২. সত্তসূরিযসুত্তং
৬৬. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা ৰেসালিযং ৰিহরতি অম্বপালিৰনে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘অনিচ্চা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা; অধুৰা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা; অনস্সাসিকা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা. যাৰঞ্চিদং, ভিক্খৰে, অলমেৰ সব্বসঙ্খারেসু নিব্বিন্দিতুং অলং ৰিরজ্জিতুং অলং ৰিমুচ্চিতুং.
‘‘সিনেরু, ভিক্খৰে, পব্বতরাজা চতুরাসীতিযোজনসহস্সানি আযামেন, চতুরাসীতিযোজনসহস্সানি ৰিত্থারেন, চতুরাসীতিযোজনসহস্সানি মহাসমুদ্দে অজ্ঝোগাল়্হো, চতুরাসীতিযোজনসহস্সানি মহাসমুদ্দা অচ্চুগ্গতো. হোতি খো সো, ভিক্খৰে, সমযো যং কদাচি করহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন বহূনি ৰস্সানি বহূনি ৰস্সসতানি বহূনি ৰস্সসহস্সানি বহূনি ৰস্সসতসহস্সানি দেৰো ন ৰস্সতি. দেৰে খো পন, ভিক্খৰে, অৰস্সন্তে যে কেচিমে বীজগামভূতগামা ওসধিতিণৰনপ্পতযো তে উস্সুস্সন্তি ৰিসুস্সন্তি, ন ভৰন্তি. এৰং অনিচ্চা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা; এৰং অধুৰা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা…পে… অলং ৰিমুচ্চিতুং.
‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৰে, সমযো যং কদাচি করহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন দুতিযো সূরিযো পাতুভৰতি. দুতিযস্স, ভিক্খৰে, সূরিযস্স পাতুভাৰা যা কাচি কুন্নদিযো কুসোব্ভা [কুস্সুব্ভো (সী.), কুস্সোব্ভা (স্যা.)] তা উস্সুস্সন্তি ৰিসুস্সন্তি, ন ভৰন্তি. এৰং অনিচ্চা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা…পে… অলং ৰিমুচ্চিতুং.
‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৰে, সমযো যং কদাচি করহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন ততিযো সূরিযো পাতুভৰতি. ততিযস্স, ভিক্খৰে, সূরিযস্স পাতুভাৰা যা কাচি মহানদিযো, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিরৰতী, সরভূ, মহী, তা উস্সুস্সন্তি ৰিসুস্সন্তি, ন ভৰন্তি. এৰং অনিচ্চা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা…পে… অলং ৰিমুচ্চিতুং.
‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৰে, সমযো যং কদাচি করহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন চতুত্থো সূরিযো পাতুভৰতি. চতুত্থস্স, ভিক্খৰে, সূরিযস্স পাতুভাৰা যে তে মহাসরা যতো ইমা মহানদিযো পৰত্তন্তি, সেয্যথিদং – অনোতত্তা, সীহপপাতা, রথকারা, কণ্ণমুণ্ডা, কুণালা, ছদ্দন্তা, মন্দাকিনিযা, তা উস্সুস্সন্তি ৰিসুস্সন্তি, ন ভৰন্তি. এৰং অনিচ্চা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা…পে… অলং ৰিমুচ্চিতুং.
‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৰে, সমযো যং কদাচি করহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন পঞ্চমো সূরিযো পাতুভৰতি. পঞ্চমস্স, ভিক্খৰে, সূরিযস্স পাতুভাৰা যোজনসতিকানিপি মহাসমুদ্দে উদকানি ওগচ্ছন্তি, দ্ৰিযোজনসতিকানিপি মহাসমুদ্দে উদকানি ওগচ্ছন্তি, তিযোজনসতিকানিপি, চতুযোজনসতিকানিপি, পঞ্চযোজনসতিকানিপি, ছযোজনসতিকানিপি, সত্তযোজনসতিকানিপি মহাসমুদ্দে উদকানি ওগচ্ছন্তি; সত্ততালম্পি মহাসমুদ্দে উদকং সণ্ঠাতি, ছতালম্পি, পঞ্চতালম্পি, চতুতালম্পি, তিতালম্পি, দ্ৰিতালম্পি, তালমত্তম্পি মহাসমুদ্দে উদকং সণ্ঠাতি; সত্তপোরিসম্পি মহাসমুদ্দে উদকং সণ্ঠাতি, ছপোরিসম্পি, পঞ্চপোরিসম্পি, চতুপোরিসম্পি, তিপোরিসম্পি, দ্ৰিপোরিসম্পি, পোরিসম্পি [পোরিসমত্তম্পি (স্যা.)], অড্ঢপোরিসম্পি, কটিমত্তম্পি, জণ্ণুকামত্তম্পি, গোপ্ফকমত্তম্পি মহাসমুদ্দে উদকং সণ্ঠাতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, সরদসমযে থুল্লফুসিতকে দেৰে ৰস্সন্তে তত্থ তত্থ গোপদেসু [গোপ্ফকপদেসেসু (ক.)] উদকানি ঠিতানি হোন্তি; এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, তত্থ তত্থ গোপ্ফকমত্তানি [গোপদমত্তানি (সী. স্যা.)] মহাসমুদ্দে উদকানি ঠিতানি হোন্তি. পঞ্চমস্স, ভিক্খৰে, সূরিযস্স পাতুভাৰা অঙ্গুলিপব্বমত্তম্পি মহাসমুদ্দে উদকং ন হোতি. এৰং অনিচ্চা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা…পে… অলং ৰিমুচ্চিতুং.
‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৰে, সমযো যং কদাচি করহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন ছট্ঠো সূরিযো পাতুভৰতি. ছট্ঠস্স, ভিক্খৰে, সূরিযস্স পাতুভাৰা অযঞ্চ মহাপথৰী সিনেরু চ পব্বতরাজা ধূমাযন্তি সংধূমাযন্তি সম্পধূমাযন্তি [ধূপাযন্তি সন্ধূপাযন্তি সম্পধূপাযন্তি (সী. স্যা.)]. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, কুম্ভকারপাকো আলেপিতো [আলিম্পিতো (সী. স্যা.)] পঠমং ধূমেতি সংধূমেতি সম্পধূমেতি; এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, ছট্ঠস্স সূরিযস্স পাতুভাৰা অযঞ্চ মহাপথৰী সিনেরু চ পব্বতরাজা ধূমাযন্তি সংধূমাযন্তি সম্পধূমাযন্তি. এৰং অনিচ্চা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা…পে… অলং ৰিমুচ্চিতুং.
‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৰে, সমযো যং কদাচি করহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন সত্তমো সূরিযো পাতুভৰতি. সত্তমস্স, ভিক্খৰে, সূরিযস্স পাতুভাৰা অযঞ্চ মহাপথৰী সিনেরু চ পব্বতরাজা আদিপ্পন্তি পজ্জলন্তি একজালা ভৰন্তি. ইমিস্সা চ, ভিক্খৰে, মহাপথৰিযা সিনেরুস্স চ পব্বতরাজস্স ঝাযমানানং দয্হমানানং অচ্চি ৰাতেন খিত্তা যাৰ ব্রহ্মলোকাপি গচ্ছতি. সিনেরুস্স, ভিক্খৰে, পব্বতরাজস্স ঝাযমানস্স দয্হমানস্স ৰিনস্সমানস্স মহতা তেজোখন্ধেন অভিভূতস্স যোজনসতিকানিপি কূটানি পলুজ্জন্তি দ্ৰিযোজনসতিকানিপি, তিযোজনসতিকানিপি, চতুযোজনসতিকানিপি, পঞ্চযোজনসতিকানিপি কূটানি পলুজ্জন্তি. ইমিস্সা চ, ভিক্খৰে, মহাপথৰিযা সিনেরুস্স চ পব্বতরাজস্স ঝাযমানানং দয্হমানানং নেৰ ছারিকা পঞ্ঞাযতি ন মসি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, সপ্পিস্স ৰা তেলস্স ৰা ঝাযমানস্স দয্হমানস্স নেৰ ছারিকা পঞ্ঞাযতি ন মসি; এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, ইমিস্সা চ মহাপথৰিযা সিনেরুস্স চ পব্বতরাজস্স ঝাযমানানং দয্হমানানং নেৰ ছারিকা পঞ্ঞাযতি ন মসি. এৰং অনিচ্চা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা; এৰং অধুৰা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা; এৰং অনস্সাসিকা, ভিক্খৰে, সঙ্খারা. যাৰঞ্চিদং, ভিক্খৰে, অলমেৰ সব্বসঙ্খারেসু নিব্বিন্দিতুং অলং ৰিরজ্জিতুং অলং ৰিমুচ্চিতুং.
‘‘তত্র, ভিক্খৰে, কো মন্তা কো সদ্ধাতা – ‘অযঞ্চ পথৰী সিনেরু চ পব্বতরাজা দয্হিস্সন্তি ৰিনস্সিস্সন্তি, ন ভৰিস্সন্তী’তি অঞ্ঞত্র দিট্ঠপদেহি?
