৬. দেৰতানুস্সতিকথা
১৬২. দেৰতানুস্সতিং ভাৰেতুকামেন পন অরিযমগ্গৰসেন সমুদাগতেহি সদ্ধাদীহি গুণেহি সমন্নাগতেন ভৰিতব্বং. ততো রহোগতেন পটিসল্লীনেন ‘‘সন্তি দেৰা চাতুমহারাজিকা, সন্তি দেৰা তাৰতিংসা, যামা, তুসিতা, নিম্মানরতিনো, পরনিম্মিতৰসৰত্তিনো, সন্তি দেৰা ব্রহ্মকাযিকা, সন্তি দেৰা ততুত্তরি, যথারূপায সদ্ধায সমন্নাগতা তা দেৰতা ইতো চুতা তত্থ উপপন্না, ময্হম্পি তথারূপা সদ্ধা সংৰিজ্জতি. যথারূপেন সীলেন. যথারূপেন সুতেন. যথারূপেন চাগেন. যথারূপায পঞ্ঞায সমন্নাগতা তা দেৰতা ইতো চুতা তত্থ উপপন্না, ময্হম্পি তথারূপা পঞ্ঞা সংৰিজ্জতী’’তি (অ. নি. ৬.১০) এৰং দেৰতা সক্খিট্ঠানে ঠপেত্ৰা অত্তনো সদ্ধাদিগুণা অনুস্সরিতব্বা.
সুত্তে পন যস্মিং মহানাম সমযে অরিযসাৰকো অত্তনো চ তাসঞ্চ দেৰতানং সদ্ধঞ্চ সীলঞ্চ সুতঞ্চ চাগঞ্চ পঞ্ঞঞ্চ অনুস্সরতি, নেৰস্স তস্মিং সমযে রাগপরিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতীতি ৰুত্তং. কিঞ্চাপি ৰুত্তং, অথ খো তং সক্খিট্ঠানে ঠপেতব্বদেৰতানং অত্তনো সদ্ধাদীহি সমানগুণদীপনত্থং ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. অট্ঠকথাযঞ্হি দেৰতা সক্খিট্ঠানে ঠপেত্ৰা অত্তনো গুণে অনুস্সরতীতি দল়্হং কত্ৰা ৰুত্তং.
১৬৩. তস্মা পুব্বভাগে দেৰতানং গুণে অনুস্সরিত্ৰা অপরভাগে অত্তনো সংৰিজ্জমানে সদ্ধাদিগুণে অনুস্সরতো চস্স নেৰ তস্মিং সমযে রাগপরিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি. ন দোস…পে… ন মোহপরিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি, উজুগতমেৰস্স তস্মিং সমযে চিত্তং হোতি দেৰতা আরব্ভাতি (অ. নি. ৬.১০) পুরিমনযেনেৰ ৰিক্খম্ভিতনীৰরণস্স একক্খণে ঝানঙ্গানি উপ্পজ্জন্তি. সদ্ধাদিগুণানং পন গম্ভীরতায নানপ্পকারগুণানুস্সরণাধিমুত্ততায ৰা অপ্পনং অপ্পত্ৰা উপচারপ্পত্তমেৰ ঝানং হোতি. তদেতং দেৰতানং গুণসদিসসদ্ধাদিগুণানুস্সরণৰসেন দেৰতানুস্সতিচ্চেৰ সঙ্খং গচ্ছতি.
ইমঞ্চ পন দেৰতানুস্সতিং অনুযুত্তো ভিক্খু দেৰতানং পিযো হোতি মনাপো, ভিয্যোসো মত্তায সদ্ধাদিৰেপুল্লং অধিগচ্ছতি, পীতিপামোজ্জবহুলো ৰিহরতি. উত্তরি অপ্পটিৰিজ্ঝন্তো পন সুগতিপরাযনো হোতি.
তস্মা হৰে অপ্পমাদং, কযিরাথ সুমেধসো;
এৰং মহানুভাৰায, দেৰতানুস্সতিযা সদাতি.
ইদং দেৰতানুস্সতিযং ৰিত্থারকথামুখং.
পকিণ্ণককথা
১৬৪. যং পন এতাসং ৰিত্থারদেসনাযং ‘‘উজুগতমেৰস্স তস্মিং সমযে চিত্তং হোতি তথাগতং আরব্ভা’’তিআদীনি ৰত্ৰা ‘‘উজুগতচিত্তো খো পন, মহানাম, অরিযসাৰকো লভতি অত্থৰেদং, লভতি ধম্মৰেদং, লভতি ধম্মূপসংহিতং পামোজ্জং, পমুদিতস্স পীতি জাযতী’’তি (অ. নি. ৬.১০) ৰুত্তং, তত্থ ইতিপি সো ভগৰাতিআদীনং অত্থং নিস্সায উপ্পন্নং তুট্ঠিং সন্ধায লভতি অত্থৰেদন্তি ৰুত্তং. পাল়িং নিস্সায উপ্পন্নং তুট্ঠিং সন্ধায লভতি ধম্মৰেদং. উভযৰসেন লভতি ধম্মূপসংহিতং পামোজ্জন্তি ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং.
যঞ্চ দেৰতানুস্সতিযং দেৰতা আরব্ভাতি ৰুত্তং, তং পুব্বভাগে দেৰতা আরব্ভ পৰত্তচিত্তৰসেন দেৰতাগুণসদিসে ৰা দেৰতাভাৰনিপ্ফাদকে গুণে আরব্ভ পৰত্তচিত্তৰসেন ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং.
