৩. সারন্দদসুত্তং

১৪৩. একং সমযং ভগৰা ৰেসালিযং ৰিহরতি মহাৰনে কূটাগারসালাযং. অথ খো ভগৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায ৰেসালিং পিণ্ডায পাৰিসি. তেন খো পন সমযেন পঞ্চমত্তানং লিচ্ছৰিসতানং সারন্দদে চেতিযে সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযমন্তরাকথা উদপাদি – ‘‘পঞ্চন্নং রতনানং পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মিং. কতমেসং পঞ্চন্নং? হত্থিরতনস্স পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মিং, অস্সরতনস্স পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মিং, মণিরতনস্স পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মিং, ইত্থিরতনস্স পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মিং, গহপতিরতনস্স পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মিং. ইমেসং পঞ্চন্নং রতনানং পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মি’’ন্তি.

অথ খো তে লিচ্ছৰী মগ্গে পুরিসং ঠপেসুং [পেসেসুং (স্যা. ক.)] – ‘‘যদা ত্ৰং [যথা ত্ৰং (সী. পী.)], অম্ভো পুরিস, পস্সেয্যাসি ভগৰন্তং, অথ অম্হাকং আরোচেয্যাসী’’তি. অদ্দসা খো সো পুরিসো ভগৰন্তং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং; দিস্ৰান যেন তে লিচ্ছৰী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তে লিচ্ছৰী এতদৰোচ – ‘‘অযং সো, ভন্তে, ভগৰা গচ্ছতি অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো; যস্সদানি কালং মঞ্ঞথা’’তি.

অথ খো তে লিচ্ছৰী যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো তে লিচ্ছৰী ভগৰন্তং এতদৰোচুং –

‘‘সাধু, ভন্তে, যেন সারন্দদং চেতিযং তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’তি. অধিৰাসেসি ভগৰা তুণ্হীভাৰেন. অথ খো ভগৰা যেন সারন্দদং চেতিযং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৰা তে লিচ্ছৰী এতদৰোচ – ‘‘কায নুত্থ, লিচ্ছৰী, এতরহি কথায সন্নিসিন্না, কা চ পন ৰো অন্তরাকথা ৰিপ্পকতা’’তি? ‘‘ইধ, ভন্তে, অম্হাকং সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযমন্তরাকথা উদপাদি – ‘পঞ্চন্নং রতনানং পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মিং. কতমেসং পঞ্চন্নং? হত্থিরতনস্স পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মিং, অস্সরতনস্স পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মিং, মণিরতনস্স পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মিং, ইত্থিরতনস্স পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মিং, গহপতিরতনস্স পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মিং. ইমেসং পঞ্চন্নং রতনানং পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মি’’’ন্তি.

‘‘কামাধিমুত্তানং ৰত, ভো, লিচ্ছৰীনং [কামাধিমুত্তানং ৰত ৰো লিচ্ছৰীনং (সী.), কামাধিমুত্তানং ৰত ৰো লিচ্ছৰী (স্যা.), কামাধিমুত্তানংৰ ৰো লিচ্ছৰী (?)] কামংযেৰ আরব্ভ অন্তরাকথা উদপাদি. পঞ্চন্নং, লিচ্ছৰী, রতনানং পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মিং. কতমেসং পঞ্চন্নং? তথাগতস্স অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মিং, তথাগতপ্পৰেদিতস্স ধম্মৰিনযস্স দেসেতা পুগ্গলো দুল্লভো লোকস্মিং, তথাগতপ্পৰেদিতস্স ধম্মৰিনযস্স দেসিতস্স ৰিঞ্ঞাতা পুগ্গলো দুল্লভো লোকস্মিং, তথাগতপ্পৰেদিতস্স ধম্মৰিনযস্স দেসিতস্স ৰিঞ্ঞাতা [ৰিঞ্ঞাতস্স (সী. পী.) অ. নি. ৫.১৯৫] ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো পুগ্গলো দুল্লভো লোকস্মিং, কতঞ্ঞূ কতৰেদী পুগ্গলো দুল্লভো লোকস্মিং. ইমেসং খো, লিচ্ছৰী, পঞ্চন্নং রতনানং পাতুভাৰো দুল্লভো লোকস্মি’’ন্তি. ততিযং.