ৰিঞ্ঞাণেহি দূরে; কুসলাকুসলা ৰিঞ্ঞাণা অব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণা দূরে. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তেহি ৰিঞ্ঞাণেহি দূরে; সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা দূরে; সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং দুক্খায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তেহি ৰিঞ্ঞাণেহি দূরে; দুক্খায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা দূরে; অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তেহি ৰিঞ্ঞাণেহি দূরে; সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা দূরে. অসমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং সমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণা দূরে; সমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং অসমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণা দূরে. সাসৰং ৰিঞ্ঞাণং অনাসৰা ৰিঞ্ঞাণা দূরে; অনাসৰং ৰিঞ্ঞাণং সাসৰা ৰিঞ্ঞাণা দূরে – ইদং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণং দূরে.

তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং সন্তিকে? অকুসলং ৰিঞ্ঞাণং অকুসলস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; কুসলং ৰিঞ্ঞাণং কুসলস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; অব্যাকতং ৰিঞ্ঞাণং অব্যাকতস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে. অসমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং অসমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; সমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং সমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে. সাসৰং ৰিঞ্ঞাণং সাসৰস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; অনাসৰং ৰিঞ্ঞাণং অনাসৰস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে – ইদং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণং সন্তিকে. তং তং ৰা পন ৰিঞ্ঞাণং উপাদাযুপাদায ৰিঞ্ঞাণং দূরে সন্তিকে দট্ঠব্বং.

সুত্তন্তভাজনীযং.

২. অভিধম্মভাজনীযং

৩২. পঞ্চক্খন্ধা – রূপক্খন্ধো, ৰেদনাক্খন্ধো, সঞ্ঞাক্খন্ধো, সঙ্খারক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো.

১. রূপক্খন্ধো

৩৩. তত্থ কতমো রূপক্খন্ধো? একৰিধেন রূপক্খন্ধো – সব্বং রূপং ন হেতু, অহেতুকং, হেতুৰিপ্পযুত্তং, সপ্পচ্চযং, সঙ্খতং, রূপং, লোকিযং, সাসৰং, সংযোজনিযং, গন্থনিযং, ওঘনিযং, যোগনিযং, নীৰরণিযং, পরামট্ঠং, উপাদানিযং, সংকিলেসিকং, অব্যাকতং, অনারম্মণং, অচেতসিকং, চিত্তৰিপ্পযুত্তং, নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মং, অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকং, ন সৰিতক্কসৰিচারং, ন অৰিতক্কৰিচারমত্তং, অৰিতক্কঅৰিচারং, ন পীতিসহগতং, ন সুখসহগতং, ন উপেক্খাসহগতং, নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বং, নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকং, নেৰাচযগামিনাপচযগামী, নেৰসেক্খনাসেক্খং, পরিত্তং, কামাৰচরং, ন রূপাৰচরং, ন অরূপাৰচরং, পরিযাপন্নং, নো অপরিযাপন্নং, অনিযতং, অনিয্যানিকং, উপ্পন্নং, ছহি ৰিঞ্ঞাণেহি ৰিঞ্ঞেয্যং, অনিচ্চং, জরাভিভূতং. এৰং একৰিধেন রূপক্খন্ধো.