[অ. নি. ৬.৫৪; ৭.৭৩] ‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৰে, সুনেত্তো নাম সত্থা অহোসি তিত্থকরো কামেসু ৰীতরাগো. সুনেত্তস্স খো পন, ভিক্খৰে, সত্থুনো অনেকানি সাৰকসতানি অহেসুং. সুনেত্তো, ভিক্খৰে, সত্থা সাৰকানং ব্রহ্মলোকসহব্যতায ধম্মং দেসেসি. যে খো পন, ভিক্খৰে, সুনেত্তস্স সত্থুনো ব্রহ্মলোকসহব্যতায ধম্মং দেসেন্তস্স সব্বেন সব্বং সাসনং আজানিংসু তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং ব্রহ্মলোকং উপপজ্জিংসু. যে ন সব্বেন সব্বং সাসনং আজানিংসু তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপ্পেকচ্চে পরনিম্মিতৰসৰত্তীনং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে নিম্মানরতীনং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে তুসিতানং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে যামানং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে তাৰতিংসানং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে চাতুমহারাজিকানং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে খত্তিযমহাসালানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে ব্রাহ্মণমহাসালানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু, অপ্পেকচ্চে গহপতিমহাসালানং সহব্যতং উপপজ্জিংসু.
‘‘অথ খো, ভিক্খৰে, সুনেত্তস্স সত্থুনো এতদহোসি – ‘ন খো মেতং পতিরূপং যোহং সাৰকানং সমসমগতিযো অস্সং অভিসম্পরাযং, যংনূনাহং উত্তরি মেত্তং [উত্তরি মগ্গং (ক.)] ভাৰেয্য’’’ন্তি.
‘‘অথ খো, ভিক্খৰে, সুনেত্তো সত্থা সত্ত ৰস্সানি মেত্তং চিত্তং ভাৰেসি. সত্ত ৰস্সানি মেত্তং চিত্তং ভাৰেত্ৰা সত্ত সংৰট্টৰিৰট্টকপ্পে নযিমং লোকং পুনরাগমাসি. সংৰট্টমানে সুদং, ভিক্খৰে, লোকে আভস্সরূপগো হোতি. ৰিৰট্টমানে লোকে সুঞ্ঞং ব্রহ্মৰিমানং উপপজ্জতি. তত্র সুদং, ভিক্খৰে, ব্রহ্মা হোতি মহাব্রহ্মা অভিভূ অনভিভূতো অঞ্ঞদত্থুদসো ৰসৰত্তী. ছত্তিংসক্খত্তুং খো পন, ভিক্খৰে, সক্কো অহোসি দেৰানমিন্দো. অনেকসতক্খত্তুং রাজা অহোসি চক্কৰত্তী ধম্মিকো ধম্মরাজা চাতুরন্তো ৰিজিতাৰী জনপদত্থাৰরিযপ্পত্তো সত্তরতনসমন্নাগতো. পরোসহস্সং খো পনস্স পুত্তা অহেসুং সূরা ৰীরঙ্গরূপা পরসেনপ্পমদ্দনা. সো ইমং পথৰিং সাগরপরিযন্তং অদণ্ডেন অসত্থেন ধম্মেন অভিৰিজিয অজ্ঝাৰসি. সো হি নাম, ভিক্খৰে, সুনেত্তো সত্থা এৰং দীঘাযুকো সমানো এৰং চিরট্ঠিতিকো অপরিমুত্তো অহোসি – ‘জাতিযা জরায মরণেন সোকেহি পরিদেৰেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি, অপরিমুত্তো দুক্খস্মা’তি ৰদামি’’.
‘‘তং কিস্স হেতু? চতুন্নং ধম্মানং অননুবোধা অপ্পটিৰেধা. কতমেসং চতুন্নং? অরিযস্স, ভিক্খৰে, সীলস্স অননুবোধা অপ্পটিৰেধা, অরিযস্স সমাধিস্স অননুবোধা অপ্পটিৰেধা, অরিযায পঞ্ঞায অননুবোধা অপ্পটিৰেধা, অরিযায ৰিমুত্তিযা অননুবোধা অপ্পটিৰেধা. তযিদং, ভিক্খৰে, অরিযং সীলং অনুবুদ্ধং পটিৰিদ্ধং, অরিযো সমাধি অনুবোধো পটিৰিদ্ধো, অরিযা পঞ্ঞা অনুবোধা পটিৰিদ্ধা, অরিযা ৰিমুত্তি অনুবোধা পটিৰিদ্ধা, উচ্ছিন্না ভৰতণ্হা, খীণা ভৰনেত্তি, নত্থি দানি পুনব্ভৰো’’তি. ইদমৰোচ ভগৰা. ইদং ৰত্ৰান সুগতো অথাপরং এতদৰোচ সত্থা –
‘‘সীলং সমাধি পঞ্ঞা চ, ৰিমুত্তি চ অনুত্তরা;
অনুবুদ্ধা ইমে ধম্মা, গোতমেন যসস্সিনা.
‘‘ইতি বুদ্ধো অভিঞ্ঞায, ধম্মমক্খাসি ভিক্খুনং;
দুক্খস্সন্তকরো সত্থা, চক্খুমা পরিনিব্বুতো’’তি. দুতিযং;