৫. ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো

২৬. তত্থ কতমো ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো? যং কিঞ্চি ৰিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, তদেকজ্ঝং অভিসঞ্ঞূহিত্ৰা অভিসঙ্খিপিত্ৰা – অযং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো.

২৭. তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং অতীতং? যং ৰিঞ্ঞাণং অতীতং নিরুদ্ধং ৰিগতং ৰিপরিণতং অত্থঙ্গতং অব্ভত্থঙ্গতং উপ্পজ্জিত্ৰা ৰিগতং অতীতং অতীতংসেন সঙ্গহিতং, চক্খুৰিঞ্ঞাণং সোতৰিঞ্ঞাণং ঘানৰিঞ্ঞাণং জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং কাযৰিঞ্ঞাণং মনোৰিঞ্ঞাণং – ইদং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণং অতীতং.

তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং অনাগতং? যং ৰিঞ্ঞাণং অজাতং অভূতং অসঞ্জাতং অনিব্বত্তং অনভিনিব্বত্তং অপাতুভূতং অনুপ্পন্নং অসমুপ্পন্নং অনুট্ঠিতং অসমুট্ঠিতং অনাগতং অনাগতংসেন সঙ্গহিতং, চক্খুৰিঞ্ঞাণং সোতৰিঞ্ঞাণং ঘানৰিঞ্ঞাণং জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং কাযৰিঞ্ঞাণং মনোৰিঞ্ঞাণং – ইদং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণং অনাগতং.

তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং পচ্চুপ্পন্নং? যং ৰিঞ্ঞাণং জাতং ভূতং সঞ্জাতং নিব্বত্তং অভিনিব্বত্তং পাতুভূতং উপ্পন্নং সমুপ্পন্নং উট্ঠিতং সমুট্ঠিতং পচ্চুপ্পন্নং পচ্চুপ্পন্নংসেন সঙ্গহিতং, চক্খুৰিঞ্ঞাণং সোতৰিঞ্ঞাণং ঘানৰিঞ্ঞাণং জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং কাযৰিঞ্ঞাণং মনোৰিঞ্ঞাণং – ইদং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণং পচ্চুপ্পন্নং.

২৮. তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং অজ্ঝত্তং? যং ৰিঞ্ঞাণং তেসং তেসং সত্তানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযকং পাটিপুগ্গলিকং উপাদিন্নং, চক্খুৰিঞ্ঞাণং সোতৰিঞ্ঞাণং ঘানৰিঞ্ঞাণং জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং কাযৰিঞ্ঞাণং মনোৰিঞ্ঞাণং – ইদং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণং অজ্ঝত্তং.

তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং বহিদ্ধা? যং ৰিঞ্ঞাণং তেসং তেসং পরসত্তানং পরপুগ্গলানং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নিযকং পাটিপুগ্গলিকং উপাদিন্নং, চক্খুৰিঞ্ঞাণং সোতৰিঞ্ঞাণং ঘানৰিঞ্ঞাণং জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং কাযৰিঞ্ঞাণং মনোৰিঞ্ঞাণং – ইদং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণং বহিদ্ধা.

২৯. তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং ওল়ারিকং সুখুমং? অকুসলং ৰিঞ্ঞাণং ওল়ারিকং, কুসলাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণা সুখুমা. কুসলাকুসলা ৰিঞ্ঞাণা ওল়ারিকা, অব্যাকতং ৰিঞ্ঞাণং সুখুমং. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং ওল়ারিকং, সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা সুখুমা. সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা ওল়ারিকা, অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং সুখুমং. অসমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং ওল়ারিকং, সমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং সুখুমং. সাসৰং ৰিঞ্ঞাণং ওল়ারিকং, অনাসৰং ৰিঞ্ঞাণং সুখুমং. তং তং ৰা পন ৰিঞ্ঞাণং উপাদাযুপাদায ৰিঞ্ঞাণং ওল়ারিকং সুখুমং দট্ঠব্বং.

৩০. তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং হীনং পণীতং? অকুসলং ৰিঞ্ঞাণং হীনং, কুসলাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণা পণীতা. কুসলাকুসলা ৰিঞ্ঞাণা হীনা, অব্যাকতং ৰিঞ্ঞাণং পণীতং. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং হীনং, সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা পণীতা. সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা হীনা, অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং পণীতং. অসমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং হীনং, সমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং পণীতং. সাসৰং ৰিঞ্ঞাণং হীনং, অনাসৰং ৰিঞ্ঞাণং পণীতং. তং তং ৰা পন ৰিঞ্ঞাণং উপাদাযুপাদায ৰিঞ্ঞাণং হীনং পণীতং দট্ঠব্বং.

৩১. তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং দূরে? অকুসলং ৰিঞ্ঞাণং কুসলাব্যাকতেহি ৰিঞ্ঞাণেহি দূরে; কুসলাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণা অকুসলা ৰিঞ্ঞাণা দূরে; কুসলং ৰিঞ্ঞাণং অকুসলাব্যাকতেহি ৰিঞ্ঞাণেহি দূরে; অকুসলাব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণা কুসলা ৰিঞ্ঞাণা দূরে; অব্যাকতং ৰিঞ্ঞাণং কুসলাকুসলেহি ৰিঞ্ঞাণেহি দূরে; কুসলাকুসলা ৰিঞ্ঞাণা অব্যাকতা ৰিঞ্ঞাণা দূরে. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তেহি ৰিঞ্ঞাণেহি দূরে; সুখায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা দূরে; সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং দুক্খায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তেহি ৰিঞ্ঞাণেহি দূরে; দুক্খায চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনাহি সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা দূরে; অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তেহি ৰিঞ্ঞাণেহি দূরে; সুখদুক্খাহি ৰেদনাহি সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তা ৰিঞ্ঞাণা দূরে. অসমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং সমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণা দূরে; সমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং অসমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণা দূরে. সাসৰং ৰিঞ্ঞাণং অনাসৰা ৰিঞ্ঞাণা দূরে; অনাসৰং ৰিঞ্ঞাণং সাসৰা ৰিঞ্ঞাণা দূরে – ইদং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণং দূরে.

তত্থ কতমং ৰিঞ্ঞাণং সন্তিকে? অকুসলং ৰিঞ্ঞাণং অকুসলস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; কুসলং ৰিঞ্ঞাণং কুসলস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; অব্যাকতং ৰিঞ্ঞাণং অব্যাকতস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে. দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং দুক্খায ৰেদনায সম্পযুত্তস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তং ৰিঞ্ঞাণং অদুক্খমসুখায ৰেদনায সম্পযুত্তস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে. অসমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং অসমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; সমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণং সমাপন্নস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে. সাসৰং ৰিঞ্ঞাণং সাসৰস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে; অনাসৰং ৰিঞ্ঞাণং অনাসৰস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সন্তিকে – ইদং ৰুচ্চতি ৰিঞ্ঞাণং সন্তিকে. তং তং ৰা পন ৰিঞ্ঞাণং উপাদাযুপাদায ৰিঞ্ঞাণং দূরে সন্তিকে দট্ঠব্বং.

সুত্তন্তভাজনীযং.