দুৰিধেন রূপক্খন্ধো – অত্থি রূপং উপাদা, অত্থি রূপং নো উপাদা [নুপাদা (সী. ক.)]. অত্থি রূপং উপাদিন্নং, অত্থি রূপং অনুপাদিন্নং. অত্থি রূপং উপাদিন্নুপাদানিযং, অত্থি রূপং অনুপাদিন্নুপাদানিযং. অত্থি রূপং সনিদস্সনং, অত্থি রূপং অনিদস্সনং. অত্থি রূপং সপ্পটিঘং, অত্থি রূপং অপ্পটিঘং. অত্থি রূপং ইন্দ্রিযং, অত্থি রূপং ন ইন্দ্রিযং. অত্থি রূপং মহাভূতং, অত্থি রূপং ন মহাভূতং. অত্থি রূপং ৰিঞ্ঞত্তি, অত্থি রূপং ন ৰিঞ্ঞত্তি. অত্থি রূপং চিত্তসমুট্ঠানং, অত্থি রূপং ন চিত্তসমুট্ঠানং. অত্থি রূপং চিত্তসহভু, অত্থি রূপং ন চিত্তসহভু. অত্থি রূপং চিত্তানুপরিৰত্তি, অত্থি রূপং ন চিত্তানুপরিৰত্তি. অত্থি রূপং অজ্ঝত্তিকং, অত্থি রূপং বাহিরং. অত্থি রূপং ওল়ারিকং, অত্থি রূপং সুখুমং. অত্থি রূপং দূরে, অত্থি রূপং সন্তিকে…পে… অত্থি রূপং কবল়ীকারো আহারো, অত্থি রূপং ন কবল়ীকারো আহারো. এৰং দুৰিধেন রূপক্খন্ধো.

(যথা রূপকণ্ডে ৰিভত্তং, তথা ইধ ৰিভজিতব্বং.)

তিৰিধেন রূপক্খন্ধো – যং তং রূপং অজ্ঝত্তিকং তং উপাদা, যং তং রূপং বাহিরং তং অত্থি উপাদা, অত্থি নো উপাদা. যং তং রূপং অজ্ঝত্তিকং তং উপাদিন্নং, যং তং রূপং বাহিরং তং অত্থি উপাদিন্নং, অত্থি অনুপাদিন্নং. যং তং রূপং অজ্ঝত্তিকং তং উপাদিন্নুপাদানিযং, যং তং রূপং বাহিরং তং অত্থি উপাদিন্নুপাদানিযং, অত্থি অনুপাদিন্নুপাদানিযং…পে… যং তং রূপং অজ্ঝত্তিকং তং ন কবল়ীকারো আহারো, যং তং রূপং বাহিরং তং অত্থি কবল়ীকারো আহারো, অত্থি ন কবল়ীকারো আহারো. এৰং তিৰিধেন রূপক্খন্ধো.

চতুব্বিধেন রূপক্খন্ধো – যং তং রূপং উপাদা তং অত্থি উপাদিন্নং, অত্থি অনুপাদিন্নং; যং তং রূপং নো উপাদা তং অত্থি উপাদিন্নং, অত্থি অনুপাদিন্নং. যং তং রূপং উপাদা তং অত্থি উপাদিন্নুপাদানিযং, অত্থি অনুপাদিন্নুপাদানিযং; যং তং রূপং নো উপাদা তং অত্থি উপাদিন্নুপাদানিযং, অত্থি অনুপাদিন্নুপাদানিযং. যং তং রূপং উপাদা তং অত্থি সপ্পটিঘং, অত্থি অপ্পটিঘং; যং তং রূপং নো উপাদা তং অত্থি সপ্পটিঘং, অত্থি অপ্পটিঘং. যং তং রূপং উপাদা তং অত্থি ওল়ারিকং, অত্থি সুখুমং; যং তং রূপং নো উপাদা তং অত্থি ওল়ারিকং, অত্থি সুখুমং. যং তং রূপং উপাদা তং অত্থি দূরে, অত্থি সন্তিকে; যং তং রূপং নো উপাদা তং অত্থি দূরে, অত্থি সন্তিকে…পে… দিট্ঠং, সুতং, মুতং, ৰিঞ্ঞাতং রূপং. এৰং চতুব্বিধেন রূপক্খন্ধো.

পঞ্চৰিধেন রূপক্খন্ধো – পথৰীধাতু, আপোধাতু, তেজোধাতু, ৰাযোধাতু, যঞ্চ রূপং উপাদা. এৰং পঞ্চৰিধেন রূপক্খন্ধো.

ছব্বিধেন রূপক্খন্ধো – চক্খুৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, সোতৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, ঘানৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, কাযৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, মনোৰিঞ্ঞেয্যং রূপং. এৰং ছব্বিধেন রূপক্খন্ধো.