১৬৫. ইমা পন ছ অনুস্সতিযো অরিযসাৰকানঞ্ঞেৰ ইজ্ঝন্তি. তেসং হি বুদ্ধধম্মসঙ্ঘগুণা পাকটা হোন্তি. তে চ অখণ্ডতাদিগুণেহি সীলেহি, ৰিগতমলমচ্ছেরেন চাগেন, মহানুভাৰানং দেৰতানং গুণসদিসেহি সদ্ধাদিগুণেহি সমন্নাগতা. মহানামসুত্তে (অ. নি. ৬.১০) চ সোতাপন্নস্স নিস্সযৰিহারং পুট্ঠেন ভগৰতা সোতাপন্নস্স নিস্সযৰিহারদস্সনত্থমেৰ এতা ৰিত্থারতো কথিতা.
গেধসুত্তেপি ‘‘ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো তথাগতং অনুস্সরতি, ইতিপি সো ভগৰা…পে… উজুগতমেৰস্স তস্মিং সমযে চিত্তং হোতি নিক্খন্তং মুত্তং ৰুট্ঠিতং গেধম্হা. গেধোতি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চন্নেতং কামগুণানমধিৰচনং. ইদম্পি খো, ভিক্খৰে, আরম্মণং করিত্ৰা এৰমিধেকচ্চে সত্তা ৰিসুজ্ঝন্তী’’তি (অ. নি. ৬.২৫) এৰং অরিযসাৰকস্স অনুস্সতিৰসেন চিত্তং ৰিসোধেত্ৰা উত্তরি পরমত্থৰিসুদ্ধিঅধিগমত্থায কথিতা.
আযস্মতা মহাকচ্চানেন দেসিতে সম্বাধোকাসসুত্তেপি ‘‘অচ্ছরিযং, আৰুসো, অব্ভুতং, আৰুসো, যাৰঞ্চিদং তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন সম্বাধে ওকাসাধিগমো অনুবুদ্ধো সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা…পে… নিব্বানস্স সচ্ছিকিরিযায যদিদং ছ অনুস্সতিট্ঠানানি. কতমানি ছ? ইধাৰুসো, অরিযসাৰকো তথাগতং অনুস্সরতি…পে… এৰমিধেকচ্চে সত্তা ৰিসুদ্ধিধম্মা ভৰন্তী’’তি (অ. নি. ৬.২৬) এৰং অরিযসাৰকস্সেৰ পরমত্থৰিসুদ্ধিধম্মতায ওকাসাধিগমৰসেন কথিতা.
উপোসথসুত্তেপি ‘‘কথঞ্চ, ৰিসাখে, অরিযূপোসথো হোতি? উপক্কিলিট্ঠস্স, ৰিসাখে, চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি. কথঞ্চ, ৰিসাখে, উপক্কিলিট্ঠস্স চিত্তস্স উপক্কমেন পরিযোদপনা হোতি? ইধ, ৰিসাখে, অরিযসাৰকো তথাগতং অনুস্সরতী’’তি (অ. নি. ৩.৭১) এৰং অরিযসাৰকস্সেৰ উপোসথং উপৰসতো চিত্তৰিসোধনকম্মট্ঠানৰসেন উপোসথস্স মহপ্ফলভাৰদস্সনত্থং কথিতা.
একাদসনিপাতেপি ‘‘সদ্ধো খো, মহানাম, আরাধকো হোতি, নো অস্সদ্ধো. আরদ্ধৰীরিযো, উপট্ঠিতসতি, সমাহিতো, পঞ্ঞৰা, মহানাম, আরাধকো হোতি, নো দুপ্পঞ্ঞো. ইমেসু খো ত্ৰং, মহানাম, পঞ্চসু ধম্মেসু পতিট্ঠায ছ ধম্মে উত্তরি ভাৰেয্যাসি. ইধ ত্ৰং, মহানাম, তথাগতং অনুস্সরেয্যাসি ইতিপি সো ভগৰা’’তি (অ. নি. ১১.১১) এৰং অরিযসাৰকস্সেৰ ‘‘তেসং নো, ভন্তে, নানাৰিহারেন ৰিহরতং কেনস্স ৰিহারেন ৰিহরিতব্ব’’ন্তি পুচ্ছতো ৰিহারদস্সনত্থং কথিতা.
১৬৬. এৰং সন্তেপি পরিসুদ্ধসীলাদিগুণসমন্নাগতেন পুথুজ্জনেনাপি মনসি কাতব্বা. অনুস্সৰৰসেনাপি হি বুদ্ধাদীনং গুণে অনুস্সরতো চিত্তং পসীদতিযেৰ. যস্সানুভাৰেন নীৰরণানি ৰিক্খম্ভেত্ৰা উল়ারপামোজ্জো ৰিপস্সনং আরভিত্ৰা অরহত্তংযেৰ সচ্ছিকরেয্য কটঅন্ধকারৰাসী ফুস্সদেৰত্থেরো ৰিয.
সো কিরাযস্মা মারেন নিম্মিতং বুদ্ধরূপং দিস্ৰা ‘‘অযং তাৰ সরাগদোসমোহো এৰং সোভতি, কথং নু খো ভগৰা ন সোভতি, সো হি সব্বসো ৰীতরাগদোসমোহো’’তি বুদ্ধারম্মণং পীতিং পটিলভিত্ৰা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অরহত্তং পাপুণীতি.
ইতি সাধুজনপামোজ্জত্থায কতে ৰিসুদ্ধিমগ্গে
সমাধিভাৰনাধিকারে
ছঅনুস্সতিনিদ্দেসো নাম
সত্তমো পরিচ্ছেদো.