৩. ততিযপণ্ণাসকং

(১১) ১. ফাসুৰিহারৰগ্গো

১. সারজ্জসুত্তং

১০১. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, সেখৰেসারজ্জকরণা ধম্মা. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সদ্ধো হোতি, সীলৰা হোতি, বহুস্সুতো হোতি, আরদ্ধৰীরিযো হোতি, পঞ্ঞৰা হোতি.

‘‘যং, ভিক্খৰে, অস্সদ্ধস্স সারজ্জং হোতি, সদ্ধস্স তং সারজ্জং ন হোতি. তস্মাযং ধম্মো সেখৰেসারজ্জকরণো.

‘‘যং, ভিক্খৰে, দুস্সীলস্স সারজ্জং হোতি, সীলৰতো তং সারজ্জং ন হোতি. তস্মাযং ধম্মো সেখৰেসারজ্জকরণো.

‘‘যং, ভিক্খৰে, অপ্পস্সুতস্স সারজ্জং হোতি, বহুস্সুতস্স তং সারজ্জং ন হোতি. তস্মাযং ধম্মো সেখৰেসারজ্জকরণো.

‘‘যং, ভিক্খৰে, কুসীতস্স সারজ্জং হোতি, আরদ্ধৰীরিযস্স তং সারজ্জং ন হোতি. তস্মাযং ধম্মো সেখৰেসারজ্জকরণো.

‘‘যং, ভিক্খৰে, দুপ্পঞ্ঞস্স সারজ্জং হোতি, পঞ্ঞৰতো তং সারজ্জং ন হোতি. তস্মাযং ধম্মো সেখৰেসারজ্জকরণো. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ সেখৰেসারজ্জকরণা ধম্মা’’তি. পঠমং.

২. উস্সঙ্কিতসুত্তং

১০২. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উস্সঙ্কিতপরিসঙ্কিতো হোতি পাপভিক্খূতি অপি অকুপ্পধম্মোপি [অপি অকুপ্পধম্মো (সী. স্যা. কং.)].

কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰেসিযাগোচরো ৰা হোতি, ৰিধৰাগোচরো ৰা হোতি, থুল্লকুমারিকাগোচরো ৰা হোতি, পণ্ডকগোচরো ৰা হোতি, ভিক্খুনীগোচরো ৰা হোতি.

‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উস্সঙ্কিতপরিসঙ্কিতো হোতি পাপভিক্খূতি অপি অকুপ্পধম্মোপী’’তি. দুতিযং.

৩. মহাচোরসুত্তং

১০৩. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো মহাচোরো সন্ধিম্পি ছিন্দতি, নিল্লোপম্পি হরতি, একাগারিকম্পি করোতি, পরিপন্থেপি তিট্ঠতি. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, মহাচোরো ৰিসমনিস্সিতো চ হোতি, গহননিস্সিতো চ, বলৰনিস্সিতো চ, ভোগচাগী চ, একচারী চ.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, মহাচোরো ৰিসমনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, মহাচোরো নদীৰিদুগ্গং ৰা নিস্সিতো হোতি পব্বতৰিসমং ৰা. এৰং খো, ভিক্খৰে, মহাচোরো ৰিসমনিস্সিতো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, মহাচোরো গহননিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, মহাচোরো তিণগহনং ৰা নিস্সিতো হোতি রুক্খগহনং ৰা রোধং [গেধং (সী.) অ. নি. ৩.৫১] ৰা মহাৰনসণ্ডং ৰা. এৰং খো, ভিক্খৰে, মহাচোরো গহননিস্সিতো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, মহাচোরো বলৰনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, মহাচোরো রাজানং ৰা রাজমহামত্তানং ৰা নিস্সিতো হোতি. তস্স এৰং হোতি – ‘সচে মং কোচি কিঞ্চি ৰক্খতি, ইমে মে রাজানো ৰা রাজমহামত্তা ৰা পরিযোধায অত্থং ভণিস্সন্তী’তি. সচে নং কোচি কিঞ্চি আহ, ত্যস্স রাজানো ৰা রাজমহামত্তা ৰা পরিযোধায অত্থং ভণন্তি. এৰং খো, ভিক্খৰে, মহাচোরো বলৰনিস্সিতো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, মহাচোরো ভোগচাগী হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, মহাচোরো অড্ঢো হোতি মহদ্ধনো মহাভোগো. তস্স এৰং হোতি – ‘সচে মং কোচি কিঞ্চি ৰক্খতি, ইতো ভোগেন পটিসন্থরিস্সামী’তি. সচে নং কোচি কিঞ্চি আহ, ততো ভোগেন পটিসন্থরতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, মহাচোরো ভোগচাগী হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, মহাচোরো একচারী হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, মহাচোরো এককোৰ গহণানি [নিগ্গহণানি (সী. স্যা. কং. পী.)] কত্তা হোতি. তং কিস্স হেতু? ‘মা মে গুয্হমন্তা বহিদ্ধা সম্ভেদং অগমংসূ’তি. এৰং খো, ভিক্খৰে, মহাচোরো একচারী হোতি.

‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো মহাচোরো সন্ধিম্পি ছিন্দতি নিল্লোপম্পি হরতি একাগারিকম্পি করোতি পরিপন্থেপি তিট্ঠতি.

‘‘এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পাপভিক্খু খতং উপহতং অত্তানং পরিহরতি, সাৰজ্জো চ হোতি সানুৰজ্জো ৰিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৰতি. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু ৰিসমনিস্সিতো চ হোতি, গহননিস্সিতো চ, বলৰনিস্সিতো চ, ভোগচাগী চ, একচারী চ.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু ৰিসমনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু ৰিসমেন কাযকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, ৰিসমেন ৰচীকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, ৰিসমেন মনোকম্মেন সমন্নাগতো হোতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু ৰিসমনিস্সিতো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু গহননিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা সমন্নাগতো. এৰং খো, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু গহননিস্সিতো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু বলৰনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু রাজানং ৰা রাজমহামত্তানং ৰা নিস্সিতো হোতি. তস্স এৰং হোতি – ‘সচে মং কোচি কিঞ্চি ৰক্খতি, ইমে মে রাজানো ৰা রাজমহামত্তা ৰা পরিযোধায অত্থং ভণিস্সন্তী’তি. সচে নং কোচি কিঞ্চি আহ, ত্যস্স রাজানো ৰা রাজমহামত্তা ৰা পরিযোধায অত্থং ভণন্তি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু বলৰনিস্সিতো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু ভোগচাগী হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু লাভী হোতি চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারানং. তস্স এৰং হোতি – ‘সচে মং কোচি কিঞ্চি ৰক্খতি, ইতো লাভেন পটিসন্থরিস্সামী’তি. সচে নং কোচি কিঞ্চি আহ, ততো লাভেন পটিসন্থরতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু ভোগচাগী হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু একচারী হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু এককোৰ পচ্চন্তিমেসু জনপদেসু নিৰাসং কপ্পেতি. সো তত্থ কুলানি উপসঙ্কমন্তো লাভং লভতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, পাপভিক্খু একচারী হোতি.

‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পাপভিক্খু খতং উপহতং অত্তানং পরিহরতি, সাৰজ্জো চ হোতি সানুৰজ্জো ৰিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৰতী’’তি. ততিযং.

৪. সমণসুখুমালসুত্তং

১০৪. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি.

‘‘কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু যাচিতোৰ বহুলং চীৰরং পরিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৰ বহুলং পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৰ বহুলং সেনাসনং পরিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৰ বহুলং গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারং পরিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো. যেহি খো পন সব্রহ্মচারীহি সদ্ধিং ৰিহরতি, ত্যস্স [ত্যাস্স (ক.) অ. নি. ৪.৮৭] মনাপেনেৰ বহুলং কাযকম্মেন সমুদাচরন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৰ বহুলং ৰচীকম্মেন সমুদাচরন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৰ বহুলং মনোকম্মেন সমুদাচরন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপংযেৰ উপহারং উপহরন্তি, অপ্পং অমনাপং. যানি খো পন তানি ৰেদযিতানি পিত্তসমুট্ঠানানি ৰা সেম্হসমুট্ঠানানি ৰা ৰাতসমুট্ঠানানি ৰা সন্নিপাতিকানি ৰা উতুপরিণামজানি ৰা ৰিসমপরিহারজানি ৰা ওপক্কমিকানি ৰা কম্মৰিপাকজানি ৰা, তানিস্স ন বহুদেৰ উপ্পজ্জন্তি. অপ্পাবাধো হোতি, চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী, আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি.

‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘সমণেসু সমণসুখুমালো’তি, মমেৰ তং, ভিক্খৰে, সম্মা [মমেৰ তং সম্মা (?)] ৰদমানো ৰদেয্য – ‘সমণেসু সমণসুখুমালো’তি. অহঞ্হি, ভিক্খৰে, যাচিতোৰ বহুলং চীৰরং পরিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৰ বহুলং পিণ্ডপাতং পরিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৰ বহুলং সেনাসনং পরিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৰ বহুলং গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারং পরিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো. যেহি খো পন ভিক্খূহি সদ্ধিং ৰিহরামি, তে মং মনাপেনেৰ বহুলং কাযকম্মেন সমুদাচরন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৰ বহুলং ৰচীকম্মেন সমুদাচরন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৰ বহুলং মনোকম্মেন সমুদাচরন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপংযেৰ উপহারং উপহরন্তি, অপ্পং অমনাপং. যানি খো পন তানি ৰেদযিতানি – পিত্তসমুট্ঠানানি ৰা সেম্হসমুট্ঠানানি ৰা ৰাতসমুট্ঠানানি ৰা সন্নিপাতিকানি ৰা উতুপরিণামজানি ৰা ৰিসমপরিহারজানি ৰা ওপক্কমিকানি ৰা কম্মৰিপাকজানি ৰা – তানি মে ন বহুদেৰ উপ্পজ্জন্তি. অপ্পাবাধোহমস্মি, চতুন্নং খো পনস্মি [চতুন্নং খো পন (সী.), চতুন্নং (স্যা. পী.)] ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানং নিকামলাভী [নিকামলাভী হোমি (সী. ক.)] অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী, আসৰানং খযা…পে… সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরামি.

‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘সমণেসু সমণসুখুমালো’তি, মমেৰ তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘সমণেসু সমণসুখুমালো’’’তি. চতুত্থং.

৫. ফাসুৰিহারসুত্তং

১০৫. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, ফাসুৰিহারা. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো মেত্তং কাযকম্মং পচ্চুপট্ঠিতং হোতি সব্রহ্মচারীসু আৰি চেৰ রহো চ, মেত্তং ৰচীকম্মং…পে… মেত্তং মনোকম্মং পচ্চুপট্ঠিতং হোতি সব্রহ্মচারীসু আৰি চেৰ রহো চ. যানি তানি সীলানি অখণ্ডানি অচ্ছিদ্দানি অসবলানি অকম্মাসানি ভুজিস্সানি ৰিঞ্ঞুপ্পসত্থানি অপরামট্ঠানি সমাধিসংৰত্তনিকানি, তথারূপেহি সীলেহি সীলসামঞ্ঞগতো ৰিহরতি সব্রহ্মচারীহি আৰি চেৰ রহো চ. যাযং দিট্ঠি অরিযা নিয্যানিকা নিয্যাতি তক্করস্স সম্মা দুক্খক্খযায, তথারূপায দিট্ঠিযা দিট্ঠিসামঞ্ঞগতো ৰিহরতি সব্রহ্মচারীহি আৰি চেৰ রহো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ ফাসুৰিহারা’’তি. পঞ্চমং.

৬. আনন্দসুত্তং

১০৬. একং সমযং ভগৰা কোসম্বিযং ৰিহরতি ঘোসিতারামে. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ –

‘‘কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, ভিক্খু সঙ্ঘে [ভিক্খুংসংঘো (স্যা. পী.)] ৰিহরন্তো ফাসুং ৰিহরেয্যা’’তি? ‘‘যতো খো, আনন্দ, ভিক্খু অত্তনা [অত্তনা চ (পী. ক.)] সীলসম্পন্নো হোতি, নো [নো চ (ক.)] পরং অধিসীলে সম্পৰত্তা [সম্পৰত্তা হোতি (ক.)]; এত্তাৰতাপি খো, আনন্দ, ভিক্খু সঙ্ঘে ৰিহরন্তো ফাসুং ৰিহরেয্যা’’তি.

