২২. ৰিপ্পটি

পরোতি ৰত্ততে, সো চাঞ্ঞাধিক্যইট্ঠাদ্যনেকত্থোপি ইধ ইট্ঠ ৰাচী দট্ঠব্বো, কম্মব্যতিহারেঘণিতি কম্মব্যতিহারো কিরিযাপরিৰত্তনং ভাৰৰিসেসো তস্মিং ‘ভাৰকারকেস্ৰঘণ্ঘকা’’তি (৫-৪৪) সামঞ্ঞেন ৰিহিতত্তা ৰিপ্পটিসেধনন্তি অত্থে ঘণি ৰিপ্পটী সেধো, তেনাহ-‘সামঞ্ঞে’চ্চাদি, ৰিপ্পটিসেধসদ্দস্স অত্থমাহ-‘অঞ্ঞমঞ্ঞপটিসেধো’তি, সংসিদ্ধিযং ৰত্তমানোপি সিধি উপসগ্গসম্বন্ধে নাত্থন্তরেপি হোতীতি অঞ্ঞমঞ্ঞৰিরোধোত্যত্থো, ৰিপ্পটিসেধসদ্দস্স লোকে ৰিরোধৰাচিত্তেন পসিদ্ধত্তমাহ ‘তথা হি’চ্চাদিনা, কথম্পন পমাণভূতস্সাচরিযস্স ৰচনেসু অঞ্ঞমঞ্ঞৰিরোধো সম্ভৰতীচ্চাসঙ্কিয উভিন্নং সাৰকাসত্তে সতি সম্ভৰতি নাঞ্ঞথাতি ‘দ্ৰিন্ন’মিচ্চাদি ৰুত্তিগন্থো পৰত্তোতি ৰত্তুং ‘সোচা’তিআদিমাহ অঞ্ঞমঞ্ঞানজ্ঝাসিতেতি অঞ্ঞমঞ্ঞেনানক্কন্তে অপরিগ্গহিতেতি ৰুত্তং হোতি, অনুভযতাগিনীতি যো ৰিসযেকদেসো উভযন্ন ভজতে তস্মিং অনুভযভাগিনি ৰিসযেকদেসে, সামঞ্ঞৰিসযো দ্ৰিন্নং ৰিধীনং সাধারণো ৰিসযো, তত্থ পৰত্তিপ্পসঙ্গে সতি সোচ ৰিপ্পটিসেধো জাযতীতি সম্বন্ধো, ইমিনা ৰিপ্পটিসেধস্স ৰিসযো পৰত্তিপ্পসঙ্গো ৰিসযৰিসযীনমভেদেন সুত্তে ‘ৰিপ্পটিসেধো’তিৰুত্তোতি ‘দ্ৰিন্ন’মিচ্চাদিনা ৰুত্তিগন্থো রচিতোতি দীপেতি, পরো হোতী তিৰিধিদস্সিতোতি ইমিনা যদি নিযমো-ব্ভূপগতো সিযা, তদা ‘পরোৰহোতী’তি ৰদেয্যাতি দস্সেতি, পাণিনিযা হি জাতিযং পদত্থে সকিমেৰ লক্খণং পৰত্ততীতি চরিতত্থত্তা ৰিসযন্তরে দ্ৰিন্নম্পি লক্খণানমপ্পৰত্তিযং পরং পচ্ছিমং কারিযন্তি ৰিধ্যত্থমিদং ৰচনং, ব্যত্তিযন্তু পদত্থে লত্ৰাদীনমিৰ পরিযাযপ্পসঙ্গে নিযমত্থন্তি পটিপন্না, ইধ পন জাতিযং ব্যত্তিযঞ্চ দ্ৰিন্নম্পি সুত্তানমপ্পৰত্তিযমেৰ ৰিধ্যত্থমেৰিদং ৰচনং, ন নিযমত্থম্পীতি পটিপাদেতুমাহ-‘তথাহি’চ্চাদি, কামচারতো পরিসমাপীযতেতি সম্বন্ধো, কামতো পরিসমাপনঞ্চেতিস্সা সব্বস্মিং অত্তনো গোচরে অৰিচ্ছেদব্যাপনেন পৰত্তিসব্ভাৰতো. কথম্পনেকস্সাপি পৰত্তি ন ভৰেয্যাত্যাসঙ্কিয কারণমাহ‘উভযম্পি’চ্চাদি, হিসদ্দো যস্মাত্থে, যস্মা উভযম্পিদমাচরিযৰচনং, ততোযেৰ পমাণং, অভিমতকারিযৰিধানে লিঙ্গভাৰেন সদ্দিকানুমতত্তা(তেসং) ৰিধীনং ৰিধাযকঞ্চ তস্মাতি অত্থো. পমাণত্তা দ্ৰিন্নম্পি অপ্পত্তিযং কারণমাহ-‘অনুভযভাগিম্হি’চ্চাদি, যতো লদ্ধাৰকাসা ততো সমানবলাতি, ইতিসদ্দো হেতুম্হি, ৰিরুদ্ধাচাতি এত্থ ইতিসদ্দং দত্ৰা ‘অনুভযভাগিম্হি…পে… ৰিরুদ্ধাচাতি দ্ৰিন্নং ৰচনানং পমাণত্তা উভিন্নম্পি অপ্পৰত্তীতি সম্বন্ধো ৰেদিতব্বো. সমানবলানং দ্ৰিন্নং লোকেপি ৰিরোধিত্তং একক্খণেযেৰ উভিন্নম্পি কারিযে অপ্পৰত্তি চ দিস্সতীতি দিট্ঠন্তমাহ ‘লোকেচে’ত্যাদি, এত্থ চ পেস্সস্স (অ)ৰিরোধত্থিনো কারিযে অপ্পৰত্তিরিৰ [অপ্পৰত্তিযেৰ (পোত্থকে)] সমানবলান মুভিন্নং ৰচনানং কারিযে অপ্পৰত্তীতি সুখেনো পমাসংসন্দনং ৰিঞ্ঞাতব্বং.