সত্তৰিধেন রূপক্খন্ধো – চক্খুৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, সোতৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, ঘানৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, কাযৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, মনোধাতুৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, মনোৰিঞ্ঞাণধাতুৰিঞ্ঞেয্যং রূপং. এৰং সত্তৰিধেন রূপক্খন্ধো.

অট্ঠৰিধেন রূপক্খন্ধো – চক্খুৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, সোতৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, ঘানৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, কাযৰিঞ্ঞেয্যং রূপং অত্থি সুখসম্ফস্সং, অত্থি দুক্খসম্ফস্সং, মনোধাতুৰিঞ্ঞেয্যং রূপং, মনোৰিঞ্ঞাণধাতুৰিঞ্ঞেয্যং রূপং. এৰং অট্ঠৰিধেন রূপক্খন্ধো.

নৰৰিধেন রূপক্খন্ধো – চক্খুন্দ্রিযং, সোতিন্দ্রিযং, ঘানিন্দ্রিযং, জিৰ্হিন্দ্রিযং, কাযিন্দ্রিযং, ইত্থিন্দ্রিযং, পুরিসিন্দ্রিযং, জীৰিতিন্দ্রিযং, যঞ্চ রূপং ন ইন্দ্রিযং. এৰং নৰৰিধেন রূপক্খন্ধো.

দসৰিধেন রূপক্খন্ধো – চক্খুন্দ্রিযং, সোতিন্দ্রিযং, ঘানিন্দ্রিযং, জিৰ্হিন্দ্রিযং, কাযিন্দ্রিযং, ইত্থিন্দ্রিযং, পুরিসিন্দ্রিযং, জীৰিতিন্দ্রিযং, ন ইন্দ্রিযং রূপং অত্থি সপ্পটিঘং, অত্থি অপ্পটিঘং. এৰং দসৰিধেন রূপক্খন্ধো.

একাদসৰিধেন রূপক্খন্ধো – চক্খাযতনং, সোতাযতনং, ঘানাযতনং, জিৰ্হাযতনং, কাযাযতনং, রূপাযতনং, সদ্দাযতনং, গন্ধাযতনং, রসাযতনং, ফোট্ঠব্বাযতনং, যঞ্চ রূপং অনিদস্সনঅপ্পটিঘং ধম্মাযতনপরিযাপন্নং. এৰং একাদসৰিধেন রূপক্খন্ধো.

অযং ৰুচ্চতি রূপক্খন্ধো.

২. ৰেদনাক্খন্ধো

৩৪. তত্থ কতমো ৰেদনাক্খন্ধো? একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি সহেতুকো, অত্থি অহেতুকো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো.

চতুব্বিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি কামাৰচরো, অত্থি রূপাৰচরো, অত্থি অরূপাৰচরো, অত্থি অপরিযাপন্নো.

পঞ্চৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি সুখিন্দ্রিযং, অত্থি দুক্খিন্দ্রিযং, অত্থি সোমনস্সিন্দ্রিযং, অত্থি দোমনস্সিন্দ্রিযং, অত্থি উপেক্খিন্দ্রিযং. এৰং পঞ্চৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

ছব্বিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – চক্খুসম্ফস্সজা ৰেদনা, সোতসম্ফস্সজা ৰেদনা, ঘানসম্ফস্সজা ৰেদনা, জিৰ্হাসম্ফস্সজা ৰেদনা, কাযসম্ফস্সজা ৰেদনা, মনোসম্ফস্সজা ৰেদনা. এৰং ছব্বিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

সত্তৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – চক্খুসম্ফস্সজা ৰেদনা, সোতসম্ফস্সজা ৰেদনা, ঘানসম্ফস্সজা ৰেদনা, জিৰ্হাসম্ফস্সজা ৰেদনা, কাযসম্ফস্সজা ৰেদনা, মনোধাতুসম্ফস্সজা ৰেদনা, মনোৰিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সজা ৰেদনা. এৰং সত্তৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