‘‘সিযা পন, ভন্তে, অঞ্ঞোপি পরিযাযো যথা ভিক্খু সঙ্ঘে ৰিহরন্তো ফাসুং ৰিহরেয্যা’’তি? ‘‘সিযা, আনন্দ [আনন্দাতি ভগৰা আৰোচ (স্যা. পী.)]! যতো খো, আনন্দ, ভিক্খু অত্তনা সীলসম্পন্নো হোতি, নো পরং অধিসীলে সম্পৰত্তা; অত্তানুপেক্খী চ হোতি, নো পরানুপেক্খী; এত্তাৰতাপি খো, আনন্দ, ভিক্খু সঙ্ঘে ৰিহরন্তো ফাসুং ৰিহরেয্যা’’তি.

‘‘সিযা পন, ভন্তে, অঞ্ঞোপি পরিযাযো যথা ভিক্খু সঙ্ঘে ৰিহরন্তো ফাসুং ৰিহরেয্যা’’তি? ‘‘সিযা, আনন্দ! যতো খো, আনন্দ, ভিক্খু অত্তনা সীলসম্পন্নো হোতি, নো পরং অধিসীলে সম্পৰত্তা; অত্তানুপেক্খী চ হোতি, নো পরানুপেক্খী; অপঞ্ঞাতো চ হোতি, তেন চ অপঞ্ঞাতকেন নো পরিতস্সতি; এত্তাৰতাপি খো, আনন্দ, ভিক্খু সঙ্ঘে ৰিহরন্তো ফাসুং ৰিহরেয্যা’’তি.

‘‘সিযা পন, ভন্তে, অঞ্ঞোপি পরিযাযো যথা ভিক্খু সঙ্ঘে ৰিহরন্তো ফাসুং ৰিহরেয্যা’’তি? ‘‘সিযা, আনন্দ! যতো খো, আনন্দ, ভিক্খু অত্তনা সীলসম্পন্নো হোতি, নো পরং অধিসীলে সম্পৰত্তা; অত্তানুপেক্খী চ হোতি, নো পরানুপেক্খী; অপঞ্ঞাতো চ হোতি, তেন চ অপঞ্ঞাতকেন নো পরিতস্সতি; চতুন্নঞ্চ [চতুন্নং (পী. ক.)] ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী; এত্তাৰতাপি খো, আনন্দ, ভিক্খু সঙ্ঘে ৰিহরন্তো ফাসুং ৰিহরেয্যা’’তি.

‘‘সিযা পন, ভন্তে, অঞ্ঞোপি পরিযাযো যথা ভিক্খু সঙ্ঘে ৰিহরন্তো ফাসুং ৰিহরেয্যা’’তি? ‘‘সিযা, আনন্দ! যতো খো, আনন্দ, ভিক্খু অত্তনা সীলসম্পন্নো হোতি, নো পরং অধিসীলে সম্পৰত্তা; অত্তানুপেক্খী চ হোতি, নো পরানুপেক্খী; অপঞ্ঞাতো চ হোতি, তেন চ অপঞ্ঞাতকেন নো পরিতস্সতি; চতুন্নঞ্চ ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী; আসৰানঞ্চ [আসৰানং (সী. পী. ক.)] খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি; এত্তাৰতাপি খো, আনন্দ, ভিক্খু সঙ্ঘে ৰিহরন্তো ফাসুং ৰিহরেয্য.

‘‘ইমম্হা চাহং, আনন্দ, ফাসুৰিহারা অঞ্ঞো ফাসুৰিহারো উত্তরিতরো ৰা পণীততরো ৰা নত্থীতি ৰদামী’’তি. ছট্ঠং.

৭. সীলসুত্তং

১০৭. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকরণীযো অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স.

‘‘কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলসম্পন্নো হোতি, সমাধিসম্পন্নো হোতি, পঞ্ঞাসম্পন্নো হোতি, ৰিমুত্তিসম্পন্নো হোতি, ৰিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পন্নো হোতি.

‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকরণীযো অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’তি. সত্তমং.

৮. অসেখসুত্তং

১০৮. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো…পে… অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স.

‘‘কতমেহি, পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অসেখেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন সমাধিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন পঞ্ঞাক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন ৰিমুত্তিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন ৰিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি…পে… অনুত্তরং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’তি. অট্ঠমং.

৯. চাতুদ্দিসসুত্তং

১০৯. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু চাতুদ্দিসো হোতি. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলৰা হোতি, পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতো ৰিহরতি আচারগোচরসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৰজ্জেসু ভযদস্সাৰী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু; বহুস্সুতো হোতি সুতধরো সুতসন্নিচযো, যে তে ধম্মা আদিকল্যাণা মজ্ঝেকল্যাণা পরিযোসানকল্যাণা সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং অভিৰদন্তি, তথারূপাস্স ধম্মা বহুস্সুতা হোন্তি ধাতা ৰচসা পরিচিতা মনসানুপেক্খিতা দিট্ঠিযা সুপ্পটিৰিদ্ধা; সন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরচীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারেন; চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী; আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. ইমেহি, খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু চাতুদ্দিসো হোতী’’তি. নৰমং.

১০. অরঞ্ঞসুত্তং

১১০. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অলং অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰিতুং. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলৰা হোতি…পে… সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু; বহুস্সুতো হোতি…পে… দিট্ঠিযা সুপ্পটিৰিদ্ধা; আরদ্ধৰীরিযো ৰিহরতি থামৰা দল়্হপরক্কমো অনিক্খিত্তধুরো কুসলেসু ধম্মেসু; চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী; আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অলং অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰিতু’’ন্তি. দসমং.

ফাসুৰিহারৰগ্গো পঠমো.

তস্সুদ্দানং –

সারজ্জং সঙ্কিতো চোরো, সুখুমালং ফাসু পঞ্চমং;

আনন্দ সীলাসেখা চ, চাতুদ্দিসো অরঞ্ঞেন চাতি.

(১২) ২. অন্ধকৰিন্দৰগ্গো

১. কুলূপকসুত্তং

১১১. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো কুলূপকো ভিক্খু কুলেসু অপ্পিযো চ হোতি অমনাপো চ অগরু চ অভাৰনীযো চ. কতমেহি পঞ্চহি? অসন্থৰৰিস্সাসী [অসন্থুতৰিস্সাসী (সী.), অসন্ধৰৰিস্সাসী (ক.)] চ হোতি, অনিস্সরৰিকপ্পী চ, ৰিস্সট্ঠুপসেৰী [ৰিযত্থুপসেৰী (সী.), ব্যত্থুপসেৰী (স্যা. কং.), ৰ্যত্তূপসেৰী (পী.)] চ, উপকণ্ণকজপ্পী চ, অতিযাচনকো চ. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো কুলূপকো ভিক্খু কুলেসু অপ্পিযো চ হোতি অমনাপো চ অগরু চ অভাৰনীযো চ.