জাতিপক্খেযেৰ ভস্সকারেন দ্ৰিন্নং যুগপদিপ্পত্তিযং ‘লত্ৰাদীনমিৰ’ পরিযাযপ্পসঙ্গো ৰণ্ণিতো, তস্সাযুত্তত্তমুপদস্সেন্তো আহ ‘নচাপি’চ্চাদি, ভিন্নৰিসযত্তাতি দ্ৰিন্নং ৰিধীনং ভিন্নৰিসযত্তা. অভিন্নৰিসযত্তে হি পরিযাযকপ্পনা যুত্তিমতী, অতোচ লত্ৰাদীনমভিন্নৰিসযত্তম্পটিপাদযিতুমাহ- ‘লত্ৰাদযো হি’চ্চাদি, অনৰযৰেনেতি ধাতু মত্ততো ৰিধানেনাৰযৰব্যতিরেকসব্ভাৰতো সব্বধাতুপরিগ্গহেন, যত্থ যস্মিং ধাত্ৰত্থেকদেসে পৰত্তা সমানা পৰত্তা সন্তো লদ্ধাৰকাসা সিযুং তস্সেকদেসস্স পরিহারেনাপি পরিচ্চাগেনাপি ন ৰিধীযন্তেতি সম্বন্ধো, লত্ৰাদীন মেকক্খণে অসম্ভৰা একস্মিং কতে সতীতরৰচনান মানত্থক্যপ্পসঙ্গাচ পরিযাযেন ভৰন্তীতি যন্তং যুত্তন্তি সম্বন্ধো. ইহাতি ইমস্মিং যুগপদিপ্পত্তিযং, ইহ তথাভাৰস্স কারণমাহ-‘সাৰকা…পে… ৰচন’ন্তি, তত্থাতি যুগপদিপ্পত্তিযং. জাতিযম্পদত্থে ‘‘পুনপ্পসঙ্গৰিজাননা সিদ্ধং, ৰিপ্পটিসেধে যং বাধিতং তম্বাধিতমেৰা’’তীমাসমুভিন্নং পরিভাসনম্পৰত্তিং পটিপাদেন্তো আহ- ‘পরস্মিং চে’ত্যাদি, পরস্মিন্তি ইট্ঠে, পরিভাসনম্পন অযমত্থো ‘পুনপ্পসঙ্গৰিজাননাতি দ্ৰিন্নং সুত্তানমেকত্থপ্প সঙ্গসঙ্খাতে ৰিপ্পটিসেধে সতিপরমিট্ঠং পঠমং হোতি, হোন্তেন তেন যদীতরস্স নিমিত্তোপঘাতো ন কতো তদা তস্সাপি পুনপ্পসঙ্গো তস্স ৰিজাননা সিদ্ধন্তি, ৰিপ্পটিসেধে যথাৰুত্তে সতি পঠমং হোন্তেন যং সুত্তং বাধিতং তস্স পুনপ্পৰত্তিযা যদি নিমিত্তং নত্থি তং বাধিতমেৰে’তি. ব্যত্তিযম্পি ৰিধ্যত্থমেৰিদং ৰচনং, ন নিযমত্থন্তি দস্সেতুমাহ-‘ব্যত্তিয’মিচ্চাদি, এৰং মঞ্ঞতে ‘ব্যত্তিযং পটিলক্খিযংলক্খণপ্পৰত্তিযং দ্ৰিন্নং সাধারণং ঠানম্পতি যানি ৰচনানি ভিন্নানি তেসম্পি নিরৰকাসত্তেন তুল্যবলত্তা দ্ৰিন্নম্পটিপত্তিযেৰসিযা, নতু পরিযাযপ্পসঙ্গো’তি. ব্যত্তিযম্পি যথাৰুত্তানং পরিভাসানং পৰত্তি ৰুত্তৰিধিনেৰাতি দস্সেন্তো ‘পরিভাসানম্পি’চ্চাদিমাহ.