অট্ঠৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – চক্খুসম্ফস্সজা ৰেদনা, সোতসম্ফস্সজা ৰেদনা, ঘানসম্ফস্সজা ৰেদনা, জিৰ্হাসম্ফস্সজা ৰেদনা, কাযসম্ফস্সজা ৰেদনা অত্থি সুখা, অত্থি দুক্খা, মনোধাতুসম্ফস্সজা ৰেদনা, মনোৰিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সজা ৰেদনা. এৰং অট্ঠৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

নৰৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – চক্খুসম্ফস্সজা ৰেদনা, সোতসম্ফস্সজা ৰেদনা, ঘানসম্ফস্সজা ৰেদনা, জিৰ্হাসম্ফস্সজা ৰেদনা, কাযসম্ফস্সজা ৰেদনা, মনোধাতুসম্ফস্সজা ৰেদনা, মনোৰিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সজা ৰেদনা অত্থি কুসলা, অত্থি অকুসলা, অত্থি অব্যাকতা. এৰং নৰৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – চক্খুসম্ফস্সজা ৰেদনা, সোতসম্ফস্সজা ৰেদনা, ঘানসম্ফস্সজা ৰেদনা, জিৰ্হাসম্ফস্সজা ৰেদনা, কাযসম্ফস্সজা ৰেদনা অত্থি সুখা, অত্থি দুক্খা, মনোধাতুসম্ফস্সজা ৰেদনা, মনোৰিঞ্ঞাণধাতুসম্ফস্সজা ৰেদনা অত্থি কুসলা, অত্থি অকুসলা, অত্থি অব্যাকতা. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৩৫. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি সহেতুকো, অত্থি অহেতুকো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি ৰিপাকো, অত্থি ৰিপাকধম্মধম্মো, অত্থি নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মো. অত্থি উপাদিন্নুপাদানিযো, অত্থি অনুপাদিন্নুপাদানিযো, অত্থি অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযো. অত্থি সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকো, অত্থি অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকো, অত্থি অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকো. অত্থি সৰিতক্কসৰিচারো, অত্থি অৰিতক্কৰিচারমত্তো, অত্থি অৰিতক্কঅৰিচারো. অত্থি দস্সনেন পহাতব্বো, অত্থি ভাৰনায পহাতব্বো, অত্থি নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বো. অত্থি দস্সনেন পহাতব্বহেতুকো, অত্থি ভাৰনায পহাতব্বহেতুকো, অত্থি নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকো. অত্থি আচযগামী, অত্থি অপচযগামী, অত্থি নেৰাচযগামিনাপচযগামী. অত্থি সেক্খো, অত্থি অসেক্খো, অত্থি নেৰসেক্খনাসেক্খো. অত্থি পরিত্তো, অত্থি মহগ্গতো, অত্থি অপ্পমাণো. অত্থি পরিত্তারম্মণো, অত্থি মহগ্গতারম্মণো, অত্থি অপ্পমাণারম্মণো. অত্থি হীনো, অত্থি মজ্ঝিমো, অত্থি পণীতো. অত্থি মিচ্ছত্তনিযতো, অত্থি সম্মত্তনিযতো, অত্থি অনিযতো. অত্থি মগ্গারম্মণো, অত্থি মগ্গহেতুকো, অত্থি মগ্গাধিপতি. অত্থি উপ্পন্নো, অত্থি অনুপ্পন্নো, অত্থি উপ্পাদী. অত্থি অতীতো, অত্থি অনাগতো, অত্থি পচ্চুপ্পন্নো. অত্থি অতীতারম্মণো, অত্থি অনাগতারম্মণো, অত্থি পচ্চুপ্পন্নারম্মণো. অত্থি অজ্ঝত্তো, অত্থি বহিদ্ধো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধো. অত্থি অজ্ঝত্তারম্মণো, অত্থি বহিদ্ধারম্মণো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধারম্মণো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৩৬. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি হেতুসম্পযুত্তো, অত্থি হেতুৰিপ্পযুত্তো…পে… অত্থি ন হেতুসহেতুকো, অত্থি ন হেতুঅহেতুকো. অত্থি লোকিযো, অত্থি লোকুত্তরো. অত্থি কেনচি ৰিঞ্ঞেয্যো, অত্থি কেনচি ন ৰিঞ্ঞেয্যো. অত্থি সাসৰো, অত্থি অনাসৰো. অত্থি আসৰসম্পযুত্তো, অত্থি আসৰৰিপ্পযুত্তো. অত্থি আসৰৰিপ্পযুত্তসাসৰো, অত্থি আসৰৰিপ্পযুত্তঅনাসৰো. অত্থি সংযোজনিযো, অত্থি অসংযোজনিযো. অত্থি সংযোজনসম্পযুত্তো, অত্থি সংযোজনৰিপ্পযুত্তো. অত্থি সংযোজনৰিপ্পযুত্তসংযোজনিযো, অত্থি সংযোজনৰিপ্পযুত্তঅসংযোজনিযো. অত্থি গন্থনিযো, অত্থি অগন্থনিযো. অত্থি গন্থসম্পযুত্তো, অত্থি গন্থৰিপ্পযুত্তো. অত্থি গন্থৰিপ্পযুত্তগন্থনিযো, অত্থি গন্থৰিপ্পযুত্তঅগন্থনিযো. অত্থি ওঘনিযো, অত্থি অনোঘনিযো. অত্থি ওঘসম্পযুত্তো, অত্থি ওঘৰিপ্পযুত্তো. অত্থি ওঘৰিপ্পযুত্তওঘনিযো, অত্থি ওঘৰিপ্পযুত্তঅনোঘনিযো. অত্থি যোগনিযো, অত্থি অযোগনিযো. অত্থি যোগসম্পযুত্তো, অত্থি যোগৰিপ্পযুত্তো. অত্থি যোগৰিপ্পযুত্তযোগনিযো, অত্থি যোগৰিপ্পযুত্তঅযোগনিযো. অত্থি নীৰরণিযো, অত্থি অনীৰরণিযো. অত্থি নীৰরণসম্পযুত্তো, অত্থি নীৰরণৰিপ্পযুত্তো. অত্থি নীৰরণৰিপ্পযুত্তনীৰরণিযো, অত্থি নীৰরণৰিপ্পযুত্তঅনীৰরণিযো. অত্থি পরামট্ঠো, অত্থি অপরামট্ঠো. অত্থি পরামাসসম্পযুত্তো, অত্থি পরামাসৰিপ্পযুত্তো. অত্থি পরামাসৰিপ্পযুত্তপরামট্ঠো, অত্থি পরামাসৰিপ্পযুত্তঅপরামট্ঠো. অত্থি উপাদিন্নো, অত্থি অনুপাদিন্নো. অত্থি উপাদানিযো, অত্থি অনুপাদানিযো. অত্থি উপাদানসম্পযুত্তো, অত্থি উপাদানৰিপ্পযুত্তো. অত্থি উপাদানৰিপ্পযুত্তউপাদানিযো, অত্থি উপাদানৰিপ্পযুত্তঅনুপাদানিযো. অত্থি সংকিলেসিকো, অত্থি অসংকিলেসিকো. অত্থি সংকিলিট্ঠো, অত্থি অসংকিলিট্ঠো. অত্থি কিলেসসম্পযুত্তো, অত্থি কিলেসৰিপ্পযুত্তো. অত্থি কিলেসৰিপ্পযুত্তসংকিলেসিকো, অত্থি কিলেসৰিপ্পযুত্তঅসংকিলেসিকো. অত্থি দস্সনেন পহাতব্বো, অত্থি ন দস্সনেন পহাতব্বো. অত্থি ভাৰনায পহাতব্বো, অত্থি ন ভাৰনায পহাতব্বো. অত্থি দস্সনেন পহাতব্বহেতুকো, অত্থি ন দস্সনেন পহাতব্বহেতুকো. অত্থি ভাৰনায পহাতব্বহেতুকো, অত্থি ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকো. অত্থি সৰিতক্কো, অত্থি অৰিতক্কো. অত্থি সৰিচারো, অত্থি অৰিচারো. অত্থি সপ্পীতিকো, অত্থি অপ্পীতিকো. অত্থি পীতিসহগতো, অত্থি ন পীতিসহগতো. অত্থি কামাৰচরো, অত্থি ন কামাৰচরো. অত্থি রূপাৰচরো, অত্থি ন রূপাৰচরো. অত্থি অরূপাৰচরো, অত্থি ন অরূপাৰচরো. অত্থি পরিযাপন্নো, অত্থি অপরিযাপন্নো. অত্থি নিয্যানিকো, অত্থি অনিয্যানিকো. অত্থি নিযতো, অত্থি অনিযতো. অত্থি সউত্তরো, অত্থি অনুত্তরো. অত্থি সরণো, অত্থি অরণো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৩৭. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি সরণো, অত্থি অরণো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি ৰিপাকো, অত্থি ৰিপাকধম্মধম্মো, অত্থি নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মো. অত্থি উপাদিন্নুপাদানিযো…পে… অত্থি অজ্ঝত্তারম্মণো, অত্থি বহিদ্ধারম্মণো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধারম্মণো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