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো কুলূপকো ভিক্খু কুলেসু পিযো চ হোতি মনাপো চ গরু চ ভাৰনীযো চ. কতমেহি পঞ্চহি? ন অসন্থৰৰিস্সাসী চ হোতি, ন অনিস্সরৰিকপ্পী চ, ন ৰিস্সট্ঠুপসেৰী চ, ন উপকণ্ণকজপ্পী চ, ন অতিযাচনকো চ. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো কুলূপকো ভিক্খু কুলেসু পিযো চ হোতি মনাপো চ গরু চ ভাৰনীযো চা’’তি. পঠমং.

২. পচ্ছাসমণসুত্তং

১১২. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পচ্ছাসমণো ন আদাতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? অতিদূরে ৰা গচ্ছতি অচ্চাসন্নে ৰা, ন পত্তপরিযাপন্নং গণ্হতি, আপত্তিসামন্তা ভণমানং ন নিৰারেতি, ভণমানস্স অন্তরন্তরা কথং ওপাতেতি, দুপ্পঞ্ঞো হোতি জল়ো এল়মূগো. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পচ্ছাসমণো ন আদাতব্বো.

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পচ্ছাসমণো আদাতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? নাতিদূরে গচ্ছতি ন অচ্চাসন্নে, পত্তপরিযাপন্নং গণ্হতি, আপত্তিসামন্তা ভণমানং নিৰারেতি, ভণমানস্স ন অন্তরন্তরা কথং ওপাতেতি, পঞ্ঞৰা হোতি অজল়ো অনেল়মূগো. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পচ্ছাসমণো আদাতব্বো’’তি. দুতিযং.

৩. সম্মাসমাধিসুত্তং

১১৩. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অভব্বো সম্মাসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরিতুং. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অক্খমো হোতি রূপানং, অক্খমো সদ্দানং, অক্খমো গন্ধানং, অক্খমো রসানং, অক্খমো ফোট্ঠব্বানং. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অভব্বো সম্মাসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরিতুং.

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু ভব্বো সম্মাসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরিতুং. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু খমো হোতি রূপানং, খমো সদ্দানং, খমো গন্ধানং, খমো রসানং, খমো ফোট্ঠব্বানং. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু ভব্বো সম্মাসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরিতু’’ন্তি. ততিযং.

৪. অন্ধকৰিন্দসুত্তং

১১৪. একং সমযং ভগৰা মগধেসু ৰিহরতি অন্ধকৰিন্দে. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং আনন্দং ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘যে তে, আনন্দ, ভিক্খূ নৰা অচিরপব্বজিতা অধুনাগতা ইমং ধম্মৰিনযং, তে ৰো, আনন্দ, ভিক্খূ পঞ্চসু ধম্মেসু সমাদপেতব্বা [সমাদাপেতব্বা (?)] নিৰেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা. কতমেসু পঞ্চসু? ‘এথ তুম্হে, আৰুসো, সীলৰা হোথ, পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতা ৰিহরথ আচারগোচরসম্পন্না অণুমত্তেসু ৰজ্জেসু ভযদস্সাৰিনো, সমাদায সিক্খথ সিক্খাপদেসূ’তি – ইতি পাতিমোক্খসংৰরে সমাদপেতব্বা নিৰেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা.

‘‘‘এথ তুম্হে, আৰুসো, ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারা ৰিহরথ আরক্খসতিনো নিপক্কসতিনো [নিপকসতিনো (সী. স্যা.), নেপক্কসতিনো (?)], সারক্খিতমানসা সতারক্খেন চেতসা সমন্নাগতা’তি – ইতি ইন্দ্রিযসংৰরে সমাদপেতব্বা নিৰেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা.

‘‘‘এথ তুম্হে, আৰুসো, অপ্পভস্সা হোথ, ভস্সে পরিযন্তকারিনো’তি – ইতি ভস্সপরিযন্তে সমাদপেতব্বা নিৰেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা.

‘‘‘এথ তুম্হে, আৰুসো, আরঞ্ঞিকা হোথ, অরঞ্ঞৰনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৰথা’তি – ইতি কাযৰূপকাসে সমাদপেতব্বা নিৰেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা.

‘‘‘এথ তুম্হে, আৰুসো, সম্মাদিট্ঠিকা হোথ সম্মাদস্সনেন সমন্নাগতা’তি – ইতি সম্মাদস্সনে সমাদপেতব্বা নিৰেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা. যে তে, আনন্দ, ভিক্খূ নৰা অচিরপব্বজিতা অধুনাগতা ইমং ধম্মৰিনযং, তে ৰো, আনন্দ, ভিক্খূ ইমেসু পঞ্চসু ধম্মেসু সমাদপেতব্বা নিৰেসেতব্বা পতিট্ঠাপেতব্বা’’তি. চতুত্থং.

৫. মচ্ছরিনীসুত্তং

১১৫. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং নিরযে. কতমেহি পঞ্চহি? আৰাসমচ্ছরিনী হোতি, কুলমচ্ছরিনী হোতি, লাভমচ্ছরিনী হোতি, ৰণ্ণমচ্ছরিনী হোতি, ধম্মমচ্ছরিনী হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং নিরযে.

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? ন আৰাসমচ্ছরিনী হোতি, ন কুলমচ্ছরিনী হোতি, ন লাভমচ্ছরিনী হোতি, ন ৰণ্ণমচ্ছরিনী হোতি, ন ধম্মমচ্ছরিনী হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং সগ্গে’’তি. পঞ্চমং.

৬. ৰণ্ণনাসুত্তং

১১৬. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং নিরযে. কতমেহি পঞ্চহি? অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা অৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসতি, অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা ৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসতি, অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা অপ্পসাদনীযে ঠানে পসাদং উপদংসেতি, অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা পসাদনীযে ঠানে অপ্পসাদং উপদংসেতি, সদ্ধাদেয্যং ৰিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং নিরযে.

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা অৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসতি, অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা ৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসতি, অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা অপ্পসাদনীযে ঠানে অপ্পসাদং উপদংসেতি, অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা পসাদনীযে ঠানে পসাদং উপদংসেতি, সদ্ধাদেয্যং ন ৰিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং সগ্গে’’তি. ছট্ঠং.