জাতিযম্পদত্থে ‘‘ৰত্তমানেতি অন্তি, সি থ, মি ম, তে অন্তে, সে ৰ্হে, এ ম্হে’’চ্চাদীনং লক্খণানমেকমেকত্থেপি ৰত্তমানেতি অন্তি, ৰত্তমানে সি থ ইচ্চাদীনং ৰাক্যেকদেসানং গচ্ছতিচ্চাদো গচ্ছ সিচ্চাদো চ লক্খিযে সকিম্পৰত্তিযা সব্বস্মিং সকে ৰিসযে পঠম মজ্ঝিমপুরিসেকৰচনজাতি পরিসমত্তাতি চরিতত্থত্তা তুম্হে গচ্ছথাতি এত্থ দ্ৰীহি দ্ৰিন্নং পুরিসান মেকক্খণে পৰত্তিযং ন কস্সচি, ব্যত্তিযম্পি পটিলক্খিযং লক্খণানি ভিজ্জন্তীতি সাধারণং ঠানং পতিভিন্নেহি লক্খণেহি দ্ৰিন্নম্পেকত্থে-কক্খণে পৰত্তিযং ন কস্সচি, তথা ৰুত্তনযেনেৰ তিণ্ণং পুরিসানমেকক্খণে পৰত্তিযন্তি সব্বথা অপ্পৰত্তিযং সম্পত্তাযং ৰচনমিদং, পরো হোতীতি মজ্ঝিমুত্তমং ভৰতীতি অধিপ্পাযেন ‘যথে’চ্চাদিনা ৰুত্তং ৰুত্তিগন্থম্পঞ্হমুখেনা হরিত্ৰা দস্সেতুং ‘ক্ৰপনা’তিআদিমাহ, নেদমুদাহরণমম্হং মনং ভোসেতি-যতো ৰিপ্পটিসেধৰিসযমেৰেদং ন হোতি, কুতো যতো ‘‘ৰত্তমানেতি অন্তি’’চ্চাদিপ্পভুতীনং ৰত্তমানেতি অন্তিচ্চাদীহি ৰাক্যেকদেসেহি নিদ্দিট্ঠানমেৰ পুব্বপরচ্ছক্কানং পুরিসৰচনৰিসেসৰিধাযকেন ‘‘পুব্বপরচ্ছক্কান মেকানেকেসু তুম্হাম্হ সেসেসু দ্ৰেদ্ৰে মজ্ঝিমুত্তমপঠমা’’ (৬-১৪) তীমিনা ৰাক্যাৰযৰেন তুম্হাম্হসেসেসু পযুজ্জমানেসু অপ্পযুজ্জমানেসু ৰা যথাক্কমং পুব্বচ্ছক্কানং পরচ্ছক্কানঞ্চ মজ্ঝিমুত্তমপঠমানং পচ্চেকং দ্ৰেদ্ৰে ৰচনানি যথাক্কমং ভৰন্তীতি ‘গচ্ছথ গচ্ছামা’তি এত্থ একক্খণে পৰত্তিযেৰ নত্থি, দ্ৰিন্নম্পন সাৰকাসান মেকক্খণে পৰত্তিযেৰ হি ৰিপ্পটিসেধোতি, তথাপি ৰুত্তনযেন ৰিপ্পটিসেধপ্পকপ্পনাপি সক্কা কাতুন্তীদমুদাহটং সিযাতি দট্ঠব্বং, ইমিস্সা পন পরিভাসায নিরাকুলপ্পৰত্তি ‘‘আদিস্সা’’ তীমিস্সা ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বা, কতাকতপ্পসঙ্গী যো ৰিধি, সো নিচ্চো, যোত্ৰকতেযেৰাযমনিচ্চোতি ৰুত্তনিচ্চানিচ্চেসু অন্তরঙ্গবহিরঙ্গেসু চাতুল্যবলত্তা নাস্স যোগস্স ব্যাপারো, তথাহি নিচ্চানিচ্চেসু নিচ্চমেৰ বলৰন্তি নিচ্চানিচ্চানমতুল্যবলতা, অন্তরঙ্গবহিরঙ্গপ্পকার(ম্পন) উপরি ‘‘লোপো’’তি (১-৩৯) সুত্তে পকাসিস্সাম.