দুকমূলকং.

৩৮. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি সহেতুকো, অত্থি অহেতুকো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৩৯. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি হেতুসম্পযুত্তো, অত্থি হেতুৰিপ্পযুত্তো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৪০. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি ন হেতুসহেতুকো, অত্থি ন হেতুঅহেতুকো. অত্থি লোকিযো, অত্থি লোকুত্তরো. অত্থি কেনচি ৰিঞ্ঞেয্যো, অত্থি কেনচি ন ৰিঞ্ঞেয্যো. অত্থি সাসৰো, অত্থি অনাসৰো. অত্থি আসৰসম্পযুত্তো, অত্থি আসৰৰিপ্পযুত্তো. অত্থি আসৰৰিপ্পযুত্তসাসৰো, অত্থি আসৰৰিপ্পযুত্তঅনাসৰো…পে… অত্থি সরণো, অত্থি অরণো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৪১. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি সহেতুকো, অত্থি অহেতুকো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি ৰিপাকো, অত্থি ৰিপাকধম্মধম্মো, অত্থি নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মো. অত্থি উপাদিন্নুপাদানিযো, অত্থি অনুপাদিন্নুপাদানিযো, অত্থি অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযো. অত্থি সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকো, অত্থি অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকো, অত্থি অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকো. অত্থি সৰিতক্কসৰিচারো, অত্থি অৰিতক্কৰিচারমত্তো, অত্থি অৰিতক্কঅৰিচারো. অত্থি দস্সনেন পহাতব্বো, অত্থি ভাৰনায পহাতব্বো, অত্থি নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বো. অত্থি দস্সনেন পহাতব্বহেতুকো, অত্থি ভাৰনায পহাতব্বহেতুকো, অত্থি নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকো. অত্থি আচযগামী, অত্থি অপচযগামী, অত্থি নেৰাচযগামিনাপচযগামী. অত্থি সেক্খো, অত্থি অসেক্খো, অত্থি নেৰসেক্খনাসেক্খো. অত্থি পরিত্তো, অত্থি মহগ্গতো, অত্থি অপ্পমাণো. অত্থি পরিত্তারম্মণো, অত্থি মহগ্গতারম্মণো, অত্থি অপ্পমাণারম্মণো. অত্থি হীনো, অত্থি মজ্ঝিমো, অত্থি পণীতো. অত্থি মিচ্ছত্তনিযতো, অত্থি সম্মত্তনিযতো, অত্থি অনিযতো. অত্থি মগ্গারম্মণো, অত্থি মগ্গহেতুকো, অত্থি মগ্গাধিপতি. অত্থি উপ্পন্নো, অত্থি অনুপ্পন্নো, অত্থি উপ্পাদী. অত্থি অতীতো, অত্থি অনাগতো, অত্থি পচ্চুপ্পন্নো. অত্থি অতীতারম্মণো, অত্থি অনাগতারম্মণো, অত্থি পচ্চুপ্পন্নারম্মণো. অত্থি অজ্ঝত্তো, অত্থি বহিদ্ধো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধো. অত্থি অজ্ঝত্তারম্মণো, অত্থি বহিদ্ধারম্মণো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধারম্মণো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৪২. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি হেতুসম্পযুত্তো, অত্থি হেতুৰিপ্পযুত্তো. অত্থি ন হেতুসহেতুকো, অত্থি ন হেতুঅহেতুকো. অত্থি লোকিযো, অত্থি লোকুত্তরো. অত্থি কেনচি ৰিঞ্ঞেয্যো, অত্থি কেনচি ন ৰিঞ্ঞেয্যো. অত্থি সাসৰো, অত্থি অনাসৰো. অত্থি আসৰসম্পযুত্তো, অত্থি আসৰৰিপ্পযুত্তো. অত্থি আসৰৰিপ্পযুত্তসাসৰো, অত্থি আসৰৰিপ্পযুত্তঅনাসৰো. অত্থি সংযোজনিযো, অত্থি অসংযোজনিযো…পে… অত্থি সরণো, অত্থি অরণো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি অজ্ঝত্তারম্মণো, অত্থি বহিদ্ধারম্মণো, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধারম্মণো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