৭. ইস্সুকিনীসুত্তং

১১৭. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং নিরযে. কতমেহি পঞ্চহি? অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা অৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসতি, অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা ৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসতি, ইস্সুকিনী চ হোতি, মচ্ছরিনী চ, সদ্ধাদেয্যং [সদ্ধাদেয্যঞ্চ (স্যা.)] ৰিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং নিরযে.

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা অৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসতি, অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা ৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসতি, অনিস্সুকিনী চ হোতি, অমচ্ছরিনী চ, সদ্ধাদেয্যং ন ৰিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং সগ্গে’’তি. সত্তমং.

৮. মিচ্ছাদিট্ঠিকসুত্তং

১১৮. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং নিরযে. কতমেহি পঞ্চহি? অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা অৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসতি, অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা ৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসতি, মিচ্ছাদিট্ঠিকা চ হোতি, মিচ্ছাসঙ্কপ্পা চ, সদ্ধাদেয্যং ৰিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং নিরযে.

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা অৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসতি, অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা ৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসতি, সম্মাদিট্ঠিকা চ, হোতি, সম্মাসঙ্কপ্পা চ, সদ্ধাদেয্যং ন ৰিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং সগ্গে’’তি. অট্ঠমং.

৯. মিচ্ছাৰাচাসুত্তং

১১৯. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং নিরযে. কতমেহি পঞ্চহি? অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা অৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসতি, অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা ৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসতি, মিচ্ছাৰাচা চ হোতি, মিচ্ছাকম্মন্তা চ, সদ্ধাদেয্যং ৰিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং নিরযে.

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা অৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসতি, অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা ৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসতি, সম্মাৰাচা চ হোতি, সম্মাকম্মন্তা চ, সদ্ধাদেয্যং ন ৰিনিপাতেতি. ইমেহি খো ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং সগ্গে’’তি. নৰমং.

১০. মিচ্ছাৰাযামসুত্তং

১২০. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং নিরযে. কতমেহি পঞ্চহি? অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা অৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসতি, অননুৰিচ্চ অপরিযোগাহেত্ৰা ৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসতি, মিচ্ছাৰাযামা চ হোতি, মিচ্ছাসতিনী চ [মিচ্ছাসতি চ (স্যা.)], সদ্ধাদেয্যং ৰিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং নিরযে.

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং সগ্গে. কতমেহি পঞ্চহি? অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা অৰণ্ণারহস্স অৰণ্ণং ভাসতি, অনুৰিচ্চ পরিযোগাহেত্ৰা ৰণ্ণারহস্স ৰণ্ণং ভাসতি, সম্মাৰাযামা চ হোতি, সম্মাসতিনী চ, সদ্ধাদেয্যং ন ৰিনিপাতেতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতা ভিক্খুনী যথাভতং নিক্খিত্তা এৰং সগ্গে’’তি. দসমং.

অন্ধকৰিন্দৰগ্গো দুতিযো.

তস্সুদ্দানং –

কুলূপকো পচ্ছাসমণো, সমাধিঅন্ধকৰিন্দং;

মচ্ছরী ৰণ্ণনা ইস্সা, দিট্ঠিৰাচায ৰাযমাতি.

(১৩) ৩. গিলানৰগ্গো

১. গিলানসুত্তং

১২১. একং সমযং ভগৰা ৰেসালিযং ৰিহরতি মহাৰনে কূটাগারসালাযং. অথ খো ভগৰা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেন গিলানসালা তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো ভগৰা অঞ্ঞতরং ভিক্খুং দুব্বলং গিলানকং; দিস্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি –

‘‘যং কিঞ্চি [যং কিঞ্চি (স্যা. কং.)], ভিক্খৰে, ভিক্খুং দুব্বলং [ভিক্খৰে দুব্বলং (সী. স্যা. কং. পী.)] গিলানকং পঞ্চ ধম্মা ন ৰিজহন্তি, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – ‘নচিরস্সেৰ আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরিস্সতী’’’তি.

‘‘কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অসুভানুপস্সী কাযে ৰিহরতি, আহারে পটিকূলসঞ্ঞী, সব্বলোকে অনভিরতসঞ্ঞী [সব্বত্থপি এৰমেৰ দিস্সতি], সব্বসঙ্খারেসু অনিচ্চানুপস্সী, মরণসঞ্ঞা খো পনস্স অজ্ঝত্তং সূপট্ঠিতা হোতি. যং কিঞ্চি, ভিক্খৰে, ভিক্খুং দুব্বলং গিলানকং ইমে পঞ্চ ধম্মা ন ৰিজহন্তি, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – ‘নচিরস্সেৰ আসৰানং খযা…পে… সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরিস্সতী’’’তি. পঠমং.

২. সতিসূপট্ঠিতসুত্তং

১২২. ‘‘যো হি কোচি, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰা ভিক্খুনী ৰা পঞ্চ ধম্মে ভাৰেতি পঞ্চ ধম্মে বহুলীকরোতি, তস্স দ্ৰিন্নং ফলানং অঞ্ঞতরং ফলং পাটিকঙ্খং – দিট্ঠেৰ ধম্মে অঞ্ঞা, সতি ৰা উপাদিসেসে অনাগামিতা.

‘‘কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো অজ্ঝত্তঞ্ঞেৰ সতি সূপট্ঠিতা হোতি ধম্মানং উদযত্থগামিনিযা পঞ্ঞায, অসুভানুপস্সী কাযে ৰিহরতি, আহারে পটিকূলসঞ্ঞী, সব্বলোকে অনভিরতসঞ্ঞী, সব্বসঙ্খারেসু অনিচ্চানুপস্সী. যো হি কোচি, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰা ভিক্খুনী ৰা ইমে পঞ্চ ধম্মে ভাৰেতি ইমে পঞ্চ ধম্মে বহুলীকরোতি, তস্স দ্ৰিন্নং ফলানং অঞ্ঞতরং ফলং পাটিকঙ্খং – দিট্ঠেৰ ধম্মে অঞ্ঞা, সতি ৰা উপাদিসেসে অনাগামিতা’’তি. দুতিযং.

৩. পঠমউপট্ঠাকসুত্তং

১২৩. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানো দূপট্ঠাকো [দুপট্ঠাকো (স্যা. কং. পী. ক.) মহাৰ. ৩৬৬] হোতি. কতমেহি পঞ্চহি? অসপ্পাযকারী হোতি, সপ্পাযে মত্তং ন জানাতি, ভেসজ্জং নপ্পটিসেৰিতা হোতি, অত্থকামস্স গিলানুপট্ঠাকস্স ন যথাভূতং আবাধং আৰিকত্তা হোতি অভিক্কমন্তং ৰা অভিক্কমতীতি পটিক্কমন্তং ৰা পটিক্কমতীতি ঠিতং ৰা ঠিতোতি, উপ্পন্নানং সারীরিকানং ৰেদনানং দুক্খানং তিব্বানং [তিপ্পানং (সী.) মহাৰ. ৩৬৬] খরানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহরানং অনধিৰাসকজাতিকো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানো দূপট্ঠাকো হোতি.

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানো সূপট্ঠাকো হোতি. কতমেহি পঞ্চহি? সপ্পাযকারী হোতি, সপ্পাযে মত্তং জানাতি, ভেসজ্জং পটিসেৰিতা হোতি, অত্থকামস্স গিলানুপট্ঠাকস্স যথাভূতং আবাধং আৰিকত্তা হোতি অভিক্কমন্তং ৰা অভিক্কমতীতি পটিক্কমন্তং ৰা পটিক্কমতীতি ঠিতং ৰা ঠিতোতি, উপ্পন্নানং সারীরিকানং ৰেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খরানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহরানং অধিৰাসকজাতিকো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানো সূপট্ঠাকো হোতী’’তি. ততিযং.

৪. দুতিযউপট্ঠাকসুত্তং

১২৪. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানুপট্ঠাকো নালং গিলানং উপট্ঠাতুং. কতমেহি পঞ্চহি? নপ্পটিবলো হোতি ভেসজ্জং সংৰিধাতুং; সপ্পাযাসপ্পাযং ন জানাতি, অসপ্পাযং উপনামেতি, সপ্পাযং অপনামেতি; আমিসন্তরো গিলানং উপট্ঠাতি, নো মেত্তচিত্তো; জেগুচ্ছী হোতি উচ্চারং ৰা পস্সাৰং ৰা ৰন্তং ৰা খেল়ং ৰা নীহরিতুং; নপ্পটিবলো হোতি গিলানং কালেন কালং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেতুং সমাদপেতুং [সমাদাপেতুং (?) মহাৰ. ৩৬৬] সমুত্তেজেতুং সম্পহংসেতুং. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানুপট্ঠাকো নালং গিলানং উপট্ঠাতুং.

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানুপট্ঠাকো অলং গিলানং উপট্ঠাতুং. কতমেহি পঞ্চহি? পটিবলো হোতি ভেসজ্জং সংৰিধাতুং; সপ্পাযাসপ্পাযং জানাতি, অসপ্পাযং অপনামেতি, সপ্পাযং উপনামেতি; মেত্তচিত্তো গিলানং উপট্ঠাতি, নো আমিসন্তরো; অজেগুচ্ছী হোতি উচ্চারং ৰা পস্সাৰং ৰা ৰন্তং ৰা খেল়ং ৰা নীহরিতুং; পটিবলো হোতি গিলানং কালেন কালং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেতুং সমাদপেতুং সমুত্তেজেতুং সম্পহংসেতুং. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো গিলানুপট্ঠাকো অলং গিলানং উপট্ঠাতু’’ন্তি. চতুত্থং.

৫. পঠমঅনাযুস্সাসুত্তং

১২৫. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, ধম্মা অনাযুস্সা. কতমে পঞ্চ? অসপ্পাযকারী হোতি, সপ্পাযে মত্তং ন জানাতি, অপরিণতভোজী চ হোতি, অকালচারী চ হোতি, অব্রহ্মচারী চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ ধম্মা অনাযুস্সা.

‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, ধম্মা আযুস্সা. কতমে পঞ্চ? সপ্পাযকারী হোতি, সপ্পাযে মত্তং জানাতি, পরিণতভোজী চ হোতি, কালচারী চ হোতি, ব্রহ্মচারী চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ ধম্মা আযুস্সা’’তি. পঞ্চমং.

৬. দুতিযঅনাযুস্সাসুত্তং

১২৬. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, ধম্মা অনাযুস্সা. কতমে পঞ্চ? অসপ্পাযকারী হোতি, সপ্পাযে মত্তং ন জানাতি, অপরিণতভোজী চ হোতি, দুস্সীলো চ, পাপমিত্তো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ ধম্মা অনাযুস্সা.

‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, ধম্মা আযুস্সা. কতমে পঞ্চ? সপ্পাযকারী হোতি, সপ্পাযে মত্তং জানাতি, পরিণতভোজী চ হোতি, সীলৰা চ, কল্যাণমিত্তো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ ধম্মা আযুস্সা’’তি. ছট্ঠং.

৭. ৰপকাসসুত্তং

১২৭. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু নালং সঙ্ঘম্হা ৰপকাসিতুং [ৰি + অপ + কাসিতুং = ৰপকাসিতুং]. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অসন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন চীৰরেন, অসন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন পিণ্ডপাতেন, অসন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন সেনাসনেন, অসন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারেন, কামসঙ্কপ্পবহুলো চ ৰিহরতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু নালং সঙ্ঘম্হা ৰপকাসিতুং.

‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অলং সঙ্ঘম্হা ৰপকাসিতুং. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন চীৰরেন, সন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন পিণ্ডপাতেন, সন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন সেনাসনেন, সন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারেন, নেক্খম্মসঙ্কপ্পবহুলো [ন কামসঙ্কপ্পবহুলো (ক.)] চ ৰিহরতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অলং সঙ্ঘম্হা ৰপকাসিতু’’ন্তি. সত্তমং.

৮. সমণসুখসুত্তং

১২৮. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, সমণদুক্খানি. কতমানি পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অসন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন চীৰরেন, অসন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন পিণ্ডপাতেন, অসন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন সেনাসনেন, অসন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারেন, অনভিরতো চ ব্রহ্মচরিযং চরতি. ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ সমণদুক্খানি.

‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, সমণসুখানি. কতমানি পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন চীৰরেন, সন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন পিণ্ডপাতেন, সন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন সেনাসনেন, সন্তুট্ঠো হোতি ইতরীতরেন গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপরিক্খারেন, অভিরতো চ ব্রহ্মচরিযং চরতি. ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ সমণসুখানী’’তি. অট্ঠমং.

৯. পরিকুপ্পসুত্তং

১২৯. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আপাযিকা নেরযিকা পরিকুপ্পা অতেকিচ্ছা. কতমে পঞ্চ? মাতা [মাতরং (ক.)] জীৰিতা ৰোরোপিতা হোতি, পিতা [পিতরং (ক.)] জীৰিতা ৰোরোপিতো [ৰোরোপিতা (ক.)] হোতি, অরহং [অরহন্তং (ক.), অরহা (স্যা.)] জীৰিতা ৰোরোপিতো হোতি, তথাগতস্স দুট্ঠেন চিত্তেন লোহিতং উপ্পাদিতং হোতি, সঙ্ঘো ভিন্নো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আপাযিকা নেরযিকা পরিকুপ্পা অতেকিচ্ছা’’তি. নৰমং.

১০. ব্যসনসুত্তং

১৩০. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, ব্যসনানি. কতমানি পঞ্চ? ঞাতিব্যসনং, ভোগব্যসনং, রোগব্যসনং, সীলব্যসনং, দিট্ঠিব্যসনং. ন, ভিক্খৰে, সত্তা ঞাতিব্যসনহেতু ৰা ভোগব্যসনহেতু ৰা রোগব্যসনহেতু ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জন্তি. সীলব্যসনহেতু ৰা, ভিক্খৰে, সত্তা দিট্ঠিব্যসনহেতু ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জন্তি. ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ ব্যসনানি.

‘‘পঞ্চিমা, ভিক্খৰে, সম্পদা. কতমা পঞ্চ? ঞাতিসম্পদা, ভোগসম্পদা, আরোগ্যসম্পদা, সীলসম্পদা, দিট্ঠিসম্পদা. ন, ভিক্খৰে, সত্তা ঞাতিসম্পদাহেতু ৰা ভোগসম্পদাহেতু ৰা আরোগ্যসম্পদাহেতু ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তি. সীলসম্পদাহেতু ৰা, ভিক্খৰে, সত্তা দিট্ঠিসম্পদাহেতু ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তি. ইমা খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ সম্পদা’’তি. দসমং.

গিলানৰগ্গো ততিযো.

তস্সুদ্দানং –

গিলানো সতিসূপট্ঠি, দ্ৰে উপট্ঠাকা দুৰাযুসা;

ৰপকাসসমণসুখা, পরিকুপ্পং ব্যসনেন চাতি.

(১৪) ৪. রাজৰগ্গো

১. পঠমচক্কানুৰত্তনসুত্তং

১৩১. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো রাজা চক্কৰত্তী ধম্মেনেৰ চক্কং ৰত্তেতি [পৰত্তেতি (স্যা. পী. ক.)]; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৰত্তিযং [অপ্পতিৰত্তিযং (সী.)] কেনচি মনুস্সভূতেন পচ্চত্থিকেন পাণিনা.

‘‘কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, রাজা চক্কৰত্তী অত্থঞ্ঞূ চ হোতি, ধম্মঞ্ঞূ চ, মত্তঞ্ঞূ চ, কালঞ্ঞূ চ, পরিসঞ্ঞূ চ. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো রাজা চক্কৰত্তী ধম্মেনেৰ চক্কং পৰত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৰত্তিযং কেনচি মনুস্সভূতেন পচ্চত্থিকেন পাণিনা.

‘‘এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো তথাগতো অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ধম্মেনেৰ অনুত্তরং ধম্মচক্কং পৰত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৰত্তিযং সমণেন ৰা ব্রাহ্মণেন ৰা দেৰেন ৰা মারেন ৰা ব্রহ্মুনা ৰা কেনচি ৰা লোকস্মিং.

‘‘কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, তথাগতো অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো অত্থঞ্ঞূ, ধম্মঞ্ঞূ, মত্তঞ্ঞূ, কালঞ্ঞূ, পরিসঞ্ঞূ. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো তথাগতো অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ধম্মেনেৰ অনুত্তরং ধম্মচক্কং পৰত্তেতি; তং হোতি ধম্মচক্কং অপ্পটিৰত্তিযং সমণেন ৰা ব্রাহ্মণেন ৰা দেৰেন ৰা মারেন ৰা ব্রহ্মুনা ৰা কেনচি ৰা লোকস্মি’’ন্তি. পঠমং.

২. দুতিযচক্কানুৰত্তনসুত্তং

১৩২. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো রঞ্ঞো চক্কৰত্তিস্স জেট্ঠো পুত্তো পিতরা পৰত্তিতং চক্কং ধম্মেনেৰ অনুপ্পৰত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৰত্তিযং কেনচি মনুস্সভূতেন পচ্চত্থিকেন পাণিনা.

‘‘কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, রঞ্ঞো চক্কৰত্তিস্স জেট্ঠো পুত্তো অত্থঞ্ঞূ চ হোতি, ধম্মঞ্ঞূ চ, মত্তঞ্ঞূ চ, কালঞ্ঞূ চ, পরিসঞ্ঞূ চ. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো রঞ্ঞো চক্কৰত্তিস্স জেট্ঠো পুত্তো পিতরা পৰত্তিতং চক্কং ধম্মেনেৰ অনুপ্পৰত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৰত্তিযং কেনচি মনুস্সভূতেন পচ্চত্থিকেন পাণিনা.

‘‘এৰমেৰং খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো সারিপুত্তো তথাগতেন অনুত্তরং ধম্মচক্কং পৰত্তিতং সম্মদেৰ অনুপ্পৰত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৰত্তিযং সমণেন ৰা ব্রাহ্মণেন ৰা দেৰেন ৰা মারেন ৰা ব্রহ্মুনা ৰা কেনচি ৰা লোকস্মিং.

‘‘কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৰে, সারিপুত্তো অত্থঞ্ঞূ, ধম্মঞ্ঞূ, মত্তঞ্ঞূ, কালঞ্ঞূ, পরিসঞ্ঞূ. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো সারিপুত্তো তথাগতেন অনুত্তরং ধম্মচক্কং পৰত্তিতং সম্মদেৰ অনুপ্পৰত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৰত্তিযং সমণেন ৰা ব্রাহ্মণেন ৰা দেৰেন ৰা মারেন ৰা ব্রহ্মুনা ৰা কেনচি ৰা লোকস্মি’’ন্তি. দুতিযং.

৩. ধম্মরাজাসুত্তং

১৩৩. ‘‘যোপি সো [যোপি খো (সী. স্যা. পী.)], ভিক্খৰে, রাজা চক্কৰত্তী ধম্মিকো ধম্মরাজা, সোপি ন অরাজকং চক্কং ৰত্তেতী’’তি. এৰং ৰুত্তে অঞ্ঞতরো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কো পন, ভন্তে, রঞ্ঞো চক্কৰত্তিস্স ধম্মিকস্স ধম্মরঞ্ঞো রাজা’’তি? ‘‘ধম্মো, ভিক্খূ’’তি ভগৰা অৰোচ.

‘‘ইধ, ভিক্খু, রাজা চক্কৰত্তী ধম্মিকো ধম্মরাজা ধম্মঞ্ঞেৰ নিস্সায ধম্মং সক্করোন্তো ধম্মং গরুং করোন্তো ধম্মং অপচাযমানো ধম্মদ্ধজো ধম্মকেতু ধম্মাধিপতেয্যো ধম্মিকং রক্খাৰরণগুত্তিং সংৰিদহতি অন্তোজনস্মিং.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খু, রাজা চক্কৰত্তী ধম্মিকো ধম্মরাজা ধম্মঞ্ঞেৰ নিস্সায ধম্মং সক্করোন্তো ধম্মং গরুং করোন্তো ধম্মং অপচাযমানো ধম্মদ্ধজো ধম্মকেতু ধম্মাধিপতেয্যো ধম্মিকং রক্খাৰরণগুত্তিং সংৰিদহতি খত্তিযেসু অনুযন্তেসু [অনুযুত্তেসু (সী.) অ. নি. ৩.১৪] …পে… বলকাযস্মিং ব্রাহ্মণগহপতিকেসু নেগমজানপদেসু সমণব্রাহ্মণেসু মিগপক্খীসু. স খো সো, ভিক্খু, রাজা চক্কৰত্তী ধম্মিকো ধম্মরাজা ধম্মঞ্ঞেৰ নিস্সায ধম্মং সক্করোন্তো ধম্মং গরুং করোন্তো ধম্মং অপচাযমানো ধম্মদ্ধজো ধম্মকেতু ধম্মাধিপতেয্যো ধম্মিকং রক্খাৰরণগুত্তিং সংৰিদহিত্ৰা অন্তোজনস্মিং ধম্মিকং রক্খাৰরণগুত্তিং সংৰিদহিত্ৰা খত্তিযেসু অনুযন্তেসু বলকাযস্মিং ব্রাহ্মণগহপতিকেসু নেগমজানপদেসু সমণব্রাহ্মণেসু মিগপক্খীসু ধম্মেনেৰ চক্কং পৰত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৰত্তিযং কেনচি মনুস্সভূতেন পচ্চত্থিকেন পাণিনা.

‘‘এৰমেৰং খো, ভিক্খু, তথাগতো অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ধম্মিকো ধম্মরাজা ধম্মঞ্ঞেৰ নিস্সায ধম্মং সক্করোন্তো ধম্মং গরুং করোন্তো ধম্মং অপচাযমানো ধম্মদ্ধজো ধম্মকেতু ধম্মাধিপতেয্যো ধম্মিকং রক্খাৰরণগুত্তিং সংৰিদহতি ভিক্খূসু – ‘এৰরূপং কাযকম্মং সেৰিতব্বং, এৰরূপং কাযকম্মং ন সেৰিতব্বং; এৰরূপং ৰচীকম্মং সেৰিতব্বং, এৰরূপং ৰচীকম্মং ন সেৰিতব্বং; এৰরূপং মনোকম্মং সেৰিতব্বং, এৰরূপং মনোকম্মং ন সেৰিতব্বং; এৰরূপো আজীৰো সেৰিতব্বো, এৰরূপো আজীৰো ন সেৰিতব্বো; এৰরূপো গামনিগমো সেৰিতব্বো, এৰরূপো গামনিগমো ন সেৰিতব্বো’তি.

‘‘পুন চপরং, ভিক্খু, তথাগতো অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ধম্মিকো ধম্মরাজা ধম্মঞ্ঞেৰ নিস্সায ধম্মং সক্করোন্তো ধম্মং গরুং করোন্তো ধম্মং অপচাযমানো ধম্মদ্ধজো ধম্মকেতু ধম্মাধিপতেয্যো ধম্মিকং রক্খাৰরণগুত্তিং সংৰিদহতি ভিক্খুনীসু [ভিক্খূসু ভিক্খুনীসু (সী. পী.)] …পে… উপাসকেসু…পে… উপাসিকাসু – ‘এৰরূপং কাযকম্মং সেৰিতব্বং, এৰরূপং কাযকম্মং ন সেৰিতব্বং; এৰরূপং ৰচীকম্মং সেৰিতব্বং, এৰরূপং ৰচীকম্মং ন সেৰিতব্বং; এৰরূপং মনোকম্মং সেৰিতব্বং, এৰরূপং মনোকম্মং ন সেৰিতব্বং; এৰরূপো আজীৰো সেৰিতব্বো, এৰরূপো আজীৰো ন সেৰিতব্বো; এৰরূপো গামনিগমো সেৰিতব্বো, এৰরূপো গামনিগমো ন সেৰিতব্বো’’’তি.

‘‘স খো সো, ভিক্খু, তথাগতো অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ধম্মিকো ধম্মরাজা ধম্মঞ্ঞেৰ নিস্সায ধম্মং সক্করোন্তো ধম্মং গরুং করোন্তো ধম্মং অপচাযমানো ধম্মদ্ধজো ধম্মকেতু ধম্মাধিপতেয্যো ধম্মিকং রক্খাৰরণগুত্তিং সংৰিদহিত্ৰা ভিক্খূসু, ধম্মিকং রক্খাৰরণগুত্তিং সংৰিদহিত্ৰা ভিক্খুনীসু, ধম্মিকং রক্খাৰরণগুত্তিং সংৰিদহিত্ৰা উপাসকেসু, ধম্মিকং রক্খাৰরণগুত্তিং সংৰিদহিত্ৰা উপাসিকাসু ধম্মেনেৰ অনুত্তরং ধম্মচক্কং পৰত্তেতি; তং হোতি চক্কং অপ্পটিৰত্তিযং সমণেন ৰা ব্রাহ্মণেন ৰা দেৰেন ৰা মারেন ৰা ব্রহ্মুনা ৰা কেনচি ৰা লোকস্মি’’ন্তি. ততিযং.