তিকমূলকং.

৪৩. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি সহেতুকো, অত্থি অহেতুকো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি কুসলো, অত্থি অকুসলো, অত্থি অব্যাকতো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৪৪. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি হেতুসম্পযুত্তো, অত্থি হেতুৰিপ্পযুত্তো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি ৰিপাকো, অত্থি ৰিপাকধম্মধম্মো, অত্থি নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৪৫. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি ন হেতুসহেতুকো, অত্থি ন হেতুঅহেতুকো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি উপাদিন্নুপাদানিযো, অত্থি অনুপাদিন্নুপাদানিযো, অত্থি অনুপাদিন্নঅনুপাদানিযো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৪৬. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি লোকিযো, অত্থি লোকুত্তরো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি সংকিলিট্ঠসংকিলেসিকো, অত্থি অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকো, অত্থি অসংকিলিট্ঠঅসংকিলেসিকো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৪৭. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি কেনচি ৰিঞ্ঞেয্যো, অত্থি কেনচি ন ৰিঞ্ঞেয্যো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি সৰিতক্কসৰিচারো, অত্থি অৰিতক্কৰিচারমত্তো, অত্থি অৰিতক্কঅৰিচারো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৪৮. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি সাসৰো, অত্থি অনাসৰো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি দস্সনেন পহাতব্বো, অত্থি ভাৰনায পহাতব্বো, অত্থি নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৪৯. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি আসৰসম্পযুত্তো, অত্থি আসৰৰিপ্পযুত্তো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি দস্সনেন পহাতব্বহেতুকো, অত্থি ভাৰনায পহাতব্বহেতুকো, অত্থি নেৰ দস্সনেন ন ভাৰনায পহাতব্বহেতুকো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৫০. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি আসৰৰিপ্পযুত্তসাসৰো, অত্থি আসৰৰিপ্পযুত্তঅনাসৰো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি আচযগামী, অত্থি অপচযগামী, অত্থি নেৰাচযগামিনাপচযগামী…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৫১. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি সংযোজনিযো, অত্থি অসংযোজনিযো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি সেক্খো, অত্থি অসেক্খো, অত্থি নেৰসেক্খনাসেক্খো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৫২. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি সংযোজনসম্পযুত্তো, অত্থি সংযোজনৰিপ্পযুত্তো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি পরিত্তো, অত্থি মহগ্গতো, অত্থি অপ্পমাণো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.

৫৩. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – ফস্সসম্পযুত্তো.

দুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি সংযোজনৰিপ্পযুত্তসংযোজনিযো, অত্থি সংযোজনৰিপ্পযুত্তঅসংযোজনিযো.

তিৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো – অত্থি পরিত্তারম্মণো, অত্থি মহগ্গতারম্মণো, অত্থি অপ্পমাণারম্মণো…পে…. এৰং দসৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো.